Wikiamachti
pplwiki
https://ppl.wikipedia.org/wiki/Achtu_Amat
MediaWiki 1.46.0-wmf.26
first-letter
Takwikwil
Wey
Titajtaketzakan
Tuknew
Tuknew titajtaketzakan
Wikiamachti
Wikiamachti titajtaketzakan
Taanalis
Taanalis titajtaketzakan
MediaWiki
MediaWiki titajtaketzakan
Tailwitilis
Tailwitilis titajtaketzakan
Shinechpalewikan
Shinechpalewikan titajtaketzakan
Takutun
Takutun titajtaketzakan
TimedText
TimedText talk
Tapualtakutun
Tapualtakutun titajtaketzakan
Evento
Evento discusión
Achtu Amat: Wikiamachti
0
1
9423
9408
2026-02-24T18:38:56Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Wikiamachti:Achtu Amat]] a [[Achtu Amat: Wikiamachti]]: Título mal escrito
9390
wikitext
text/x-wiki
'''WIKIAMACHTI'''{{Calīxatl600k (ppl)}}
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
{| width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000"
! <h2 style="margin:0; background:#ddcef2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">WIKIAMACHTI: SHIKWAWASU TAMAWAWASUALIS</h2>
|-
|style="color:#000;"|<inputbox>
type=create
width=90
bgcolor=#faf5ff
preload=Template:Standard content for new page
editintro=Template:Instructions
prefix=
buttonlabel=Comenzar
</inputbox>
<!--{{Mundo Español}}-->
|}
mn3q09q43hboxis3qj5upxd1htfxbgu
Takutun:Ppl-0
14
4
4
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
4
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 0 para el idioma Nawat.
t7oe3uh01ios1jfym3sp7cxwy5ohs1g
Takutun:User en
14
5
5
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
5
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma inglés.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|en]]
ombu1d1bowwhgaq65jxyw6sb6qool3r
Takutun:En-N
14
6
6
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
6
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad N para el idioma inglés.
[[Category:User_en|N]]
nqe72ai0f3tqbdgpa5e3klsjflzl7ib
Takutun:User es
14
7
7
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
7
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma español.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|es]]
jnapmhoy28mzmx99s00lxgjj4hsf72w
Takutun:Es-2
14
8
8
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
8
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 2 para el idioma español.
[[Category:User_es|2]]
mvi7llzt8nn0s568i1l427yni8l1iow
Takutun:User de
14
9
9
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma alemán.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|de]]
ejno2i8njyaoq0yhwhny3ulmujzsz91
Takutun:De-1
14
10
10
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
10
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 1 para el idioma alemán.
[[Category:User_de|1]]
1eno823n5iwnqhu0uxxqgm8ddwvi9rl
Takutun:User pt
14
11
11
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
11
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma portugués.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|pt]]
2oomt72sjb56w408so5m5z6qq453tkq
Takutun:Pt-1
14
12
12
2026-01-29T23:18:13Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
12
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 1 para el idioma portugués.
[[Category:User_pt|1]]
4sqjb6t3zs86qgizg7u0gnqxamfovwh
Tailwitilis:Ahcopa
10
15
29
28
2026-01-29T23:18:24Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
28
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{Sp}}</noinclude>
{| style="text-align:center; padding: 0" width="{{{width|100%}}}" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" |<noinclude>
<br clear="all" />
pivp4bu01i9ddfvixkp609jv6t2h1jj
Tailwitilis:Ajkuik America
10
16
8554
31
2026-01-30T11:42:34Z
Minorax
15
8554
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox generic
| name =Ajkuik America
| state = collapsed
| title =[[Ajkuik America]]
| above =
| groupstyle = text-align:right;
| liststyle = text-align:left;
| list1 = <div class="center">[[Canada]] • [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]] • [[Meshijku]]</div>
}}
<noinclude></noinclude>
leevkiw4vm9ksvgx8u4lci6mv1xrx0p
Tailwitilis:Calīxatl600k (ppl)
10
17
9370
9369
2026-02-20T20:16:14Z
Emerson21983
19
9370
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Portada600k/styles.css" />
{{Calīxatl600k (ppl)/kwait}}
{{Calīxatl600k (ppl)/kalpultajtul}}
<div class="main-page-title">[[Wey:Todas|Muchi ne ajamat]]</div>
<div class="top-layout">
<div class="image-gallery">
<div class="tall-box">[[Taanalis:Nantzin Sixta 4.jpg|link=Nantzin Sixta]]</div>
<div class="tall-box">[[Taanalis:Yultajtaketzalis.jpg|link=Yultajtaketzalis]]</div>
<div class="tall-box">[[Taanalis:Timumachtikan Nawat logo.png|link=Timumachtikan Nawat]]</div>
</div>
<div class="articles-list">
<div class="tay-section-title" style="font-size: 20px; margin: 0">Wikiamachti: achtu amat</div>
<div class="info-card">
<div class="card-thumb">[[Taanalis:Nantzin Sixta 4.jpg|70px]]</div>
<div class="card-body">
<h3>Nantzin Sixta Pérez García</h3>
<p>Yaja se nawatajtaketzani wan nawatamachtini nusan.</p>
<div class="card-btn">[[Nantzin Sixta|{{Miuhqui|Nantzin Sixta|color=blue}}]]</div>
</div>
</div>
<div class="info-card">
<div class="card-thumb">[[Taanalis:Yultajtaketzalis.jpg|70px]]</div>
<div class="card-body">
<h3>Yultajtaketzalis</h3>
<p>Ne achtu amachti inwan tajtaketzalis tik nawat ka Kuskatan.</p>
<div class="card-btn">[[Yultajtaketzalis|{{Miuhqui|Yultajtaketzalis|color=blue}}]]</div>
</div>
</div>
<div class="info-card">
<div class="card-thumb">[[Taanalis:Timumachtikan Nawat logo.png|70px]]</div>
<div class="card-body">
<h3>Timumachtikan Nawat</h3>
<p>Ne kalamachti tik nawat kenhayuk tumak ka Kuskatan.</p>
<div class="card-btn">[[Timumachtikan Nawat|{{Miuhqui|Timumachtikan Nawat|color=blue}}]]</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="tay-section-title">Wejwey nawatajtaketzanimet</div>
<div class="article-grid-four">
<div class="grid-card">
<div class="grid-img">[[Taanalis:Paula López.jpg|link=Nantzin_Paula_L%C3%B3pez]]</div>
<div class="grid-desc">
<p>Nantzin Paula López se Nawatajtaketzani katka.</p>
</div>
</div>
<div class="grid-card">
<div class="grid-img">[[Taanalis:Nantzin Fidelina Cortés.png|link=Nantzin_Fidelina_Cortéz]]</div>
<div class="grid-desc">
<p>kaj tiktukeytiat Fidelina Cortéz yaja nesik se tunal se pual nawi pal ne metzti ume tik ne shiwit se chikipil chiknawi tzunti ume pual (24/2/1940) yaja se kumalchiwani.</p>
</div>
</div>
<div class="grid-card">
<div class="grid-img">[[Taanalis:Nantzin Isabel Ramírez.png|link=Nantzin_Isabel_Ramírez]]</div>
<div class="grid-desc">
<p>Isabel Ramirez de Jimenez kaj tiktukeytiat Isabel Ramirez Nantzin Isabel Ramirez de Jimenez nesik se tunal se pual ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti ume pual chikume(22/06/1947)</p>
</div>
</div>
<div class="grid-card">
<div class="grid-img">[[Taanalis:Tajtzin Nicolas Sánchez.png|link=Tajtzin_Nicolas_Sánchez_García]]</div>
<div class="grid-desc">
<p>Tajtzín Nicolas nesik tik ne techan Witzapan tik ne barrio Rosario ne 5 metzti majtakti ume (diciembre). Itejtekuwan Visitación García wan Juan Nicolas Sánchez katka. Iteku mikik keman Tajtzín Nicolas kipij se shiwit wan chikwasen metzti.</p>
</div>
</div>
</div>
<div class="logo-row">
<div class="logo-item">
[[Taanalis:ImgLogo1 (1).png|120px|centro]]
</div>
<div class="logo-item">
[[Taanalis:ImgLogo2 (1).png|120px|centro]]
</div>
<div class="logo-item">
[[Taanalis:ImgLogo3 (1).png|120px|centro]]
</div>
<div class="logo-item">
[[Taanalis:ImgLogo4 (1).png|120px|centro]]
</div>
<div class="logo-item">
[[Taanalis:ImgLogo5 (1).png|120px|centro]]
</div>
</div>
{{Calīxatl600k (ppl)/tajtul}}
d82o1exdh2e9h7g873ot2u37c8f6hpp
Tailwitilis:Calīxatl600k (ppl)/kalpultajtul
10
18
8569
120
2026-01-30T11:45:45Z
Minorax
15
8569
wikitext
text/x-wiki
<div style="background:#fafafa;color:#333333;" class="hp">
<div style="margin:10px 0px 10px 0px;-moz-box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);-webkit-box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);background-color:#FFFFFF;">
{| style="border-spacing: 1px; border-collapse: separate; width:100%; text-align:center; font-size:0.9em; padding:2px 3px 2px 3px;" class="hp-portalen"
| style="background-color:#F4F9F0;border-top:5px solid;border-color:#669933;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Pewalistli|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#669933;">NHE</span>]]
| style="background-color:#F0F9F4;border-top:5px solid;border-color:#339966;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Kalixatl|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#339966;">NGU</span>]]
| style="background-color:#F0F9F9;border-top:5px solid;border-color:#339999;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Pewkayotl|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#339999;">NLV</span>]]
| style="background-color:#F0F4F4;border-top:5px solid;border-color:#336666;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Kalixotl|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#336666;">NHN</span>]]
| style="background-color:#F0F4F9;border-top:5px solid;border-color:#336699;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Kalixa'|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#336699;">NHX</span>]]
| style="background-color:#F0F0F9;border-top:5px solid;border-color:#333399;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Kalixyotl|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#333399;">NHG</span>]]
| style="background-color:#F4F0F9;border-top:5px solid;border-color:#663399;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Pewalis|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#663399;">NHS</span>]]
| style="background-color:#F9F0F9;border-top:5px solid;border-color:#993399;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Pewalisli|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#993399;">NCL</span>]]
| style="background-color:#F9F0F4;border-top:5px solid;border-color:#993366;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:nah:Kalixxotl|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#993366;">NCI</span>]]
| style="background-color:#F9F0F0;border-top:5px solid;border-color:#993333;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:Achtu Iswat|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#993333;">PPL</span>]]
|}
</div>
</div>
ol37rnhz5pvrs5yzcjtkoj4je0sx433
Tailwitilis:Calīxatl600k (ppl)/kwait
10
19
9308
9307
2026-02-11T16:35:21Z
Emerson21983
19
9308
wikitext
text/x-wiki
<div style="position:relative;width:100%;max-width:100%;overflow:hidden;background:none!important;display:block;"><div style="line-height:0;background:none!important;">[[Taanalis:Banner wikiamachti negro.png|1000px|link=|alt=|center]]</div><div style="position:absolute;bottom:5%;left:5%;z-index:99;background:none!important;"><span style="margin-right:20px;display:inline-block;">[[:Ayuda:Tay ne WTN|<span style="color:white;text-shadow:2px 2px 5px black;font-weight:bold;text-decoration:none;">Tay ne Wikiamachti</span>]]</span><span style="display:inline-block;">[[:Wn/ppl/Achtu_Iswat|<span style="color:white;text-shadow:2px 2px 5px black;font-weight:bold;text-decoration:none;">Yajyankwik tik nawat</span>]]</span></div></div>
lxg26x4nibilvsmfto90anph5zqkjn7
Tailwitilis:Calīxatl600k (ppl)/tajtul
10
20
8568
147
2026-01-30T11:45:34Z
Minorax
15
8568
wikitext
text/x-wiki
<div style="background:#fafafa;color:#333333;" class="hp">
<div style="margin:10px 0px 10px 0px;-moz-box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);-webkit-box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);background-color:#FFFFFF;">
{| style="border-spacing: 1px; border-collapse: separate; width:100%; text-align:center; font-size:0.9em; padding:2px 3px 2px 3px;" class="hp-portalen"
| style="background-color:#F9F9F0;border-top:5px solid;border-color:#999933;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:ay:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#999933;">Aymar</span>]]
| style="background-color:#F4F9F0;border-top:5px solid;border-color:#669933;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:de:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#669933;">Deutsch</span>]]
| style="background-color:#F0F9F0;border-top:5px solid;border-color:#339933;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:en:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#339933;">English</span>]]
| style="background-color:#F0F9F4;border-top:5px solid;border-color:#339966;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:es:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#339966;">Español</span>]]
| style="background-color:#F0F9F9;border-top:5px solid;border-color:#339999;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:fr:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#339999;">Français</span>]]
| style="background-color:#F0F4F9;border-top:5px solid;border-color:#336699;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:gn:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#336699;">Avañe'ẽ</span>]]
| style="background-color:#F0F0F9;border-top:5px solid;border-color:#333399;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:ja:|<span style="color:#000000; color:#333399;">日本語</span>]]
| style="background-color:#f4f0f9;border-top:5px solid;border-color:#663399;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[{{PAGENAME}}|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#663399;">Nawat</span>]]
| style="background-color:#F9F0F9;border-top:5px solid;border-color:#993399;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:qu:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#993399;">Qichwa</span>]]
| style="background-color:#F9F0F4;border-top:5px solid;border-color:#993366;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:pt:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#993366;">Português</span>]]
| style="background-color:#F9F0F0;border-top:5px solid;border-color:#993333;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:sw:|<span style="color:#000000; font-family: 'Montserrat', sans-serif; color:#993333;">Swahili</span>]]
| style="background-color:#F4F4F4;border-top:5px solid;border-color:#666666;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:zh:|<span style="color:#000000; color:#666666;">中文</span>]]
|}
</div>
</div>
6rjj29v44t0viy7rc43y953ya2zl83k
Tailwitilis:Cenca cualtzin tlahcuilolli
10
21
151
150
2026-01-29T23:19:14Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
150
wikitext
text/x-wiki
<span style="position:absolute;top:-40px;left:-50px;z-index:10">[[Taanalis:Cscr-featured.svg|50px|link=]]</span>
<div style="right:10px; display:none;" class="metadata topicon" id="featured-star">
<imagemap>
Image:LinkFA-star.png|14px
rect 0 0 14 14 [[:nah:Huiquipedia:Cualtzin tlahcuilōlli|Inīn cualtzin tlahcuilōlli ca. Nicān yāuh īc achi tlanōnōtzaliztli.]]
desc none
</imagemap>
</div><noinclude>
</noinclude>
8b75ty7b3185b2rjjgxtfah29k2m5x3
Tailwitilis:HelpNav
10
22
167
166
2026-01-29T23:19:15Z
Jon Harald Søby
5
15 revisiones importadas
166
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="0" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#F1FAFF; border:2px solid #C6E4F2; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
|
{|
|-
|| <div style="text-align:right; padding-bottom:0.5em;">[[Taanalis:Señorio_cuzcatlan.svg|right|120px|Ne Wikiamachti Tik Nawat]] </div>
|align="center" style="width:75%; padding:5px 2% 5px 2%;"|
<big><big><big>[[Achtu Iswat]]</big></big></big><br>
<big>pal Wikiamachti</big>
|align="center" style="width:25%; padding:15px 2% 5px 2%;"|
<big>[[Ayuda:Indice|Tepalewilis]]</big><br>
<big>[[Ayuda:Recursos|Tajtaiwan]]</big><br>
<big>[[Chinamit:Chinamit|Chinamit]]</big>
<br>
|}
|}
3om67htqrc4wi799f0733ab9rpuw16y
Tailwitilis:Hidden title
10
23
169
168
2026-01-29T23:19:15Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
168
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{DISPLAYTITLE:<span style="color:white;width:0;font-size:0;" class="hidden_title hidden-title">{{FULLPAGENAME}}</span>}}</includeonly>
4qoq9hpafhs6l8403uohtvfnxzc5n3o
Tailwitilis:Infobox tukniwan
10
24
8579
193
2026-01-30T11:47:16Z
Minorax
15
8579
wikitext
text/x-wiki
<table class="infobox biography vcard" style="float:right; width: 270px;">
<tr><th colspan="2" style="background-color: #efefef; text-align:center">{{{pagename}}}</th></tr>
<{{#if:{{{image|}}}|tr><th colspan="2" style="float:center">[[Taanalis:{{{image}}}|alt={{{alt|}}}|{{{alt|}}} |250px]]</th></tr>|}}
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="font-size: 95%; padding: 0.35em 0.6em">{{{caption}}}</div>|}}
{{#if:{{{pronunciation|}}}|<tr><td colspan="2" style="background-color: #efefef; text-align:center;"><small>{{{pronunciation}}}</small></td></tr>|}}
{{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Native name</th><td>{{{native_name}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{birth_name|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Birth name</th><td>{{{birth_name}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{birth_date|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Born</th><td>{{{birth_date}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{birth_place|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Birth place</th><td>{{{birth_place}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{death_date|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Died</th><td>{{{death_date}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{death_place|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Death place</th><td>{{{death_place}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{resting_place|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Resting place</th><td>{{{resting_place}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{spouse|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Spouse</th><td>{{{native_name}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{children|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Children</th><td>{{{native_name}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{nationality|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Nationality</th><td>{{{nationality}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{other_names|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Other names</th><td>{{{other_names}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{occupation|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Occupation</th><td>{{{occupation}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{known_for|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Known for</th><td>{{{known_for}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{employer|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Employer</th><td>{{{employer}}}</td></tr>|}}
{{#if:{{{organization|}}}|<tr><th scope="row" style="text-align: left;">Organization</th><td>{{{organization}}}</td></tr>|}}
</table>
<templatedata>
{
"params": {
"pagename": {
"type": "string",
"required": true
},
"image": {
"type": "wiki-file-name",
"suggested": true
},
"alt": {},
"caption": {},
"pronunciation": {},
"native_name": {},
"birth_name": {},
"birth_date": {},
"birth_place": {},
"death_date": {},
"death_place": {},
"resting_place": {},
"spouse": {},
"children": {},
"nationality": {},
"other_names": {},
"occupation": {},
"known_for": {},
"employer": {},
"organization": {}
}
}
</templatedata>
n63ofe5x3popmy9n8wxy0j81oqya0uc
Tailwitilis:Infobox tukniwan/CSS
10
25
195
194
2026-01-29T23:19:16Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
194
wikitext
text/x-wiki
.infobox {
box-sizing: border-box;
border: 2px solid #a2a9b1;
width: 280px;
border-collapse: collapse;
border-spacing: 0;
background-color: white;
/* these are overriden by .infobox-rtl on the templates of interest */
/* @noflip */
clear: right;
/* @noflip */
float: right;
/* @noflip */
margin: 0 0 0.5em 0.5em;
}
6d9moq0pwlm4kwz8n7mhfw83muh96y9
Tailwitilis:Interwikis/Meshijkataketzalis
10
26
197
196
2026-01-29T23:19:16Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
196
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>[[af:Nahuatl]] [[am:ናዋትል]] [[ar:ناواتل]] [[arz:ناواتل]] [[ay:Nawa aru]] [[bg:Науатъл]] [[ca:Nàhuatl]] [[ceb:Nahuatl]] [[cs:Nahuatl]] [[cy:Nahwatleg]] [[da:Nahuatl]] [[de:Nahuatl]] [[el:Γλώσσα Νάουατλ]] [[en:Nahuatl]] [[eo:Naŭatla lingvo]] [[es:Náhuatl]] [[eu:Nahuatl]] [[fa:زبان ناهواتل]] [[fi:Nahuatl]] [[fr:Nahuatl]] [[ga:Nahuatl (teanga)]] [[gl:Lingua náhuatl]] [[he:נאוואטל]] [[hr:Nahuatlanski jezici]] [[hu:Navatl nyelv]] [[id:Bahasa Nahuatl]] [[it:Lingua nahuatl]] [[ja:ナワトル語]] [[ko:나우아틀어]] [[lad:Lingua nahuatl]] [[lt:Nahuatlių kalba]] [[nah:Nawatlahtolli]] [[nl:Nahuatl]] [[nn:Nahuatl]] [[no:Nahuatl]] [[nv:Méhigo bizaad]] [[pl:Język nahuatl]] [[pt:Língua náuatle]] [[qu:Nawa simi]] [[ro:Limba nahuatl]] [[ru:Астекские языки]] [[sk:Nahuatl]] [[sl:Nahuatl]] [[sr:Наватл (језик)]] [[sv:Nahuatl]] [[sw:Kinahuatl]] [[th:ภาษานาวัตล์]] [[tl:Wikang Nahuatl]] [[tr:Nahuatl]] [[tt:Нахуатль теле]] [[uk:Науатль]] [[vec:Łéngua nahuatl]] [[zh:納瓦特爾語]]</includeonly>
<noinclude>
</noinclude>
o7h0idfzfexqt7do38k8o233xwujyie
Tailwitilis:Ixquichi
10
27
199
198
2026-01-29T23:19:16Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
198
wikitext
text/x-wiki
{{safesubst<noinclude />:#if:{{{2|}}}
|<span style="font-size:{{{1|}}};">{{{2|}}}</span>
|<span style="font-size:90%;">{{{1}}}</span>
}}
a320co1gd8m5i3uwa90d45vrdqghz30
Tailwitilis:LanguageAlert
10
28
202
201
2026-01-29T23:19:16Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
201
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="0" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#ffd0d0; border:2px solid #FF4040; padding:0.5em 1em 0.5em 1em; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
| <big><big>'''TE NEMI YEK o TE NEMI TIK NAWAT!'''</big></big>
Ini tajkwilul '''te nemi yek''' ika ne itukay, o se takutun, o muchi '''te nemi tik Nawat'''. Uni kineki ina ka te weli naka ijkiuni tik ne Wikipediaj Tik Nawat, nemi pal mupata o muishtia nemanha. Pal tikmati taika te yek ini tajkwilul shikita ne iswat pal titajtaketzat. Su aka weli kiyektia ini tajkwilul, tiktajtanit ma kichiwa nemanhachin; su te, weli muishtia ne tajkwilul.<br>
''Este artículo '''está incorrecto''' porque el nombre, o una parte, o todo el artículo '''no está en náhuat''', por lo que no puede quedarse así en la Wikipediaj Tik Nawat, debe cambiarse o eliminarse. Para aclarar cuál es exactamente el problema, véase la página de discusión. Si alguien puede corregir el artículo, por favor que lo haga cuanto antes, de lo contrario puede ser eliminado.''
|}
2wr24se8ybge2rsyhf6pqrp8snloncz
Tailwitilis:LanguageHelp
10
29
8566
205
2026-01-30T11:45:08Z
Minorax
15
8566
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="0" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#FFFFE6; border:2px solid #BFBFA3; padding:0.5em 1em 0.5em 1em; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
| <big><big>'''TAKETZALIS!!'''</big></big>
Muneki ma muyekti ne '''taketzalis''' tik ini tajkwilul. Su aka weli kipalewia kitalia tik yek Nawat, tiktajtanit ma kichiwa. (Kwak nemia yek ne taketzalis tik ini tajkwilul, weli muishtia ini tanawatilis.)
|}
mm3fq5oibpvzo0wc5ta1al2al27fqa3
Tailwitilis:MainPageNav
10
30
211
210
2026-01-29T23:19:16Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
210
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="0" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#F1FAFF; border:2px solid #C6E4F2; padding:0.5em 1em 0.5em 1em; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
|
{|
|align="center" style="width:95%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 100%;">'''[[Ayuda:Tay ne WTN|Tay ne Wikiamachti Tik Nawat?]]'''</span><br />
<span style="font-size: 100%;">[[Ayuda:Qué es WTN|''¿Qué es Wikiamachti Tik Nawat?'']]</span><br />
|-
|align="center" style="width:95%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top"|
<big><big>'''[[Ayuda:Indice|Tepalewilis]]'''</big></big>
<span style="font-size: 100%;">[[Ayuda:El náhuat|''El náhuat'']]</span><br />
<span style="font-size: 100%;">[[Ayuda:El náhuat#In English|''The Nawat language'']]</span><br />
<span style="font-size: 100%;">[[Ayuda:Participación|'''Pal titechpalewia''' · ''Cómo puedes ayudar'']]</span><br />
<span style="font-size: 100%;">[[Ayuda:Nikneki nikpalewia|'''Nikneki nikpalewia!''' · ''¡Apúntenme!'']]</span><br />
|-
|align="center" style="width:95%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top"|
<big><big>'''[[Ayuda:Recursos|Tajtaiwan]]'''</big></big>
<span style="font-size: 100%;">[[Ayuda:Vocabulario|''Vocabulario esencial'']]</span><br />
<span style="font-size: 100%;">[[Ayuda:Banco_terminológico|''Terminología'']]</span><br />
|-
|align="center" style="width:95%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top"|
<big><big>'''[[Chinamit:Chinamit|Chinamit]]'''</big></big>
<span style="font-size: 100%;">[[Chinamit:Kalsennemit|'''Kalsennemit''']]</span><br />
<span style="font-size: 100%;">[[Chinamit:Tepustekitilis|'''Tepustekitilis''']]</span><br />
|}
|}
93dcjoyihfd67m7chau9rsy4r75xeq8
Tailwitilis:Meshijku
10
31
8555
214
2026-01-30T11:42:39Z
Minorax
15
8555
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox generic
| name =Meshijku
| state = collapsed
| title =[[Meshijku]]
| above =
| groupstyle = text-align:right;
| liststyle = text-align:left;
| list1 = <div class="center">[[Aguascalientes]] • [[Baja California]] • [[Baja California Sur]] • [[Campeche]] • [[Chiapas]] • [[Chihuahua]] • [[Coahuila]] • [[Colima]] • [[Durango]] • [[Guanajuato]] • [[Guerrero]] • [[Hidalgo]] • [[Jalisco]] • [[State of Mexico|México]] • [[Mexico City]] • [[Michoacán]] • [[Morelos]] • [[Nayarit]] • [[Nuevo León]] • [[Oaxaca]] • [[Puebla]] • [[Querétaro]] • [[Quintana Roo]] • [[San Luis Potosí]] • [[Sinaloa]] • [[Sonora]] • [[Tabasco]] • [[Tamaulipas]] • [[Tlaxcala]] • [[Veracruz]] • [[Yucatán]] • [[Zacatecas]]</div>
}}
<noinclude></noinclude>
e03uwj14gjs1u545i2vusb6itzq4sxs
Tailwitilis:Miuhqui
10
32
216
215
2026-01-29T23:19:17Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
215
wikitext
text/x-wiki
<span class="mw-ui-button {{#switch: {{{color|white}}} | red = mw-ui-destructive | green = mw-ui-constructive | white = | blue = mw-ui-progressive}}">{{{1|Miuhqui itlahcuilol}}}</span>
ognc3riqsrfhbliruhkr3but6zpjlsh
Tailwitilis:Mundo Español
10
33
9364
9351
2026-02-19T17:13:48Z
Emerson21983
19
9364
wikitext
text/x-wiki
<br clear="all" />
<div width="100%" align="center" style="font-size: 40px">'''Wikiamachti'''</div>
<br clear="all" />
{| align="center" class="toccolours" cellspacing="0"
|-bgcolor="#ccccff"
! [[Taanalis:Flag_of_Spain_(1785–1873,_1875–1931).svg|25px]] Mundo Español y La Hispanofonía
|- align="center"
|| <div width="88%" style="background:none;text-align:center;padding:5px 5px 0 5px;margin-bottom:0px;">
<div align="center" style="font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size:100%; text-wrap-style:balance;">
'''Ediciones de Wikipedia:''' <br />
[[Taanalis:Flag of Spain.svg|25px]] [[:es:|Español (Castellano)]] •
[[Taanalis:Flag of Catalonia.svg|27px]] [[:ca:|Català]] •
[[Taanalis:Flag of Galicia.svg|27px]] [[:gl:|Galego]] •
[[Taanalis:Flag of Asturias.svg|25px]] [[:ast:|Asturianu]] •
[[Taanalis:Flag of the Basque Country.svg|25px]] [[:eu:|Euskara]] •
[[Taanalis:Flag of Aragon.svg|25px]] [[:an:|Aragonés]] •
[[Taanalis:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|25px]] [[:ext:|Estremeñu]] •
[[Taanalis:Flag of Zamboanga.jpg|25px]] [[:cbk-zam:|Chavacano]] •
[[Taanalis:Proposed Flag of Sephardi Jews.svg|25px]] [[:lad:|Ladino/לדינו]] •
[[Taanalis:Flag of Mexico.svg|25px]] [[:nah:|Nahuatl]] •
[[Taanalis:Flag of Cusco (1978–2021).svg|25px]] [[:qu:|Runa Simi]] (Idioma Quechua sureño). •
[[Taanalis:Bandera del pueblo guaraní.svg|25px]] [[:gn:|Avañe'ẽ]] (Idioma guaraní) •
[[Taanalis:Banner of the Qulla Suyu (1979).svg|25px]] [[:ay:|Aymar aru]] (Idioma aimara) •
[[Taanalis:Panteera Wayuu Aumentado.png|25px]] [[:guc:|Wayuunaiki]] (Idioma wayú)
</div>
<div align="center" style="font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size:100%; text-wrap-style:balance;">
'''Ediciones que pueden existir en Wikimedia Incubator:''' <br />
[[Taanalis:San martin de trevejo-Bandera.gif|25px]] [[:incubator:Wp/fax/Portá|Xalimego]] (Fala de Xálima) •
[[Taanalis:Flag of Quintana Roo.svg|25px]] [[:incubator:Wp/yua/Kaajbal|Mayaʼ tʼaan]] (Idioma Maya) •
[[Taanalis:Flag of Guatemala.svg|25px]] [[:incubator:Wp/cak/Nab'ey wuj|Kaqchikel]] (Idioma Kaqchikel) •
[[Taanalis:Flag of the Mapuches (1992).svg|25px]] [[:incubator:Wp/arn/Ñizol Wvbgiñ|Mapudungun]] (Idioma Mapuche) •
[[Taanalis:Coat of arms of Hidalgo.svg|25px]] [[:incubator:Wp/nch/Ueyi kaltsajkayotl|Mexkatl]] (Idioma Náhuatl Huasteco) •
[[Taanalis:Flag of Tlaxcala.svg|25px]] [[:incubator:Wp/nhn/Achto calaquiyan|Tlaxcala-Puebla Nahuatl]] •
[[Taanalis:Flag of Ecuador.svg|25px]] [[:incubator:Wp/qug/Kapak panka|Hanan Kichwa]] (Idioma Quichua Chimborazo) •
</div>
<div align="center" style="font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size:100%">
'''Wikis españolas en otras plataformas:''' <br />
[[Taanalis:Flag of Andalucía.svg|25px]] [https://wiki.andaluh.es/ Andalûh] •
[[Taanalis:Flag of Murcia.svg|25px]] [https://murciano.fandom.com/wiki/Porch%C3%A1 Murciana] •
[[Taanalis:Flag of the Valencian Community (2x3).svg|25px]] [https://www.lenciclopedia.org/wiki/Portada Valencià]
</div>
</div>
|}
5sh025yyxa8m5p3x9ps7agvjjberpzg
Tailwitilis:NUMBEROFARTICLES
10
34
225
224
2026-01-29T23:19:19Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
224
wikitext
text/x-wiki
[[Wey:Prefixindex/Wp/ppl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ppl|all}}]]<noinclude></noinclude>
j1sa67a9wzqmnqx5i0e0sc4yyxnv3hk
Tailwitilis:Navbox generic
10
35
228
227
2026-01-29T23:19:20Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
227
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><table class="navbox collapsible {{{state|autocollapse}}} nowraplinks noprint" style="margin:auto; width:100%; clear:both; border: 1px solid #aaa; padding: 2px; {{{style|}}}{{{bodystyle|}}}"><!--
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--><tr><!--
----------------------------------------------------- Barra del titolo -----------------------------------------------------
--><th colspan="{{#if:{{{image|}}}<!--
--------------->| 3<!--
--------------->| 2<!--
--------------->}}" style="text-align:center; width:100%; background:#ccf; font-size:90%; {{{titlestyle|}}}"><!--
---------------------------------------------------------- V.D.M. ----------------------------------------------------------
--><div class="noprint plainlinks" style="float:left; font-size:xx-small; width:6em; text-align:left; padding:0 10px;">{{#switch:{{{navbar|}}}
| plain=
| #default=[[Model:{{{name}}}|<span title="Vai alla pagina del template.">v</span>]] · [[Model Discute:{{{name}}}|<span style="color:#002bb8;" title="Discuti del template.">d</span>]] · [{{fullurl:Model:{{{name}}}|action=edit}} <span style="color:#002bb8;" title="Per modificare il template. Usa l'anteprima prima di salvare.">m</span>]}}</div><span style="font-size:110%;"><!--
---------------------------------------------------------- V.D.M. ----------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------- Titolo ----------------------------------------------------------
-------------------------------------------->{{#if:{{{title|}}}|{{{title}}}|}}<!--------------------------------------------
--></span></th><!--
---------------------------------------------------------- Titolo ----------------------------------------------------------
----------------------------------------------------- Barra del titolo -----------------------------------------------------
-->
</tr><!--
----------------------------------------------------- Above (opzionale) ----------------------------------------------------
-->{{#if:{{{above|}}}<!--
-->| <tr><td style="background:#ddf; text-align:center; font-size:90%; {{{abovestyle|}}}" colspan="{{#if:{{{image|}}}<!--
-------------------------------------------------------------------------------------------------->| 3<!--
-------------------------------------------------------------------------------------------------->| 2<!--
-------------------------------------------------------------------------------------------------->}}"><!--
------------------------------------------------------>{{{above|}}}<!-------------------------------------------------------
----></td></tr><!--
-->}}<!--
----------------------------------------------------- Above (opzionale) ----------------------------------------------------
---------------------------------------------------------- Gruppi ----------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------- Lista1 ----------------------------------------------------------
-->{{#if:{{{list1|}}}
| <tr>{{#if:{{{group1|}}}
| <th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group1style|}}}"><!--
------------------------------------------------------>{{{group1}}}<!-------------------------------------------------------
-------></th><!--
----->}}<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group1|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list1style|}}}" colspan="<!--
-->{{#if:{{{group1|}}}<!--
-->| 1<!--
-->| 2<!--
-->}}">{{{list1}}}</td><!--
--------------------------------------------------------- Immagine ---------------------------------------------------------
---->{{#if:{{{image|}}}
|<td rowspan="{{#expr:
{{#if:{{{list1|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list2|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list3|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list4|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list5|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list6|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list7|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list8|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list9|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list10|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list11|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list12|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list13|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list14|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list15|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list16|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list17|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list18|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list19|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list20|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list21|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list22|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list23|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list24|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list25|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list26|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list27|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list28|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list29|}}}|1|0}}
+{{#if:{{{list30|}}}|1|0}}<!--
------------->}}" style="vertical-align:middle; padding-left:7px; width:0%; {{{imagestyle|}}}">{{{image}}}</td><!--
---->}}</tr><!--
-->}}<!--
---------------------------------------------------------- Lista1 ----------------------------------------------------------
----------------------------------------------------- Liste successive -----------------------------------------------------
-->{{#if:{{{list2|}}}|<tr>{{#if:{{{group2|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group2style|}}}">{{{group2}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group2|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list2style|}}}" colspan="{{#if:{{{group2|}}}|1|2}}">{{{list2}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list3|}}}|<tr>{{#if:{{{group3|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group3style|}}}">{{{group3}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group3|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list3style|}}}" colspan="{{#if:{{{group3|}}}|1|2}}">{{{list3}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list4|}}}|<tr>{{#if:{{{group4|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group4style|}}}">{{{group4}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group4|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list4style|}}}" colspan="{{#if:{{{group4|}}}|1|2}}">{{{list4}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list5|}}}|<tr>{{#if:{{{group5|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group5style|}}}">{{{group5}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group5|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list5style|}}}" colspan="{{#if:{{{group5|}}}|1|2}}">{{{list5}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list6|}}}|<tr>{{#if:{{{group6|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group6style|}}}">{{{group6}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group6|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list6style|}}}" colspan="{{#if:{{{group6|}}}|1|2}}">{{{list6}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list7|}}}|<tr>{{#if:{{{group7|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group7style|}}}">{{{group7}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group7|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list7style|}}}" colspan="{{#if:{{{group7|}}}|1|2}}">{{{list7}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list8|}}}|<tr>{{#if:{{{group8|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group8style|}}}">{{{group8}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group8|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list8style|}}}" colspan="{{#if:{{{group8|}}}|1|2}}">{{{list8}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list9|}}}|<tr>{{#if:{{{group9|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group9style|}}}">{{{group9}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group9|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list9style|}}}" colspan="{{#if:{{{group9|}}}|1|2}}">{{{list9}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list10|}}}|<tr>{{#if:{{{group10|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group10style|}}}">{{{group10}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group10|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list10style|}}}" colspan="{{#if:{{{group10|}}}|1|2}}">{{{list10}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list11|}}}|<tr>{{#if:{{{group11|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group11style|}}}">{{{group11}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group11|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}};{{{oddstyle|}}}; {{{list11style|}}}" colspan="{{#if:{{{group11|}}}|1|2}}">{{{list11}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list12|}}}|<tr>{{#if:{{{group12|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group12style|}}}">{{{group12}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group12|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list12style|}}}" colspan="{{#if:{{{group12|}}}|1|2}}">{{{list12}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list13|}}}|<tr>{{#if:{{{group13|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group13style|}}}">{{{group13}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group13|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list13style|}}}" colspan="{{#if:{{{group13|}}}|1|2}}">{{{list13}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list14|}}}|<tr>{{#if:{{{group14|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group14style|}}}">{{{group14}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group14|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list14style|}}}" colspan="{{#if:{{{group14|}}}|1|2}}">{{{list14}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list15|}}}|<tr>{{#if:{{{group15|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group15style|}}}">{{{group15}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group15|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list15style|}}}" colspan="{{#if:{{{group15|}}}|1|2}}">{{{list15}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list16|}}}|<tr>{{#if:{{{group16|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group16style|}}}">{{{group16}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group16|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}};{{{evenstyle|}}}; {{{list16style|}}}" colspan="{{#if:{{{group16|}}}|1|2}}">{{{list16}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list17|}}}|<tr>{{#if:{{{group17|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group17style|}}}">{{{group17}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group17|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list17style|}}}" colspan="{{#if:{{{group17|}}}|1|2}}">{{{list17}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list18|}}}|<tr>{{#if:{{{group18|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group18style|}}}">{{{group18}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group18|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list18style|}}}" colspan="{{#if:{{{group18|}}}|1|2}}">{{{list18}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list19|}}}|<tr>{{#if:{{{group19|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group19style|}}}">{{{group19}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group19|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list19style|}}}" colspan="{{#if:{{{group19|}}}|1|2}}">{{{list19}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list20|}}}|<tr>{{#if:{{{group20|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group20style|}}}">{{{group20}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group20|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list20style|}}}" colspan="{{#if:{{{group20|}}}|1|2}}">{{{list20}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list21|}}}|<tr>{{#if:{{{group21|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group21style|}}}">{{{group21}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group21|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}};{{{oddstyle|}}}; {{{list21style|}}}" colspan="{{#if:{{{group21|}}}|1|2}}">{{{list21}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list22|}}}|<tr>{{#if:{{{group22|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group22style|}}}">{{{group22}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group22|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list22style|}}}" colspan="{{#if:{{{group22|}}}|1|2}}">{{{list22}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list23|}}}|<tr>{{#if:{{{group23|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group23style|}}}">{{{group23}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group23|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list23style|}}}" colspan="{{#if:{{{group23|}}}|1|2}}">{{{list23}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list24|}}}|<tr>{{#if:{{{group24|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group24style|}}}">{{{group24}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group24|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{evenstyle|}}}; {{{list24style|}}}" colspan="{{#if:{{{group24|}}}|1|2}}">{{{list24}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list25|}}}|<tr>{{#if:{{{group25|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group25style|}}}">{{{group25}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group25|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list25style|}}}" colspan="{{#if:{{{group25|}}}|1|2}}">{{{list25}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list26|}}}|<tr>{{#if:{{{group26|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group26style|}}}">{{{group26}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group26|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}};{{{evenstyle|}}}; {{{list26style|}}}" colspan="{{#if:{{{group26|}}}|1|2}}">{{{list26}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list27|}}}|<tr>{{#if:{{{group27|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group27style|}}}">{{{group27}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group27|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list27style|}}}" colspan="{{#if:{{{group27|}}}|1|2}}">{{{list27}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list28|}}}|<tr>{{#if:{{{group28|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group28style|}}}">{{{group28}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group28|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list28style|}}}" colspan="{{#if:{{{group28|}}}|1|2}}">{{{list28}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list29|}}}|<tr>{{#if:{{{group29|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group29style|}}}">{{{group29}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group29|}}}|left|center}}; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list29style|}}}" colspan="{{#if:{{{group29|}}}|1|2}}">{{{list29}}}</td></tr>}}<!--
-->{{#if:{{{list30|}}}|<tr>{{#if:{{{group30|}}}|<th style="background:#ddf; white-space:nowrap; padding:0 10px; font-size:90%; {{{groupstyle|}}}; {{{group30style|}}}">{{{group30}}}</th>}}
<td style="width:100%; font-size:90%; text-align:{{#if:{{{group30|}}}|left|center}};background:#f7f7f7; {{{liststyle|}}}; {{{oddstyle|}}}; {{{list30style|}}}" colspan="{{#if:{{{group30|}}}|1|2}}">{{{list30}}}</td></tr>}}<!--
-------------------------------------------------------- Fine liste --------------------------------------------------------
----------------------------------------------------- Below (opzionale) ----------------------------------------------------
-->{{#if:{{{below|}}}<!--
-->| <tr><td style="background:#ddf; text-align:center; font-size:90%; {{{belowstyle|}}}" colspan="{{#if:{{{image|}}}<!--
-------------------------------------------------------------------------------------------------->| 3<!--
-------------------------------------------------------------------------------------------------->| 2<!--
-------------------------------------------------------------------------------------------------->}}"><!--
------------------------------------------------------>{{{below|}}}<!-------------------------------------------------------
----></td></tr><!--
-->}}<!--
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--></table></includeonly>
<noinclude></noinclude>
fnbz3u2jdos6zufoiaqhh6quds62fg4
Tailwitilis:P1
10
36
232
231
2026-01-29T23:19:20Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
231
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{Sp}}</noinclude><includeonly>| style="padding:0; background-color: #b9e2ff; line-height:0.95em; font-weight:bold;" valign="center" width="20" | {{User:Universal Life/Plantilla:Rt|#b9e2ff|#ffffff}} <div style="padding: 0.5em; font-family: Helvetica;">{{{1|Tab 1}}}</div>
| style="border-bottom:2px solid #b9e2ff" width="3" | </includeonly><noinclude>
<br clear="all" />
igiamd8exozcj7n9h8h03svoc6r419u
Tailwitilis:P2
10
37
240
239
2026-01-29T23:19:20Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
239
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{Sp}}</noinclude><includeonly>| valign="center" style="border-bottom:2px solid #b9e2ff; background-color:#e9f3f8; font-size:90%; line-height:0.95em; margin: 0; padding: 0" width="20" | {{User:Universal Life/Plantilla:Rt|#b9e2ff|#ffffff}} <div style="padding: 0.5em; font-family: 'Trebuchet MS'; color: #0645ad;">''{{{1|Tab 2}}}''</div>
| style="border-bottom:2px solid #b9e2ff" width="3" | </includeonly><noinclude>
<br clear="all" />
q232idij863sycy2koepwxrj0zb2bk9
Tailwitilis:Portada600k/script.js
10
38
242
241
2026-01-29T23:19:20Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
241
wikitext
text/x-wiki
document.querySelector(".box") .click (function () {
document.querySelector (".box") .removeClass ("active");
document.querySelector (this) .addClass ("active");
});
nub9sqsvdwx37ob3vlota41728afa5d
Tailwitilis:Portada600k/styles.css
10
39
9363
9348
2026-02-18T15:04:37Z
Emerson21983
19
9363
sanitized-css
text/css
/* --- CONFIGURACIÓN DE CONTENEDORES --- */
.top-layout {
display: flex;
flex-wrap: wrap;
gap: 20px;
margin: 20px;
align-items: flex-start;
}
/* --- TÍTULO PRINCIPAL --- */
.main-page-title {
text-align: center;
font-size: 2.5rem;
font-family: 'Comic Sans MS', 'Cursive', sans-serif;
margin: 30px 20px;
color: #111;
}
.main-page-title a {
color: #111 !important;
text-decoration: none !important;
}
/* --- GALERÍA ACORDEÓN (IZQUIERDA) --- */
.image-gallery {
display: flex;
gap: 12px;
flex: 1 1 55%;
height: 450px;
min-width: 320px;
}
.tall-box {
flex: 1;
height: 100%;
border-radius: 12px;
overflow: hidden;
transition: flex 0.6s cubic-bezier(0.25, 1, 0.5, 1);
box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.1);
}
.tall-box a img,
.tall-box img {
width: 100% !important;
height: 100% !important;
object-fit: cover;
display: block;
transition: transform 0.6s ease;
}
.image-gallery:hover .tall-box:hover {
flex: 3;
}
.image-gallery:hover .tall-box:not(:hover) {
flex: 0.6;
}
.tall-box:hover img {
transform: scale(1.08);
}
/* --- LISTA DE TARJETAS (DERECHA) --- */
.articles-list {
flex: 1 1 35%;
display: flex;
flex-direction: column;
gap: 15px;
min-width: 300px;
}
.info-card {
display: flex;
background: #ffffff;
border-radius: 10px;
padding: 15px;
box-shadow: 0 2px 10px rgba(0,0,0,0.05);
border: 1px solid #eee;
align-items: center;
gap: 15px;
}
.card-thumb {
flex-shrink: 0;
}
.card-thumb img {
width: 75px !important;
height: 75px !important;
object-fit: cover;
border-radius: 8px;
}
.card-body h3 {
margin: 0 0 5px 0 !important;
font-size: 1.1rem !important;
color: #222;
border: none !important;
}
.card-body p {
margin: 0 0 8px 0 !important;
font-size: 0.9rem !important;
color: #555;
line-height: 1.4;
}
/* --- GRID DE 4 COLUMNAS --- */
.tay-section-title {
font-family: 'Comic Sans MS', 'Cursive', sans-serif;
font-size: 1.8rem;
margin: 50px 20px 20px 20px;
padding-bottom: 10px;
border-bottom: 3px solid #f0f0f0;
}
.article-grid-four {
display: flex;
flex-wrap: wrap;
gap: 20px;
margin: 0 20px 40px 20px;
}
.grid-card {
flex: 1 1 calc(25% - 20px); /* 4 columnas en PC */
background: #fff;
border-radius: 15px;
overflow: hidden;
}
.grid-img {
width: 100%;
height: 250px;
overflow: hidden;
}
.grid-img img {
width: 100% !important;
height: 100% !important;
object-fit: cover;
}
.grid-desc {
padding: 10px 5px;
}
.grid-desc p {
font-size: 0.85rem;
line-height: 1.5;
color: #444;
margin: 0;
/* Método compatible para limitar altura sin usar webkit-box */
max-height: 6em;
overflow: hidden;
}
/* --- LOGOS --- */
.logo-row {
display: flex;
flex-wrap: wrap;
justify-content: center;
align-items: center;
gap: 30px;
padding: 40px 20px;
border-top: 1px solid #eee;
}
.logo-item img {
max-width: 120px;
height: auto;
}
/* --- RESPONSIVE DESIGN --- */
@media (max-width: 1100px) {
.image-gallery { flex: 1 1 100%; height: 400px; }
.grid-card { flex: 1 1 calc(50% - 20px); } /* 2 columnas en Tablet */
}
@media (max-width: 768px) {
.main-page-title { font-size: 1.8rem; }
.image-gallery { height: 350px; }
.image-gallery:hover .tall-box:hover { flex: 1.8; }
}
@media (max-width: 480px) {
.image-gallery { flex-direction: column; height: auto; }
.tall-box { height: 200px; flex: none !important; }
.grid-card { flex: 1 1 100%; } /* 1 columna en móvil */
}
66grrzd178qqipbdjuv0xqos29zm6q1
Tailwitilis:Previews
10
40
302
301
2026-01-29T23:19:29Z
Jon Harald Søby
5
20 revisiones importadas
301
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Portada600k/styles.css" />
<div class="box-col" style="display: flex;">
[[Taanalis:Nantzin Sixta 4.jpg|150px|left]]
<div>
'''Nantzin Sixta Pérez García''' yaja se nawatajtaketzani, yaja ne achtu siwat ijikman kaj kichiwki se amachti. Yaja se nawatamachtini nusan.
<br />
<small>[[Nantzin Sixta]]</small>
</div>
</div>
<div class="box-col" style="display: flex;">
[[Taanalis:Yultajtaketzalis.jpg|150px|left]]
<div>
'''Yultajtaketzalis'''
Ne achtu amachti inwan tajtaketzalis tik nawat kichiwtuk se nawatajtaketzani ka Kuskatan.
<br />
<small>[[Yultajtaketzalis]]</small>
</div>
</div>
<div class="box-col" style="display: flex;">
[[Taanalis:Timumachtikan Nawat logo.png|270px|left]]
<div>
'''Timumachtikan Nawat'''
Timumachtikan Nawat ne kalamachti tik nawat kenhayuk tumak ka Kuskatan. Timumachtikan Nawat nesik tik ne ume shikipil kashtul nawi (2019) tik ne iajamaw ejekat.
<br />
<small>[[Timumachtikan Nawat]]</small>
</div>
</div>
h30uxft1l191luhyu7mjk44sfzf36yu
Tailwitilis:Reflist
10
41
8590
305
2026-01-30T13:13:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5462890]]
8590
wikitext
text/x-wiki
<div class="references-small" {{#if: {{{colwidth|}}}| style="-moz-column-width:{{{colwidth}}}; column-width:{{{colwidth}}};" | {{#if: {{{1|}}}| style="-moz-column-count:{{{1}}}; column-count:{{{1}}} }};" | {{#if: {{{2|}}}| style="-moz-column-count:{{{2}}}; column-count:{{{2}}} }};" |}}>
<references /></div><noinclude>
</noinclude>
lecl1oiuy58zlfaw21sdyfsj1tmvq2e
Tailwitilis:Shiktal
10
42
8591
8556
2026-01-30T13:13:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5933955]]
8591
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox generic
| name =Shiktal
| state = collapsed
| title =[[Shiktal]]
| above =
| groupstyle = text-align:right;
| liststyle = text-align:left;
| list1 = <div class="center">[[Kwajtemalan]] • [[Belice]] • [[Honduras]] • [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] • [[Nicaragua]] • [[Costa Rica]] • [[Panamá]]</div>
}}
<noinclude>
</noinclude>
nj7i077huj29wj1sb07zn7nhye7ssaq
Tailwitilis:Sp
10
43
314
313
2026-01-29T23:19:31Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
313
wikitext
text/x-wiki
<indicator name="fp">[[Taanalis:Padlock-silver.svg|20 px]]</indicator>
sde8b4j73wn1u8gwijyaly8lrgfm34q
Tailwitilis:Stub
10
44
8592
322
2026-01-30T13:13:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5529697]]
8592
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="0" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#FFFFE6; border:2px solid #BFBFA3; padding:0.5em 1em 0.5em 1em; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
| <big><big>'''MULINKA!'''</big></big>
Ini tajkwilul se '''[[Ayuda:Planificaci%C3%B3n#Stubs_.28mujmulinka.29|mulinka]]'''. Tinatiwit ka mas yek ma te tikchiwakan mujmulinka tik ne Wikipediaj tik Nawat. Su aka weli kitamia ini tajkwilul, tiktajtanit ma kichiwa. (Kwak ini tajkwilul tea se mulinka, weli muishtia ini tanawatilis.)
|}
k43vvr3lexxhs1pygsnj6klexrke0q1
Tailwitilis:Tlani
10
45
324
323
2026-01-29T23:19:35Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
323
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{Sp}}</noinclude><includeonly>| style="border-bottom:2px solid #D8E9FC" width="{{{width|100%}}}" |
|}</includeonly><noinclude>
<br clear="all" />
qshqys255jhxmt3d507xyja7x89g0mt
Tailwitilis:UnderConstruction
10
46
327
326
2026-01-29T23:19:35Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
326
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="0" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#FFFFE6; border:2px solid #BFBFA3; padding:0.5em 1em 0.5em 1em; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
| [[Taanalis:Under_construction_icon-blue.svg|48px]]
<big><big>'''SHITEJCHIA, teuk tamik tikchiwat ne tajkwilul!'''</big></big>
Timetztajtanit ma shitejchia chiupichin: '''ajaka tekiti nemi''' tik ini tajkwilul.<br>
|}
ebszr7r4jhhmwdy6whsdbi205hbgf2t
Tailwitilis:User:Universal Life/Plantilla:Rt
10
47
329
328
2026-01-29T23:19:35Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
328
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{Sp}}</noinclude>
<span class="content-bg rtop" style="{{#if:{{{2|}}}|background: {{{2}}}|}}"><span class="r1" style="background: {{{1}}}"></span><span class="r2" style="background: {{{1}}}"></span><span class="r3" style="background: {{{1}}}"></span><span class="r4" style="background: {{{1}}}"></span></span><noinclude>
<br clear="all" />
i33kqty55ovp4caqg8kidtvx6tnsjbt
Tailwitilis:Welcome
10
48
334
333
2026-01-29T23:19:35Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
333
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="0" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#F1FAFF; border:2px solid #C6E4F2; padding:0.5em 1em 0.5em 1em; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
|
<big><big>Yek shiajsi!</big></big>
Ken tinemi! Yek shiajsi, shiwi shisentekiti tuwan pal tikchiwat ne [[Achtu_Iswat|Wikipediaj Tik Nawat]]. Timetzchiat!!
|}
a95s2z9eamz6gqaf7yp38kc7hnbo5dd
Tailwitilis:Wikipedialanguages
10
49
8593
8570
2026-01-30T13:13:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4021091]]
8593
wikitext
text/x-wiki
{| class="rad" padding="0" cellpadding="2" width="100%" align="center" style="font-size:95%; background:#F1FAFF; border:2px solid #C6E4F2; padding:0.5em 1em 0.5em 1em; margin-top: 1em; -moz-border-radius:10px"
|
<div style="text-align:left; padding-bottom:0.5em; font-size:110%;">[[Taanalis:Sciences de la terre.svg|right|50px|Tajtaketzalis tik Wikiamachti]] Ini sejse ipal ne sujsul miak taketzalis wejwey wan chijchikitik ne kipiat se iwikiamachti:</div>
<div style="font-size:95%"><div id="sur">
[[:de:|'''Aleman''']] ·
[[:ay:|'''Aymara''']] ·
[[:es:|'''Castillaj''']] ·
[[:ca:|'''Catalan''']] ·
[[:zh:|'''Chinoj''']] ·
[[:eu:|'''Euskara''']] ·
[[:en:|'''Ingles''']] ·
[[:gl:|'''Gallegoj''']] ·
[[:ik:|'''Inupiak''']] .
[[:it:|'''Italianoj''']] ·
[[:ja:|'''Japones''']] ·
[[:qu:|'''Kichwa''']] ·
[[:nah:|'''Meshijka''']] ·
[[:nv:|'''Nawajo''']] ·
[[Achtu Iswat|'''NAWAT''']] ·
[[:pt:|'''Portugues''']] ·
[[:ru:|'''Rusoj''']] ·
[[:gn:|'''Warani''']] · ...
</div>
</div>
|}
<noinclude>
</noinclude>
i98is2hzlr7uezsisx8q95osqiml1yh
Tapualtakutun:Infobox
828
50
358
357
2026-01-29T23:19:36Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
357
Scribunto
text/plain
local p = {}
function p.infobox(frame)
local args = frame.args
local html = [[
<!-- HTML code -->
<div class="infobox">
<h2>Infobox title</h2>
<p>Infobox content</p>
</div>
]]
return html
end
return p
5ixplmad0y38f28lkfmfpmt7rrqnpwg
Tapualtakutun:URL
828
51
360
359
2026-01-29T23:19:36Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
359
Scribunto
text/plain
local p = {}
function p.external(frame)
local url = frame.args[1] or ""
return '[ ' .. mw.uri.encode(url) .. ' ' .. url .. ' ]'
end
return p
4ww6pxn0quzuj2b9e9jb2taga7rt384
Takutun:Ajawilti
14
52
362
361
2026-01-29T23:19:36Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
361
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Ajkuik America
14
53
365
364
2026-01-29T23:19:36Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
364
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal taltikpak]]
cqdsej12i11xlsdn0x9p2lsa9vn6v9e
Takutun:Amaishmatilis
14
54
367
366
2026-01-29T23:19:36Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
366
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Bitcoin
14
55
369
368
2026-01-29T23:19:36Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
368
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Tumin]]
t7cwpga1kp6ws6pc729gxskn10kg5n5
Takutun:Europa
14
56
8594
373
2026-01-30T13:13:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4587662]]
8594
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal taltikpak]]
cqdsej12i11xlsdn0x9p2lsa9vn6v9e
Takutun:Honduras
14
57
8595
376
2026-01-30T13:13:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7130771]]
8595
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Shiktal]]
p1q39xt0zxklwu6518ypfzfn5byztr2
Takutun:Ikmanpanutuk ipal Honduras
14
58
378
377
2026-01-29T23:19:37Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
377
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Honduras]]
tuzs8j9h5ck5bu3j9csmiy9nr5393sl
Takutun:Ikmanpanutuk ipal Kuskatan
14
59
380
379
2026-01-29T23:19:37Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
379
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kuskatan]]
tpisyyx8ghez5qvz8tu8xsl8wfzfw4h
Takutun:Ikmanpanutuk ipal Kwajtemalan
14
60
382
381
2026-01-29T23:19:37Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
381
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[:Category:Ikmanpanutuk ipal Kwawtemalan]]
jbkv4ttxkm8xyq8fo93q2pobd4bf0yq
Takutun:Ikmanpanutuk ipal Kwawtemalan
14
61
387
386
2026-01-29T23:19:37Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
385
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kwawtemalan]]
r2y1bt7er1381foakjp7d3obs0k46fy
Takutun:Itajtakil
14
62
389
388
2026-01-29T23:19:37Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
388
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
[[Takutun:Tajtakwal]]
fsvag914x2e2e57976pda7sy4p6rtuw
Takutun:Kojkojtanchanej
14
63
392
391
2026-01-29T23:19:37Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
391
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpakchanej]]
3n2odrh1o5hnbyymd7v2kr7l64qp1ug
Takutun:Kujkukulis
14
64
395
394
2026-01-29T23:19:37Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
394
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Pajmatilis]]
oen4wfuh3h3frumfentyayh54fmb64v
Takutun:Kushkatan
14
65
8596
399
2026-01-30T13:13:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7130825]]
8596
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kuskatan]]
tpisyyx8ghez5qvz8tu8xsl8wfzfw4h
Takutun:Kuskatan
14
66
8597
402
2026-01-30T13:13:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7130825]]
8597
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Shiktal]]
60fk8mlumdufo07nyu0d3h3kd0wu0ry
Takutun:Kuskatanchanejket
14
67
405
404
2026-01-29T23:19:38Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
404
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
7ew5h094ip92kc555qnyd5liiiate6h
Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu
14
68
409
408
2026-01-29T23:19:38Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
408
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Ne tay weya ijtik ne tal]]
1sq4f1e2jpvctkpi8xv64oqcammvu9k
Takutun:Kwajtemalan
14
69
411
410
2026-01-29T23:19:38Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
410
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[:Category:Kwawtemalan]]
gjvnln98pa88ofzyz02nmmtz0nagjl9
Takutun:Kwawtemalan
14
70
414
413
2026-01-29T23:19:38Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
412
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Shiktal]]
p1q39xt0zxklwu6518ypfzfn5byztr2
Takutun:Mayametzali
14
71
416
415
2026-01-29T23:19:38Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
415
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taketzalis wan culturaj]]
q9wo3w1vml9q16bmkkwr957td0iqbkn
Takutun:Meshijku
14
72
8598
420
2026-01-30T13:13:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1411384]]
8598
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Ajkuik America]]
r93le381830h12g28p000v2d70reg37
Takutun:Najnanakat
14
73
422
421
2026-01-29T23:19:39Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
421
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpakchanej]]
3n2odrh1o5hnbyymd7v2kr7l64qp1ug
Takutun:Ne tay weya ijtik ne tal
14
74
424
423
2026-01-29T23:19:39Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
423
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpakchanej]]
3n2odrh1o5hnbyymd7v2kr7l64qp1ug
Takutun:Pajmatilis
14
75
426
425
2026-01-29T23:19:39Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
425
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Pejpelu
14
76
428
427
2026-01-29T23:19:39Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
427
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
pqdbe4az8ljcaetd22imno9uiyocqsd
Takutun:Sennemilis wan techantuktilis
14
77
430
429
2026-01-29T23:19:39Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
429
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Shiktal
14
78
433
432
2026-01-29T23:19:39Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
432
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal taltikpak]]
51dwd9ef31t0quvgzb88ow1d7fhs5u7
Takutun:Shujshuchit
14
79
435
434
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
434
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
g5ziid4qlvrdzfhp3zin1bs1f4dwgq1
Takutun:Sitalmet
14
80
438
437
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
437
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpakmatilis]]
nll3e19356b4l43t1agrccuv002yw2w
Takutun:Tajtaketza pal ikman ipal ne Nawametzali tik Kuskatan
14
81
441
440
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
440
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Amaishmatilis]]
bc0kuo9ic3onup3i3x7nlx0uq1wmmj8
Takutun:Tajtaketzalis
14
82
444
443
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
443
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taketzalis wan culturaj]]
q9wo3w1vml9q16bmkkwr957td0iqbkn
Takutun:Tajtakutun ipal ne tuweyka
14
83
447
446
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
446
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Weykamatilis]]
23u5exx3ghuu7jty7via8rng2ipygtb
Takutun:Tajtakwal
14
84
449
448
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
448
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Tajtakwikalis
14
85
452
451
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
451
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Tayektzinchiwalis]]
7140m51k9rbsxku1jyve5fl6b30xkn5
Takutun:Takamet wan siwatket wey
14
86
454
453
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
453
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Taketzalis wan culturaj
14
87
456
455
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
455
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Talmet wan Tejtechan ipal Kuskatan
14
88
458
457
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
457
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[:Category:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
sd8zzlel0erlsallzq1ddlr4yxvgogs
Takutun:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan
14
89
461
460
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
459
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kuskatan]]
tpisyyx8ghez5qvz8tu8xsl8wfzfw4h
Takutun:Talmet wan tejtechan ipal taltikpak
14
90
463
462
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
462
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Taltikpakchanej
14
91
466
465
2026-01-29T23:19:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
465
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpakmatilis]]
nll3e19356b4l43t1agrccuv002yw2w
Takutun:Taltikpakmatilis
14
92
468
467
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
467
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Tamachtilis
14
93
470
469
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
469
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Sennemilis wan techantuktilis]]
gm4h7yzh2uiqsc93np88c4oh7kka9rm
Takutun:Tapualis wan Tamachiwalis
14
94
472
471
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
471
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Tatuktianimet ipal Kuskatan
14
95
475
474
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
474
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
[[Takutun:Ikmanpanutuk ipal Kuskatan]]
h3ecnczjyiaeqysvpsd44tjiw9cj80o
Takutun:Tayektzinchiwalis
14
96
477
476
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
476
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Tayulmatilis
14
97
479
478
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
478
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan
14
98
9544
9543
2026-03-15T03:19:12Z
~2026-16404-85
361
9544
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
[[Takutun:Tejtechan ipal taltikpak]]
h98yzjmtoqmwxeqfxf5ka451iz819k6
Takutun:Tejtekitilis
14
99
487
486
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
486
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Takutun:Tejtepet ipal Kuskatan
14
100
490
489
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
489
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
[[Takutun:Tejtepet ipal taltikpak]]
cj62dq02vhxg39vaxgk8fczczmsb66r
Takutun:Tejtepet ipal taltikpak
14
101
492
491
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
491
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal taltikpak]]
cqdsej12i11xlsdn0x9p2lsa9vn6v9e
Takutun:Tejtet
14
102
494
493
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
493
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpakmatilis]]
nll3e19356b4l43t1agrccuv002yw2w
Takutun:Tiujtiupan
14
103
497
496
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
496
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Tayulmatilis]]
l79gmkni3h9mk58bmbgd5y7k192z0zo
Takutun:Tujtunalamat
14
104
499
498
2026-01-29T23:19:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
498
wikitext
text/x-wiki
kaseilp6gltbnm1slih62zq0av5kzr0
Takutun:Tujtutut
14
105
501
500
2026-01-29T23:19:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
500
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
pqdbe4az8ljcaetd22imno9uiyocqsd
Takutun:Tumin
14
106
503
502
2026-01-29T23:19:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
502
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Sennemilis wan techantuktilis]]
gm4h7yzh2uiqsc93np88c4oh7kka9rm
Takutun:Weykamatilis
14
107
507
506
2026-01-29T23:19:42Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
506
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpakchanej]]
[[Takutun:Pajmatilis]]
puuzpg3w22wtx5fyin98cwnswxi8rro
- Michael Jackson -
0
108
515
514
2026-01-29T23:19:42Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
514
wikitext
text/x-wiki
== Michael Joseph Jackson ==
[[:es:Michael_Jackson|Michael Joseph Jackson]] kaj tiktukeytiat: Michael Jackson [https://www.hola.com/biografias/michael-jackson/ "Rey del Pop"]. Yaja nesik tik ne techan Indiana tik Los Angeles se takutun ipal Estados Unidos se tunal se pual chiknawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil tzunti ume pual kashtul yey (1958) wan mikik se tunal se pual makwil pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009) wan ume pual majtakti shiwit (50)
Yaja se mijtutiani<ref>Bailarin</ref>, takwikani<ref>Cantante</ref> wan takwikalismawawasuani<ref>Escritor Musical</ref> katka.<ref>Pretérito (pasado)</ref>
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan itukey katka Katherine Esther Jackson; yaja se Californiachanej<ref>Originaria de....</ref> katka. Yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi se pual majtakti (1930). Wan ne iteku<ref>Padre (para hombre)</ref> itukey katka [[:es:Joseph_Jackson|Joseph Walter Jackson]]; yaja se Las Vegaschanej katka wan mikik ume shikipil kashtul yey (2018).
Imajmanujwan:<ref>Sus hermanos mayores</ref>
* Rebbie (Maureen Reilette) Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950)
* Jackie (Sigmund Esco) Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951)
* Tito (Toriano Adaryll) Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953)
* Jermaine Lajaun Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954)
* La Toya Yvonne Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956)
* Marlon David Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957)
* Randy (Steven Randall) Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961)
* Janet Damita Jo Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966)
* Joh'Vonnie Jackson, se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974)
Ipijpipil<ref>Hijos (hombre)</ref>:
* Michael Joseph Jackson Jr; se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997)
* Paris-Michael Katherine Jackson; se tunal tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998)
* Prince Michael Jackson II; se tunal tik ne shiwit ume shikipil ume (2002)
[[Taanalis:Michael Jackson (21023177638) (cropped).jpg|thumb]]
== Tay kichiwki? ==
Takwikalismawawasuani:
* Got To Be There tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972)
* Ben tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972)
* Music and Me tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973)
* Forever, Michael tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul (1975)
* Off The Wall tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi (1979)
* Thriller tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982)
* Bad tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987)
* Dangerous tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti se (1991)
* HIStory: Past, Present And Future, Book I; tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995)
* Blood On The Dance Floor: HIStory In The Mix tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1997)
* Invincible tik ne ume shikipil se (2001)
* This Is It; tik ne ume shikipil chiknawi (2009)
[[Taanalis:Tableau de Michael Jackson par Jean-Loup Othenin-Girard.jpg|thumb]]
== Ipan uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Michael_Jackson
https://www.hola.com/biografias/michael-jackson/
https://es.wikipedia.org/wiki/Joseph_Jackson
<nowiki>https://www.vogue.es/moda/modapedia/personajes/michael-jackson/983</nowiki>
<nowiki>https://michael-jackson-espanol.fandom.com/es/wiki/Michael_Jackson</nowiki>
<nowiki>https://allnawat.com/?fbclid=IwY2xjawE825lleHRuA2FlbQIxMAABHXNt1RkJo7bxb-qEDQVnPuVdrqU0WIf4cTpuAeWLkoLtkyTnzCVbksWqJw_aem_PCXjzs6FV_YIgg668YiUsQ</nowiki>
<nowiki>https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view</nowiki>
<nowiki>https://www.vogue.es/moda/modapedia/personajes/michael-jackson/983</nowiki>
hblm76z1bw2l4l7vt5f0gw5efdnt7n4
ARTURO AMBROGI
0
109
8164
517
2026-01-29T23:35:48Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
516
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Arturo Ambrogi]]
8exum1kd6jf3y9weo9i67kylha89unx
ATUL
0
110
519
518
2026-01-29T23:19:43Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
518
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Atul]]
n2y8ekz8xzkv8q0ib3oyqbqijjomypl
Achraf Hakimi
0
111
8599
522
2026-01-30T13:13:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q26932598]]
8599
wikitext
text/x-wiki
== Achraf Hakimi ==
[[Taanalis:HakimiAchraf.jpg|thumb|Achraf Hakimi wan se Selección Marroquí ne shiwit 2023]]
Achraf Hakimi Mouh se mawiltia iwan ikishjshi wan datka yawaltik tik Marruecos wan España. Yaja nesik tik Madrid, España.
== Itekiw ken wey Mawiltian ==
== Ne itunal ichtaka ==
Ne isiwa itukey katka Hiba Abouk wan yaja kipia ume iujukichpiltzin intukey Amín wan Naim.
0mthj03rn8d7okz03u7dx2nk8hafd67
Achtu Iswat
0
112
751
750
2026-01-29T23:22:03Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
750
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Achtu Amat]]
hy22xk8mizwaeyqox0xkm4awhkqjlbo
Achtu iswat
0
113
754
753
2026-01-29T23:22:04Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
753
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Achtu Amat]]
hy22xk8mizwaeyqox0xkm4awhkqjlbo
Adriana Lima
0
114
8600
765
2026-01-30T13:13:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q151866]]
8600
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Adriana Lima
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Adriana Lima au festival de Cannes, 2015.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 12 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1981
|-
! Ichan Techan
| Salvador, Bahia
|-
! Italyu
| Brasil [[Taanalis:Flag of Brazil.svg|15px|alt=Brazil|link=Brazil]] Brasilchanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil
|}
[[:en:Adriana_Lima|Adriana Lima]] nesik se tunal majtakti ume, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul se (1981). Yaja nesik tik ne techan, [[:en:Salvador,_Bahia|Salvador]], Bahia tik ne italyu [[:en:Brazil|Brasil]]. Lima se brasilchanej <ref>Demonym: Brazilian / Gentilicio: Brasileña</ref>wey siwaawil<ref>Super model / Supermodelo</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Adriana_Lima
https://en.wikipedia.org/wiki/Salvador,_Bahia
https://en.wikipedia.org/wiki/Brazil
16fp114nfwzm3fk9k0jfrhdbs7hg7at
Afeni Shakur
0
115
8601
772
2026-01-30T13:13:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2273636]]
8601
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Afeni Shakur (2390574878).jpg|left|thumb]]
== '''Afeni Shakur''' ==
[[:en:Afeni_Shakur|Afeni Shaku]]<nowiki/>r nesik se tunal majtakti pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Ne ichan nemi tik ne techan Lumberton, North Carolina tik ne Estados Unidos.
Afeni Shakur se siwat New Afrikanchanej. Yaja se tapalewiani<ref>activista/activist/organizer</ref>, tamachtiani, wan ne tatuktiani katka. Afeni Shakur kaj tiktukeytiat ne innan<ref>Mama</ref> Afeni Shakur inpal ne tuijikniwan.
== '''Ne Itunal Ichtaka''' ==
Ne inan itukey Rosa wan itzuntukey Claiborne katka. Ne inan se taweykalchiwani<ref>trabajador de factoria/factory worker</ref>. Ne iteku itukey Walter wan itzuntukey Williams Jr., katka. Yaja kipia se chupi ieltiw ne itukey Gloria wan itzuntukey Jean, melka nusan kaj tiktukeytiat “Glo” katka. Keman yaja kipia majtakti se shiwit tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958), Afeni Shakur, chupi ieltiw, wan inan mijkwanit South Bronx tik Nueva York katka.
Yaja yawi ka ne tumak tamachtiluyan<ref>escuela secundaria/high school</ref> Benjamin Franklin Junior High School wan nusan yaja yawi ka ne tumak tamachtiluyan Manhattan’s High School of Performing Arts, katka. Keman chikitik kiwawasua pal ne tumak tamachtiluyan tzuyutztik amachti<ref>periódico/newspaper</ref>, ''The Franklin Flash'' wan kimakaket se wey takulis pal tawawasualis<ref>periodismo/journalism</ref> katka.
Yaja kipia ume ipilawan, se iukichkunew wan se isiwakunew katka. Iukichkunew itukey [[:en:Tupac_Shakur|Tupac]] wan itzuntukey Shakur katka. Iukichkunew ipal se sonchiwani<ref>rapero/rapper</ref> katka. Isiwakunew itukey Sekyiwa wan itzuntukey Shakur katka.
== '''Tay Kichiwki?''' ==
Nemanha kikaki Bobby Seale taketza, Mama Afeni Shakur muilpia iwan Black Panther Party<ref>Partido Pantera Negra</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1968) katka.
== '''Ken Mikik?''' ==
Mama Afeni Shakuri miki se tunal ume pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016) tik Greenbrae, California ika iyulu miki<ref>Infarto/cardiac arrest</ref>.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
* '''Afeni Shakur Wiki Link (In English): https://en.wikipedia.org/wiki/Afeni_Shakur'''
* '''Afeni Shakur Enlace de Wiki (En Enspañol): https://es.wikipedia.org/wiki/Afeni_Shakur'''
* '''Afeni Shakur (In English): https://www.biography.com/activists/a42942753/afeni-shakur#early-life'''
* '''The Political Thought of Afeni Shakur (In English): https://freedomarchives.org/the-political-thought-of-afeni-shakur/'''
dshmo3rpoyxwns5pc5g1a8emii49s88
Agua Caliente
0
116
8602
779
2026-01-30T13:13:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2758103]]
8602
wikitext
text/x-wiki
== '''Ipanpa ne techan Agua Caliente''' ==
[[:es:Agua_Caliente_(El_Salvador)|Agua Caliente]]<ref>pueblo de Agua caliente, ubicado en Chalatenango</ref> nemi ka Shalatenanku, ka kuskatan. Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul nawi kitukaytijket ne techan ipal Agua Caliente. Ka nin ne tuijikniwan yejka yek wan miak tekitit, yejemet kitatukat wan kipiat kojkojtachanej kaj tapishuat teksisti ken ne tijlan, inakayu turuj wan at istak ken ne siwaturul.
Kipia se wey apan, itukay Metayat, ne apan nemi itzalan ne barrió ne centro wan ne barrio ne carmen,<ref>DIivision pueblo Agua caliente, Barrio el centro y barrio el carmen </ref> tik ini apan nemi miak tekwisij wan mijmichin.
Tuijikniwan ingustuj yawit pashaluat la ume apsul, ka nin pajpakit wan piltzinkisat.
Ne tajtakamet kaj tatzinnewa ne kwawit kichiwat ka tekwani wan shuchit puliwit; yajika, ne tepet ishpijpilti. Kwak wetzi at pewa witz ne tepet wan tesu akaj weli panu tik ujti.
Tik Agua Caliente [https://www.facebook.com/centroescolar.miguelcabrera/?locale=es_LA nemi kashtul ume tamachtiluyan], ne pijpipil wan sijsiwapil yawit yulpakit ka mumachtiat ken ne tamachtiani.
== Ipanpa Uni ==
<references />
[[Taanalis:Maravillas de Chalatenango.jpg|thumb|222x222px|tepet tumak]]
== Ijilpika. ==
[https://historico.elsalvador.com/historico/317783/agua-caliente-celebra-sus-fiestas-patronales.html FIESTAS PATRONALES AGUA CALIENTE https://historico.elsalvador.com/historico/317783/agua-caliente-celebra-sus-fiestas-patronales.html]
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
ctzq1njf76otctiet3bhq286eh2976s
Aguascalientes
0
117
8603
788
2026-01-30T13:13:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q79952]]
8603
wikitext
text/x-wiki
'''Aguascalientes''' se [[estadoj]] ipal [[Meshijku]] tik [[Ajkuik America]]. Ne taltakutun nemi ka ajkuikpa, inawak [[Shalisku|Shalishku]] wan [[Zacatecas]]. Kipia majtakti yey Aguascalientes [[techan]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
73ub5bo2slacqlsj3akfpw1zjk5arpd
Agustin Farabundo Marti Rodriguez
0
118
8604
802
2026-01-30T13:13:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q472486]]
8604
wikitext
text/x-wiki
== Agustin Farabundo Marti Rodriguez ==
[[Taanalis:Farabundomarti.jpg|thumb|'''Agustín Farabundo Martí Rodríguez''' [[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|thumb|Panti ne '''Kuskatan''']]]]
[[:en:Farabundo_Martí|Agustin Farabundo Martí Rodriguez]]<ref>Agustin Farabundo Marti Rodriguez</ref> nesik ne se tunal makwil pal ne metzi makwil, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual yey ne ichan nemi tik ne techan [[:en:Teotepeque|Tiutepet]]<ref>Teotepeque</ref>, [[:en:La_Libertad_Department_(El_Salvador)|La Libertad]]<ref>La Libertad</ref>, [[:en:El_Salvador|Kuskatan]]<ref>El Salvador</ref>. Yaja kiajkaw ne wey tamachtiluyan ipal musunki pal techan wan pal italyu. Martí muishtuka tik ne kichiwki ne [[:en:Communist_Party_of_El_Salvador|Partidoj Comunistaj]]<ref>Partido Comunista de El Salvador </ref> ipal [[:en:Central_America|Centro america]]<ref>Centro America</ref>. Yaja kinekituya kipalewia ka Kuskatanchanejket chijchichiukchichin wan nujnuntzin. Martí kishtijket ipal Kuskatan kemanian ipanpa ne itekiw. Tik ne sental shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual, ne inpalpatiw ne atutun wetzi. Pal kipalewiat ne inpulua ne tujtumin, ne inimiekawan tajtanawatiani kiishtiliat wey tajtal ne tajtatukani wan kashawa ne tumin ne inpal tajtatukani kitajkuat. Tik ne shiwit se shikipill chiknawi tzunti se pual majtakti, ne tanwatiani mutewelneki kitmataliat ne tajtanawatiani pal ne Partidoj Comunistaj, ne tajtatukani Kuskatanchanejket yektalia se kumunilis ishwelita sujsul wey pal kinutzat yektunal intekiw ne tuesyu wan ne tutekiw. Tik se pual ume pal ne metzi ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume, se pual majtakti shikipil majmasawal, ne wey pal tachialis mejmetzali, mijmikik ka inpal kwalantiani Kuskatanchanejket inpal tesu musuma katka yawi Intech ne tanwatiani wan ne tajtanawatiani kinpachuat ka ituktiani [[:en:Maximiliano_Hernández_Martínez|Maximiliano Hernández Martínez]]<ref>Maximiliano Hernandez Martinez </ref>[[:en:Maximiliano_Hernández_Martínez|.]] Ini panu ka mutalia kitmati ken “[[:en:La_Matanza|Ne Miktiwit]]<ref>"La Matanza"</ref>”. Martí inmiktia pal kwete tik ne se pal ne metzi ume, tik ne shiwit chiknawi tzunti se pual majtakti ume . Marti iwalejku mutalia kimati ken se revolucionarioj Kuskatanchanej wan, pal miak, se mumiktia.
[[Taanalis:Farabundo Martí (1893-1932) holding his hat.jpg|left|thumb|275x275px|'''Farabundo Martí (1893-1932)''']]
[[Taanalis:A.F.Martí and A.C.Sandino in Mexico.jpg|thumb|210x210px|'''A.F.Martí wan A.C.Sandino ka Mexico''']]
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Salvadoran Revolutionary Farabundo Marti Born 122 Years Ago: https://web.archive.org/web/20240304061027/https://www.telesurenglish.net/analysis/Salvadoran-Revolutionary-Farabundo-Marti-Born-122-Years-Ago-20150505-0017.html
* South African History - Farabundo Marti: https://web.archive.org/web/20240304061027/https://www.telesurenglish.net/analysis/Salvadoran-Revolutionary-Farabundo-Marti-Born-122-Years-Ago-20150505-0017.html
nu7e8v2jmg185k9xzenqf5zx4klfag8
Ajatul
0
119
807
806
2026-01-29T23:22:16Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
806
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Feria del Atole.JPG|left|thumb|Atul iwan elut]]
== '''AJATUL([[:es:Cultura_de_El_Salvador|Atoles]])''' ==
[[Taanalis:Atole.jpg|thumb|Atul shuku]]
Ne taketzalis Atul witz nahuat “Atulintia” wan kineki ina “agua que se menea”:
Ne Ijikman kichiwat katka atul pal tikejekuat katka ne ombron techan ka Mesoamericaj. Ne ajatul Kuskatan kichiwat katka iwan tawial ne tiwelit tikejekuat tik horaj ka tiutak wan kimakat tik wajwajkal kichiwat katka iwan itakil, ikuyu pal ne Morroj. Ini Ajatul ijikman kichiwat katka iwan tawial,peroj an kichiwat iwan At istak, shashakachnaj, itewyu tawial wan Canelaj. Sejsè ajatul Tupal tik kuskatan: ne atul iwan Elut, tik Taijtik iwan se elut tamanti wan ne Atul shukuk tik Taijtik iwan Tishti tzupelek tawial u shashakachnaj;Kiunij kichiwat tik ne ombron techan kan kisa ne tunal wan tik ne ombron techan kan kalaki ne tunal, ne shukuk asesek wan kimaka Iayu ayujwach, chil, wan et tamanti tik Taijtik iwan Tishti asesek; tejemet tiwelit tikunit ne shukuk ka peyna wan horaj ka tiutak. Ne Atul iwan matzaj kichiwat iwan Shashakachnaj tatisti, Nekti, At istak wan Matzaj
== '''Ipanpa Uni''' ==
<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Cultura_de_El_Salvador</ref>
[[Takutun:Tajtakwal]]
5n8wujy333czjlzi3jnazh9ddaejllh
Akira Toriyama
0
120
8605
815
2026-01-30T13:13:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q208582]]
8605
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mural de Akira Toriyama en La Victoria, Lima.jpg|thumb|Akira Toriyama]]
== Akira Toriyama ==
Kaj tiktukeytiat "[[:es:Akira_Toriyama|Akira Toriyama]]". Yaja nesik tik [[:es:Kiyosu_(Aichi)|Kiyosu]] se takutun ipal italyu Japón se tunal makwil pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (5/04/1955) katka. Yaja ne takwikwilchiwani<ref>creador de manga</ref> "Dr. Slump, Chrono Trigger, Blue Dragon" wan "Dragon Ball" katka.
== Itekiw ==
Yaja takwikwilchiwani <ref>dibujante, caricaturista</ref>("[[:es:Mangaka|mangaka]]" tik ne taketza japonés) katka. Kimakaket ne takulis ne "Premio Shogakukan Manga" katka. "Dr. Slump" sujsul yek, melka "Dragon Ball" sujsul wey. Yaja taketza japonés wan inglés katka.
== Itunal ichtaka<ref>Su vida privada</ref> ==
Isiwaw itukey Yoshimi Kato. Yaja kipia ume ipijpipil katka. Ipíltzin itukey katka Sasuke wan isiwapíltzin itukey katka Kikka. Yaja mikik se tunal se pal ne metzti yey se tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi katka.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Akira_Toriyama</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Mangaka</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Kiyosu_(Aichi)</nowiki>
5p2tfsscnduqx8i3304z7tt0l8fro68
Akita inu (pelu)
0
121
8606
819
2026-01-30T13:13:42Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q29164]]
8606
wikitext
text/x-wiki
Ne pelu [[:es:Akita_Inu|Akita inu]] se kalchanej sujsul ikman ka kan witz ne ejekat Japón.
== '''Ken itachishka''' ==
[[Taanalis:Akita inu criado por Tsutsui Kennel.jpg|thumb|306x306px|Ne pelu Akita Inu]]
Ne siwat weya ume pual kashtul yey - yey pual majtakti nawi cm<ref>Centimetros</ref> wan ne ukich weya yey pual majtakti nawi - yey pual majtakti cm<ref>Centimetros</ref>
tamachiwalis: ne siwat entre se pual chiknawi wan ume pual makwil kg<ref>Kilogramos</ref> wan ne ukich se pual chiknawi wan se pual kashtul nawi kg<ref>Kilogramos</ref>
'''itzuntekun'''
Yaja kipia itzunhumiyu patznaj wan tumak
'''itennakayu'''
Yaja kipia itennakayu ne itachishka kuchiltik.
'''ijish'''
Yaja kipia ne ijishkukuchi wan ne itachishka kupuknaj.
'''Iyak'''
Yaja Kipia iyak ne itachishka tiltik
'''Inajnakas'''
Yaja kipia ne inajnakas iwan iujmiyu kenha se yey itech.
'''Itzinweyaka'''
Yaja Kipia ne itzinweyaka Kwelnaj wan ajsi ka iteputzta iwan iujmiyu
'''iujmiyu'''
Yaja Kipia tilawak iujmiyu wan alawak. Ne itachishka chiltik, tultik, Istak wan istastuk
Yaja weli yultuk intzajtzalan majtakti se shiwit melka weli yultuk ukchupi
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''ijipika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Akita_Inu
817t22d28mnxtxlj42mlbsw8uchoebt
Akulwaka, Paleka wan Texikal yey techanchin maya se iyulu
0
122
831
830
2026-01-29T23:22:19Z
Jon Harald Søby
5
11 revisiones importadas
830
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Foto aerea de ciudad delgado.jpg|alt=yey techanchin maya se iyulu|thumb|trifinio]]
'''Akulwaka, Paleka wan Texikal yey techanchin maya se iyulu'''
Se techan iwan se kalpuli Ciudad Delgado, yaja se itakutun tutalyu Kuskatan.
Ciudad Delgado kan witz ne ejekat naka Apukpan wan Tunakatepet, kan nemi ne wey puyek at naka Suyapanku wan Kuskatan, kan kisa ne tunal naka Tunakatepet wan Suyapanku, kan kalaki ne tunal naka Kuskatantzinku, Mejicanos, wan Ayutuchtepet.
Kipia ajapan, ne Cañas wan ne Acelhuate; nusan ne tepet Milingo wan Colis.
Katka nemit yey Techanchin: Akulwaka (kan nemituyat Akolwan), Paleka (tal iwan itajtachishka) wan Texikal (ichan tejtetchin) pero ne wey Tatuktiani Maximiliano Hernández Martínez kituktij ma musentalikan ne yey techanchin. Ne tejtechan kituketij "Villa Delgado" ipanpa ne wey Tajtzin wan ne palej José Matias Delgado. Ini panuk ne tunal 23 pal diciembre tik ne shiwit 1935. Tik ne tunal 17 pal ne metzti julio tik ne shiwit 1968 ishpan ne Asambleaj Legislativaj kitukeytij Ciudad Delgado. Ciudad Delgado kipia nawi techan: Las Victorias, Asunción Paleca, Santiago Aculhuaca wan San Sebastián Texical. Nusan kipia chikume kujtantechan: San Laureano Obispo, San José Cortez, Plan de Pino, Calle Real, Cabañas, Milingo wan San Juan Arenales. Ne techan iwan se kalpuli kipia se ilwit pal muchi Santoj. Se tunal Se pual pal ne Metzti se ne honor San Sebastián uni ne techan lilwiw mas yek wan mas wey. Ne lilwiw pejki ne ume tunal chik wasen Metzti Se wan tami ne tunal chikume nemanha ka ne se pual metzti Se. San Sebastián kipia ne historiantes Moros wan cristianos. Yejemet panut mijtutiat tik ne tiupan. Kwak ne Santoj yawi ka techan nemanha Tajtaketzat iwan tuteku Tiut.Tik ne ukse tanestuk ne Tajtaketzat senyawit nejnemet ka iuj ne techan. Ililwiw Santiago Apóstol Aculhuaca se pual makwil pal ne metzti chikume. Asunción Paleca Ililwiw kashtul pal ne metzti chikwey.
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
5tjp4kz3wzv3gt9g3fh6g9o7ke49cnc
Al-Biruni
0
123
833
832
2026-01-29T23:22:19Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
832
wikitext
text/x-wiki
== Al-Biruni ==
Al-Biruni
[[Taanalis:Abū Al-Rayḥān Al-Bīrūnī, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|thumb|Abū Al-Rayḥān Al-Bīrūnī]]
== Itunal ichtaka ==
== Itekiw ==
[[Taanalis:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|Ne metzti]]
== Ipanpa Uni ==
tm40g9nhw1joxlt3r2b5ofs9v19nd2t
Alan Menken
0
124
8607
839
2026-01-30T13:13:44Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q317272]]
8607
wikitext
text/x-wiki
= Alan Menken =
[[Taanalis:AlanMenkenSmall.JPG|thumb|Alan Menken]]
Alan Irwin Menken (1949-) se takwikalismawawasuani wan tawawasuani Estadounidensechanej.
== Itunal Ichtaka ==
Alan Menken nesik tik ne techan New Rochelle.
Tik ne shiwit 1972, munamiktij iwan ne mijtutiani Janis Roswick. Yaja kipia ume isiwapíltzin : Anna Rose Menken wan Nora Lily Menken. Anna Rose takwikani wan takwikalismawawasuani wan tawawasuani nusan.
Yaja kimakat amat tik Tamachtiluyan Universidad de Nueva York (NYU). Kitzutzuna ne piano sujsul wey.
== Itekiw ==
Pejtuk itekiw tik ne shiwit 1974 pal Broadcast Music, Inc. (BMI) iwan ne takwikalismawawasuani Lehman Engel. Ne shiwit 1979, mutekitilia iwan [[Howard Ashman]] ipanpa ne musical ''"God Bless You Mr. Rosewater"'' wan ne shiwit 1982 ipanpa ''"Little Shop of Horrors"'' katka. Sujsul wey katka. Nemanha, mutekitilia iwan David Spencer ipanpa ne musical "''The Apprenticeship of Duddy Kravitz"'' ne shiwit 1987 wan sujsul yek katka. Ne shiwit 1989 pejtuk itekiw pal Walt Disney Animation Studios pal miak ujulinkwikwil : ''"La Sirenita"'' (ne shiwit 1989), ''"La Bella y la Bestia"'' (ne shiwit 1991) wan ''"Aladdin"'' (ne shiwit 1992) iwan Howard Ashman, wan nemanha ipanpa ''"Pocahontas"'' (ne shiwit 1995) wan ''"El Jorobado de Notre-Dame"'' (ne shiwit 1996) iwan Stephen Schwartz wan ipanpa ''"Hercules"'' (ne shiwit 1997) iwan David Zippel wan ipanpa ''"Enredados"'' (ne shiwit 1990) iwan Glenn Slater.
Alan Menken sujsul tekiti ne Broadway, wan kichiwki ''"Newsies" (ne shiwit 1992 pal ne ulinkwikwil wan ne shiwit 2012 tik Broadway), "Leap of Faith", "Aladdin", "Sister Act"'' wan ''"La Sirenita".'' Muchi sujsul wey katka.
== Ipanpa Itajtakulis ==
Alan Menken kikwij miak tajtakulis, ume tajtakulis Oscar nusan:
* 8 Tajtakulis Óscar ''(Muchi pal sujsul wey ujulinkwikwil iwan Walt Disney Animation Studios)''
* 7 takulis Golden Globe
* 11 tajtakulis Grammy Awards
* 5 tajtakulis Critics' Choice Awards
* Se takulis Laurence Olivier Award
* Se takulis Daytime Emmy Award
* Se takulis Tony Award
* Se takulis Primetime Emmy Award
== Ipanpa Uni ==
# https://www.imdb.com/name/nm0579678/
# https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Menken
# https://d23.com/walt-disney-legend/alan-menken/
0eo86gtkvhay9w4gsvwlai2j6vg0awz
Alan Roy King
0
125
8608
8586
2026-01-30T13:13:46Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q12253061]]
8608
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Alan Roy King kipalewij ne Vascoj, ne Nawat wan ne Lenca'''</big></big>
| [[Taanalis:Alan_R_King_in_DC.jpg|thumb|center|300px|Alan Roy King tik ne shiwit 2017 kwak yajki kita ikunpaw Jan Morrow]]
|-
!Keman panuk
|-
| '''Nesik''': 24 Metzti Majtakti, 1954 (St. Annes-on-Sea, Lancashire, England, UK)
|-
| '''Mikik''': 19 Metzti Ume, 2019 (64 Shiwit, Zarautz, Tal Basque, España)
|-
| '''Itajtamachtiluyan''': University of London
|-
| '''wey tajkwilul pal ne idoctoradoj (tesis PhD)''': Communicative Grammar of the Basque Verb (Selected Aspects) (1993)
|-
| '''Itekiw''': Linguistaj, Tapatani miak taketzalis
|-
| '''Taketzalis kimatki''': Ingles, Kastiaj, Vascoj, Nawat, Gales, Gallegoj, Hawaian, nusan mumachtij Mandarinoj, Cantones, Frances, Hebreoj, Griegoj, Swajilij, Portugues, Aleman, Latin
|}
== Pewalis ==
'''Alan Roy King''' se taketzalismatini Britanicoj sujsul kintasujtak ne Vascoj, ne Nawat, wan ne Lenca<ref>Euskal Kultura. 21 Febrero 2019. Alan King, linguist, Basque, pioneer author of methods to learn Euskera passes away at the age of 64. https://www.euskalkultura.eus/english/news/alan-king-linguist-basque-pioneer-author-of-methods-to-learn-euskera-passes-away-at-the-age-of-64 (nikitztuk 1 Septiembre 2023)</ref>. Yaja tekitki wey pal tesu puliwit ne chikitik taketzalis. Alan King nusan welituya miak ukse taketzalis.
== Biografiaj ==
King nesik tik St-Anne-On-Sea, Lancanshire, Inglaterraj ne shiwit 1954<ref>PeoplePill. Alan Roy King Biography. https://peoplepill.com/people/alan-r-king (nikitztuk 1 Septiembre 2023)</ref>. Ne inan itukay Celia<ref>King, Celia. Celia's World. Alan Roy King PhD[http://www.eirelink.com/alanking/celia/alan.htm . lhttp://www.eirelink.com/alanking/celia/alan.htm] (nikitztuk 1 Septiembre 2023).</ref> wan ne iteku Mark King; Alan nusan kipishki se iiknew Selwyin wan se isiwapil itukay Maier King. Maier nusan kipalewij iwan itekiw nawat kwak kichijket ne vijvideoj Mukaki.
Alan kichijki ne idoctoradoj (PhD) tik ne Wey Tamachtiluyan ipal Londres (University of London) ipanpa ne taketzalis Vascoj wan yajki tekiti tik ne Tajtal Vascoj pal ne Kalpuli. Nusan mumachtij tik California tik ne wey tamachtiluyan Berkley melka tesu kitamij ne tamachtilis ka né.
Kimakaket Alan sejse reconocimientoj ipanpa itekiw:
# Tik ne shiwit 2003 King kalak ne Tepewa ipal ne Tatuktianimet pal ne Taketzalis Vascoj<ref>Alan R. King britaniar euskalduna. El Diario Vasco, February 2019.https://www.diariovasco.com/culturas/alan-king-britaniar-20190221155133-nt.html (nikitztuk ne 1 Septiembre 2023)</ref>.
# Tik ne shiwit 2023 ne Wey Tamachtiluyan tik Gales itukay Trinity Saint David (Reino Unido) wan ne Etxepare Basque Institutua kiketzket se Becaj pal wey taketzalismatilis sociolisguisticaj wan kitukaytijket iwan itukay.<ref>Etxepare Basque Institutua. 2022. The Alan R. King Chair kicks off with an educational day on changing language habits.https://www.etxepare.eus/en/the-alan-r-king-chair-at-the-university-of-wales-trinity-saint-david-kicks-off-with-an-educational-day-on-changing-language-habits (Nikitztuk ne 1 Septiembre 2023)</ref>
# Ujukse kitashtawijket Alan King ika wey itekiw wan ne nawat. Tik ne shiwit 2020 nesik se tamachtiluyan pal nawat tik ne tzawal (internet) wan kituktijket itukay (Tamachtiluyan Alan R. King Escuela Virtual del Náhuat de El Salvador)<ref>Salgado, H. (2023). New Voices for Ancestral Sounds: The Acquisition of Nawat Phonology by Speakers of Salvadoran Spanish. (PhD), Ohio State University, Ohio. Retrieved from <nowiki>https://www.researchgate.net/publication/373447816_New_voices_for_ancestral_words_The_acquisition_of_Nawat_phonology_by_speakers_of_Salvadoran_Spanish</nowiki> </ref>.
# Nusan ini shiwit 2020, nesik se tzawalamat pal ne kineki mumachtia nawat isel itukay "Aprendiendo Nawat en el Siglo 21: Taksalis Se" kan kitashtawijket Alan<ref>Cárcamo, H., M. Guardado, A. Domínguez, C. Aquino, G. Ordóñez, H. Salgado. (2023). Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton, Canada: University of Alberta (Pressbooks) https://openeducationalberta.ca/nawatse/ DOI: 10.29173/oer48 ISBN: 978-1-55195-505-6 (nikitztuk 23.XII.2023).</ref>.
==<big>Ken tekiti iwan ne Nawat (2002-2007, nesik ne IRIN)</big>==
Tik ne shiwit 2002 Alan ejkuk tik Kuskatan. Katka, mumachtijtuka ne Nawat iwan ne iamaw Lyle Campbell wan kineki kipalewia ne Nawat ken kichijki iwan ne Vascoj. Kwak nemituya tik Kuskatan, yajki tekiti ken tamachtiani tik ne wey tamachtiluyan Don Bosco kan tamachtia Inglestaketzalis. Kitak ka ne Nawat achka miki nemi wan tesu nemituya se amat te uij pal welit mumachtiat ne takamet wan siwatket. Ijkiuni yaja wan ujukse kiketzket ne tepewa itukay IRIN (Iniciativa para la Recuperacion del Idioma Nahuat)<ref>Ward, M. 2004. Nawat goes to school:
the Universidad Don Bosco Nawat textbook project'''.''' https://www.computing.dcu.ie/~mward/irin/textbooks.htm (nikitztuk 1 Septiembre 2023)</ref>. Ne IRIN kiketzki inwan: Genaro Ramirez, Werner Hernandez, Juan Carlos Sanchez, Cecilia Martinez de Mendes, Juan Carlos Sánchez, wan Faustino Cañas. Ijtik ne shijshiwit 2003 wan 2005 Alan kitajkwiluj miak amatzin pal se mumachtia ne taketzalis: Shimumachti Nawat: taksalis se, ume wan yey (2003, yey amatzin); ¡Conozcamos el Náhuat! (2004, se achtu taketzalistal); Gramática Elemental del Náhuat (2004); Genesis Tik Nawat (2005, wan Paula Lopez); Muchi ini kinchijket wan ne IRIN-Te Miki Tay Tupal Ediciones.
==Ne itekiw tik ne Internet, facebook wan seuk (2008-2019)==
[[Taanalis:King in San Salvador. August 2002.jpg|thumb|Alan Roy King tik Wey Kuskatan, Agosto 2002.]]
Mijmiak iswat tik ne internet pewat ipanpa Alan R. King melka tesu yaja ne kichijki ne achtu iswat itukay Salvemos el Idioma Náhuat ne kipia achka 7,400 kunpawan ashan. Ini kichijki se itukay Hector Castaneda ne 31 Agosto 2008. Pero Alan yaja musenputzuj talul wan muchijki ne iyulu ini tepewa. Unisan shiwit, kichijki ne iswat Timumachtikan Nawat wan pejket kinmachtia ne Nawat iwan Werner Hernandez ne ya weli ne taketzalis. Kitajkwiluj 48 takutun wan miak yejemet nemit nusan wan taejekulis pal welit mumachtiat; ini kinchijki se siwat itukay Diana Landaverde wan Alan. Ne shiwit 2012 Alan kichijki publicar ken PDF iamaw Timumachtikan Nawat, ne achtu amat pal weli mumachtiat nawat insel muchi ne kinekit<ref>Mendoza Gallardo, S. J. 2022. The Nawat Language Revitalization in El Salvador and How Its Digital Activism Transcends Borders. A Capstone Master Project of the City University of New York, 45 pp[https://academicworks.cuny.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6339&context=gc_etds . https://academicworks.cuny.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6339&context=gc_etds](nikitztuk ne 1 Septiembre 2023)</ref>. Tik uni shiwit Alan kiketzki nusan se iswat itukay Ne Tapepechul Nawatakezta kan welit tawawasuat muchi ne yankwik nawataketzat. Nemanha tik ne shiwit 2009 ka 2019 yaya kinketzki mijmiak iswat tik Facebook wan ukse tik ne matapan, tikitakan keski: Ne Wikiamachti Tik Nawat, Yajyankwik Tik Nawat, Ne Chachalaka Blog, Ne Tepewa Ines Masin, Estudiemos Gramatica Náhuat, Ne Bibliaj Tik Nawat<ref>Morrow, J. Ne Bibliaj Tik Nawat. http://www.nebibliaj.org/who-we-are/ (nikitztuk 1 Septiembre 2023)</ref> , The Nawat Corpus and Lexicon Database Nawacolex. Tiwelit tinat ka ne Nawacolex yaja ne itekiw ne Alan King ka weli techpalewia sujsul ika ini musenputsuwa muchi ne mas wey tajkwiluj nemi nujme: The Pipil Language of El Salvador ipal Lyle Campbell, Ne Bibliaj Tik Nawat ne kipatatuk Alan King, Ne Nawat Mujmusta ipal Werner Hernandez, Ne Tajtaketza ipal Ijtzalku ipal Shultze Jenna ne kichijki editar Alan King, El pipil de la región de los Itzalcos ipal Próspero Aráuz, Naja Ni Genaro ipal Genaro Ramirez, sejse tajkwilul ipal Paula López, wan ujukse ipal IRIN. Kia, Alan yaja se Wey Takat ne kimati wey, ne weli wey wan tejemet tikpishket suertej yaja kitasujtak ne Nawat wan techpalewij ma Te Miki Tay Tupal. Timetzelnamikisket sempa Alan, KIA WELI!
==Sejse itekiw==
===[[Taketzalis Vascoj|Vascoj]]===
*King, Alan R. (1982). [https://web.archive.org/web/20160628233456/http://www.alanrking.info/wp-content/uploads/KING-ABC2.pdf ''A Basque Course: A Complete Initiation to the Study of the Basque Language'']. Unpublished typescript.
*King, Alan R. (1994). ''The Basque Language: A Practical Introduction''. Reno: University of Nevada Press.<ref>[https://www.jstor.org/stable/329638 Review] in ''[[The Modern Language Journal]]'', Vol. 79, No. 2, pp. 275–276.</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/416682 Review] in ''[[Language (journal)|Language]]'', Vol. 72, No. 2, pp. 434–435.</ref>
*King, Alan R., and Begotxu Olaizola Elordi (1996). ''Colloquial Basque''. London: Routledge.
===[[Pipil taketzalis|Nawat]]===
*King, Alan R. (2003). Shimumachti Nawat. (Ajamatzin 1-3) Izalco, El Salvador: Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat.
*King, Alan R. (2003). Léxico del náhuat básico. Izalco, El Salvador: Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat.
*King, Alan R. (2003). Gramatica Elemental del Nawat. Izalco, El Salvador: Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat.
*King, Alan R., wan Lopez, Paula (2003). Genesis tik Nawat. Izalco, El Salvador: Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat.
*King, Alan R. (2011). [http://tushik.org/wp-content/uploads/timumachtikan-pdf-texto.pdf ''Timumachtikan!: Curso de lengua náhuat para principiantes adultos'']. Izalco, El Salvador: Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat.
*King, A.R. (2013) Léxico Náhuat del Nuevo Testamento.(https://web.archive.org/web/20190318123641/http://tushik.org/lexico-nahuat-del-nuevo-testamento/) 313pp.
*King, A.R. (2013) Panuk tik Ijtzalku. 34p.
*King, A.R., traductor. Taneshtilis Ipanpa Tay Ipal Muchi Tukniwan Nujme.
*Campbell, Lyle, A. King, M. King, P. Lopez, C. Cortez. 2005-2016. [http://tushik.org/mukaki/] IRIN Te Miki Tay Tupal
*King, Alan R. (2014). Nawacolex: Base de datos para estudios avanzados del Nahuat [http://tushik.org/category/nawat/avanzado-nawat/]
*King, Alan. (2014). The Nawat Corpus & Lexicon Database: NawaCoLex Version 2.1. Tutorial. 10.13140/RG.2.2.33080.03847.
*Ne Yankwik Sentaketzat. [http://www.nebibliaj.org/wp-content/uploads/2016/07/YSPDF.pdf] Kipatatuk: King, Alan R. Ne Bibliaj Tik Nawat (2011, 2013), NBTN.
*King, Alan R. (2014). Curso de Gramatica Nahuat [http://tushik.org/curso-de-gramatica-nahuat/] Ne Bibliaj Tik Nawat, NBTN.
===[[Lenca taketzalis|Lenca]]===
*King, A.R. “Reconstruyendo las lenguas lenca de Honduras y El Salvador
[primera parte (Soror i putum, sai i putum) y segunda parte (Api ta ap ama iralapil / Pi ta k’ati ima isakanpi)]
*King, A.R. Conozcamos el lenca, una lengua de El Salvador. 82p.
*King, A.R. Frases útiles en sai i putum (lenca de El Salvador). 11p.
*King, A.R. “The function of non-predicative -pa in Chilanga Lenca.” 19p.
*King, A.R. Timumachtikan lenca. 32p.
*King, A.R. “¿Hay un futuro para la lengua lenca de El Salvador?”[tema de discusión en forma de presentación]
*King, A.R. Ima tuya.[introducción al lenca de El Salvador en forma de presentación, tiene varias unidades que se pueden descargar por separado: 1: Fonología, 2: Pronombres, 3: Verbos (I), 4: Verbos (II).]
*King, A.R. “What about the Guatajiagua question?” 40p.
*King, A.R. “A preliminary proposal of unified Honduran Lenca” 55p.
*King, A.R. “A sentential particle for Guajiquiro Lenca?” 16p.
*King, A.R. “Berta Napa Laina: Paso a paso hacia la reconstrucción de Soror i Putum (lengua lenca de Honduras).” 15p.
*King, A.R. “Kotik Molka Niwamal (primera parte).” 76p.
*King, A.R. “Lenca dialect profile: Opatoro” 25p.
*King, A.R. “Lenca dialect profile: Santa Elena” 35p.
*King, A.R. “Lenca dialect profile: Similaton” 36p.
*King, A.R. “Lenca for linguists: Sketch of an indigenous language of Honduras.” 44p.
*King, A.R. “Lenca verbal morphology.” 19p.
*King, A.R. “Preliminary report on Honduran Lenca.” 19p.
*King, A.R. “Some puzzles in Lenca reconstruction.” 54p.
*King, A.R. “Subordination in Honduran Lenca.” 28p.
[[Pal Te Miki ne Taketzalis]]
*King, Alan R. (2018). 'Language Recovery Paradigms'. In Kenneth L. Rehg and [[Lyle Campbell]] (eds.), ''The Oxford Handbook of Endangered Languages'', pp. 531–552. New York: Oxford University Press.
==Referenciaj==
{{Reflist}}
==Ijilpika==
*{{Official}}
*{{Facebook}}
*[http://tushik.org/english/story/ The story of TUSHIK]
*[https://web.archive.org/web/20200804092837/https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wn/ppl Yajyankwik tik Nawat]
*[http://chachalaka.blogspot.com/ Chachalaka blog tik Nawat]
*[https://www.youtube.com/watch?v=hNNpsLwKAYY Size Isn't Everything: Studying Tiny Languages]
*Mukaki: [Https://www.youtube.com/watch?v=MYoVqEOlfHg]
==Ne Iajamaw tik Nawacolex ne musenputsuwat (kichijki integrar)==
<div style="font-size:85%;">
*Masin: Leonhard Schultze Jena, Indiana II. Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador, pp. 291-360 (PDF)
*Arauz: Próspero Aráuz, El pipil de la región de los Itzalcos, pp. 155-266 (PDF: Part 1, Part 2)
*Campbell: Lyle Campbell, The Pipil language of El Salvador, pp. 148-594 (PDF)
*Derechos: UNO, “Munextia muchi ipal ne tehtechan tay tupal.” (PDF)
*Genaro: Genaro Ramírez Vásquez, Naja Ni Genaro. (PDF)
*Ramirez: [untitled typescript]
*Lopez: [untitled texts]
*NDTI transcripts: IRIN, Language documentation project.
</div>
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
0ck21w9xyf31ttrrq0b5a2h8jkhai4h
Albert Camus
0
126
8609
875
2026-01-30T13:13:48Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q34670]]
8609
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Albert Camus, gagnant de prix Nobel, portrait en buste, posé au bureau, faisant face à gauche, cigarette de tabagisme.jpg|thumb|Albert Camus]]
[[:es:Albert_Camus|Albert Camus]] tawawasuani wan yultaketzani<ref>Filósofo</ref> katka. Kimakat ne “[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1957/summary/ Premio Nobel de Literatura]” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) keman kipia ume pual nawi shiwit katka. Yaja kimawawasua miak ajamatchti ken “L'Étranger,” “La Peste,” “ Le mythe de Sisyphe,” “La Chute,” wan “ L'Homme révolté.” katka.
== Ne itunal ichtaka: ==
Camus nesik tik Algeria, tik se takutun ipal Francia katka, tik se tunal chikume pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey (1913). Keman piltzín, chichiuk katka. Iteku mikik tik ne achtu “Guerra Mundial.” Camus tesu kishmati iteku katka. Inan itukey katka Catherine Hélène, yaja tesu weli amatachia wan nan kikaki katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1930), ne tapajtiani kilwij Camus kipia “tuberculosis.” katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se paul majtakti yey (1933), Camus yawi ka wey tamachtiluyan “University of Algiers” katka. Yekawi ne “licence de philosophie” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti chikwasen (1936) katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934), Camus munamiktia iwan Simone Hié melka neman kiajkawa ika Hié kishijshikua katka. Camus yawi ka Paris, neman ne “Segunda Guerra Mundial” ejku nusan katka. Camus chulua ka Lyon kan munamiktia iwan Francine Faure tik ne tunal yey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual katka (1940). Tasumalis nemanha, yawit ka Paris katka. Nikipia ume isijsiwapíltzin katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil. Intukey Catherine wan Jean.
== Tay Kichiwa? ==
[[Taanalis:L'Étranger - Albert Camus.jpg|thumb|L'Étranger]]
Camus achtu itekiw itukey katka “Révolte dans les Asturies.” Kimawawasua inwan yey ichajchakuwan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se (1936) katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume (1937) kimawawasua ne achtu iamachti itukey “L'Envers et l'Endroit” katka.
Camus kimawawasua itekiw tik yey tajtakutun katka. Ne achtu takutun kipia “[[:es:El_extranjero|L'Étranger]],” “Le Mythe de Sysiphe,” wan “Caligula” katka. Ne ume kipia “La Peste,” “L'Homme révolté,” wan “Les Justes” katka. Ne yey kipia “Nemisis” isel katka.
Ajamachti tik ne achtu takutun kimawawasua intzalan ne shijshiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) katka. Pewa ne ume takutun tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) katka. Nemanha kimakat ne “Premio Nobel de Literatura,” pewa “Nemisis” katka.
Ume amachti kisa nemanha Camus mikik. Ne achtu itukey “La mort heureuse” wan kisa tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971) katka. Ne ukse itukey “Le Premier homme” wan kisa tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi (1994).
== Ken Mikik? ==
Albert Camus mikik tik se tawikani tik se tunal nawi pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960). Nikpia ume pual chikwasen shiwit katka. Kiajsit ne tesu tamik amachti “Le premier Homme” tik ne tawikani katka.
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Albert Camus: https://es.wikipedia.org/wiki/Albert_Camus
Premio Nobel de Literatura: https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1957/summary/
Biographia: Carroll, Sean B. (2013). Brave Genius: A Scientist, a Philosopher, and Their Daring Adventures from the French Resistance to the Nobel Prize. New York: Crown. <nowiki>ISBN 978-0-307-95234-9</nowiki>.
Biographia: Todd, Oliver (1997). Albert Camus: A Life. New York: Knopf. ISBN 9780307804761
9i04a0ransn28sc4glag7vxshskjaoz
Albert Einstein
0
127
9614
9613
2026-04-05T11:46:10Z
Dumbassman
433
9614
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Einstein1921 by F Schmutzer 2.jpg|thumb|Einstein1921 by F Schmutzer 2]]
'''Albert Einstein''' nesik tik ne techan Ulm, Alemania, tik Majtakti nawi Metzti yey se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul nawi
(1879)
Itukey katka ne tanamakani.
Keman yaja kipiaj makwil shiwit, imiekawan “se mudo” tik nechan Milán, Italia.
Itukey kitakulia katka “ne brújula”. Kunij, yaja sujsul igustuj katka ne “ciencia”.
Yaja nemi katka tamachtiani wan “examinador” tik Berna, Suiza.
Yaja Tawawasua katka ipal “tesis” ipanpa “moléculas” wan “física”.
Yaja Tawawasua katka ipanpa “Teoría de la Relatividad” nusan.
“Desde” se shikipil chiknawi tzunti Kashtul nawi yaja pewaki nemi piltzin wan yaja kipiaj el Premio Nobel de Física.
Yaja mikik tik Princeton, Nueva Jersey, Estados Unidos
tik Kashtul yey Metzti nawi se shikipil chiknawi tzunti Ume pual kashtul (1955)
p4ag4b9crb584cplielkjplhkg7bh1d
Alberto López Serrano
0
128
881
880
2026-01-29T23:22:24Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
880
wikitext
text/x-wiki
== Alberto López Serrano ==
[[Taanalis:Foto perfil Alberto.jpg|thumb]]
[https://www.ecured.cu/Alberto_L%C3%B3pez_Serrano Alberto López Serrano], yaja nesik tik ne tukutun ipal Kuskatan La Libertad, Yaja se takwikani. Nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983) .
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Alberto López Serrano, yaja nesik tik ne takutun ipal Kuskatan La Libertad, Yaja takwikani. Nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983) .
== '''Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Alserrano.jpg|thumb]]
Yaja tekiti ken se tamachtiani ipal Matemáticas ka tajtamachtiluyan wan tik wey tajtamachtiluyan<ref>Universidad</ref> katka.
Yaja nemik tik ne lilish [https://www.alastorliterario.com/autor/245/ takwikalis] Kuskatanchanejket katka. Yaja nusan nemik tik ne lilish takwikalis tik ne Nikanhanawak katka.
Keman yaja amatachia yaja taketza sujsul galanchin ujukseuk tajtakwikanimet kuskatanchanejket.
Ne Red Nacional de Bibliotecas Públicas Kimakaket se wey takulis<ref>Premio o presea</ref> ne itukey “Autor del mes” tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013)
== '''Ne Itekiw''': ==
[[Taanalis:Imposible llamar.jpg|thumb]]
Sejse [https://revistaculturel.com/rostros-de-la-cultura/alberto-lopez-serrano/ itekiw] tesu kilwitia. ken: El cuento del precioso caballero, El libro de Eduardo wan Anno Domini.
Itekiw kilwitia katka:
* La nave que falta (Alkimia Libros, San Salvador, 2007)
* Cien sonetos de Alberto (Alkimia<ref>Nombre de una Casa Editorial </ref> Libros, San Salvador, 2009)
* Y qué imposible no llamarte ingle(Editorial La Cabuda Cartonera, San Salvador, 2009
* Montaña y otros poemas (Editorial EquiZZero, Soyapango, 2010).
* El domador de caballos (Alkimia Libros, 2013)
* Cantos para mis muchachos, (poesía erótica), UNAH.
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Biografia: https://www.ecured.cu/Alberto_L%C3%B3pez_Serrano
Artículo: https://www.alastorliterario.com/autor/245/
Obra: https://revistaculturel.com/rostros-de-la-cultura/alberto-lopez-serrano/
myjl0v4ld1l3vozcr8d5hn5qucuf002
Alberto Masferrer
0
129
8611
885
2026-01-30T13:13:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2831796]]
8611
wikitext
text/x-wiki
== '''Vicente Alberto Masferrer Mónico''' ==
[[Taanalis:Alberto Masferrer.jpg|left|thumb|Alberto Masferrer - se Kuskatanchanej]]
[https://museo.com.sv/2010/11/biografia-alberto-masferrer/ Vicente Alberto Masferrer Mónico] kaj tiktukeytiat [[:es:Alberto_Masferrer|Alberto Masferrer]].
Yaja nesik tik ne techan Alegria tik Ucelutan se takutun ipal Kuskatan, se tunal se pual nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chukwey (1868) wan mikik se tunal nawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932).
Yaja se tamachtiani, tawawasuani wan tatuktiani katka.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne inan itukey katka Leona Mónico, yaja se Kuskatanchanej katka wan ne iteku itukey katka Enrique Masferrer, yaja se Españachanej katka.
Ne iteku tesu kineki kishtalia katka wan tesu munamiktia iwan ne inan Alberto katka.
Yaja igustuj amatachia katka wan yaja mumachtia pal muchiwa se tamachtiani katka
== '''Tay kichiwki?''' ==
Yaja kichiwki ne "Periódico La Patria".
Yaja tamawawasua katka pal se pichawak amachti<ref>Revista</ref> tik Chile, wan tik ne pichawak amachti itukey katka "Actualidades".
Yaja se tatuktiani ipal Kuskatan tik Argentina, Chile, Costa Rica wan Belgica katka.
== '''Ne itekiw:''' ==
[[Taanalis:Alberto Masferrer pintura de el Valero lecha.png|thumb]]
Yaja kichiwki miak amachti ken:
-Niñerias
-Las Nuevas Ideas
-Una Vida en El cine
-Dinero Maldito
-Minimum Vital
== '''ken mikik?''' ==
Yaja mikik ika tesu weli ijiumiki katka.
Yaja kitalpachuat katka kan nemit ne shajshaput<ref>Cementerio</ref> ne "Ilustres" tik Kuskatan.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Alberto Masferrer: https://es.wikipedia.org/wiki/Alberto_Masferrer
Biografía: https://museo.com.sv/2010/11/biografia-alberto-masferrer/
arhxag8x6i9x1ih2203v1izp2eef6bt
Alberto Pocasangre
0
130
891
890
2026-01-29T23:22:24Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
890
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Alberto Pocasangre
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Alberto-Pocasangre.jpg|center|thumb|Alberto Pocasangre]]
|-
! Yaja nesik
| se tunal nawi pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual maktakti ume(1972)
|-
! Ichan Techan
| Kuskatan
|-
! Italyu
| Kuskatanchanej
|-
! Itekiw
| Tawawasuani
|}
Alberto Pocasangre nesik se tunal nawi pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual maktakti ume(1972) tik ne techan San Isidro, Cabañas takutun ipal italyu Kuskatan.
Yaja se wey Tawawasuani.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''
* Camisa de fuerza, Ume shikipil ume (2002)
* El hombre de los mil relojes, Ume shikipil makwil (2005)
* Donde nacen las sirenas, Ume shikipil majtakti nawi (2014)
* Cuentos asépticos libres de moralina, Ume shikipil kashtul ume (2017)
* La verdadera historia del jardinero fantasma. Ume shikipil kashtul yey (2018)
* Lo que mi padre trajo de Ucrania, Ume shikipil kashtul nawi (2019)
* Raúl, el astrónomo, Ume shikipil kashtul nawi (2019)
* De gatos y de ángeles, Ume shikipil se pual (2020)
* Mil novecientos ochenta y nueve, Ume shikipil se pual ume (2022)
* El nahual blanco, Ume shikipil se pual yey (2023)
* Un día con Renata, Ume shikipil, se pual nawi (2024)
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
* Ume shikipil chikume (2007) kitukeytijket<ref>Titulo o renombre</ref> “Gran Maestre en Cuento” pal Secretaría de Cultura de El Salvador.
* Ume shikipil majtakti yey (2013) I Certamen Centroamericano de Literatura Infantil.<br />
== '''Itunal ichtaka:''' ==
Wan mumachtij pal muchiwki se tamachtiani kaj kimachtia inpanpa ne tejtechan tik ne wey tamachtiluyan.
An mutekitilia pal tawawasuani pal pijpiltzin<ref>Escritor para niños</ref>, wan Casojilwiani<ref>Cuenta cuentos</ref> pal pijpiltzin.
== Ijilpika: ==
'''Itunal:''' https://es.fictionexpress.com/autor/alberto-pocasangre/?utm_source=chatgpt.com
'''tajtakulis:''' https://www.centroamericacuenta.com/alberto-pocasangre/?utm_source=chatgpt.com
'''ajamachti:'''https://lpninos.org/2024/04/17/a-los-ninos-les-encantan-los-libros-entrevista-con-alberto-pocasangre-ganador-del-primer-concurso-centroamericano-de-literatura-infantil-2013/?utm_source=chatgpt.com
== Ipanpa uni: ==
<references />
be8v74jpyzivynbsh5hisigbhlr9yck
Alberto Rivas Bonilla
0
131
8612
900
2026-01-30T13:13:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5663490]]
8612
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Alberto Rivas Bonilla
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Rivas Bonilla1.png|center|thumb|Alberto Rivas Bonilla]]
|-
! Yaja nesik
| se tunal nawi (4) pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikyey tzuntinawipual kashtul( 1895)
|-
! Ichan Techan
| Pulamil, Kuskatan
|-
! Italyu
| Kuskatanchanej
|-
! Itekiw
| Tapajtiani , Tawawasuiani
|}
'''Alberto Rivas Bonilla''' nesik se tunal nawi (4) pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikyey tzuntinawipual kashtul( 1895) tik ne techan Pulamil, takutun ipal italyu [[Kuskatan|Kuskatan.]] Yaja mikik se tunal se pual chiknawi (29) pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985)
Yaja se wey Tapajtiani wan Tawawasuiani katka
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''
* Versos, se shikipilchiknawitzunti se pual chikwasen (1926)
* Andanzas y malandanzas, se shikipil chiknawitzunti sepualkashtul nawi (1936)
* Me monto en un potro , se shikipil chiknawitzunti ume pual kashtul yey (1958)
* El libro de los sonetos , se shikipil chiknawitzunti yeypual majtaktise (1971)
* Una chica moderna , se shikipil chiknawitzunti ume pual makwil (1945)
* Alma de mujer ??
* El advenimiento del arte , se shikipil chiknawitzunti ume pual se (1942)
* Celia en vacaciones , se shikipil chiknawitzunti ume pual chikume (1947)
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
* Juegos florales del centenario de primer grito de independencia
* Canto a la Bandera
* Himno Universitario
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka Angela Bonilla yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katkaFrancisco Rivas. Yaja se Egiptochanej katka. Ne isiwaw itukey katka Josefina Martínez Gómez. Yaja se Kuskatanchanej katka. Yaja kipia yey ipijpipil katka. Ne ipijpipil intukey Elba (de Bettagli), wan Angela (de Maida) wan Alicia (de Rivera) katka.
Wan mumachtiaj pal muchiwki se Tawawasuani tik ne wey tamachtiluyan Bachillerato en Ciencias y Letras de El Salvador wan kiski tik ne shiwit sese shikipilchiknawi tzunti chiknawi (1909)
Wan mumachtij pal muchiwki se Tapajtiani tik ne wey tamachtiluyan
Universidad de El Salvador wan kiski tik ne shiwit se shikipilchiknawi tzunti kashtulyey (1918).
Yaja tekitki ken se Tapajtiani.
Yaja tekitki ken se mutekiw tik Academia Salvadoreña de la Lengua wan se shikipil chiknawi tzunti kashtul (1915) tik ne italyu Kuskatan.
Nusan, Yaja tekitki ken se mutekiw pal tatuktiani pal kaltapajtiani tik Kajtapajtiani Rosales intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944 )wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikyey (1948) tik ne italyu Kuskatan.
Kitukeytij ne tiankistajtu pal Sansalvador ken “Hula-Hula”.
== Ijilpika: ==
'''Itunal:''' https://es.wikipedia.org/wiki/Alberto_Rivas_Bonilla
'''tajtakulis:''' https://literaturas.fandom.com/es/wiki/Alberto_Rivas_Bonilla
'''ajamachti''':https://mcnbiografias.com/app-bio/do/rivas-bonilla-alberto
2ds76lp9tnw2ma276fcd6585clb9j9a
Albino Luciani/Juan Pablo I
0
132
914
913
2026-01-29T23:22:26Z
Jon Harald Søby
5
13 revisiones importadas
913
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pope John Paul Medal.jpg|thumb|JUAN PABLO I]]
== Albino Luciani kaj tiktukeytiat JUAN PABLO I ==
wey palej JUAN PABLO I nesik se tunal chikume pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti majtakti ume(1912) tik ne techan canale de´agordo, véneto takutun ipal tutakyu tik ne italyu Italia.
Yaja ne palej tatuktiani<ref>papa</ref>tik ne tuipan tapual Ume tzunti yey pual yey(263) katka wan ne tatuktiani tik ne techan Vaticano intzalan ne se pual chikwasen pal ne metzi chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (26 de octubre de 1978) katka
kitukeytia palej tik achtu takutun<ref>sacerdote en primer grado (diacono)</ref> tik ne tanestuk ume pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti se pual kashtul (1935)katka
kitukeytia palej tik ne ume takutun<ref>sacerdote en segundo grado (presbitero)</ref> tik ne tanestuk chikume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil choknawi tzunti se pual kashtul(1935)katka
kitukeytia palej tik ne yey takutun<ref>sacerdote en tercer grado (obispo)</ref> tik ne tanestuk kashtul pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil choknawi tzunti ume pual kashtul yey kashtul(1958) katka
wan yaja palej tik ne yey takutun kitukeytia palej tik ne nawi takutun<ref>cardenal</ref> pal kinajnawati wan tiktukeytia pal ne yankwik wey palej o palej tatuktiani<ref>nuevo papa</ref> tik ne tanestuk makwil pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil choknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973) katka
yaja wey palej<ref>papa</ref> se pual majtakti yey tanestuk katka
canonizado tik ume shikipil se pual ume , durante ne wey palej Francisco,<ref>papa francisco
</ref> kitukeytia<ref>lo nombraron</ref> santuj tik ne tuipan catolica
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka '''Bartola Tancon'''. yaja se Italiachanej katka.
wan ne iteku itukey katka '''Giovanni Luciani''' Yaja se ´Italiachanej katka.
== yaja mikik ==
[editar | editar código]
* [[Taanalis:Pope John Paul Medal.jpg|thumb|JUAN PABLO I]]Yaja mikik se tunal se pual chikwey pal ne metzi chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (28 de septiembre de 1978), ipanpa tamik iijiu<ref>infarto </ref> tik ne techan vaticano, vaticano takutun ipal tutalyu tik ne italyu italiachanej katka .
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Pablo_I
https://www.gettyimages.es/fotos/papa-juan-pablo-i
https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Pablo_I#/media/Archivo:Paus_Johannes_Paulus_I_(Bestanddeelnr_929-9074)_(cropped).jpg
542wf7jkaed0xatfcnjxy8fhb2bn1ga
Alec Guinness
0
133
8613
925
2026-01-30T13:13:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q103894]]
8613
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Sir Alec Guinness Allan Warren.jpg|thumb|Alec Guinness tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973).]]
'''Alec Guinness''' kaj tiktukeytiat '''Sir Alec Guinness'''.
Alec Guinness nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi majtakti nawi (1914) tik ne techan London, Inglaterra takutun ipal italyu Reino Unido. Yaja se wey tapakiltani katka.
== '''Ne itekiw:''' ==
Yaja tekitki ken se tapakiltani tik Old Vic Theatre intzajtzalan se shikipil nawi tzunti se pual kashtul se (1936) wan se shikipil nawi tzunti ume pual chikwey (1948) tik ne wey techan London. Wan yaja tekitki ken se tapakiltani tik ney wey techan Hollywood.
'''Yaja kichiwki miak tajtakwikalis wan ulinkwikwil:'''
* ''The Bridge on the River Kwai''
* ''Lawrence of Arabia''
* ''Doctor Zhivago''
* ''Star Wars''
* ''The Lavender Hill Mob''
* ''Kind Hearts and Coronets.''
== Yaja kimakaket miak tajtakulis ken: ==
* ''Academy Award (Oscar)''
* ''Golden Globe''
* ''BAFTA''
* ''Tony Award''
* ''Knight Bachelor.''
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka Agnes Cuff, yaja se Inglaterrachanej katka. Peroj, Alec Guiness tesu kishmatij iteku. Ne isiwaw itukey katka Merula Salaman, yaja se Inglaterrachanej katka. Yaja kipia se ipíltzin katka. Ne ipíltzin itukey katka Matthew Guinness.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Fettes College wan King’s College London. Mumachtij pal muchiwki se tapakiltani tik ne wey tamachtiluyan London Theatre Studio, wan kiski tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti se pual kashtul (1935).
Yaja mikik se tunal makwil pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil (2000) ipanpa ne kukulis ipal ieltapach tik ne techan Midhurst, West Sussex takutun ipal tutakyu tik ne italyu Inglaterra.
== '''Ijilpika:''' ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Alec_Guinness
https://www.britannica.com/biography/Alec-Guinness
[https://www.imdb.com/name/nm0000027/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_3_nm_5_in_0_q_alec%2520gu https://www.imdb.com/name/nm0000027/]
fczbduvj3e8hdgv67mc1rh2yb6248hl
Alejandro Cotto
0
134
8614
933
2026-01-30T13:13:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q117038860]]
8614
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Iglesia De Suchitoto..JPG|thumb|SANTA LUCIA SUCHITOTO]]
== '''Alejandro Eugenio Cotto Paz''' ==
Alejandro Eugenio Cotto Paz kaj tiktukeytiat Alejandro Cotto
Alejandro Cotto nesik se tunal majtakti yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti Se pual chikwey(13/11/1928) tik ne techan Shuchitutut, Kuskatan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan
Yaja se wey weyakulinkwikwiltuktiani<ref>cineasta</ref>,tawawasuani<ref>escritor</ref>, takwikani<ref>poeta</ref>, yaja tekiti ipanpane tupal <ref>promotor cultural</ref>katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak weyakulinkwikwiltuktian:'''
=== Yaja ume kichiwki ume weyakulinkwikwil <ref>corto metraje</ref> ipanpa shushitutut ===
1- festival en suchitoto(1950) se shikipil chiknawi tzubti ume pual majttakti
2-sinfonia de mi pueblo(1951) se shikipil chiknawi tzubti ume pual majtakti se
== weyakulinkwikwil<ref>largo metraje</ref> ==
1- camino de Esperanza (1959) se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi
2- El Rostro (1961) se shikipil chiknawi tzunti yey pual se
3- El carreton de sueños (1973) se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey
4- "Un Universo Menor" (1979) se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi
kichiwa miak tajtakwikalis:
yaja tawawasuani, takwikalis HIMNO DE SUCHITOTO tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume(1977)
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka '''Margarita de Cotto''' yaja se Kuskatanchanej katka.
== Yaja mikik ==
Yaja mikik se tunal makwil pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil kashtul (05/06/2015), ipanpa Tamik itzuntishyu
<ref>infarto cerebral</ref>
tik ne techan Shuchitutut , Kuskatan takutun ipal tutalyu tik
ne italyu Kuskatan .
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://www.laprensagrafica.com/elsalvador/Fallece-el-cineasta-Alejandro-Cotto-hijo-de-Suchitoto-20150606-0019.html
https://es.wikipedia.org/wiki/Alejandro_Cotto
https://guanacos.com/alejandro-cotto-impulsor-cultural-en-suchitoto/#google_vignette
https://www.facebook.com/museoalejandrocotto/photos/suchitoto-flor-y-vuelo-fuente-de-nuestro-amor-faro-del-coraz%C3%B3n-nuevo-destino-te-/1886454354719215/
https://www.google.com/search?q=himno+de+suchitoto+letra&oq=himno+de+s&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBggAEEUYOzIGCAAQRRg7MgYIARBFGEAyBggCEEUYOTIHCAMQABiABDIHCAQQLhiABDIHCAUQABiABDIKCAYQLhjUAhiABDIKCAcQLhjUAhiABNIBCDUyMjFqMGo3qAIIsAIB8QW-A3Dj8v016fEFvgNw4_L9Nek&sourceid=chrome&ie=UTF-8#fpstate=ive&vld=cid:d99f9210,vid:MuRTkfL-0VU,st:0
https://www.google.com/search?q=imagenes+de+alejandro+cotto+el+salvador&oq=imagenes+de+alejandro+cotto&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgBECEYoAEyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigATIHCAMQIRigATIHCAQQIRifBTIHCAUQIRifBTIHCAYQIRifBTIHCAcQIRifBTIHCAgQIRifBTIHCAkQIRifBdIBCTE0Njk4ajBqN6gCCLACAfEFtmIz9SQdTRU&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://gacetasuchitoto.com/2018/04/20/los-aportes-de-alejandro-cotto-al-cine-y-la-vida-cultural-de-suchitoto/
https://gacetasuchitoto.com/2018/04/24/el-cine-de-alejandro-cotto-como-instrumento-y-expresion-de-identidades
djs9jofdo7mi7tg9jr1pl8tj76om86x
Alemania
0
135
8615
948
2026-01-30T13:14:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q183]]
8615
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Alemania'''<br>'''Bundesrepublik Deutschland'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Germany.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Germany.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Banderaj
| align="center" width="140px" | Escudoj
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:EU-Germany.svg|300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 46.951.532<ref name=repetida_1>{{Cita web|url=http://www.ine.es/|título=Población padronal a 1 de enero de 2010. Instituto Nacional de Estadística}}</ref>
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 504.645<ref>[http://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario06/anu06_01entor.pdf Anuario estadístico de España 2006. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente]</ref> [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Berlin]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Itatuktiani ne kalpuli
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Christian Wulff]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Alemantaketzalis|Aleman]] ''(oficial)''
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[euro]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|-
|}
'''Alemania''' se [[estadoj]] tik [[Europa]]. Kiyawaluat [[Francia]], [[Dinamarca]], [[Suiza]], [[Polonia]], [[Luxemburgo]], [[Países Bajos]] wan ne [[weyat|wejweyat]] [[Atlantico]] wan [[Mar del Norte]]. Kipia 47 millones ipal chanejket. Ne [[weytechan]] itukay [[Berlin]]. Ne tumin ipal Alemania ne [[euro]]. Ne taketzalis oficial ipal muchi Alemania ne [[Alemantaketzalis|Aleman]]. Ne [[tatuktiani ipal ne kalpuli]] ipal Alemania itukay [[Angela Merkel]].
[[Taanalis:Deutschland topo.jpg|480px|thumb|center|Ne tajtakutun ipal Alemania kipiat sejse ikalpuli.]]
== Sejseuk pal tikita tik ne Wikipediaj Tik Nawat ==
* [[Talmet wan tejtechan ipal Alemania]]
* [[Ikmanpanutuk ipal Alemania]]
==References==
{{Reflist}}
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [http://www.casareal.es Jefatura del Estado]
[[Takutun:Europa]]
qnkl85n10dmv641zszoahjnjmpkqtg7
Aletta Jacobs
0
136
8616
953
2026-01-30T13:14:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q463478]]
8616
wikitext
text/x-wiki
== Aletta Jacobs ==
[[Taanalis:Aletta Jacobs, 1895-1905.jpg|thumb]]
=== Ipanpa Aletta Jacobs ===
Aletta Henriëtte Jacobs nesik tik ne techan Sappemeer, Groninga, tik se tunal chiknawi metzi ume se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti nawi (1854) wan yaja mikik tik netechan Baarn, Utrecht, se tunal majtakti metzti chikwey se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi (1929)
Katka yaja se tapajtiani holandachanej, tapalewiani "derechos" ne sijsiwatket wan tachiwani.
Kinmachtia ne sijsiwatket ken welit kichiwat pal tesu kipiat miak ipilawan katka.
Katka yaja achtu mumachtiani tik ne Universidad tik ne techan Holanda nusan achtu siwat tapajtiani holandachanej.
=== Ipanpa ne imiakawan ===
Yaja kipia majtakti se imajmanujwan katka. Inan itukey Anna de Jongh wan iteku itukey Abraham Jacobs katka. Abraham Jacobs tajtzin tapajtiani yajika Aletta igustuj ne pajti.
Adaptado de https://es.wikipedia.org/wiki/Aletta_Jacobs
qzrbg9o7ax17bb3cezu7o86d1dg7qu2
Alex Morgan
0
137
956
955
2026-01-29T23:22:30Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
955
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Alex Morgan May19.jpg|thumb|Alex Morgan 2019]]
== [[:es:Alex_Morgan|Alex Morgan]] ==
Alexandra Morgan Carrasco kaj tiktukeytiat [[:en:Alex_Morgan|Alex Morgan]].
Alex nesik se tunal ume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1985) tik ne techan San Dimas, California takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos.
Yaja se wey mawiltiani<ref>Jugadora</ref> katka. Pejki tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007) wan tamik tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024).
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey Pamela Jeske. Yaja se Estadosunidoschanej<ref>Estadounidense</ref>. Wan ne iteku itukey Michael Morgan. Yaja se Estadosunidoschanej nusan.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Diamond Bar High School. Wan mumachtij pal muchiwki se tanamakani tik ne wey tamachtiluyan<ref>Universidad</ref> Universidad de California wan kiski tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009).
== ITEKIW KEN WEY MAWILTIAN: ==
Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet:
Yaja tekitki ken se mawiltiani tik California Golden Bears intzalan ne shiwit ume shikipil chikume (2007) wan ne shiwit ume shikipil majtakti (2010).
Nemanha, yaja tekitki ken se mawiltiani tik West Coast FC intzalan ne shiwit ume shikipil chikwey (2008) wan ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009). Tik California Storm wan Pali Blues ne shiwit ume shikipil majtakti (2010). Tik Western New York Flash ne shiwit ume shikipil majtakti se (2011). Tik Seattle Sounders Women ne shiwit ume shikipil majtakti ume (2012).
Yaja tekitki ken se mawiltiani tik Portland Thorns intzalan ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013) wan ne shiwit ume shikipil kashtul (2015). Tik Orlando Pride ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016). Tik Lyon ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017).
Yaja tekitki ken se mawiltiani tik [[:en:Orlando_Pride|Orlando Pride]] intzalan ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017) wan ne shiwit ume shikipil se pual (2020). Tik Tottenham Hotspur ne shiwit ume shikipil se pual (2020) nusan. Tik Orlando Pride ne shiwit ume shikipil se pual se (2021). Wan tik San Diego Wave intzalan ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022) wan ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024).
Nusan, yaja mawiltia katka tik Estados Unidos U20 ne shiwit ume shikipil chikwey (2008) wan tik Estados Unidos intzalan ne shiwit ume shikipil majtakti (2010) wan ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024).
== NE ITEKIW: TAY KICHIWKI? ==
Kimakaket miak tajtakulis ken:
* Balón de Plata - Copa Mundial Femenina de Fútbol Sub-20 (2008)
* Bota de Bronce - Copa Mundial Femenina de Fútbol Sub-20 (2008)
* Primera Clasificada - Futbolista del Año en Estados Unidos (2012)
* Tercera clasificada - FIFA Balón d'Or/FIFA Balón de Oro (2012)
* Primera Clasificada - Jugadora del Año de la CONCACAF (2013)
* Segunda Clasificada - Jugadora del Año de la CONCACAF (2015)
* Primera Clasificada - Jugadora del Año de la CONCACAF (2016)
* Primera Clasificada - Jugadora del Año de la CONCACAF (2017)
* Primera Clasificada - Jugadora del Año de la CONCACAF (2018)
* Primera Clasificada - Futbolista del Año en Estados Unidos (2018)
* Bota de Oro - Campeonato Femenino de la Concacaf (2018)
* Balón de Oro -Campeonato Femenino de la Concacaf (2022)
* Botín de Oro - National Women's Soccer League (2022)
* Mejor Once - National Women's Soccer League (2022)
* Mejor Once de la Concacaf - IFFHS (2022)
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Alex_Morgan
https://en.wikipedia.org/wiki/Alex_Morgan
https://en.wikipedia.org/wiki/Orlando_Pride
af0u2vxbugw67sc8ina20tt2yzjnz77
Alexandra Hill Tinoco
0
138
9414
9413
2026-02-24T04:43:43Z
Ooligan
275
2026
9414
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:2026 Alexandra Hill, Foreign Minister of El Salvador (cropped).jpg|miniaturadeimagen|(2026)]]
[https://es.wikipedia.org/wiki/Alexandra_Hill_Tinoco Juana Alexandra Hill Tinoco], nesik tik ne techan San Salvador tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chikume. Yaja se politicaj wan diplomaticaj kuskatanchanej.
Yaja se tatuktiani ka Ministerio de Relaciones Exteriores ipan Kuskatan.
Ne iteku Jaime Hill katka tatuktiani ipan Fundación Antidrogas ipan Kuskatan (FUNDASALVA) wan katka tatuktiani ipan Concejo Municipal de San Salvador.
Katka mumachtiani ipan Universidad de Boston wan Tamachtiluyan pal Salud Pública John Hopkins Bloomberg.
Katka itekiw ka FUNDASALVA wan [[:es:Organización_de_los_Estados_Americanos|Organización de los Estados Americanos]] (OEA)
Yaja se tawawasuani kaj kichiwki ne amachti “El Rostro de la Paz”
==== Referencias ====
# https://es.wikipedia.org/wiki/Alexandra_Hill_Tinoco Consultado el 18 de octubre de 2023
# https://es.wikipedia.org/wiki/Organización_de_los_Estados_Americanos Consultado el 18 de octubre de 2023
5w37tzouhxiaz5umiav8kae5htp2jtz
Alfonso Quijada Urías
0
139
8618
965
2026-01-30T13:14:10Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4722091]]
8618
wikitext
text/x-wiki
== Alfonso Quijada Urías ==
[[Taanalis:Quijadurias2.jpg|thumb|Alfonso Quijada Urias (Kijadurías)]]
Kaj tiktukeytiat [[:es:Alfonso_Quijada_Urías|Alfonso Quijada Urías]] yaja nesik se tunal chikyey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual (1940) ka Ketzaltepet <ref>[[:es:Quezaltepeque_(El_Salvador)|Quezaltepeque]]</ref>se takutuk ipal tutalyu Kuskatan<ref>El Salvador</ref> yaja takwikani<ref>poeta</ref> wan tawawasuani<ref>Escritor</ref> wan tailwiani<ref>Narrador</ref>.
Yaja nesik Ketzaltepet ke nesiket ne tajtakwikanimet<ref>poetas</ref> Kuskatanchanejket<ref>Salvadoreños</ref>, keman yaja piltzin sujsul igustuj ne takwikalis<ref>Poesía, Poema.</ref> wan yaja pejki tawawasuj tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962)
== Itekiw ==
Yaja iwan [[:es:David_Escobar_Galindo|David Escobar Galindo]] kinmakaket se takulis pal ne “Certamen” tik ne wey tamachtiluyan ka Kuskatan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967) kisenchiwket sejse takwikalis inwan [[:es:Roberto_Armijo|Roberto Armijo]], [[:es:José_Roberto_Cea|José Roberto Cea]], [[:es:Manlio_Argueta|Manlio Argueta]] wan [https://www.poemas-del-alma.com/tirso-canales.htm Tirso canales].
yaja kinchiwki ini itajtakwikalis:
* Poemas (Ka Kuskatan<ref>San Salvador</ref>, 1967)
* Sagradas escrituras (1969)
* El otro infierno (1970)
* Los estados sobrenaturales y otros poemas (Ka Kuskatan, 1971)
* La esfera imaginaria (Ka Vancouver, 1997)
* Es cara musa (Ka kuskatan, 1997)
* Toda razón dispersa (Ka Kuskatan, 1998)
* Fragmentos del azar (2011)
* Todos los rumores del mundo (Editorial Flor de Barro, 2015)
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
* Cuentos (Ka Kuskatan<ref>San Salvador</ref>, 1971)
* La fama infame del famoso a(pá)trida (Ka Kuskatan, 1979)
* Para mirarte mejor (Tegucigalpa, 1987)
* Die Nacht hangabwärts (''La noche cuesta abajo'') en: Carlos Rincón (ed.): Erkundungen. 50 Erzähler aus Mittelamerika, Berlín (Verlag Volk und Welt) 1988, p. 29-35.
* Lujuria tropical (novela, ka Kuskatan, 1996)
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Alfonso_Quijada_Ur%C3%ADas
https://es.wikipedia.org/wiki/David_Escobar_Galindo
https://es.wikipedia.org/wiki/Roberto_Armijo
https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Roberto_Cea
https://es.wikipedia.org/wiki/Manlio_Argueta
https://www.poemas-del-alma.com/tirso-canales.htm
https://www.ecured.cu/Alfonso_Quijada_Ur%C3%ADas
iyt5s9vjaf6vs43u9xelzr8gb72ilax
Alfredo Espino
0
140
8619
972
2026-01-30T13:14:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4723769]]
8619
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Alfredo-espino2.jpg|alt=Se tamawawasuani kuskatanchanej|center|thumb|397x397px|[[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|thumb|144x144px|Kuskatan]]Edgar Alfredo Espino Najarro kaj itukeytiat Alfredo Espino. Se tamawawasuani kuskatanchanej]]
'''Edgar Alfredo Espino Najarro'''<ref>Tiktukeytiat Alfredo Espino</ref> kaj tiktukeytiat [[:es:Alfredo_Espino|Alfredo Espino]] katka yaja se tamawawasuani [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatanchanej]].
== '''Ipanpa Alfredo Espino''' ==
Alfredo Espino nesik tik ne techan Ajwechapan se tunal chikwey pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti wan yaja mikik tik ne techan Kuskatan se tunal se pual nawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey.
Wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput ne [[:es:Cementerio_de_Los_Ilustres|Ilustres]]<ref>Cementerio los Ilustres</ref> tik ne techan Kuskatan.
Wan yaja mumuktij.
== '''Itekiw''' ==
Yaja kichiwki maya se amachti wan itukey "Shijshikal ishpijpiltit" wan tikpatat ken "Jicaras Tristes"
Wan ne imach yaja kipia nawipual kashtul se takwikalis.
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ilpika''' ==
[[:es:Ahuachapán|Ajwechapan https://es.wikipedia.org/wiki/Ahuachap%C3%A1n]]
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
dz7stb0ncngrqyxd99x56t9lttr44ww
Alguashte
0
141
974
973
2026-01-29T23:22:32Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
973
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ayujwach]]
ridt2qson8lpgp3bd61brhlkmskvavy
Altepetl
0
142
8620
978
2026-01-30T13:14:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2479824]]
8620
wikitext
text/x-wiki
== Ne at, ne tepet ==
''Altepetl'', ne salijtuk taketzalis muchiwtuk pal ne tajtaketzalis "''Atl"'' wan "''Tepetl"''.
<gallery>
File:Escudo del Reino de Tlaxcallan.jpg
File:Lienzo de tlaxcala full SD.jpg|Ne amat ipal ''Tlaxcala''. Ka nin, ne tatuktianimet ipal ''Tlaxcala'' techilwitiat ne intukay ne tejtechan ken altepetl.
</gallery>
5k8jf2r82wqoytwedcjsrpy7gv5mzmh
Ama
0
143
980
979
2026-01-29T23:22:32Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
979
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Feliciano Ama]]
dcg98p3237cy8njz7bxepknphslnzx3
Amachti ipal de la Cruz-Badiano
0
144
988
987
2026-01-29T23:22:32Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
987
wikitext
text/x-wiki
== Ipanpa ne amachti ==
[[Taanalis:Badianus scabies.jpg|thumb|294x294px]]
[[Taanalis:Libellus de medicinalibus Indorum herbis f. 13v.jpg|thumb|Amat 13v ipal ne amachti|281x281px]]
[[Taanalis:Badianus.jpg|thumb|256x256px]]
Ne ''Libellus de medicinalibus indorum herbis'', tik latintaketzalis. Ini ne achtu amachti tik latin ipanpa ne miak kwawit, tzakat, jaral ne kinpalewiat pal mupajtiat ne palikman.
Ini amachti kitawawasuj tik nawatl ne tapajtiani (''ticitl''<ref>Ken kitukaytiat katka ne tapajtiani ne meshiku-chajchanejket palikman.</ref>) Martín de la Cruz wan latinpatki ne latinmatini Juan Badiano. Ne ume nawatakamet katka. Yejemet kichiwket pal kitakulijket ne ipíltzin ne ''virrey'' Yankwik Meshiku.
Sejsika amat kipia inkwikwil ne kwajkwawit, ne tzajtzakat, ne jajaral inpanpa ne taketza ne amachti. Melka ini amachti muchiwki keman ajsitiwita ne kastiyaj-chajchanejket wan taketza ipanpa sejse pajtilis ne walajsiket ka europa, miak ijtik ini amachti ne pajtimatilis nesituk ka ''anahuac''.<ref>Lacy-Niebla M. C. (2024). Libellus de Medicinalibus Indorum Herbis. Martín de la Cruz-Juan Badiano Codex. Libellus de Medicinalibus Indorum Herbis. Códice Martín de la Cruz-Juan Badiano. ''Archivos de cardiologia de Mexico'', ''94''(1), 1–6. <nowiki>https://doi.org/10.24875/ACM.23000100</nowiki></ref><ref>Lozoya, Xavier. (Sin fecha). ''Libellus de Medicinalibus Indorum Herbis'' (''Librito de las yerbas medicinales de los indios'') o ''Códice Badiano.'' Arqueología Mexicana. https://arqueologiamexicana.mx/mexico-antiguo/libellus-de-medicinalibus-indorum-herbis-librito-de-las-yerbas-medicinales-de-los</ref>
== Ipanpa ini ==
<references />
jqkmg7c9n776t8mea5t0q5k1iko2m6v
Amelia Earhart
0
145
8621
993
2026-01-30T13:14:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3355]]
8621
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Face detail, Earhart (cropped).jpg|thumb|Amelia Earhart]]Amelia Mary Earhart kaj tiktukeytiaj Amelia Earhart. Yaja nesik tik ne techan Atchison, Kansas. Se takutun ipal Estados Unidos. Se tunal se pual nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se ume (1897). Mikik se tunal makwil pal ne metzi se tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul nawi (1939). Yaja tepuspatani tawikani<ref>Piloto de aviones/ Pilot</ref> katka.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Ne inan itukey katka Amelia Amy. Yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chiknawi (1869) wan ne iteku itukey katka Samuel "Edwin" Stanton Earhart, yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume (1867).
=== Ikaw ===
* Grace Muriel Earhart: Se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul nawi (1899).
=== Ishulejyu ===
* George Putnam: Se shikipil chikwey tzunti nawi pual chikume (1887).
Yaja tesu kinpia ipilawan.
== Ne Itekiw: Tay Kichiwki? ==
Ipataniltia ne tepuspatani<ref>Avion/Airplane</ref>
* Achtu patani: se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1921).
* Record mundial 14,000 ijikshi ipanpa patani tespuspatani ne sijsiwaket: se shikipil chiknawi tzunti se pual ume (1922).
* Achtu siwaket isel patani pashalua<ref>cruzar/fly across</ref> Norte America: se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928).
* Isel patani Trans Atlantico: Se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932).
* Record Mundial patani 18,415 pies: se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931).
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Amelia_Earhart
https://historia.nationalgeographic.com.es/a/amelia-earhart-gran-pionera-aviacion_14545
https://www.oneair.es/amelia-earhart/
3eoy9qign5nq7am7lfzygdqa98v2lux
Amelio Robles Ávila
0
146
995
994
2026-01-29T23:22:33Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
994
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Amelio Robles Ávila
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Amelio Robles Ávila - colorized.jpg|thumb]]
|-
! Nesik
| Se tunal 3 pal ne metzti majtakti se tik se shiwit 1889
|-
!Mikik
|Se tunal 9 pal ne metzti majtakti ume tik se shiwit 1984
|-
! Italyu
| Meshiku
|-
! Itekiw
| Tasumani
|}
Amelio Robles Ávila nesik tik ne techan Xochilapa, Guerrero, se takutun ipal Meshiku, se tunal yey pal ne metzti majtakti se tik se shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chiknawi (1889) wan mikik se tunal chiknawi pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984).
Yaja se tasumani. Yaja takayulu, ne iweyka ken se siwat melka yaja itunal takat. Yaja ne achtu takayulu tuijikniwan ka Meshiku ina yek, yaja se takat tesu siwat.
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne inan itukey katka Josefa Ávila wan ne iteku itukey katka Casmiro Robles. Ne inan kipiak yek ipilawan: Amelio, Teódulo wan Prisca. Ne iteku kipiak miak tal wan yaja kichiwki at chichik pal tanamaka. Ne iteku mikik keman Amelio kipiak yey shiwit. Ne inan munamiktij ukse wan yaja kipiak ukyey ipilawan. Amelio weyak tik ne catolica tiupan. Yaja igustuj kichiwa dajdatka ka sijsiwapil tesu welituyat kichiwa. Yaja mumachtij ken tejku ijpak ne kawash, yaja igustuj ne tamiktialis.
lcxkkisjmphfxekuj0wt779su1fsyt3
Ana Mercedes Campos
0
147
8622
1003
2026-01-30T13:14:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q73662047]]
8622
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Estadio Ana Mercedes Campos jpg.jpg|thumb]]
== Ana Mercedes Campos ==
Yaja nesik tik ne techan Sentzunhat se takutun ipal tutalyu Kuskatan se tunal se pual chikume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (27/07/1,930) yaja se mutaluani tik ne Kuskatan katka.
Tikishmatit ika kimima ne jabalina<ref>tiro de jabalina</ref> yek katka tik ne "VII Juegos Centroamericanos y del Caribe " ka Meshiku tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1,954).
Ne ukseuk itukey "La Morocha " wan "La Morocha de Oro ".
== Ken mutaluani<ref>atleta</ref> yaja ==
Se tunal majtakti pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (10/08/1,954) tik ne "Juegos Centroamericanos y del Caribe " tik ne Meshiku Ana Mercedes Campos nemi ne achtu siwat tik ne Kuskatan kimaket ne kuskat tzitzinaka<ref>medalla de oro</ref> ika kimima ne jabalina yaja kipia 38.82 mts keman kimima ne jabalina katka.
== Ne wey itajtatukalis ==
Kitukeytiat ne talmawiltiluyan<ref>Estadio</ref> ken "Ana Mercedes Campos " ipanpa yaja katka.
Se tunal se pual nakwil pal ne metzti se shiwit ume shikipil majtakti ume(24/01/2,012) ne "Asamblea Legislativa " kitukeykiat namej "Hija Meritísima de El Salvador " (Wey Isiwapiltzin Kuskatan) keman kimima ne jabalina sujsul yek katka.
== Keman wan Ken mikik ==
Ana Mercedes Campos mikik se tunal se pual majtakti se pal ne metzti chikume tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (31/07/2,013) ika tamik iijiu<ref>paro cardíaco </ref> ka kaltapajtiani ISSS tik ne techan Sensunat.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.m.wikipedia.org/wiki/Ana_Mercedes_Campos
https://es.m.wikipedia.org/wiki/VII_Juegos_Centroamericanos_y_del_Caribe
n1npj36glmolfqxs04d5ym6girb86cu
Ana Navarro Huezo ne ne achtu taltamachiwani ka Kuskatan
0
148
1006
1005
2026-01-29T23:22:34Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
1005
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Antonia Navarro Huezo]]
emk0fyhf4x0jwz1f0qknc264zhm7uqy
Anastasia (ulinkwikwil, 1997)
0
149
8623
1013
2026-01-30T13:14:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q486609]]
8623
wikitext
text/x-wiki
'''Anastasia''' ulinkwikwil Estadounidensechanej. Kisashki ne shiwit 1997.
== ''Ne casoj'' ==
Ne shiwit 1916,
== ''Kaj Kichiwki Anastasia ?'' ==
* Weyakulinkwikwiltuktiani : Don Bluth wan Gary Goldman
* Sonchiwani : David Newman
* Kwikwilnaj :
=== ''Iijijiu'' ===
Tik ne tajtaketzalis inglés :
* Anastasia : Meg Ryan
* Anastasia (takwikani) : Liz Callaway
* Dimitri : John Cusack
* Dimitri (takwikani) :
* María Feodorovna : Angela Lansbury
* Rasputin : Christopher Lloyd
* Vladimir :
* Vladimir (takwikani) :
* Sophie :
* Bartok :
* Zar Nicolás II :
Tik ne tajtaketzalis Españachanej (LATAM) :
* Anastasia :
* Anastasia (takwikani) :
* Dimitri :
* Dimitri (takwikani) :
* María Feodorovna :
* Rasputin :
* Vladimir :
* Vladimir (takwikani) :
* Sophie :
* Bartok :
* Zar Nicolás II :
== ''Ipanpa Uni'' ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Anastasia_(1997_film)
# https://www.imdb.com/title/tt0118617/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_8_nm_0_in_0_q_anastasia%25201997
ic8k8ki1ye2po4tggdvlovtr17sfrf1
Anastasia Nikoláyevna de Rusia
0
150
8624
1024
2026-01-30T13:14:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q151130]]
8624
wikitext
text/x-wiki
== '''''Anastasia Nikoláyevna de Rusia''''' ==
[[Taanalis:Grand Duchess Anastasia Nikolaevna.jpg|thumb|Anastasia Nikoláevna de Rusia ne shiwit 1914]]
'''Anastasia Nikoláyevna''' '''Romanova''' (1901-1918) se isiwapíltzin ne tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia.
== ''Itunal Ichtaka'' ==
Nesik tik ne techan San Petersburgo, Rusia tik ne Palacio Peterhof. Inan Zarina Alejandra Fiódorovna (nesik ken Alix De Hesse-Darmstadt) wan Alemaniachanej katka wan iteku Tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia. Anatasia kinpiak yey ipipiwan, Olga Nikoláyevna (1895-1918) wan Tatiana Nikoláyevna (1897-1918) wan María Nikoláyevna de Rusia (1899-1918). Anastasia kipij se iikaw, Alexis Nikoláyevich de Rusia (1904-1918).
Iipan inoya ne Tatuktiani Reína Victoria del Reino Unido (1819-1901) katka. Itajtatanoy ne Tajtatuktiani Zar Alejandro III de Rusia wan Luis IV de Hesse-Darmstadt katka. Inojnoywan Alicia del Reino Unido wan María Fiódorovna de Rusia (nesik Dagmar de Dinamarca) katka.
Tuijkniwan Rusiachanej te ishpajpaki katka keman yaja nesik, ika kinekik se piltzín pal yaw-muchiwa ken yankwik Tatuktiani zar nemanha iteku Zar Nicolás II. Pero imiekawan sujsul kinekik Anastasia wan muchi ipilawan.
Anastasia taketzki ne tajtaketzalis Inglés wan Franciachanej sujsul wey. Yaja kipij se tamachtiani Suizachanej itukey wan itzuntukey Pierre Gilliard.
Anastasia weya tik ne Palacio Peterhof wan nemanha tik ne Palacio Alejandro tik ne techan Tsarskoye Selo katka. Yaja kipij se tapech iwan ipipi María, wan yejemet kitalijket kwachti. Anastasia sujsul tenhajat katka, wan kipakiltilij muchi imiekawan. Yaja kitemik muchiwa ken tapajtiani, ika igustuj ne son wan ujulinkwikwil wan ne takwikwilchiwalis.
Yaja chapachin katka, wan tzunshilut iwan chiltik katka. Ijiish susul katka.
Keman pejtuk ne Primera Guerra Mundial, Anastasia siwapil katka, ika mawiltiaj inwan ne kukuyani tajtasumani Rusiachanej tik ne kaltapajtiani tik ne techan Tsarskoye Selo.
Ne shiwit 1917, ne Revolución pejtuk wan iteku, Zar Nicolás II, te nenki ne Tatuktiani. Anastasia iwan imiekawan kikaltzajket tik ne Palacio Alejandro. Nemanha, nenket tik se kal tik ne techan Tobolsk, wan nemanha, tik se kal tik ne techan Ekaterimburgo.
== Ken mikik? ==
Ne Bolcheviques miktijket Anastasia wan muchi imiekawan ne shiwit 1918 tik ne techan Ekaterimburgo tik ne kal "Ipatiev". Nemanha, ne Bolcheviques kiitatijket wan kiishtijket ituweyka ka se kal apunian tik ne kwawital inawak ne techan Ekaterimburgo. Ttik ne shiwit 1991, kiajsiket ne ituweyka.
== ''Icasoj an'' ==
Miak tuijikniwan kiishkejketzat Anastasia te mikik iwan imiekawan. Yajika nemi sujsul ujulinkwikwil, ajamachti wan tajtakwikalis ipanpa ne casoj Anastasia. An, muchi tikimatit Anastasia mikik iwan imiekawan, pero ne casoj Anastasia kenhayuk shuchikisa.
=== ''Ujulinkwikwil'' ===
* ''"Clothes Make the Woman"'' ne shiwit 1928
* ''"Anastasia"'' tikne shiwit 1956 iwan ne tajtapajtiani Ingrid Bergman wan Yul Brynner
* ''"Anastasia"'' tik ne shiwit 1997 (ikwikwil animado)
=== ''Ajamachti'' ===
* ''I Was Anastasia ("Naja Anastasia katka"),'' Ariel Lawhon
* ''"The Romanov Sisters: The Lost Lives of the Daughters of Nicholas and Alexandra",'' Helen Rappaport
* ''"Anastasia: The Last Grand Duchess, Russia, 1914",'' Carolyn Meyer
=== Ne son ===
* Ne takwikalis ne grupo "The Rolling Stones" kiilwia "''Killed the Tsar and his ministers; '''Anastasia''' screamed in vain"''
* ''"Anastasia"'', se musical tik Broadway
== Ipanpa uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Anastasia_Nikol%C3%A1yevna_de_Rusia
# https://www.imdb.com/name/nm0334733/bio/
# https://www.britannica.com/biography/Anastasia-Russian-grand-duchess
2n2uqtlm2dg32wq01wzc101k1zwuann
Anastasio Aquino
0
151
8625
1032
2026-01-30T13:14:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q486756]]
8625
wikitext
text/x-wiki
Muchi ne itukey '''Anastacio Martir Aquino San Carlos'''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Anastasio_Aquino#cite_note-1</ref>. Yaja nesik tik ne techan Santiago Nonualco, ka kuskatan pal ne tanestuk kashtul se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual majtakti ume( 16 Abrilj 1792), yaja mikik tik ne techan San Vicente tik ne tanestuk se pual nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti se pual majtakti yey (24 julioj 1833) . Yaja kipia iesyu maya wan nawa . Ne itukey iteku Thomas Aquino katka, wan itukey inan Maria San Carlos katka.
Yaja se tatuktiani pal ne tuijikniwan ijikman Kushkatanchanej.
Yaja se tatukani ka musunki iwan ne gobiernoj wan yajika Kimiktijket kikechkupinket (24 julioj 1833).
Ne criollos wan ne gobiernoj kinnekit Kitzkiat Anastacio Aquino peroj tesu welit ashta ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti se pual majtakti yey (abrilj 1833).
Yaja se takat sujsuj yejka yek pero ne tesu yejka yek tajtakamet kinkwij ka yaja tesu yejka yek .
== Ijilpika ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
81z1swr84l46vn6p4tdmjpcbhju21ac
Andre R. Guttfreund
0
152
8626
1038
2026-01-30T13:14:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q22101971]]
8626
wikitext
text/x-wiki
== '''Andre R. Guttfreund''' ==
'''[[:es:Andre_R._Guttfreund|Andre R. Guttfreund]]''' yaja nesik tik ne techan Kuskatan , ne tunal chikwasen, pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (6-11-1946). Weyakulinkwikwilchiwani<ref>Cineasta</ref> [https://www.laprensagrafica.com/farandula/Andre-Guttfreund-cineasta-Tenemos-un-mundo-con-mucho-conflicto-20230822-0078.html Kuskatanchanej.] Kimakaket wey takulis , ne “Oscar” ipanpa ne ulinkwikil “En la Región de Hielo”
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne Inan rumaniachanej<ref>Rumana</ref> katka wan ne iteku Alemaniachanej katka.
Yaja mumachtia ne Escuela Americana katka. Yaja nikpiatuya majtakti yey (13) shiwit, yaja tiaw ka Estados Unidos wan yaja mumachtia ne tamachtiluyan “Verde Valle” ka Arizona, neman yaja mumachtia “Ciencias Políticas” ne wey tamachtiluyan Tufts katka.
Yaja taketza yey taketzalis : Castilla, inglés wan alemán.
== '''Tay Kichiwa''' ==
Neman yaja tamik mumachtia tik ne Estados Unidos ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971), Yaja pewa tekiti ne kuskatanchanej tajtaketzalis<ref>Televisión Salvadoreña</ref> (canal 10) katka.
Ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se (1976) yaja kichiwa iachtu weyak ulinkwikwit “[https://www.tcsahora.com/andre-guttfreund-el-unico-salvadoreno-que-ha-ganado-un-oscar/ En la Región de Hielo]” katka. Yajika Kimakaket se wey takulis<ref>Premio</ref>, ne “ Oscar” .
== '''Ne Itekiw''' ==
- En la región de Hielo – 1976 (productor)
- Un partido perfecto – 1980 (productor – escritor)
- Ruptura de contrato -1982 (director)
- Malacrianza -2014 (productor creativo)
== '''Wey Takulis''' ==
- Oscar 1977 – Sujsul yek kutuulinkwikwit
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== Ijilpika ==
Wikipedia: https://es.wikipedia.org/wiki/Andre_R._Guttfreund
Nota1: https://www.tcsahora.com/andre-guttfreund-el-unico-salvadoreno-que-ha-ganado-un-oscar/
Nota 2: https://www.laprensagrafica.com/farandula/Andre-Guttfreund-cineasta-Tenemos-un-mundo-con-mucho-conflicto-20230822-0078.html
mq9hmv96rny8fhb5fh1f2w7jojr1w3k
André Aciman
0
153
8627
1041
2026-01-30T13:14:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q506102]]
8627
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Andre Aciman (49065463662) (cropped).jpg|thumb|André Aciman]]
== André Aciman ==
Kaj tiktukeytiat [[:es:André_Aciman|André Aciman]] yaja nesik se tunal ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (01/01/1951) ka Alejandría se takutun ipal italyu Egipto. Yaja se tawawasuani<ref>Escritor y Periodista</ref> wan tamachtiani<ref>Profesor</ref> pal ne wey tamachtiluyan “Universidad de la Ciudad de Nueva York kan yaja kimachtiat “historia” wan kimachtia ken tamamasuat ajamachti.
== Itekwi ==
[[Taanalis:Call Me By Your Name (26530229268).png|thumb|Llamame por tu nombre]]
Yaja tekiti ken tamachtiani ka wey tamachtiluyan Ciudad de Nueva York nusan yaja kichiwki sejse ne ajamachti ken ne amachti itukey: [[:es:Llámame_por_tu_nombre|“Llamame por tu nombre”]] wan kimakaket se takulis itukey: “Lamda literary award” wan yaja kichiwki nusan ne amachti itukey: [https://www.casadellibro.com/libro-variaciones-enigma/9788420437668/9197245 “Variaciones Enigma”] wan ukse amachti itukey: [https://www.casadellibro.com/libro-encuentrame/9788420439402/11450524 “Encuentrame”]
wan yaja kichiwki nusan ini ujukseuk amachti:
* ''[https://www.amazon.com/-/es/noches-blancas-Spanish-Andr%C3%A9-Aciman/dp/8426418538 Ocho noches blancas (2010)]''
* ''[https://www.goodreads.com/book/show/17986432-harvard-square Harvard Square (2013)]''
== Itunal ichtaka ==
Ne iteku itukey katka: Henry N Aciman wan inan itukey katka Regine yejemet Judiochanejket sefardies wan Andre weyak tajtaketza fracestaketzalis ken achtu taketzalis wan ne inan tesu takakalis. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikyey (1968) yejemet yajki ka [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]] wan nemituyat tik ne wey techan Nueva York. André tamik mumachtia tik ne wey tamachtiluyan Lehman College ka Nueva York tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtaki yey (1973)
Ne achtu amachti: [https://www.goodreads.com/book/show/36113481 “La huida de Egipto”] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995) wan neman majtakti ume shiwit yaja kichiwki ne amachti: “Llamame por tu nombre” tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007)
Yaja munamiktij iwan Susan Wiviott kaj tiskalij yey ipijpilawan: Alejandro tawawasuani wan ne kuajkuati Philip wan Michael.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://www.casadellibro.com/libro-variaciones-enigma/9788420437668/9197245
https://en.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A9_Aciman
https://www.casadellibro.com/libro-encuentrame/9788420439402/11450524
https://www.amazon.com/-/es/noches-blancas-Spanish-Andr%C3%A9-Aciman/dp/8426418538
https://www.goodreads.com/book/show/17986432-harvard-square
py1dcrf1fsaqehu8w4tlsrglr6xbelt
Angela Davis
0
154
8628
1046
2026-01-30T13:14:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q160456]]
8628
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Angela Davis in a half-length portrait by Bernard Gotfryd - crop.jpg|thumb|Angela Davis ]]
= Angela Davis =
[[Taanalis:Angela Davis in 2019.jpg|thumb|Angela Davis ne shiwit ume shikipil kashtul nawi]]
[[:en:Angela_Davis|Angela Davis]]<ref>Angela Davis</ref> ne se tapalewiani tanajnawatiani, tawawasuani, tamachtiani, wan pal ne [[:en:Communist_Party_USA|partidoj]]<ref>Partido Comunista USA</ref>[[:en:Communist_Party_USA|comunistaj]]. Yaja nesik ne se tunal se pual chikwasen, pal ne metzti se, tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi ne ichan nemi tik ne techan [[:en:Birmingham,_Alabama|Birmingham, Alabama]]<ref>Birmingham, Alabama</ref>. Sujsul tekiti katka tik ne tamachtilis wan los derechos civiles. Yajki ka ne miak wejwey tajtamachtiluyan, nusan ne wey [[:en:University_of_California,_San_Diego|tamachtiluyan pal California San Diego]]<ref>Universidad de California San Diego</ref>, ne wey [[:en:Brandeis_University|tamachtiluyan pal Brandeis]]<ref>Brandeis University</ref>, wan ne wey [[:en:Humboldt_University_of_Berlin|tamachtiluyan pal Humbolt]]<ref>Universidad de Humbolt Berlin</ref>. Tik ne metzti chikwey, tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti, ka tik se juicioj iwan itech [[:en:George_Jackson_(activist)|George Lester Jackson]]<ref>George Lester Jackson</ref>, Ipanpa yaja kipalewia ne taitzkianimet tik ne kaltaitzkiani Wan kimiktia katka se tajpiani tik ne kaltaitzkiani. Kituktiat katka ka tik ne kaltaitzkiani wan nemi katka pal ne metzi kashtul yey ashta ka yawi Ashta ka yaja kisa katka pal muchi ne dajdatka. Pashalua miak makwil shiwit melka yaja mukwepa katka ka Tamachtiluyan katka. Ken tamachtiani yaja tamachtia tik ne wey [[:en:University_of_California,_Santa_Cruz|Tamachtiluyan pal California]] <ref>Universidad de California Santa Cruz</ref>[[:en:University_of_California,_Santa_Cruz|Santa Cruz]], yaja kiajkawa tekiti katka tik ne shiwit ne ume shikipil chikwey. Yaja tamawawasua chiwkey amachti.
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Angela Davis: https://www.biography.com/activists/angela-davis
* Cornell University-Angela Davis Resource Guide: Publications by Angela Davis: https://guides.library.cornell.edu/davis/publications
1ket2q0xg2htotd251j3p61rs8cqax7
Angelo Giuseppe Roncalli(juan XXIII)
0
155
8629
1064
2026-01-30T13:14:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q23873]]
8629
wikitext
text/x-wiki
== ANGELO GIUSEPPE RONCALLI kaj tiktukeytiat JUAN XXIII ==
WEY PALEJ Juan XXIII<ref>PAPA JUAN XXIII</ref> nesik se tunal se pual makwil pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti nawi pual se(1881) tik ne techan Sotto II Monte, Bergamo, Lombardia takutun ipal tutakyu tik ne italyu Italia.
Ne palej tatuktiani tik ne tuipan tapual Ume tzunti yey pual se katka wan ne tatuktiani tik ne techan Vaticano intzalan ne se pual chikwey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey(1958).
[[Taanalis:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|thumb|papa JUAN XXIII]]Kitukeytia palej tik achtu takutun<ref>DIACONO</ref> tik ne tanestuk kashtul yey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey(1903) katka.
Kitukeytia palej tik ne ume takutun tik<ref>PRESBITERO</ref> ne tanestuk majtakti pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi (1904) katka.
Kitukeytia palej tik ne yey takutun<ref>OBISPO</ref> tik ne tanestuk kashtul nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen(1926) katka.
Wan yaja palej tik ne yey takutun kitukeytia palej tik ne nawi takutun<ref>CARDENAL</ref> pal kinajnawati wan tiktukeytia pal ne yankwik wey palej o palej tatuktiani tik ne tanestuk majtakti ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) katka.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
== Ajamachti pal ne JUAN XXIII ==
Kimawawasuj ne majtakti nawi ajamachti
* Pacem in terris (1963)
* Aeterna Dei Sapientia (1961)
* ·Mater et Magistra (1961)
* Grata Recordatio ( 1959)
* Sacerdotii Nostri Primordia (1959)
* Ad Petri Cathedram (1959)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Mariana Giulia Mazzola yaja se Italiachanej katka.
Wan ne iteku itukey katka Giovabbi Battista Roncalli Yaja se Italiachanej katka.
== Kipia katka se wey cultura wan kimati Katka ne Tajtaketzalis ==
ne italiano, ne latin, ne frances
== Yaja mikik ==
[editar | editar código]
* Yaja mikik se tunal yey ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (03/06/1963), ipanpa ne Kukulis cancer tik ne ielishku<ref>la enfermedad de cancer en el estomago</ref> tik ne techan vaticano, vaticano takutun ipal tutalyu tik ne italyu italianochanej katka .
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_XXIII
https://noticias.uca.edu.sv/noticia/juan-xxiii-santo-de-la-renovacion
https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20181026/47313740219/importante-papa-juan-xxiii.html
https://www.facebook.com/watch/?v=1812944619114250
https://www.vatican.va/content/john-xxiii/es/encyclicals.index.html
bq9rb9shvausnptkx4y8sl1wdrvbsct
Animal
0
156
1066
1065
2026-01-29T23:22:38Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1065
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Takwal]]
7grhgojj1ezxxe42h1dwkhoi83wbcg2
Anita Mui
0
157
1069
1068
2026-01-29T23:22:38Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
1068
wikitext
text/x-wiki
= Anita Mui =
[[Taanalis:Avenue of Stars, Anita Mui (Ank Kumar) 03.jpg|thumb]]
'''Anita Mui'''(梅艷芳 tik ne tajtaketzalis Cantonés, 1963-2003) takwikani Chinachanej katka.
== Itunal Ichtaka ==
Anita Mui nesik tik ne techan Hong Kong tik China keman kipiak Britániachanej. Inan itukey Mui Tam Mei-kam wan nesik tik ne techan Xiguan, Guangzhou, China wan tapajtiani pal ne kukulis katka. Yaja kinpia yey imajmanujwan katka. Ipipi Ann Mui takwikani nusan.
== Ne itekiw ==
Ne shiwit 1982, yaja pewki itekiw ken takwikani.
== Ken mikik? ==
Mikik ne shiwit 2003.
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Anita_Mui
og0vgqytfzvfck1td5dfkc6drf1qfqf
Anne Brontë
0
158
8630
1074
2026-01-30T13:14:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q44520]]
8630
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Anne Bronte.jpg|thumb|'''Anne Brontë''']]
Anne Brontë (1820 - 1849) yaja se tawawasuani inglanterrachanej<ref>Inglesa </ref> katka.
== '''Ipanpa Anne Brontë'''. ==
Anne Brontë yaja nesik se tunal kashtul ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual katka. Yaja nesik tik ne techan Thornton katka. Ne inan itukey Maria Branwell (1783 - 1821) katka wan ne iteku itukey Patrick Brontë (1777 - 1861) katka.
Brontë yaja kipia nawi ipipiwan: Maria (1814-1825), Elizabeth (1815 - 1825), Charlotte (1816 - 1855), Emily (1818 - 1848); wan se ipipi: Branwell (1817-1848).
Tik ne shiwit 1821 yaja inan Maria Branwell miki katka. Ne ipipi inan Elizabeth Branwell kitajpia ne pijpipil katka.
Ne ipipiwan, yejemet mujmumachtiani ka ne Clergy Daughters' School, se shiwit neman charlottr kitzintia tamachtiluyan iwan yaja ipipiwan katka. Ne tamachtiluyan tesu yey katka. Maria wan Elizabeth kukuyat katka. Tik ne shiwit 1825 Maria wan Elizabeth mikit ka inchan katka. Neman, Charlotte wan Emily kiajkawat ne tamachtiluyan katka.
Charlotte, Branwell, Emily wan Anne mumachtiat ka inchan katka.
Yaja mikik se tunal se pual chiknawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual chiknawi, ipanpa ne kukulis tuberculosis. tik ne techan '''Scarborough,''' '''Yorkshire''' takutun ipal tutakyu tik ne italyu Reino Unido.
28 de mayo de 1849
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki ini ajamachti
* ''La inquilina de Wildfell Hall''
* ''Agnes Grey''
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika'''. ==
<nowiki>https://www.albaeditorial.es/autores/anne-bronte/</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Bront%C3%AB</nowiki>
l5xwid6hiktwsal2uq5pecc4d4xjjoi
Anne Rice
0
159
8631
1080
2026-01-30T13:14:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q184785]]
8631
wikitext
text/x-wiki
== '''Anne Rice''' ==
[[Taanalis:Anne Rice.jpg|thumb]]
[[:es:Anne_Rice|Howard Allen Frances O`Brien]] kaj tiktukeytiaj [https://www.britannica.com/biography/Anne-Rice Anne Rice]. Yaja nesik tik ne techan New Orleans tik Louisiana se takutun ipal Estados Unidos, se tunal nawi pal ne mezti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se (1941) wan mikik se tunal majtakti se pal ne mezti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021).
Yaja se tamawawasuani.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne inan itukey katka Katherine Allen O`Brien, wan ne iteku itukey katka Howard O`Brien. Ne iteku tawikani wan tatuktiani katka wan yaja tawawasua se amachti katka. Ne ipipi tamawawasuani nusan.
Imiekawan Anne kitashtawiat ne inoya pal nemi tik ukse ikal inoya. Ne inan kiajkawa ne iteku ika yaja tawanani katka melka ne inan nemanha muchiwa tawanani nusan katka. Anne mumachtia tik ne tamachtiluyan San Alfonso katka. Ka ne achtu tanestuk ka ne tamachtiluyan keman ne tamachtiani kitajtanilia ken itukey, yaja kilwij ukse itukey ka tesu ipal, yaja kilwij Anne. Ne inan tesu kilwij ne isiwakunew itukey Howard ika yaja imati ne isiwakunew tesu igustuj ne itukey katka. Ke né pewa kitukeytiat Anne. Tik ne shiwit se shikipil chicknawi tzunti ume pual chikume (1947), yaja yawi ka ne tapalewiani pal kipata ne itukey tik ne tatuktialis.<ref>En la ley, legalmente.</ref>
Keman Anne Rice kipia kashtul shiwit ne inan mikik ipanpa yaja sujsul tawanani. Nemanha, ne iteku kituktia Anne, ne ipipi wan ne iikawan ka San José tamachtiluyan katka. Anne tesu igustuj uni tamachtiluyan katka, yaja kineki kajkawa ne tamachtiluyan katka.
Tik ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957), ne iteku munamiktia Dorothy Van Bever katka wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yek (1958) keman Anne kipial kashtul se shiwit, ne imiekawan yawit ka ukse techan, ne yankwik ichan nemi ka Texas. Tik ne yankwik tamachtiluyan itukey Richardson tamachtiluyan, Anne kishmati Stan Rice katka kaj nemanha yaja ishulejyu.
Ka né tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) Anne Rice mumachtia tik ne wey tamachtiluyan Texa`s Woman University katka wan se shiwit nemanha yaja mumachtia tik ne wey tamachtiluyan North Texas State College katka. Yaja tea yawia ne wey tamachtiluyan ika yaja tesu kipia tumin pal tashtawa wan yaja tesu weli kajsi itekiw katka.
Nemanha, Anne Rice ichan nemi tik ne techan San Francisco, kan yaja kajsi itekiw katka. Tik San Francisco yaja iwan se ichaku pewat yawit ka wey tamachtiluyan University of San Francisco. Uni tamachtiluyan kimachtia yajasan tajtakamet melka ka tayua, ne sijsiwatket welit kimumachtiat katka. Keman ne shupan tamik, Anne Rice yawi ka ne iteku ichan tik Texas kan yaja kita Stan Rice katka wan nemanha Stan yawit tik San Francisco pal kita Anne ka ne ichan. Keman Anne kipia se pual shiwit yaja iwan Stan Rice munamiktia se tunal majtakti nawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) katka.
Tik ne shijshiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960) Anne mumachtia tik ne wey tamachtiluyan San Francisco State University katka wan nemanha tik ne wey tamachtiluyan University of California katka, melka yaja tea yawi ka ne wey tamachtiluyan University of California ika yaja tesu igustuj ne tamachtilis katka.
Anne Rice isiwakunew nesik se tunal se pual se pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966). Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) ne isiwakunew kukuya katka. Anne Rice ina yaja kitemik ne isiwakunew kipia ne esti kukuya wan nemanha ne isiwakunew kukuya katka. Michelle, isiwakunew Anne, mikik tik ne shiwit se shikipil chicknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972) keman yaja kipia makwil shiwit katka.
Anne Rice [[:en:Christopher_Rice|ikunew]]<ref>Christopher Rice, se tamawawasuani nusan.</ref> nesik se tunal majtakti se pal ne mezti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey(1978). Anne Rice wan ne ishulejyu tea tawanat katka pal ne ikunew tesu kipia ne itejtekuwan ken Anne Rice kipia kakta.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Interview With the Vampire, Anne Rice.jpg|left|thumb]]
Yaja tamawawasuani. Yaja kinwawasua cajcasoj pal tamutiat<ref>género literario de terror, gótico</ref>, ipanpa ne Tiut, ipanpa esyupipinani<ref>Vampiros</ref> wan ipanpa ne lujlun katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973) yaja kenhayuk iyulu chuka katka ika yaja siwakunew mikik, yaja tamawawasua yaja achtu amachti katka. Ne amachti itukey Entrevista con el Vampiro. Miak kal pal tanamaka amachti<ref>Editorial, casa editorial.</ref> tesu kinekit kikuat ne iamachti katka. Nemanha yaja kukuya iwan [[:es:Trastorno_obsesivo-compulsivo|TOC]]<ref>Transtorno obsesivo compulsivo
[https://es.wikipedia.org/wiki/Trastorno_obsesivo-compulsivo]</ref> katka. Yaja kita ne tanajnawatiani tik se shiwit katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974) yaja kismati Phyllys Seidel katka, yaja kipalewia Anne pal namaka iamachti kakta. Tik ne mezti majtakti, Seidel namaka Entrevista con el Vampiro katka. Ne kal pal tanamaka amachti kitashtawia Anne 12000 tumin katka.
== '''Ne itekiw:''' ==
==== [[:es:Crónicas_vampíricas|Crónicas vampíricas]] ajamachti: ====
* Entrevista con el vampiro
* Lestat, el vampiro
* La reina de los condenados
* El ladron de cuerpos
* Menoch el diablo
* El vampiro Armand
* Merrick
* Sangre y oro
* El Santuario
* Cántico de sangre
* El Principe Lestat
* El príncipe Lestat y los reinos de la Atlantida
* La comunidad de sangre
* Pandora
* Vittorio el vampiro
==== Las brujas de Mayfair ajamachti: ====
* La hora de las brujas
* La voz del diablo
* Taltos
==== Ukse ajamachti: ====
* La fiesta de todos los santos
* Grito al cielo
* Cristo, El Señor: La Salida de Egipto, El Camino a Canaan
== '''¿Ken mikik?''' ==
Anne Rice yulmikik se tunal majtakti se pal ne mezti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021). Kitalpachuat katka kan nemi ne shajshaput ne Metairie inwan ne ishulejyu wan ne isiwakunew .
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Biografía (Eng): https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Rice
Anne Rice (Eng): https://www.britannica.com/biography/Anne-Rice
TOC: https://es.wikipedia.org/wiki/Trastorno_obsesivo-compulsivo
Christopher Rice (Eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Christopher_Rice
Crónicas vampíricas (Esp): https://es.wikipedia.org/wiki/Cr%C3%B3nicas_vamp%C3%ADricas
tjy1ioeoj22d2j74rrouo366d8sjrgy
Annibale Carracci
0
160
8632
1086
2026-01-30T13:14:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7824]]
8632
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Annibale_Carracci|ANNIBALE CARRACCI]]
== ipanpa Annibale Carracci ==
[[Taanalis:Annibale Carracci, Autoritratto .jpg|left|thumb|ANNIBALE CARRACCI]]
Yaja nesik se tunal yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti yey pual tik ne techan Bolonia se takutun ipal italyu [[:es:Italia|Italia]]
Wan mikik se tunal kashtul pal ne metzti chikume se shiwit se shikipil chikwasen tzunti chiknawi tik ne techan [[:es:Roma|Roma]] se takutun ipal italyu Italia
Wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput tik ne Agripa<ref>pateon de Agripa</ref>
Yaja se takwikwiluani<ref>pintor</ref> wan grabador italianochanej<ref>ciudadano de Italia</ref> katka
Italiano ipal barroco, corriente ipal Clasicismo romano, boloñes
[[Taanalis:Annibale Carracci Signature.svg|thumb|246x246px|firma pal takwikwiluani]]
Annibale, imanuj [[:es:Agostino_Carracci|Agostino]] wan ipíltzin ne imanuj iteku [[:es:Ludovico_Carracci|Ludovico]] yejemet kichiwki ne tamachtiluyan itukey ¨academia pal Desiderosi¨ neman tamachtiluyan pal eclécticos
== '''Wey Itekiw''' ==
[[Taanalis:Carracci - La Résurrection du Christ, 1593, INV 200 ; MR 117.jpg|left|thumb|Resurrección]]
[[Taanalis:Annibale Carracci, Hercules at the Crossroads, brighter.jpg|center|thumb|236x236px|Hércules]]
[[Taanalis:Annibale Carracci - The Flight into Egypt - WGA04437.jpg|center|thumb|367x367px|Huida de Egipto]]
* [[:es:Hércules_en_la_encrucijada|Hércules en la encrucijada]]
* [[:es:Resurrección_(Annibale_Carracci)|Resurrección]] Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual ume
* [[:es:La_huida_a_Egipto_(Annibale_Carracci)|Huida a Egipto]]
* Jason Palacio Fava de Bolonia Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual yey- se shikipil makwil tzunti nawi pual nawi
* Baustismo de Cristo pal ne Tiupan san Rocco tik Reggio Emilia tik ne shiwit se shikipikl makwil nawi pual makwil
* Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual majtakti yey- se shikipil makwil tzunti nawi pual majtakti nawi. Ne yey Carracci tekitket tik ne Palacio Sampieri tik ne techan Bolonia
* [[:es:Palacio_Farnesio|Palacio Farnesio Roma]] (an embajada pal [[:es:Francia|Francia]])
== '''uksenpa Wey Itekiw''' ==
[[Taanalis:1590 Annibale Carracci, Assumption of the Virgin Madrid, Prado.jpg|thumb|Asunción de la Virgen]]
* Asunción de la virgen (tik ne shiwit se shikipil tzunti- se shikipil tzunti se)
* Yaja kikukuj imajkul, wan yaja tekitki iwa ne tapalewiani ne tapepechul tik ne tiupan Santiago pal Españoles tik ne techan Roma, ne ikwikwil kwikwilnaj ne tapepechul tik ne capilla Herrera, ne tiupan kinamaket wan kiishtilij ne tapepechul ne kikujkutuna ka né MNAC tik ne techan Barcelona wan ne Museo del Prado tik ne techan Madrid
* La piedad de Capiarola tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual kashtul ume
* La virgen de la escudilla wan cristo coronado de espinas tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti chikwasen
* Annibale Carracci tik ne techan España tik ne [[:es:Museo_del_Prado|Museo del Prado]] nemi ne ikwikwil: Venus, Adonis wan Cupido (restaurado tik ne shiwit ume shikipil tzunti makwil) nusan La Asuncion de la Virgen wan se Paisaje con bañistas, ukseuk katka.Tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti chiknawi, Annibale mikik wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput tik ne techan Roma
== ipanpa uni ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
hermano de Annibale Carracci https://es.wikipedia.org/wiki/Agostino_Carracci
primo de Annibale Carracci https://es.wikipedia.org/wiki/Ludovico_Carracci
Museo del Prado https://es.wikipedia.org/wiki/Museo_del_Prado
Palacio Farnesio https://es.wikipedia.org/wiki/Palacio_Farnesio
obra más representativa La huida a Egipto (en italiano, Paesaggio con la fuga in Egitto) es un cuadro del pintor italiano Annibale Carracci. Está realizado al óleo sobre lienzo. Mide 122 cm de alto y 230 cm de ancho. Fue pintado hacia 1604. Se encuentra en la Galería Doria Pamphili de Roma, Italia. https://es.wikipedia.org/wiki/La_huida_a_Egipto_(Annibale_Carracci)
36zqr3ubphaeh3q9g84j603mgb8hmp7
Anthony Bourdain
0
161
8633
1094
2026-01-30T13:14:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q426582]]
8633
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Anthony Bourdain
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Anthony Bourdain on WNYC.jpg|250px|alt=Ben Barnes]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal se pual makwil ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1956
|-
! Ichan Techan
| Estados Unidos
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:US flag 49 stars.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamanani • Tawawasuani • Tajtaketzani • Tanawatiani
|}
'''Anthony Michael Bourdain''' kaj tiktukeytiat '''Anthony Bourdain'''.
Anthony nesik se tunal se pual mawkil pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (25/6/1956) tik ne techan New York, takutun ipal italyu Estados Unidos.
Yaja se wey tamanani, tawawasuani, pashaluani, tajtaketzani wan tanawatiani<ref>Documentalista</ref> katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
==== Yaja kichiwki miak ajamachti: ====
* Bone in the Throat (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul 1995)
* Gone Bamboo (se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume 1997)
* Kitchen Confidential (Ume shikipil 2000)
* A cook's Tour (Ume shikipil se 2001)
* The nasty bits (Ume shikipil chikwasen 2006)
* No Reservations (Ume shikipil chikume 2007)
* Medium Raw (Ume shikipil majtakti 2010)
* World Travel (Ume shikipil se pual se 2021)
==== Tepustiachialis: ====
* A cook's Tour (Ume shikipil ume 2002)
* Anthony Bourdain: No Reservations (Ume shikipil makwil 2005)
* Decoding Ferra Adriá (Ume shikipil chikwasen 2006)
* The Layover (Ume shikipil majtakti se 2011)
* Top chef (Ume shikipil majtakti yey 2013)
* The mind of a chef (Ume shikipil majtakti ume- ume shikipil kashtul se 2012-2016)
* Anthony Bourdain: Parts Unknown (Ume shikipil majtakti ume-ume shikipil kashtul se)
==== Kimakaket miak tajtakulis ken: ====
* Peabody (Ume shikipil majtakti nawi 2014)
* Chikwasen tajtakulis Primetime Emmy: Kimakate Ume tajtakulis No Reservations (Ume shikipil chiknawi wan ume shikipil majtakti se) Wan ukseuk nawi tajtakulis Parts Unknown (Ume shikipil majtakti ume-ume shikipil kashtul se)
* Daytime Emmy (Ume shikipil majtakti nawi 2014)
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka '''''Gladys Bourdain''''' yaja se Estadosunidoschanej katka. Ne iteku itukey katka '''''Pierre Bourdain'',''' yaja se Estadosunidoschanej katka.
Yaja kipia se ipíltzin. Ne ipilawan itukey '''''Ariane Bourdain'''''.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan '''The Culinary Institute of America.''' Wan mumachtij pal muchiwki se tamanani tik ne wey tamachtiluyan wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978).
Yaja tekitki ken se Tamanani tik New York intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).
Yaja munamiktij iwan '''''Nancy Putkoski''''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) wan muajkaw iwan ne isiwaw tik ne shiwit Ume shikipil makwil (2005). Wan yaja munamiktij iwan '''''Ottavia Busia''''' tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007) Wan muajkaw iwan ne isiwaw tik ne shiwit ume shikipil kashtul se 2016).
'''Anthony Bourdain''' mikik se tunal chikwey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2018), ipanpa imiktia<ref>suicidio</ref> tik ne techan kaysersberg-Vignoble, Alsacia takutun ipal tutakyu tik ne italyu Francia.
== '''Ijilpika''': ==
'''Itunal''': [[:es:Anthony_Bourdain|Anthony Bourdain - Wikipedia, la enciclopedia libre]]
'''Iajamachti''': [https://eatlikebourdain.com/anthony-bourdains-books/ A Complete List of Anthony Bourdain's Books in Order]
'''Imiki''': [https://allthatsinteresting.com/anthony-bourdain-death Inside Anthony Bourdain's Death And His Tragic Final Moments]
== '''Ipanpa Uni''' ==
<references />
7yubqyb7157v3z2tr90bb6o3hi2c6tg
Antonia Navarro Huezo
0
162
8634
1101
2026-01-30T13:14:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q56506779]]
8634
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Taltamachiwani Antonia Navarro.jpg|thumb|'''Ne achtu taltamachiwani ka Kuskatan''']]
Antonia Navarro Huezo nesik [[:es:San_Salvador|Kuskatan]] techan iwan se kalpuli. Tik ne tunal majtakti ume tik ne metzti chikwey tik ne shiwit Se shikipil chikyey tzunti yey pual.
Yaja ne achtu taltamachiwani Ka Kuskatan wan Iberoamérica peroj tamatini wan Tamachtiani katka nusan.[https://es.wikipedia.org/wiki/Ingenier%C3%ADa_topogr%C3%A1fica]
Yaja inheltiwan ka yey inpilawan. Itejtekuwan ne Tapajtiani. José Belisario Navarro wan Marina Huezo. Iteku mikik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual kashtul yey. Yaja tekiti katka pal tamik ne tamachtiluyan. Yaja sujsul kukuya Yaja kitajtani katka ne Tatuktiani Francisco [[:es:Francisco_Menéndez_Valdivieso|Menéndez]] pal tamik mumachtia ichan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chikume Yaja pejki mumachtia tik wey tamachtiluyan [[:es:Universidad_de_El_Salvador|Kuskatan]]. Yaja katka yek mumachtiani tik wey tamachtiluyan. Tik ne tunal kashtul nawi tik ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual chikyey Yaja, Francisco Santillana wan Eduardo Orellana kitamachiwat katka ne tepet ka [[:es:Volcán_de_San_Salvador|Kuskatan]] wan iten ne tepet ishmitakan wan taijpak ne wey puyek at.Uni shiwit Yaja tamik ka tamachtiluyan tik ne tunal se pual tik ne Metzti chiknawi.
Yaja kinhilwitij ne itesis Ne Metzti ka Mieses o Metzti [[:es:Luna_de_la_cosecha|Tentuk]] tik ne tunal se pual chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual chiknawi.
Yaja wan Juan Alberto [[:es:Juan_Alberto_Sánchez|Sánchez]] sennemik tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual chikume Yaja mikik ipanpa ne kukulis Tuberculosis. Yaja mikik keman yaja [./Https://es.wikipedia.org/wiki/Antonia_Navarro_Huezo#:~:text=en%20Wikidata%5D-,Antonia%20Navarro%20Huezo,-(San%20Salvador kipia] katka se pual se shiwit
[[[http://File:Ana%20Navarro%20Huezo|//File:Ana%20Navarro%20Huezo]]
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
rj487grvjo96b8y1az3e7gzq11wy2gy
Antonia Navarro Huezo ne achtu taltamachiwani ka Kuskatan
0
163
1103
1102
2026-01-29T23:23:07Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1102
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Antonia Navarro Huezo]]
emk0fyhf4x0jwz1f0qknc264zhm7uqy
Antonia Navarro Huezo ne ne achtu taltamachiwani ka Kuskatan
0
164
1106
1105
2026-01-29T23:23:07Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
1105
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Antonia Navarro Huezo]]
emk0fyhf4x0jwz1f0qknc264zhm7uqy
Antonia Ramírez
0
165
8635
1112
2026-01-30T13:14:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q122382544]]
8635
wikitext
text/x-wiki
== YAJA ITUKEY ANTONIA ==
Yaja itukey Antonia itzuntukey Ramirez yaja Nesik tik ne siwit shikil shiknawi tzunti ume pual chiknawi.
Inan itukey Francisca itzuntukey Ramirez yaja kipia ikal tik ne techan witzapan Antonia mumachti nawat iwan inan wan inoya ikwak nusan kimachtij kichiwat ne kumal pal kinamaka pal kipia tumin yaja kimawawasuj ne takwikalis NE NAWAT SHUCHIKISA kia né nesik ne takwikalis.
Yaja igustuj takwika.
== Bibliografía ==
'''El nahuat florece video en redes sociales minuto 2:02''' https://www.youtube.com/watch?v=amPl6C0pan8
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
py3tfntp40hc03ri4li7ujpj6spiigw
Antonio Gramsci
0
166
1116
1115
2026-01-29T23:23:07Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1115
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Gramsci.png|thumb|Antonio Gramsci]]
== '''Antonio Gramsci''' ==
'''Antonio Francesco Gramsci''' kaj tiktuketytiat '''[https://www.marxists.org/espanol/gramsci/index.htm “Antonio Gramsci”]''' nesik se tunal se pual ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti se (22/1/1891) tik ne techan Ales, Cerdeña takutun ipal tutakyu tik ne italyu Italia.
Yaja se wey tatuktiani<ref>Presidente del PCI (Partido Comunista Italiano), Dirigente, Diputado</ref>, yultaketzani<ref>Filósofo, Pensador, Creador de teorías</ref>, tawawasuani<ref>Escritor</ref>, tapalewiani<ref>Luchador social</ref> wan wey politicoj<ref>Político importante</ref> katka.
[[Taanalis:Antonio Gramsci - Quattro quaderni del carcere.jpg|thumb]]
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak ajamachti wan:'''
* Los periódicos y los trabajadores. Se shikipil chiknawi tzunti (1916).
* Notas sobre la revolución rusa. Se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (1917).
* La revolución contra el capital. Se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (1917).
* La poda de la historia. Se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919).
* Democracia obrera. Se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919).
* La Internacional Comunista. Se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919).
* El Estado y el socialismo. Se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919).
* Un partido de masas. Se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1921).
* El Partido y la masa. Se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1921).
* El Partido Comunista y la agitación obrera en curso. Se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1921).
* Enseñanzas. Se shikipil chiknawi tzunti se pual ume (1922).
* La crisis de la pequeña burguesía. Se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi (1924).
* El Vaticano. Se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi (1924).
* Necesidad de una preparación ideológica de la masa. Se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925).
* La situación interna de nuestro Partido y las tareas del próximo Congreso. Se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925)
* La situación italiana y las tareas del P.C.I. Se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1926).
* Carta al Comité Central del Partido Comunista Soviético. Se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1926).
* Espontaneidad y dirección consciente. Se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1926).
* Cartas desde la cárcel Intzajzalan se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume (1927) wan se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1935). Ini wey amachti tawawasuj ipampa Gramsci.
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka Guiseppina Marcias yaja se Italiachanej katka, wan ne iteku itukey katka Francesco Gramsci, yaja se Italiachanej katka.
Ne isiwaw itukey katka Giulia Schunt). Yaja se Italiachanej katka. Yaja kipia ume ipijpipil katka. Ne ipijpipil intukey Giuliano wan Delio Gramsci katka. Yaja mumachtij tik ne wey tamachtiluyan ka Turin.
Wan mumachtij pal muchiwki se yultaketzani tik ne wey tamachtiluyan Turin wan kipejki tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se (1911).
Yaja tekitki ken se yultaketzani, tawawasuani, politicoj wan yaja kipia ideologíaj socialistaj wan comunistaj katka intzajzalan se shikipil chiknawi tzunti majtakti se (1911) wan se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume (1937) tik ne italyu Italia.
Intzajzalan se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi (1924) wan se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1926) taja titatuktiani ne Partido Comunista Italiano katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919) taja tikchiwti ne Periódico Socialista L´Ordine Nuovo.
Yaja munamiktij iwan Giulia Schunt tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual yey (1923).
Yaja mikik ka '''kaltzakwalis'''<ref>Cárcel</ref> se tunal se pual chikume pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti se pual majtakti chikume (27/04/1937) ipanpa ne tajtatuktianimet ka Italia tikikaltzakwaj wan ne ikukulis tik ne techan Roma takutun ipal tutakyu tik ne italyu Italia.
== '''Ipanpa Ini:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://www.marxists.org/espanol/gramsci/index.htm
https://www.cultura.gob.ar/antonio-gramsci-filosofo-marxista-8962/#:~:text=Antonio%20Gramsci%20naci%C3%B3%20en%20Ales,completo%20a%20la%20militancia%20pol%C3%ADtica.
https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Gramsci#:~:text=Tur%C3%ADn,-editar&text=En%201911%2C%20Gramsci%20gan%C3%B3%20una,que%20estudi%C3%B3%20con%20Matteo%20Bartoli%20.
https://rebelion.org/docs/13842.pdf
https://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Gramsci
mc8uds9dsxzoks77axs7t4w6wvy708j
Apanejekat
0
167
1118
1117
2026-01-29T23:23:07Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1117
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Apanhejekat]]
l5h323i088go4xx05hnpiyv6445psw7
Apanhejekat
0
168
9540
8636
2026-03-15T03:14:36Z
~2026-16404-85
361
9540
wikitext
text/x-wiki
== Apanhejekat (tik Kajtiya Apaneca) ==
Apanejekat (tik Kastiya Apaneca) se techan ipal ne takutun Ajwechapan,<ref>ahuachapan</ref> italyu [[Kuskatan|Kuskatan.]]
Apanejekat kinpia (chiknawi shikipil nawi tzunti se pual kashtul se ) 9,436 techanchanejket.
[[Taanalis:Apaneca - panoramio.jpg|thumb|apanejekat]]
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Apanejekat
Ne taketzalis apanejekat witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (donde abunda el viento) wan (ejekat: viento apan: abundancia).
Kitukeytiat techan Apanejekat tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti nawi pual majtakti yey (1893) katka.
Kitukeytiat wey techan Apanejekat tik ne shiwit ume shikipil ume (2002) katka.
Tesu Nemi ajapan tik ini techan peroj apanchin<ref>arroyos</ref> wan ne wey at Shushuknaj<ref>La Laguna Verde</ref> , Ne itejtepet intukey ne cordillera pal Apanhejekat, Ilamatepet<ref>Cerro de Santa Ana</ref>, Itzshalku,<ref>volcan de Izalco</ref> Kuntetepet<ref>Cerro Verde</ref>
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat ( norte): iwan Salkuatitan
Kan nemi ne wey puyek en (sur) iwan Shushutan
[[Taanalis:Apaneca, El Salvador - panoramio (57).jpg|thumb|Apanhejekat]]
Kan kisa ne tunal (este) iwan Sentzunat
Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan Ajwechapan
Nemi 92 k (nawi tzunti majtakti ume Kan witz ne ejekat) amigo Kuskatan.
Tamachiwa 209.08 ha (ume tzunti chiknawi. chikwey), nemi ka ajku 1,455 m snm (se shikipil nawi tzunti ume pual kashtul ijpak ne wey puyek at).
== Wey ipiltzin Apanejekat: ==
'''1- Roberto Galicia:'''Yaja se takwikiluani<ref>pintor</ref> katka
* '''Mauricio Linares Aguilar:''' Yaja se takwikiluani katka
* '''Barón Castro:''' Yaja se tawaeasuani wan takwikiluani katka
* '''Mario Bencastro:''' Yaja se tawaeasuani , takwikiluani wan novelista katka<mapframe latitude="13.858289" longitude="-89.803362" zoom="16" width="400" height="273" />
'''Alfredo Espino''': Yaja se tawawasuani katka
'''Lázaro Augusto Saz::Yaja se tawawasuani'''<ref>escritor </ref> ''' katka'''
* '''Isidro Menéndez:''' palej wan tapajtiani pal ne kuskatan
* '''Carlos Castro:''' :Yaja se tawawasuani <ref>novelista</ref> katka
* '''Miguel Ángel Espino:''' Novelista.:Yaja se tawawasuani ka
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://elsalvador.travel/destination/apaneca/
https://elsalvador.travel/destination/apaneca/
https://www.tripadvisor.es/Tourism-g2206887-Apaneca_Ahuachapan_Department-Vacations.html
https://www.facebook.com/100088991979438/videos/nueva-plaza-tur%C3%ADstica-en-apaneca-ahuachapan-en-el-salvador-con-nueva-jardiner%C3%ADa-/2172677066568946/
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
ekjg5sjuh5ivpnhr93tbkw4ewxu2exd
Apukpan
0
169
9539
8637
2026-03-15T03:14:09Z
~2026-16404-85
361
9539
wikitext
text/x-wiki
== Apukpan (tik Kajtiya Apopa) ==
Apukpan (tik Kastiya Apopa) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu Kuskatan .
[[Taanalis:Apopa El Salvador Cathedral 2012.jpg|thumb|Tiupan tik Apukpan]]
Apukpan kinpia se tzunti se pual chiknawi shikipil nawi pual yey (129,083) techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Apukpan.
Ne taketzalis apukpan witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (donde abunda el vapor de agua) wan (apukti: vapor de agua apan: abundancia ).
Kitukeytiat techan Apukpan<ref>Fue nombrada Villa de Apopa</ref> tik ne tanestuk chikume pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti yey pual majtakti nawi(07/03/1874) katka.
Kitukeytiat wey techan apukpan<ref>Fue nombrada Cuidad de Apopa</ref> tik ne tanestuk chikume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti se pual se(07/06/1921) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey tomawate, ashelwate,chacalapa, wahaycume, las cañas , Ne itejtepet intukey sarten,waycume, chapantepek wan quezaltepek.
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat<ref>norte</ref> ( norte): iwan Neshapa, Guazapa,
Kan nemi ne wey puyek at<ref>sur</ref> (sur) iwan Cuidad Delgado, Meshikanos, Ayutuxtepet, Cuscatancinku
Kan kisa ne tunal<ref>este</ref>(este) iwan Tunacatepet wan Cuidad Delgado
Kan kalaki ne tunal<ref>oeste</ref> (oeste) iwan Neshapa
Nemi 12 k (majtakti ume Kan witz ne ejekat ) pal Kuskatan.
Tamachiwa 2 490.03 ha(ume shikipil nawi tzunti nawi pual majtakti. Yey ) , nemi ka ajku 443 m s. n. m. (nawi tzunti ume pual yey ijpak ne wey puyek at).
[[Taanalis:Apopa Alcaldia San Salvador El Salvador 2012.jpg|thumb|Apukpan]]
Kipia makwil Intukey,ne intukey pal apukpan: Ne Perdido,Ne Tránsito y San Sebastián wan Ne Calvario.
Tik ne kojtan kipin 8 ( chikwey) kajtan techan:Ne Angel,Guadalupe,joya Grande,Ne Delicias,San Nicolas, Suchinango,yey Ceiba wan Joya Galana
Ini techan kichijket ne takamet ikman nawa.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 16(kashtul se) ka 25(se pual makwil) metzti majtakti se (noviembre).
Ne wey ilwilt tik apukpan kichiwat ne ilwit ipal16(kashtul se) ka 25(se pual makwil) metzti majtakti se (noviembre). ipanpa ne Santaj Catarina de Ciena .
== '''Wey ipiltzin Apukpan:''' ==
'''1- Noé Canjura''', (1922-1979) Yaja se takwikwiluani <ref>pintor</ref>katka<mapframe latitude="13.814087" longitude="-89.230313" zoom="17" width="400" height="272" />'''2- Vicente Acosta(1867- 19O8)'''):Yaja se tawawasuani<ref>escritor</ref> katka
3- '''Hildebrando Juárez''' (1939- 1985)yaja se tawawasuani katka.
4- '''Salvador Juárez'''(1946- 2019) yaja se tawawasuani katka.
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Apopa
https://www.google.com/search?q=distritos+de+san+salvador&oq=distritos+de+san+salvador&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTISCAEQABgUGIcCGIsDGIAEGPgFMgoIAhAAGIsDGIAEMg8IAxAAGBQYhwIYiwMYgAQyCggEEAAYiwMYgAQyCggFEAAYiwMYgAQyCggGEAAYiwMYgAQyCwgHEAAYFhgeGIsDMgsICBAAGBYYHhiLAzILCAkQABgWGB4YiwPSAQkxMzk4OGoxajSoAgCwAgE&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://www.google.com/search?q=distritos+de+san+salvador&oq=distritos+de+san+salvador&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTISCAEQABgUGIcCGIsDGIAEGPgFMgoIAhAAGIsDGIAEMg8IAxAAGBQYhwIYiwMYgAQyCggEEAAYiwMYgAQyCggFEAAYiwMYgAQyCggGEAAYiwMYgAQyCwgHEAAYFhgeGIsDMgsICBAAGBYYHhiLAzILCAkQABgWGB4YiwPSAQkxMzk4OGoxajSoAgCwAgE&sourceid=chrome&ie=UTF-8
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
tne1nsiks1t3rt9qwdexza0h3k26plw
Arbolario
0
170
1148
1147
2026-01-29T23:23:09Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1147
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tepewaj]]
azmugvrgzhzyk8jitjunzgl3k91s7w8
Armando Manzanero
0
171
9557
8638
2026-03-15T06:11:51Z
~2026-16404-85
361
9557
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Bustos de Armando Manzanero (cropped).jpg|thumb|Manzanero 2016]]
== Armando Manzanero ==
Armando Manzanero Canché kaj tiktukeytiat Armando Manzanero
Armando Manzanero nesik se pual chikume<ref>27</ref> pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi se pual majtakti nawi tik ne techan Mérida, Yucatán takutun ipal tutalyu tik ne italyu México.
Wan mikik se pual chikwey ne ume shikipial se pual.
== Ne itekiw ==
Yaja se wey<ref>Cantante</ref> takwikani wan tamawawasuani<ref>Actor</ref>
== Ken Mikik ==
Yaja mikik se tunal Kashtul pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipial se pual, ipanpa COVID - 19.
tik ne techan Mérida,Yucatán takutun ipal tutakyu tik ne italyu México.
[[Taanalis:Armando Manzanero (4972419788).jpg|thumb|Armando Manzanero]]
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Armando_Manzanero
https://en.wikipedia.org/wiki/Yucat%C3%A1n
https://www.imdb.com/name/nm0544404/
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
tcsj9f29uv8e78iehtz0lihhji3dopo
Arquímedes Reyes
0
172
8639
1159
2026-01-30T13:14:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4795785]]
8639
wikitext
text/x-wiki
== Arquímedes Reyes ==
[[Taanalis:Kime.jpg|center|thumb]]
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
[[:en:Arquímedes_Reyes|Arquímedes Reyes]] , yaja nesik tik ne takutun pal ne tutalyu La Unión<ref>Departamento de El Salvador</ref> tik Kuskatan, Yaja se takwikani. Nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981) .
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Yaja kipia miak ieltiwan wan iikawan wan isel takwika. Yaja kitzintia takwika iwan inan.
Yaja mumachtia Relaciones internacionales tik ne wey tamachtiluyan ipal [https://diarioelsalvador.com/siempre-he-creido-que-ser-salvadoreno-es-lo-que-me-hace-unico-kime-reyes/38450/#google_vignette Kuskatan] katka , melka yaja tea kinekituya tekiti kichiwa uni katka, ika yaja kineki muchiwa se wey takwikani<ref>Cantante</ref>.
== '''Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Disco1k.jpg|thumb]]
Nemanha yaja [https://www.elmetropolitanodigital.com/2018/12/arquimedes-reyes-musico-un-musico-que-no-ha-pasado-hambre-no-es-musico/ takwika] tik ne Festival juvenil de la Canción tik Kuskatan katka, ne tuijikniwan Chilechanejket kitajtanit ma yawi ka Chile wan yaja takwika katka tik ne show “Rojo Fama contra Fama”. Yaja takwika iwan ukseuk kashtul ume (17) majmawiltiani. Ne yankwik ikal nemi ka Chile tik chikwasen(6) metzti<ref>Meses</ref> katka.
Yaja takwika tik ne ume wey ilwit tajtakwikanimet Latin American Idol katka . Yaja tamik ken ne takwikani nawi.
Ne ichan yaja nemi tik Meshiku , yaja tekiti ken se takwikani
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Arqu%C3%ADmedes_Reyes
Reportaje: https://diarioelsalvador.com/siempre-he-creido-que-ser-salvadoreno-es-lo-que-me-hace-unico-kime-reyes/38450/#google_vignette
Artículo: https://www.elmetropolitanodigital.com/2018/12/arquimedes-reyes-musico-un-musico-que-no-ha-pasado-hambre-no-es-musico/
igqsicje8o8zm5gblxizi39515nu8jt
Arturo Ambrogi
0
173
8640
1165
2026-01-30T13:14:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2865929]]
8640
wikitext
text/x-wiki
== '''Arturo Ambrogi Acosta''' ==
== '''Ipanpa Arturo Ambrogi''' ==
[[Taanalis:Ambrogi.jpg|thumb|ARTURO AMBROGI ACOSTA TAWAWASUANI KUSKATANCHANEJ KATKA]]
tawawasuani wan amachtichiwani kuskatanchanej katka
[[:es:Arturo_Ambrogi|Arturo Ambrogi]] nesik tik ne techan Kuskatan se tunal kashtul nawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul
wan yaja mikik tik ne techan Kuskatan se tunal chikwey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se
wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput tik ne [[:es:Cementerio_de_Los_Ilustres|Ilustres]] tik ne techan Kuskatan
Yaja se wey tamawawasuani pal Modernismo tik America Latina wan nusan yaja se wey tawawasuani casoj wan kenha se wey autor ka relatos costumbristas
Yaja iteku General Constantino Ambrogi origen Italiano wan inan Kuskatanchanej Lucrecia Acosta
Mumachtia tik ne Liceo Salvadoreño wan pewa itekiw literarios tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti kwak sempa piltzin katka
== ¿Tay Kichiwki? ==
Wey itekiw
yaja kinchiwki ini ajamachti
* Bibelots tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti yey
* Cuentos y fantasías tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti makwil
* Manchas, máscaras y sensaciones tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se
* ne at tilawak (el agua fuerte) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se
* Sensaciones crepusculares tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi
* Marginales de la vida tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti ume
* El tiempo que pasa tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey
* Sensaciones ipal Japón wan tik China tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashul
* Crónicas marchitas tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul se
* ne amat ipal trópico tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul yey
* El Jetón tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti chikwasen
[[Taanalis:Tumba del escritor Arturo Ambrogí, situada en el cementerio los ilustres, san salvador.jpg|thumb|KAN NEMIT NE SHAJSHAPUT TIK NE ILUSTRES]]
yaja kinchiwki ini wejwey ajamachti
* El libro del trópico
* El jetón
== Ijilpika ==
cementerio de los Ilustres[[:es:Cementerio_de_Los_Ilustres|:https://es.wikipedia.org/wiki/Cementerio_de_Los_Ilustres]]
Arturo Ambrogi Acosta: https://es.wikipedia.org/wiki/Arturo_Ambrogi
10y7ksodhcksgruzmlfp5tg1drse3sv
Arzobispado de Colonia
0
174
8641
1168
2026-01-30T13:14:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7904317]]
8641
wikitext
text/x-wiki
== [[:es:Electorado_de_Colonia|Arzobispado de Colonia]] ==
==== Ne Arzobispado de Colonia katka se wey principado eclesiástico pal ne Sacro Imperio, inwan ne tejtechan tik ne Renania wan Westfalia. Ne Arzobispado de Colonia Kipia se wey kalpalej Pal ne tuijtuipan wan Pal ne tajtatuktianimet katka. Nemi wey pal ne Contrarreforma. Tamik tik ne 1803 se shikipil chikwey tzunti yey wan muchiwat itajtalyu Prusia katka. ====
[[Taanalis:DucadosDeCléverisBergLaMarcaYJuliers1648.svg|thumb]]
hi8ocjm8z185s3aoyfp79i9hql3v45p
Asmahan
0
175
8642
1172
2026-01-30T13:14:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1766092]]
8642
wikitext
text/x-wiki
= Asmahan =
[[Taanalis:Asmahan photo.jpg|thumb|Takwikani Asmahan]]
Asmahan (1912-1944), nesik kachka Amal Al Atrash, takwikani tik Siria wan Egipto katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Asmahan nesik tik ne shiwit 1912 tik ne attawikani tik ne ne wey puyek at Mediterranéo. Imiekawan witz ka Siria wan Drusa wan pujpudiente katka. Colonizadores Franciachanej kishtijket imiekawan Asmahan.
Ikman ishuleyju itukey Hassan Al Atrash wan katka.Asmahan kipia yey isiwakunew wan itukey Kamellia Al Atrash. Nemanha, munamiktia Ikman ishuleyju weyakulinkwikwiltuktiani Ahmed Badrakhan katka.
Asmahan mikik keman kipia 32 shiwit, iman ichaku Mary Baines, keman ne tawikani kuwetzi tik ne tepeyat tik ne techan Mansoura. Mary Baines tamachtiani tik ne Inglaterrachanej Tamachtiluyan katka.
Asmahan kitasujta itajtalyu Siria wan Egipto, yajika tekiti ichtaka pal kishtia ne tajtasumanimet katka. Inglaterrachanej wan Franciachanej. Anka yejemet miktiat Asmahan katka.
== Ne itekiw ==
Pewa takwika keman siwapil katka, wan yaja mutaktia takwika iwan imanuj : Farid Al Atrash. Ne shijshiwit 1930 y 1940, sujsul wey takwikani ka Egipto katka, wan mutekitilia inwan sujsul yek tajtakwikalismawawasuani : Dawood Hosni wan Mohammed Abdel Wahab wan Mohamed El Qasabgi wan Zakariyya Ahmad wan imanuj Farid.
Asmahan sujsul galanchin katka, wan ne sital tik ne Ujulinkwikwil katka.
== Ujulinkwikwil ==
* ''Intisar al-shabab ("Triunfo de la juventud"),1941''
* ''Gharam wa Intiqam ("Amor y Venganza "), 1944''
== Ne tajtakwikalis ==
* ''Eedy fi Eedak (numey ka mumey itzalan)''
* ''Shorouq we Ghoroub (Tatwika wan Tiutaki)''
* ''al-Khitam Operette'' (tik ne ujulinkwikwil ''Intisar Al Shabab'')
* ''al-Layl (Ne tayua)''
* ''as-Shams Ghabat Anwarha''
* ''ad-Denya fi Eedy (Ne tal nemi ka numejmey itzalan)''
* ''al-Osra al-Alaweyya Anthem'' (tik ne ujulinkwikwil ''Gharam wa Intiqam'')
* ''Aamel Eah Ashan Ansak?''
* ''Ana Bent al-Layl (Naja ne tayua isiwapiltzín)''
* ''Ghayra Magd Poem''
* ''Hadaytak Alby''
* ''Adhaby fi Hawak Ardaah''
* ''Hal Tayyem al-Ban''
* ''Isqineeha bi Aby Anta wa Ommy''
* ''Ahwa (Atutun)''
* ''Emta Hatearaf?''
* ''Ana elly Astahel''
* ''Ayna al-Layaly? (kan nemi ne tayua ?)''
* ''Ayyuha Anna'em''
* ''Hadeath Aynayn''
* ''Dakhalt Marra fi Genenah''
* ''Regeaat Lak (Nimukwepa)''
* ''Aahedny ya Alby''
* ''Alek Salat Allah we Salamoh''
* ''Farraq ma Benna az-Zamaan''
* ''Fi yom Mashoofak''
* ''Magnoon Layla (''Tzunhijtakawtuk
* ''Layla )''
* ''Kan li Amal (Nikchayuk katka)''
* ''Kelma ya Nour al-Ain (wey taketzalis, papeyuka iish)''
* ''Konty al-Amany''
* ''Layaly al-Ons fi Vienna (Tayua yulpaki tik ne techan Vienna)''
* ''Layta lel-Bouraq Ayna''
* ''Mahlaha Eishet al-Fallah''
* ''Nawayt Adary Aalaamy''
* ''al-Ward''
* ''Ya Habibi Allah''
* ''Ya Dirati (Nukal)''
* ''Ya Toyour (Taghreed al-Balabel) (''Tujtututchichin'')''
* ''Yally Hawak''
* ''Ya Layali al-bishr''
* ''Ya Naar Fouadi''
n4cziwy466goeyys453idwhutuv2ijf
Asociacion Hermandad de Jesus Nazareno Sonsonate
0
176
1176
1175
2026-01-29T23:23:11Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1175
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:20210402 Jesús Nazareno Sonsonate. jpg.jpg|thumb]]
[[Taanalis:20230403 Jesús Nazareno Sonsonate.jpg|thumb]]
Achtu ne intekuyu se kan musenpuzuat kaj yawit ka tiupan wan nesik Frailes Franciscanos tik ne Sentzunhat tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti ume pual kashtul nawi (1,859).
[[Taanalis:20220414 virgen dolorosa.jpg|thumb]]
Tik ne ume kan musenpuzuat tik ne se pual (20) pal metzti ume (2) tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti yey pual kashtul (1,875) tik ne tiupan ka Witzapan tik Sentzunhat ne ukseuk itukey Tumanuj pal muchi shijshiwit (Hermano Mayor Vitalicio)chikwasen (6) tajtakamet ka kitemultiat ne Santuj (descendedores) se tumanuj kikechtanua ne Santuj tatuktiani pal kaj kisenwikat ( Hermano Cargador Jefe de Grupo), se cucurucho.
[[Taanalis:20231210 virgen dolorosa.jpg|thumb]]
Muchi tajtakamet tajtaketzket iwan ne palej wan kikwaket ne Ostia tik ne “Chikume Tanestuk Tijtitika”<ref>Semana de Dolores</ref> ( Semana de Dolores).
Fernando Muñoz kitajtani Fray Patricio Ruiz nemi tatuktiani senpa pal uni “ Hermandad” pewa ini shiwit tik ne Tunal se Santuj anmuwan túnica itachishka pushawak, anmumatzajka itachishka istak, se mekat tik ne anmupitzajka itachishka istak, se kwachtzin itachishka istak, se tzunzajka itachishka pushawak, se horquilla pal ne kikechtanuat ne Santuj wan se kwawit imejmey pal ne regidores.
“Wan naja nikmaka ne Santuj Jesús tik Tacuzcalco anmuwan kan musenpuzuat kaj yawit ka tiupan” <ref>Y ofrezco entregar a dicha cofradía a Jesús de Tacuzcalco </ref>kaj witz ka Florencia Italia wan an nemi kaijtik pal ne shulun. Ne siwapil Patrocinia Recinos kichiwki ne shujshulun, se palio wan se túnica.
Tik ne yey musenpuzuat kaj yawit ka tiupan nina ka niu-nikchiwa kia ne, yajaya.
Ne ukseuk Santuj ipal ne Viacrucis.
Ipanpa ne Santuj
Ne Santuj kichiwket tik ne Florencia, Italia wan kitajtani ne wey palej tin ne Capitanía General de Guatemala Fray Juan Ramírez de Arellano wan walaj pal ne ka Kuskatan pal ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti nawi (1,604) nemik siujti ka tiupan Santísima Francisco Tacuzcalco ini kalchanej mikiket wan an se takutun tik ne Nahulingo tik ne Sentzunhat.
Shijshiwit nemanha ne palej kitaminki ka tiupan ika ne tajtakamet wan sijsiwatket kan musenpuzuat kaj yawit ka tiupan te yek katka. Kunij ne Sajsantuj ankalinwikat intzajtzalan Jesús Nazareno pal ne ka tiupan Witzapan tik ne Sentzunhat.
Tik ne kashtul ume pal metzti ume tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (17/02/2,019) kitukeykiat ne Santuj ken “Protector Perpetuo de la Cuidad de Sonsonate “ ipanpa ne wey palej Constantino Barrera tik ne Sentzunhat katka.
Ipanpa Ini:
<references />
Ijilpika:
[https://m.facebook.com/ahjnsonsonate/]
ahep5632vrzpnl1zbgcbc3sj5bfgqon
Asociación Hermandad del Santo Entierro de Cristo Sonsonate
0
177
1181
1180
2026-01-29T23:23:11Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1180
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Urna Santo Entierro Sonsonate jpg.jpg|thumb]]
[[Taanalis:Urna Santo Entierro Sonsonate jpg 2.jpg|thumb]]
[[Taanalis:Dolorosa, Magdalena y Juan jpg.jpg|thumb]]
== Asociación Hermandad del Santo Entierro de Cristo Sonsonate ==
Yaja nesik tik ne techan Sensunat ka chikwey horaj ka tayua (8:00pm) se tunal kashtul pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul (15-02-1,875) tik ne kal kan nemit sijsiwatket kaj muanat pal Tuteku Tiut<ref>convento</ref> Witzapan<ref>Santo Domingo de Guzmán</ref> tik ne techan Sensunat Fray José Patricio Ruiz wan kan yejemet musenpuzuat neman yawit ka tiupan tik ne San Rafael, Jesús Nazareno wan Pascual tik ne Veracruz pewa ne achtu tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj<ref>procesión </ref> Cristo Yerto uni shiwit.
== '''Ne Shujshulun''' ==
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul (1,875) ne achtu shulun<ref>Urna</ref> kichiwa ne tamachtiani katka wan ne sajsantuj ajsitutaya ne Dolorosa, ne Verónica, Magdalena, San Juan, Dimas wan Gestas, wan Cristo Yerto, nusan ne ikwikwil tik ne Virgen de Guadalupe.
Ne sijsiwapipil Patrocinia Recinos wan Refugio Trigueros, kichiwat ne túnica wan ne mortaja tik ne Cristo Yerto.
Ini shulun ne tatuktiani tik ne Hermandad Domingo Brito wan ne palej Santiago J. Mejía kikujket Sonzacate.
Ne shulun ume kikujket nemanha ne Chikume Tanestuk Santaj Santa Catarina Masahuat tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1,935).
Ne shulun yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1,935) kichiwket José Ángel Zelada, Bernabé Ibarra, José Diógenes Brito tik ne Nahuizalco wan Salvador Zelada.
Kichiwket iwan kwawit ikuyu melumekat tin ne kwawital "El Imposible", San Francisco Menendez, Ajwechapan.
Ne shulun yey kishtijket siujti iwan ne shulun wan ne Santuj.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se (1,936) Dorotea V. de Trigueros kitakulia ne Santuj katka.
== Keski Tajtakamet kikechtanuat? ==
Achtu ne kikechtanuat majtakti ume (12) tajtakamet katka.
Ne ukse ne kikechtanuat kashtul se (16) tajtakamet katka.
Ne ukseuk tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1,957) kikechtanuat se pual ume (22) tajtakamet katka.
Wan an kikechtanuat ume pual (40) tajtakamet.
== Keski Kipia su Tiktamachiwat? ==
Ne shulun su tiktamachiwat kipia chikume mejmetroj (7 metros) weyak wan ume selka se pual majtakti mejmetroj (2.30 metros) patawak.
Ne shulun tesu kipia ne Santuj su tiktamachiwat kipia ume tojtonelada (2 toneladas) wan kikechtanuat ume pual tajtakamet tajku ishku.
Tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj kisat makwil horaj ka tiutak (5:00pm) wan tamit chikume wan se pual majtakti minutoj ka peyna (7:30 am) ukse tunal tik ne wey tiupan Santísima Trinidad tik ne Sensunat.
Tik ne shiwit ume shikipil se almun (2,025) yaw-kipia se tzunti ume pual majtakti shiwit (150 años).
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://www.ahsecsonsonate.com/
https://web.archive.org/web/20241202183343/http://repositorio.uca.edu.sv/jspui/handle/11674/4561
nlnvg4ge6uwom4gxm5filsfhzcektb2
Assata Shakur
0
178
8643
1186
2026-01-30T13:14:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q467961]]
8643
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Assata Shakur FBI.jpg|left|thumb|Ne ikwikwil Assata Shakur keman kitzkiat katka(1977)]]
= Assata Shakur =
[https://aaregistry.org/story/revolutionary-writer-assata-shakur/ JoAnne Deborah Bryon] kaj tiktukeytiat [[:es:Assata_Shakur|Assata Olugbala Shakur]] wan Joanne Chesimard se tatuktiani wan tawawasuani<ref>escritor</ref> Estados Unidoschanejket katka. Yaja nesik tik ne Ciudad Nueva York, Nueva York se tunal se kashtul se pal ne metzi chikume ne shiwit se shikipil chiknawi ume pual chikume(1947). Sujsul tekiti<ref>trabajar</ref> katka tik ne tamachtilis wan los derechos civiles wan pal ne partidoj communistaj: Black Panther Party.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Ne inan itukey katka Doris E. Johnson wan itajtatanoywan intukey katka Lula wan Frank Hill, yejemet Estados Unidoschanej katka. Ne iteku tesu kineki kishtalia katka.Yaja igustuj amatachia wan imawawasua katka.
== Tay Kichiwi ==
Yaja kichiwki ne “Assata: An Autobiography” wan “Hatred of Capitalism”.
== Inpanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Assata Shakur: https://es.wikipedia.org/wiki/Assata_Shakur
Biografia: https://aaregistry.org/story/revolutionary-writer-assata-shakur/
1fu5igjq1ephm7dqkquu90if1rx1vd1
Atami El Espino
0
179
1188
1187
2026-01-29T23:23:11Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1187
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wey puyek at El Espino]]
cpncs134nodus4mh2qnq6vdlxmwlmrx
Atempan
0
180
1192
1191
2026-01-29T23:23:12Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1191
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Escudo prehispánico de Atempan.jpg|thumb|Atempan]]
Atempan Se techan itukey Atempankaj kineki ina: ne itenpan ne apan: nemi tik ne techan kuetashkuapan ne tapual Ume tzunti kashtul ume itatzayanalis italyu Meshiku ipal Kuetashkuapan ne itepet tajtzin ejekat, ne kapuli itukey Atenpan. Katka ipal ne tutajtatanoywan ijikman altepet ka Tlatlauquitepec iwan Teziutlán, ne tutajtatanoywan ijikman tuijikniwan otomíes wan totonacos, wejka nemit ne Cuetzalan, unisan nemine ne Xiutetelco Papantla. Sujsul shiwit se shikipil makwil tzunti (1500), ne tichanejket tatakamatini yejemet españoles, sujsul galanchin ne tal patznaj miak itajtakil samawaya.
[[Taanalis:017 Atempan mapa.png|thumb|Atempan ]]
Atenpan, ne ital ne tatzayanalis ka Tételes de Ávila Castillo iwan tajtzin Ejekat, uitztampa iwan Chignautla, taukopa ka siuatampa ejekat iwan Tlatlauquitepec, ne tal kipia se pual majtakti nawi ume poal makwil y (34.45 se takutun), itech nitajtapual se tunti ume pual chikwey ital Kuetaxkuapan. , ne tamachiwalis takutun (19º) ume pual chikwasen takutun (46’) ume pual chikwey takutun (48’’) wan kashtul nawi takutun (19º) ume pual chikwasen (46’) ume pual chikwey takutun (48’’) Tajtzin Ejekat taishpitza ka ne yuwal tamachiwalis nawi pual kashtul chikume takutun (97º) se pual yey takutun (23’) majtakti chikwey takutun (18’’) ka nawi pual kashtul takutun (97º) se pual chikwasen (26’) ume pual ume takutun (42’’) ne iweyaka kan niinaya ne tunal.
Atenpan nemi se shikipil chiknawi tzunti majtakti (1900) ka ume shikipil yey tzunti (2300) itzalan ne wey puyek at, ne tal chupi ijkatuk ipal yaja ne wey ishachi tepet itukey Sierra Madre Oriental.
Casoj
Itukey katka Ateno. tuijikniwan ichan katka Otomíes y Totonacas; se shikipil makwil tzunti shiwit (1400) katka tatakamatini yejemetsan (México-Texcoco-Tlacopan); se shikipil makwil tzunti se pual ume shiwit (1522), inwansan katka ne wey kalpuli kastiya. Se shikipil chikume tzunti nawi pual majtakti ume shiwit (1792) ne wey kalpuli katka kuetashkuapan, neman Teziutlán ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se poal majtakti se shiwit (1831) neman Tlatlauquitepec se shikipil chikwey tzunti yey pual chiknawi shiwit (1869). Se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul shiwit (1895) ne wey tatuktiani kinmakishtia. Ne se pual makwil tunal, yey metzti, se shikipil chikwey tzunti yey pual chiknawi shiwit (1869) kiekchiwa ne tatuktiani ka ne altepet Chignautla.
Ijilpika:
Municipio de Atempan - Wikipedia, la enciclopedia libre
74pxv54s0s2umorchwh8sfpqj5nsjau
Atul
0
181
8644
1200
2026-01-30T13:15:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2312651]]
8644
wikitext
text/x-wiki
'''ATUL'''
Ne Atul (tik náhuat AT: agua ULIN: movimiento)
Ne atul ikman tik Mesoamericaj.Tejemet tikunit ne atul tutunik. Yaja se at tzukultik tikchiwat iwan tawial wan nusan tiwelit tikmakat: kakawat, kanelaj, iiswayu lala, chukulat, wan iayu itakil tzupelek. Nusan pal kitzupelia, tikmakat itzupeleka u nekti.
'''<big>KEN PANUK</big>'''
Ne ijikman tajtakamet kichiwtuyat ne atul iwan neshtamal ashta kitzukultia wan tikmakat at istak.
'''<big>KEN TIKUNIT</big>'''
Ne atul tikunit kwak tikwat tishti tzupelek. Ini unilis kishwelitat tik ne tejtechan Meshijku wan Kuskatan, tikwat ka peyna.
'''TEJEMET TIWELIT TIKCHIWAT'''
- atul iwan chukulat
- atul iwan tishti
- atul iwan shashakachnaj
- atul iwan trigoj
- atul iwan elut
- atul iwan tishti wan et
- atul iwan shalukut
- atul iwan lala
- atul iwan pula
== <small>Tapalewiani</small> ==
*[https://es.wikipedia.org/wiki/Atole|Https://es.wikipedia.org/wiki/Atole Atole]
[[Takutun:Tajtakwal]]
9br5qks8szx4q9uwi91jdfno9fojhqy
Atul Shuko
0
182
1202
1201
2026-01-29T23:23:12Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1201
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Atul Shukuk]]
nk0qgwj46rb46wym6zkwz4wztngs1f0
Atul Shukuk
0
183
8645
1207
2026-01-30T13:15:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5711046]]
8645
wikitext
text/x-wiki
= Atul Shukuk (Atol Shuco) =
[[Taanalis:Atole agrio.jpg|thumb|380x380px]]
== Itachishka<ref>Apariencia</ref> ==
Ne Atul Shukuk se at-takwal ka Kuskatan. Tuijikniwan kimaka ne at-takwal ka kaljka wan ka tajtal.
== Tapalewis <ref>Herramienta útil para realizar alguna profesión </ref> ==
* Kumal
* Kumit
* Tit o Tamanalis
* Kwelpaj
* Wajkal
== Ken tikchiwa<ref>Preparación</ref> ==
# Elut Shamantuk tik Kumal.
# Elut Shamantuk tik at ka Wajkal;
# Ka ipan se tanestuk, ne elut tikchiwat Tatisti.
# Ne Tatisti tiktaliat tik ne at. Tik ne Kumit Titamanat tik ne Tit/Tamanalis.
== Ken kimaka <ref>Como se sirve</ref> ==
Achtu tiktaliat ne atul tik ne Wajkal.
Tikamakat tiltik et Tamanti iwan iayu et iwan istat.
Tikmakat ish ayuj Tatisti (ayujwach).
Tikmakat Chil su tiknekit.
Nusan tiwelit:
<nowiki>*</nowiki> Tikmakat et chiltik.
<nowiki>*</nowiki> Tikmakat elut Tamanti.
<nowiki>*</nowiki> Tikmakat shukuk.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
Atol shuco. (2024). Retrieved from [[:es:Atol_shuco#:~:text=El%20Atol%20shuco%2C%20o%20simplemente,Maya%2C%20Lenca%2C%20y%20Pipil.|https://es.wikipedia.org/wiki/Atol_shuco#:~:text=El%20Atol%20shuco%2C%20o%20simplemente,Maya%2C%20Lenca%2C%20y%20Pipil.]]
Ventura Santos, S. D. (2016). Cultura y cocina en la Ruta de Las Flores. Retrieved from http://www.redicces.org.sv/jspui/handle/10972/2686
Recetas de El Salvador. (2025). Receta para preparar el tradicional Atol shuco. Retrieved from https://www.recetassalvador.com/recetas/entradas/atol-shuco
bz1x9ukykk1fmgitkn2sqloj82idf8o
Audre Lorde
0
184
1209
1208
2026-01-29T23:23:12Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1208
wikitext
text/x-wiki
Audrey Geraldine Lorde kaj tiktukeytiat Audre Lorde nesik tik Nueva York se takutun ipal Estados Unidos se tunal kashtul yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934) wan mikik se tunal kashtul ume pal me metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992).
Yaja se tamawawasuani, takwikani, tamachtiani wan tasumani pal ne tamakishtilis.
[[Taanalis:Audre Lorde.jpg|thumb]]
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne inan itukey katka Linda Gertrude Belmar Lorde, yaja nesik tik Granada, se talchin tik ne at. Ne iteku itukey katka Frederick Byron Lorde, yaja nesik tik Barbados. Ne inan kachka se Españachanej, yajika ne imiekawan ne inan sujsul paki. Ne iteku tiltikchin yajika, achtu, ne imiekawan ne inan tesu kinekiket ne inan wan ne iteku munamiktia, melka nemanha yejemet kitak ne iteku susjsul yek.
Audre kipiak ume ipijpipi, yejemet itukey katka Phyllys wan Helen. Audre tesu kitztuya yek yajika ne inan kilwij miak cajcasoj, kunij Audre tesu nemi pal amatachia uni cajcasoj. Keman yaja kipia nawi shiwit yaja mumachtij ken taketza wan ken amatachia wan tamawawasua. Yaja tamawawasuj ne achtu itakwikalis.
tefvhh87eed0cx85dylee9kjc6sr9b3
Augusto César Baratta
0
185
1218
1217
2026-01-29T23:23:13Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
1217
wikitext
text/x-wiki
[https://puntosdeencuentros.wordpress.com/2019/12/07/la-obra-arquitectonica-del-profesor-baratta-del-vecchio-aun-sigue-presente-en-el-salvador/ BARATTA DEL VECCHIO] kaj tiktukeytiat Augusto César Baratta del Vecchio<ref>Augusto Baratta</ref>
== ipanpa Augusto Baratta ==
Yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chikume tik ne techan Toscana se takutun ipal italyu [[:es:Italia|Italia]]
Yaja tamachtiani<ref>maestro,profesor </ref> wan kalchiwani<ref>arquitecto</ref> Italiachanej katka
Yaja itajtatanoywan ijkman [[:es:Mármol_de_Carrara|Cantera de Carrara Cuna ka Mármol]]
== ipanpa mumachtia ==
Yaja tekitki takwikwiluani, kalchiwani ajsi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey ka Kuskatan tatuktiani [[:es:Manuel_Enrique_Araujo|Manuel Enrique Araujo]]
Yaja mumachtiani ne tamachtiluyan pal Bellas Artes ka Carrara, nemanha tamachtiani [[:en:Accademia_di_Belle_Arti_di_Carrara|Bellas Artes]]
Yaja ajsik Meshiku tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey ajsik ka Kuskatan
Isiwaw: [[:es:María_de_Baratta|Maria Mendoza]] takwikwikuani wan tawawasuani kuskatanchanej katka
== '''Wey Itekiw''' ==
* Tiupan<ref>Iglesia</ref> [[:es:Archivo:Iglesia_el_calvario.jpg|El Calvario]] tik ne techan Kuskatan takutun ipal tutalyu Kuskatan. [https://diarioelsalvador.com/un-templo-gotico-en-el-centro-de-san-salvador/126982/ Estilo Gótico] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil
[[Taanalis:Iglesia El Calvario en el Centro Historico de San Salvador.JPG|thumb|387x387px|TIUPAN EL CALVARIO|center]]
[[Taanalis:Edificio Bloom, actual Hospital 1o. de Mayo..JPG|thumb|IKMAN KALTAPAJTIANI PAL PIJPILTZITZIN BENJAMÍN BLOOM ]]
* Ikman kaltapajtiani<ref>Hospital</ref> pal pijpiltzitzin Benjamín Bloom. An kaltapajtiani se tunal se pal ne metzti makwil (1° Mayo) pal [[:es:Instituto_Salvadoreño_del_Seguro_Social|Instituto Salvadoreño del Seguro Social ISSS]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi se pual chikume
[[Taanalis:Basilica Nuestra Señora de Guadalupe.jpg|thumb|TIUPAN TUNAN GUADALUPE |left|264x264px]]
* Tiupan tunan Guadalupe [[:es:Archivo:Ceiba_de_Guadalupe.jpg|(La Ceiba)]] tik ne techan La Libertad takutun ipal tutalyu Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se
[[Taanalis:Fachada Principal Iglesia Parroquial Cristo Negro de Juayua..JPG|thumb|TIUPAN CRISTO NEGRO]]
* Tiupan [[:es:Archivo:Iglesia_del_Cristo_Negro_de_Juayua.jpg|Cristo Negro]] tik Juayúa tik ne techan Sentzunhat takutun ipal tutalyu Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey
* [https://el-palacio.san-salvador-hotels.com/es/ Hotel el Palacio] tik ne techan Kuskatan takutun ipal tutalyu Kuskatan
* [https://www.facebook.com/SecretariadeCulturaSanSalvador/videos/casa-maya/1728846520495588/ Casa Maya] tik ne Colonia Atlacatl tik techan Kuskatan
== ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Mármol de Carrara https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1rmol_de_Carrara
Academia de Bellas Arte de Carrara https://en.wikipedia.org/wiki/Accademia_di_Belle_Arti_di_Carrara
Yara Maya nombre artistico esposa de Augusto Baratta https://www.elindependiente.sv/2018/04/03/un-museo-para-yara-maya/
María Mendoza de Baratta https://es.wikipedia.org/wiki/María_de_Baratta
Iglesia El Calvario https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Iglesia_el_calvario.jpg
templo estilo gótico https://diarioelsalvador.com/un-templo-gotico-en-el-centro-de-san-salvador/126982/
Basílica nuestra señora de Guadalupe https://www.elsalvadormipais.com/basilica-de-nuestra-senora-de-guadalupe
Iglesia Cristo Negro https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Iglesia_del_Cristo_Negro_de_Juayua.jpg
Hotel el Palacio ubicado en4ta calle poniente #125 Edificio Dueñas, San Salvador 01101, demolido en 2025
https://diario.elmundo.sv/nacionales/intervienen-hotel-el-palacio-el-unico-edificio-en-la-cuadra-demolida-del-centro-historico
https://www.elsalvador.com/fotogalerias/centro-historico-san-salvador-palacio-nacional-/1143692/2024/
Legado de Augusto Baratta https://www.youtube.com/watch?v=9TL9livtIXY
Casa Maya https://www.facebook.com/SecretariadeCulturaSanSalvador/videos/casa-maya/1728846520495588/
mst5dmqg9xj5e1lne09rr56j03dggl1
Aurora
0
186
9252
9247
2026-02-07T16:19:37Z
EmausBot
169
Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:Q40609]]
9252
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Aurora borealis over Eielson Air Force Base, Alaska.jpg|thumb|Aurora borealis, Eielson Air Force Base, Alaska]]
= Aurora =
Ne [[:en:Aurora|aurora]] itatawilua ne ikajku iwan ijitachishka. Yejemet muneshtiat tik kan witz ne ejekat<ref>Norte</ref> wan kan nemi ne wey puyak at<ref>Sur</ref> tik Alaska wan Canada wan Iceland wan Greenland wan Finland wan Scotland wan Russia. Tachia sujsul tik ka [[:en:Arctic|Artic]] wan [[:en:Antarctic|Antarctic]]. Ne iejejekat ipal tunal<ref>vientos solares</ref> kitzakwa ne tal.
Ne itachishka tejemet titat chiltik wan shushuknaj wan susul wan pushawatuk wan tultik wan kulchiltik.
Sujsul tuijikniwan yultaketzat ne itatawilua ne ijikman mijtutiat wan tit
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Aurora
https://en.wikipedia.org/wiki/Arctic
https://en.wikipedia.org/wiki/Antarctic
8of34nn98k6fqnriovrmu7n940h2bf4
Aurora Aksnes
0
187
8646
1225
2026-01-30T13:15:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q19329827]]
8646
wikitext
text/x-wiki
== Aurora Aksnes. ==
[[Taanalis:Aurora performing at the Electric Castle festival - 51995480524.jpg|thumb|389x389px]]
Kaj tiktukeytiat AURORA yaja nesik tik Stavenger <ref>Ciudad en Noruega</ref>se tunal kashtul pal ne metzi chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (15/06/1996) Yaja se takwikaliswawasuani<ref>Compositor</ref> wan takwikani<ref>Cantante</ref>.
== Itekiw. ==
Yaja kitzintia takwika tik ume shikipil majtakti ume, Ne achtu iyawaltakwikalis<ref>Disco</ref> "All my demons greeting me as a friend" (2016), wan ne ukse album "Infections of a different kind (step 1)" (2018) wan ne ukseuk "A different kind of human (step 2)" 2019 yejemet taketza ka kojtan.
== Itunal ichtaka. ==
Ne iteku itukey katka Jan Øystein Aksnes wan ne inan itukey katka May Britt. ne ichan nemi tik ne techan Høle<ref>Municipio de Noruega</ref> ka kojtan katka. Yaja kitzintia takwikaliswawasuani ne yaja kipia chiknawi katka.
== Ipanpa ini. ==
<references />
== ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Aurora_Aksnes
https://www.youtube.com/iamauroravevo
2vkau2n5ayidvz0sz6qdrs0t47idls3
Ayra Starr
0
188
8647
1229
2026-01-30T13:15:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q106462586]]
8647
wikitext
text/x-wiki
== Oyinkansola Sarah Aderibigbe ==
Kaj tiktukeytiat [[:en:Ayra_Starr#cite_note-Hypebae-4|Ayra Starr]], yaja nesik tik [[:en:Cotonou|Cotonu]] se takutun ipan italyu [[:en:Benin|Benín]] se tunal se pual majtakti pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil ume (14/06/2002). Yaja se takwikani<ref>Cantante, Singer</ref> wan takwikaliswawasuani<ref>Compositora/Escritor musical, Songwriter</ref>. Yaja yankwik itukey, “Ayra Starr”, kineki ina sital. Ne tuijikniwan kitukeytiat Ayra, “Ne Siwapil kimati<ref>"La niña que sabe mucho"</ref>” (“Sabi Girl”) ika yaja kitzuntalia ne itunal wan kimati miak datka nusan katka. Miak tuijikniwan ingustuj ne ison ika yaja kinelua miak sonchiwalis pal kichiwa isonyu “[[:en:African_popular_music|Afro pop]]”, “[[:en:Rhythm_and_blues|RnB]]”, wan “[[:en:Afrobeats|Afrobeats]]”.
== Itekiw ==
[[Taanalis:Ayra Starr performing in 2023 at Shoke Shoke Festival.jpg|thumb|Ayra Starr ka Shoke Shoke Festival''':''' ume shikipil se pual yey (2023)]]
=== Ume shikipil se paul se (2021) - Ume shikipil se pual yey (2023) ===
Tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) Ayra kichiwa ne yawaltakwikalis<ref>Disco, Disc/Album</ref>, “[[:en:Ayra_Starr_(EP)|Ayra Starr]]” katka. Sejsekisan takwikalis pal ne yawaltwikalis ma miak tuijikniwan sujsul ingustuj kia nè, “[[:en:Away_(Ayra_Starr_song)|Away]]”, “DITR”, wan “Sare” (tik ne shiwit ume shikipil se paul se/2021). Tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) Ayra kichiwa se yawaltakwikalis senpa katka. Yaja kitukeytia yajini yawaltakwikalis, “[[:en:19_&_Dangerous|19 and Dangerous]]” katka. Pal ne yawaltakwikalis, miak tuijikniwan sujsul ingustuj ne takwilakis, “[[:en:Bloody_Samaritan|Bloody Samaritan]]” (tik ne shiwit ume shikipil se paul se/2021). Tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021), kimkatket se takulis: Net Honours Award “Female Breakout Artist of the Year” katka. Tik ne shiwit ume shikipil se paul ume (2022), Ayra kichiwa ne wey takwikalis, “[[:en:Rush_(Ayra_Starr_song)|Rush]]” katka.
=== Ume shikipil se pual nawi (2024)- Anhan ===
Tik ne shiwit ume shikipil se paul yey (2024), yaja yawi ka miak intalyu pal ison iwan [[:en:Chris_Brown|Chris Brown]] katka. Tik ne shiwit ume shikipil se pual yey (2024), yaja kichiwa se yawaltakwikalis, “[[:en:The_Year_I_Turned_21|The Year I turned 21]]” ma kipia majtakti nawi takwilakis katka. Sejsekisan tajtakwikalis pal yajini yawaltwikalis ma miak tuijikniwan sujsul ingustuj kia nè, “Goodbye (Warm Up)”, “Commas”, “Rhythm and Blues”, wan “Woman Commando”.
== Itunal Ichtaka ==
Yaja inan nemi takwikani katka. Yaja ikaw kitzutzuna ne mekawewet wan itukey Dami. Iteku miki keman Ayra siwapil. Ayra weya tik [[:en:Nigeria|Nigeria]] wan Benín katka. Itejtekuwan ichan nemi tik ne techan Nigeria. Yaja mumachtij tik ne wey tamachtiluyan Les Cours Sonou.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Ayra_Starr#cite_note-Hypebae-4
https://en.wikipedia.org/wiki/Cotonou
https://en.wikipedia.org/wiki/Benin
https://en.wikipedia.org/wiki/African_popular_music
https://en.wikipedia.org/wiki/Rhythm_and_blues
https://en.wikipedia.org/wiki/Afrobeats
https://en.wikipedia.org/wiki/Ayra_Starr_(EP)
https://en.wikipedia.org/wiki/Away_(Ayra_Starr_song)
https://en.wikipedia.org/wiki/19_%26_Dangerous
https://en.wikipedia.org/wiki/Bloody_Samaritan
https://en.wikipedia.org/wiki/Rush_(Ayra_Starr_song)
https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Brown
opni31vpfewfuuvo1dl4zxu2fkxqurt
Ayuda:Banco terminológico
0
189
1231
1230
2026-01-29T23:23:14Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1230
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Incubator:Banco terminológico]]
k0nasvsqqpbwfy7ypdo5zlx25xlhid4
Ayuda:Comunicación y seguimiento
0
190
1233
1232
2026-01-29T23:23:14Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1232
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Incubator:Comunicación y seguimiento]]
3ij9g7szqczqwc36fk237umoaqq2nnv
Ayuda:Editar
0
191
1235
1234
2026-01-29T23:23:14Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1234
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Incubator:Editar]]
tqbbo26ha7fbi2w1zgxvq8ff7cnjzv4
Shinechpalewikan:El náhuat
12
192
8524
1244
2026-01-29T23:37:52Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:El náhuat]] a [[Shinechpalewikan:El náhuat]]
1243
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Esta página se ofrece en '''español''' e '''inglés''' para informar a los lectores no-nahuahablantes sobre la lengua.
== En español ==
El náhuat es una '''lengua indígena''' hablada por el pueblo '''náhua''' en El Salvador, Centroamérica. En inglés algunos la llaman "Pipil" y otros "Nawat". En el propio náhuat, la lengua siempre se llama Nawat (nunca "Pipil").
Las otras lenguas que antiguamente se hablaron en diferentes zonas de El Salvador ya no tienen hablantes nativos hoy día, y su documentación es escasa. Hasta entrado el siglo veinte, aún había hablantes de dos de ellas, el '''lenca''' y el '''kakawira''' (cacaopera). Estas se hablaban en la parte oriental de El Salvador, mientras que el náhuat era nativo del oeste y del centro.
Hoy día sólo hay hablantes nativos en algunos pueblos de la zona '''occidental''', y sus números escasean cada vez más. Nadie sabe exactamente cuántos hay. A raíz de las '''persecuciones genocidas''' y masacres practicadas en la primera parte del siglo veinte por el gobierno salvadoreño, hoy casi ha desaparecido el náhuat de Izalco, un pueblo que había sido un centro importante de la vida pipil. Algunos de los pueblos donde aún se hallan hablantes nativos, en su mayoría gente mayor, son '''Tacuba, Nahuizalco, Santo Domingo de Guzmán''' y '''Cuisnahuat'''.
El náhuat está estrechamente emparentado con la lengua del imperio azteca en '''México''' a la llegada de los invasores españoles, el '''náhuatl''', y con los dialectos modernos del mismo que todavía se hablan, algunos por un número considerable de personas, en varias regiones de México. A pesar del claro parentesco, los historiadores consideran que la rama centroamericana se separó de las variedades mexicanas hace por lo menos unos '''mil años''', es decir mucho antes de que surgiera el imperio azteca y su posterior expansión. Hoy se trata de '''lenguas distintas''' aunque siguen siendo mutuamente inteligibles en algún grado.
En su día el náhuat tuvo una presencia muy importante en El Salvador, por lo que su influencia sobre el '''español de la zona''' y su presencia en la '''toponimia local''' es muy notable. No obstante, antes del siglo veinte la documentación directa del náhuat es casi nula, y la información que se recogió incluso en el siglo veinte es limitada y debida, principalmente, a los esfuerzos de algunos estudiosos no salvadoreños. Gracias a ellos y algunos otros trabajos menores, disponemos ahora de cierto '''corpus de textos, vocabularios y descripciones gramaticales'''. Pese a la continuada indiferencia de la sociedad salvadoreña en su conjunto y los escasísimos recursos que han dedicado a la cuestión las instituciones nacionales, en los últimos años se han intensificado los intentos de estudiar y documentar el idioma y apoyar su '''recuperación''', con la colaboración entre numerosos hablantes nativos y personas interesadas de dentro y fuera de El Salvador.
== In English ==
Nawat is a '''native Indigenous language''' spoken by the '''Nawa''' people of El Salvador (Central America). In English it is sometimes called "Pipil" and sometimes "Nawat". In Nawat itself the language is always called "Nawat" (never "Pipil").
The other native languages originally spoken in diverse parts of El Salvador have no native speakers left and are poorly documented. Until the mid-twentieth century, two still had speakers, '''Lenca''' and '''Kakawira''' (Cacaopera). These were spoken in eastern regions of El Salvador, whereas Nawat is native to the west and center.
Nowadays there is a remaining small number of native speakers of Nawat in parts of '''western El Salvador'''. Their exact number is unknown, but it is dwindling. Owing to '''genocidal persecution and massacres''' perpetrated in the early twentieth century by the Salvadorean government, in Izalco, a town that was once the very hub of Pipil life, Nawat is no longer heard, except at language classes for school children, and among a few language enthusiasts, in recent years. But in other towns some native speakers may still be found, mostly elderly: '''Tacuba, Nahuizalco, Santo Domingo de Guzmán, Cuisnahuat'''...
Nawat is closely related to the language of the Aztec empire in Mexico at the time of the arrival of Spanish invaders, '''Nahuatl''', and its modern dialects which are still spoken, some by substantial numbers of speakers, in various parts of '''Mexico'''. Notwithstanding their clear relationship, historians say that the Central American branch parted ways with the Mexican varieties '''over a thousand years ago''', i.e. long before the rise and expansion of the Aztec empire. Today these are '''distinct languages''', although still mutual intelligible to some extent.
The presence of Nawat was once quite prominent in El Salvador, and its influence on the '''local form of Spanish''' and its presence in local '''place names''' is quite notable. Yet until the twentieth century Nawat was hardly documented at all, and documentation during the twentieth century is somewhat limited, and in large part to the efforts of a small number of foreign scholars. Thanks to their work and some minor efforts by others, we dispose of a modest '''textual corpus, vocabularies and grammatical descriptions'''. In spite of the apathy of Salvadorean society as a whole even today and the absurdly limited resources devoted to the matter by national institutions, recent times have seen a grown of endeavours to study and document the language and encourage its '''recovery''', with cooperation between native speakers and other interested individuals both inside and outside El Salvador on the rise.
45gtfa0a22glfwxqwhua2tdx8ecpe6h
Shinechpalewikan:Indice
12
193
8526
1260
2026-01-29T23:37:59Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Indice]] a [[Shinechpalewikan:Indice]]
1259
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" align="center" style="width:100%; border:2px #a3b1bf solid; background:#f5faff; text-align:center;"
|-
| align="center" colspan="2" |
</noinclude><div style="background-color:#cee0f2; border-bottom:0px; border: 1px solid #a3b1bf; text-align:center; font-size:150%; padding:3px; margin:4px;">'''Tepalewilis''' ·
Ayuda · Help</div>
|-
<!-- ROW 1 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Tay ne WTN|Tay ne Wikiamachti Tik Nawat?]]</span><br />
(Tik Nawat)
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:El náhuat|El náhuat/The Nawat language]]</span><br />
(In English and Spanish)
|-
<!-- ROW 2 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Qué es WTN|¿Qué es Wikiamachti Tik Nawat?]]</span><br />
Introducción en español
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Politica de idiomas|Política de idiomas]]</span><br />
¿Cuál lengua, dónde y cuándo en WTN?
|-
<!-- ROW 3 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Participación|¡Tú haces WTN!]]</span><br />
Cómo puedes participar
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Editar|Editar WTN]]</span><br />
Guía general
|-
<!-- ROW 4 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Política general|Política general]]</span><br />
Decisiones, decisiones
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Comunicación y seguimiento|Comunicación y seguimiento]]</span><br />
Historial, seguimiento etc.
|-
<!-- ROW 5 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Planificación|Planificación]]</span><br />
La agenda editorial
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Recursos|Recursos para editores]]</span><br />
Ayudas, listas etc.
|-
| align="center" colspan="2" style="border-top:1px solid #cedff2; padding:0px 2% 3px 2%;" |
''Para temas no cubiertos en estas páginas, se recomienda consultar las páginas de ayuda de Wikipedia en [http://es.wikipedia.org/wiki/Ayuda:Contenidos español], o aún mejor, en [http://en.wikipedia.org/wiki/Help:Contents inglés]''
|}
__NOTOC__
[[es:Ayuda:Contenidos]]
[[en:Help:Contents]]
eodoehyt9ifvlxhja9js8i563dx7vga
Shinechpalewikan:Nikneki nikpalewia
12
194
8588
8528
2026-01-30T11:49:36Z
Minorax
15
8588
wikitext
text/x-wiki
{{HelpNav}}
{| cellspacing="0" cellpadding="10" align="center" style="width:100%; border:2px #a3b1bf solid; background:#f5faff; text-align:left;"
| <big>'''''Su tikneki tikpalewia ini tay tiknekit tikchiwat, timetztajtanit ma shikchiwa tay tinat ka nikan...'''''</big>
<big>'''''Si quieres apoyar este proyecto, haz esto...'''''</big>
{| class="wikitable"
|-
| <big><big>'''Regístrate en Wikimedia Incubator.'''</big></big> Busca el vínculo para registrarte en esta página (arriba a la derecha). Registrarte no es necesario para leer la Wikipedia, sólo para ayudar a escribirla, pero también queremos que te registres para '''''firmar abajo''''' y mostrar tu apoyo. ¡No cuesta nada hacerlo!
|}
Ahora '''agrégate a la lista de apoyo''' que empieza unas líneas más abajo. Se hace así:
* Haz clic en la pestaña "Editar" [http://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Ayuda:Nikneki_nikpalewia&action=edit o haz clic aquí].
* Cerca del final de la ventana de edición verás la lista de nombres; cada línea empieza con #[[Tuknew:.
* Agrega una núeva línea al final de esta lista, y escribe allí:
<nowiki>#~~~~ (funciones)</nowiki>
donde en lugar de "funciones", pondrás las tuyas (p.ej. ''redacción, corrección, revisión, administración...''). Hay una '''[[Ayuda:Participación|lista de funciones aquí]]'''. Tu nombre saldrá automáticamente porque ya te registraste.
* En la casilla "Resumen" más abajo, escribe la palabra "firma".
* Haz clic en "Save" o "Grabar la página". Comprueba si se ha agregado bien tu nombre.
<small>(Nota: Si no has creado tu página de usuario (tu "perfil"), tu nombre saldrá en rojo. Una vez lo hagas, cambiará su color a celeste o azul. Esto es porque tu nombre es un vínculo a tu página de usuario; en wikipedia, los vínculos a páginas que no existen se muestran rojos. Para hacer tu página de usuario, haz clic en tu nombre y escribe algo en la ventana de edición, luego guarda los cambios.)</small>
PAYUSH!
|}
{| cellspacing="0" cellpadding="10" align="center" style="width:100%; border:5px #a3b1bf solid; background:#f5faff; text-align:left;"
! Naja nikneki nikpalewia ne Wikiamachti Tik Nawat! / ¡Yo quiero apoyar la Wikipedia En Náhuat!
|-
|
#[[Tuknew:A R King|A R King]] 08:57, 25 August 2010 (UTC) (cualquier función)
#[[Tuknew:Docum|Docum]] 07:12, 25 August 2010 (UTC) (Ayuda y documentación)
#[[Tuknew:Marrovi|Marrovi]] 05:33, 26 August 2010 (UTC) (Ayuda e imagen)
#[[Tuknew:DxD|DxD]] 07:50, 04 March 2011 (UTC) (documentación y corrección)
#[[Tuknew:koki|kokí]] 10:48, 20 may 2011 (UTC) (ayuda y revisión)
#[[Tuknew:jorge2888|jorge2888]] 11:47, 21 may 2011 (UTC) (Ayuda y Redacción)
#[[Tuknew:Rogelio_Mendoza|Rogelio_Mendoza]](Aprendiz) (''por favor traten de seguir las instrucciones'')
#[[Tuknew:Carcamoh|Carcamoh]] 20:51, 28 August 2011 (UTC) (Ayuda y Redacción)
#[[Tuknew:Garysqo|Garysqo]] 02:37, 29 August 2011 (UTC) (Redacción, revisión y corrección)
#[[Tuknew:Hectorc]] 07:12, 25 August 2010 (UTC) (Ayuda y documentación)
#[[Tuknew:Antonio arana|Antonio arana]]19:50, 30 August 2011 (UTC) (redacción y revisión)
#[[Tuknew:Rommel Romero|Rommel Romero]] (Aprendiz)
# [[Tuknew:Feralwilliams|Feralwilliams]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Feralwilliams|talk]]) 22:05, 7 November 2021 (UTC) (Aprendiz)
__NOTOC__
|}
3cmynvc1dtxl0vl5oazjlo22flqnyhi
Shinechpalewikan:Participación
12
195
8530
1310
2026-01-29T23:38:11Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Participación]] a [[Shinechpalewikan:Participación]]
1309
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
El proyecto de crear la Wikiamachti Tik Nawat (WTN) necesita mucha ayuda de muchas personas. ¡Te necesita a ti! [[Ayuda:Editar|Escribir artículos ]] es solamente una de las maneras en que tal vez puedas ayudar.
Para algunas cosas es necesario tener un buen nivel de náhuat; véase la [[Ayuda:Politica de idiomas|política de idiomas]].
Después de leer todas las páginas de ayuda]], tendrás una visión de todo lo que supone crear WTN. Hay que hacer mucho y se necesita de muchos tipos de colaboración: administración, organización, soporte técnico, ayuda y documentación, redacción, corrección, revisión... La siguiente tabla es un intento de describir o prever algunas de estas necesidades. Solamente es orientativa.
No se trata de oficios dedicados ni mucho menos "puestos de trabajo". Una sola persona puede ayudar a realizar cualquier número de funciones. Todo depende de sus capacidades, del tiempo que tiene disponible, y de su interés. Para algunas cosas hace falta tener por lo menos cierto nivel de conocimiento de náhuat; para otras no. Para algunas cosas es de gran ayuda tener ciertos conocimientos y experiencia previa del funcionamiento de las wikipedias, para otras no tanto.
Por favor, estudia esta tabla y trata de ver si hay algo en que puedas ayudar.
== Funciones ==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ FUNCIONES EN EL PROYECTO ''WIKIAMACHTI TIK NAWAT''
! Tipo
! Descripción
! Nivel mínimo de náhuat
! Otros requerimientos
|-
| ''Administración''
| Se encarga de los requerimientos de operación general y modera en cuestiones de conflicto o confusión.
| align="center"|'''0-2'''
| Conocer el sistema de las wikipedias en general, su operación y manera de gestionarse.
|-
| ''Organización''
| Planifica, desarrolla y ejecuta tareas de organización interna de la enciclopedia.
| align="center"|'''1-3'''
| Entender cómo se estructura e implementa una wikipedia a nivel organizativo.
|-
| ''Soporte técnico''
| Se dedica a aclarar y supervisar cualquier tema técnico de funcionamiento, reglamento o programación que surja.
| align="center"|'''0-3'''
| Conocer el funcionamiento técnico de las wikipedias y el uso de sus códigos.
|-
| ''Ayuda y documentación''
| Echa una mano a los usuarios (editores, organizadores...) para resolver sus problemas prácticos, y escribe págionas de ayuda o referencia para facilitar el trabajo de los mismos y enseñarles a hacer las cosas.
| align="center"|'''0-4'''
| Conocer la enciclopedia y sus funcionamiento para orientar a otros, saber explicar, y comunicarse con los organizadores, soporte técnico etc. para buscar soluciones.
|-
| ''Redacción''
| Escribe artículos en la enciclopedia.
| align="center"|'''3'''
| Saber escribir, dintetizar y organizar ideas, dones didácticos.
|-
| ''Corrección''
| Corrige el náhuat en los artículos etc.
| align="center"|'''4'''
|
|-
| ''Revisión''
| Mejora los artículos, puliendo su contenido, organización etc.
| align="center"|'''3'''
|
|}
== ¡Participa! ==
*¿Quieres participar y ayudar? '''[[Ayuda:Nikneki nikpalewia|Apúntate aquí ahora]].'''
*¿Nos puedes ayudar? Mira la lista de '''[[Ayuda:Se necesita|cosas que necesitamos]].'''
*Lee '''[[Ayuda:Indice|la introducción general sobre WTN]]''' para ver cómo se hace y descubrir cuál puede ser tu papel...
0d57sdadisfsz86kym9v336tz6mhwee
Shinechpalewikan:Planificación
12
196
8532
1326
2026-01-29T23:38:17Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Planificación]] a [[Shinechpalewikan:Planificación]]
1325
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Esta página está un poco caótica por ahora, pero es útil tener un sitio donde colocar ideas y criterios para la '''planificación de contenidos''' de Wikiamachti Tik Nawat. Arriba van unas ideas generales, y más abajo las propuestas más detalladas.
__TOC__
==Estrategia general de prioridades==
Lo siguiente es una propuesta de estrategia que está abierta a discusión:
Dado que los recursos humanos y disponibilidad de editores en náhuat para la elaboración de la WTN son y serán muy limitados, sólo podremos producir una enciclopedia de alguna coherencia y utilidad si entre todos planificamos y priorizamos sus contenidos. Hace falta establecer y cumplir unos criterios sobre cuáles contenidos deben considerados más importantes, más necesarios y más útiles en las fases iniciales.
Una enciclopedia es un compendio de conocimientos. Esos conocimientos pueden tener relevancia a nivel '''local''' (para un pueblo determinado o un área concreta del mundo), a nivel '''universal''' (para cualquier pueblo de la tierra por igual), o a '''ambos''' niveles a la vez. Por ejemplo, diríamos que ''chilmol'' tiene relevancia local pero no universal, ''oveja'' tiene relevancia universal (porque las hay en muchas partes del mundo) pero no local en el caso de los pipiles (no tienen ovejas ni las han visto probablemente), mientras que ''agua'' tiene relevancia tanto local como universal: es relevante para todo el mundo (aunque puede ser relevante de diferentes formas para diferentes grupos humanos).
Si nos colocamos en un plano "universal", los temas más relevantes son ''oveja'' y ''agua'' (pero no ''chilmol''). Si nos ubicamos en un marco de referencia "local" pipil, los temas de mayor relevancia serán seguramente ''chilmol'' y ''agua'' pero no ''oveja''.
En el día de hoy, los pipiles son un pueblo con mucha experiencia de sus condiciones, su mundo y su existencia locales, y con muy poco contacto con el lejano mundo fuera de su propio ámbito. Esto determina cuáles temas les resultan más o menos familiares, más o menos relevantes, y también más difiícil o más fácil de entender y de expresar en náhuat dado el estado actual de desarrollo, ámbito de uso y forma de conocimiento de esta lengua.
En principio cualquier tema o área de conocimiento puede tener cabida en WTN, sin exclusiones. No se trata de construir una enciclopedia exclusivamente de conocimientos "locales". Sin embargo, como estrategia para la construcción de una primera enciclopedia que sea fácil de entender, útil para los lectores y adaptada a las posibilidades actuales de la lengua náhuat, se propone dar diferente prioridad a los contenidos según su grado de relevancia local.
La siguiente tabla propone unos ejemplos de cómo se puede asignar diferentes prioridades a contenidos pertinentes a cualquier área de conocimiento según el tipo de relevancia que tienen. En este caso "conocimientos universales" se refiere a conceptos que ''no tienen mucha relevancia local'' (como "elefante"); cualquier contenido que tenga relevancia local se clasifica en "conocimientos locales", independientemente de que tenga (como ''agua'') o no (como ''chilmol'') relevancia a nivel universal. Es decir, es una clasificación que tiene sentido desde la perspectiva del plano de lo pipil.
=== Prioridades ===
{| class="wikitable"
|+ PRIORIDADES TEMATICAS EN LA FASE INICIAL DE DESARROLLO DE ''WIKIAMACHTI TIK NAWAT''
! Área temática
! colspan="2"|Conocimientos locales
! colspan="2"|Conocimientos universales
|-
!
! Prioridad
! Ejemplos
! Prioridad
! Ejemplos
|-
! Artesanía y Profesiones
| align="center"|5
| Kumal, Petat, Kwawtekitilis
| align="center"|2
|
|-
! Ciencias naturales
| align="center"|5
| Taltikpak, At, Tutunkayut, Metzti, Shupan, Kwawit, Sinti, Tzaput, Mutilanani, Tzikat, Tepeskwinti
| align="center"|1
| Microscopioj, Planetaj, Atomoj, DNA, Elefantej
|-
! Geografía
| align="center"|5
| [[Ijtzalku]], [[Kuskatan (El Salvador)]], Shiktal, Tepet, Weyat, Techan
| align="center"|3
| Paris, China, Africa, Desiertoj
|-
! Historia
| align="center"|5
| Pipilmet palikman, Tamiktilis ipal 1932
| align="center"|2
| Achtu Taltikpak-Gerraj
|-
! Literatura
| align="center"|5
| Nanawatzin
| align="center"|2
| Shakespeare
|-
! Medicina y Salud
| align="center"|5
| Pajti, Mikilis
| align="center"|2
| Kalpajtiani, Vitaminaj
|-
! Música y Arte
| align="center"|5
| Wewet, Takwikalis
| align="center"|1
| Beethoven, Pianoj
|-
! Religión
| align="center"|5
| Tayulmatilis Maya, Tiupan, Paskwaj
| align="center"|2
| Islam
|-
! Sociedad, Cultura y Educación
| align="center"|4
| Tamachtiluyan, Taketzalis, Amat
| align="center"|2
| Weytamachtiluyan
|}
==Pautas para la programación y desarrollo de artículos enciclopédicos==
Se proponen los siguientes criterios específicos:
===Stubs (mujmulinka)===
'''No se harán stubs''' (esbozos en español; llamémoslos ''mulinka'', o sea "retoño", en náhuat). Los stubs son cuando alguien empieza un artículo nuevo pero sólo crea la página y coloca un par de cosas, como (aparte del título que es obligatorio) una frase, una foto, un par de links... pero no hay un contenido desarrollado. La idea es que más tarde alguien (la persona que hizo el stub u otra persona cualquiera) lo convierta en un artículo de verdad. En algunas wikipedias se admite esto. No parece buena idea, porque llena la enciclopedia de "basura" que aparenta ser contenido pero no lo es. Cuando haga falta escribir un artículo de verdad, no cuesta nada abrir una nueva página: los stubs no sirven realmente para nada. Lo que supone trabajo pero tiene valor real no es crear páginas vacías sino escribir contenido.
===Brevedad===
'''[[Ayuda:Política_general#Politica_de_brevedad|Hagamos artículos breves]]''' (como de entre 5 y 15 oraciones, o entre 80 y 200 palabras).
===Programación de temas===
Vayamos abriendo secciones temáticas (de las 15 que se muestran en la Achtu Iswat junto a los iconos) '''poco a poco'''. En esta fase, el objetivo no es agotar ningún tema ni tratar de todos los temas, sino ir estableciendo unos modelos servibles que más adelante pueden ser imitados para multiplicar el número de artículos en el futuro. No intentemos estrenar todas las secciones temáticas al mismo tiempo. Las que ya están abiertas son las secciones para las que se muestran vínculos ''azules'' a por lo menos un artículo. (Recordemos que los vínculos azules muestran páginas que ya existen; los rojos, los que todavía no existen.)
===Modelos===
Cuando se abre una '''nueva sección temática''', se elige un primer artículo para hacer que no será demasiado difícil hacer y que de alguna manera se puede considerar un artículo "típico" que sirva de ejemplo para otros artículos de la misma categoría. Se elaborará tomando en cuenta ese potencial de servir de modelo para otros artículos, además de querer ofrecer una información concisa, básica, equilibrada, inteligible, útil e interesante. Por ejemplo, el artículo [[Masat]] puede servir como modelo para artículos sobre otros animales, [[Kuskatan (El Salvador)]] para artículos sobre otros estados, [[Mauricio Funes]] para otros personajes, etc. etc.
===Cómo proceder a producir un nuevo artículo===
Cuando se quiere escribir un '''nuevo artículo dentro de una categoría ya "abierta"''', se mirarán primero los artículos hechos en esa categoría para intentar seguir un patrón general similar. En cuanto a la mecánica de abrir tales artículos, se sugiere seguir los siguientes pasos porque resulta muy práctico (si no sabes cómo realizar algún paso, busca la ayuda de alguien más dentro del proyecto; si eres nuevo o nueva, se recomienda que saltes directamente hasta el paso número 6):
#Si todavía no existe el vínculo al artículo nuevo en la página principal, créalo primero dentro de la sección temática apropiada.
#Haz clic en el vínculo rojo para empezar a editar la nueva página.
#En otra ventana, abre el artículo pre-existente que mejor puede servir de modelo o plantilla para el que se va a crear. Por ejemplo, si vas a escribir un artículo sobre ''Kuyut'', elige el artículo existente [[Masat]] ahora. Haz clic en la pestaña Editar, selecciona TODO el texto en la ventana de edición y copíalo. Vuelve a la ventana de edición del artículo nuevo, y pega este texto allí. Ahora tenemos un artículo que se llama (por ejemplo) ''Kuyut'' pero cuyo contenido se refiere totalmente al venado. Vamos a ir modificando los diferentes aspectos del texto hasta que hayamos sustituido todo el nuevo contenido y eliminado todo lo que no procede.
#Empieza cambiando la foto. Busca una foto apropiada; puede que encuentres una en un artículo sobre el mismo tema en la Wikipedia de otro idioma... Si es así, abre la página con la foto que quieres usar para editarla, busca el nombre del archivo de la foto, copíalo, vuelve al artículo que vas a editar, y sustituye el nombre del archivo de imagen que quieres por el de la imagen existente (la del venado). De vez en cuando, haz clic en el botón de previsualización para ver cómo va quedando. Faltará poner una leyenda correcta debajo de la foto (que no ponga "Se masat", por ejemplo). También se puede colocar la imagen a la izquierda o la derecha de la página, según cómo quede más bonita la página.
#Cambia los enlaces a artículos sobre el mismo tema en otros idiomas que se dan al final de la página.
#'''SI ERES NUEVO Y/O TE SIENTES PERDIDO,''' PIDE A OTRA PERSONA QUE REALICE LOS ANTERIORES PASOS PARA QUE SOLO TE QUEDE LA MERA REDACCION DEL CONTENIDO TEXTUAL DEL ARTICULO. CUANDO AGARRES CONFIANZA PODRAS HACER ESTOS PASOS SOLO EN FUTUROS ARTICULOS. TODOS ESTAMOS AQUI PARA AYUDAR Y COLABORAR, PORQUE UN ARTICULO NO ES DE UNA PERSONA SINO DE TODOS, Y TODOS QUEREMOS APORTAR ALGO SI PODEMOS.
#Analiza la estructura del artículo modelo. Considera cómo empieza, qué aspectos trata en qué orden, cuánta información da y de qué tipo en cada parte... No se trata de un guión estricto que no se pueda variar, sino de una guía que facilita la creación del nuevo artículo. Asegúrate de no escribir demasiado (recuerda la sugerencia arriba), y no subdividirlo en demasiados párrafos (si uno sólo es suficiente, mejor).
#Si estás tentado a decir demasiadas cosas, considera la posibilidad de dividir el tema entre varios artículos. Incluye los vínculos a los otros artículos propuestos en la sección ''Sejseuk pal tikita tik ne Wikiamachti Tik Nawat''. Para ver cómo se hace, observa e imita lo hecho en tu artículo modelo (o algún otro artículo, si tu modelo no contiene esta sección).
#Vuelve a tu artículo e identifica: (1) las cosas mencionadas para las que ya hay artículos - inserta el vínculo al artículo correspondiente (deberá mostrarse azul en la previsualización), y (2) las cosas para las que no hay artículo pero convendría que hubiera - crea el vínculo inexistente (saldrá rojo en la previsualización). Si aún no sabes como se hace esto, consulta otras páginas de Ayuda o bien pregunta a alguien en nuestro proyecto con más experiencia.
#Haz cualquier otro cambio que sea necesario. Luego haz una última previsualización y repasa todo el trabajo, corregiendo o revisando si es necesario. Finalmente, escribe "crear página" o "crear texto" en la casilla Resumen, asegúrate que no esté marcada la casilla "edición menor", y haz clic en Grabar la página.
#Comprueba el resultado. Vuelve a editarlo si te das cuenta de otras cosas después.
===No traducir===
Para buscar contenido para tu artículo, consulta cualquier fuente que tengas a mano, sin olvidarte de los artículos sobre este tema en la Wikipedias de otros idiomas. Sin embargo, NO TRADUZCAS DIRECTAMENTE. Es una manera muy desaconsejable de crear buen contenido en náhuat.
===Terminología===
Para dudas de terminología, consulta el [[Ayuda:Banco terminológico|Banco terminológico]]. Intenta ser consistente con los términos que aparecen allí, ya que son los que ya aparecen en otros artículos de WTN.
===Trabajo en equipo===
No te preocupes de que tu náhuat puede no ser perfecto, ya que otros podrá revisarlo después (probablemente lo harán). Recuerda que la Wikipedia es un trabajo de equipo.
njl1ht79rrbntw2xfzgbqmsz0v8uuq7
Shinechpalewikan:Politica de idiomas
12
197
8534
1332
2026-01-29T23:38:24Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Politica de idiomas]] a [[Shinechpalewikan:Politica de idiomas]]
1331
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Wikiamachti Tik Nawat (WTN) es una enciclopedia ''en náhuat''. Si es así, teóricamente todo tendría que estar en náhuat. ¡Esta página también, por ejemplo! ¿Por qué está en español? ¿Cuándo podemos usar español en Wikipdediaj? ¿Cuál es nuestra política?
== En los artículos enciclopédicos ==
La parte principal de Wikipedia son los muchos artículos sobre diversos temas que juntos hacen la enciclopedia. Para que WTN sea verdaderamente una enciclopedia en náhuat, lo más importante de todo es que '''todos los artículos de Wikiamachti deben estar en náhuat'''. Además, deberían de estar ''totalmente'' en náhuat. Esa política debería de aplicarse inflexiblemente para proteger el carácter náhuat de Wikiamachti; de lo contrario existe el peligro de que paulatinamente se vaya introduciendo otra lengua. Es mejor mantener esa puerta cerrada.
=== ¿Por qué? ===
¿Por qué es tan importante conservar WTN exclusivamente en náhuat? Porque WTN es ''un espacio náhuat''. Si el náhuat está gravemenete amenazado, si está en peligro de desaparición, si tiene que luchar por su supervivencia, esto significa que al náhuat ya no le quedan muchos espacios - casi ninguno - donde existir, verse, oirse y usarse. Una lengua no puede vivir sin espacios. En consecuencia, si queremos que el náhuat viva hace falta dotarlo de más espacios. El español ha invadido casi todos los espacios del náhuat; empezó a hacerlo hace siglos pero sigue la invasión hasta el día de hoy. Es lo que ahoga al náhuat, no lo deja respirar. Se ha creado Wikiamachti Tik Nawat para darle al náhuat un nuevo espacio; lo hacemos porque queremos darle nueva vida. Ese espacio es "sagrado" y debe respetarse y mantenerse inviolable.
=== ¿Qué pasa si hay que dar la traducción? ===
Supongamos que es el artículo sobre El Salvador, al que en Nawat le llamamos ''Kushkatan''. Allí pondrá como título del artículo en WTN: '''Kushkatan'''. ¿No vamos a decir que el nombre de este Estado en español o inglés es "El Salvador"? ¿Cómo evitar traducir la palabra? En todos los casos de un título de un artículo cuya traducción queramos dar a conocer, existe una manera sin incluir la traducción en el artículo. A la izquierda de la página del artículo, al final, se puede colocar un lista de artículos sobre el mismo tema en las wikipedias en otros idiomas. Allí aparece el nombre del idioma. Si estamos viendo el artículo '''Kushkatan''' y hacemos clic en el vínculo allí que dice "español", veremos el artículo en español sobre este tema, cuyo título es naturalmente "El Salvador". Así, un lector cualquiera puede comprobar que Kushkatan es lo mismo que El Salvador, pero no es necesario dar esa información dentro del artículo en náhuat.
Si la palabra cuya traducción hay que dar no es el título del artículo, una solución es que haya un artículo en WTN sobre tal tema, donde puede aparecer el vínculo a otro idioma. Si no, habrá que explicar en náhuat qué quiere decir el término. Si no lo podemos explicar, tal vez no deberíamos usarlo. Como regla general, no debemos estar pensando siempre en cómo se traduce. WTN no es una traducción al náhuat de una enciclopedia en algún otro idioma, es una enciclopedia hecha en náhuat, pensada en náhuat para leerse y entenderse en náhuat. Si algo no se puede entender en náhuat, ¡hay que preguntarse qué hace en la enciclopedia!
=== ¿"Excepciones"? ===
Hay algunas aparentes excepciones, pero realmente no lo son. Igual que se puede usar el español para hablar acerca del náhuat, podemos usar el náhuat para hablar acerca del español. Si hay un artículo sobre palabras en español que vienen del náhuat, por ejemplo, será necesario citar las palabras españolas o dar una lista de ellas. Si hay un artículo sobre gramática española, que es perfectamente posible, hará falta dar unos ejemplos en español. Si hay un artículo sobre un libro acerca de los pipiles y ese libro se escribió en alemán, con un título en alemán, será necesario dar el título alemán en WTN. Son tres ejemplos de cómo pueden aparecer otros idiomas sobre las páginas de nuestra enciclopedia. Pero no estaremos usando el español, el inglés o el alemán en la enciclopedia, ni traduciendo a esos idiomas en nuestras páginas.
== Fuera de las páginas enciclopédicas ==
En el proceso de crear WTN, muchas veces los editores y demás colaboradores necesitan comunicarse entre ellos de diversas maneras o explicar algo acerca de la Wikiamachti (como por ejemplo esta misma página).
En un mundo ideal, todo ese material también debería estar (únicamente) en náhuat en WTN. Pero no vivimos en ese mundo ideal, sino en un mundo donde el náhuat se encuentra en un "estado de emergencia", donde pocas personas saben náhuat y pocos nahuahablantes pueden participar en la elaboración de WTN. Todos tenemos que hacer un máximo esfuerzo y trabajar con lo que tengamos a mano, haciendo lo que podemos. Y esta es una fase concreta cuando lo que urge es poner algo en marcha porque hasta ahora no ha habido nada. Y tenemos que ser prácticos.
Por estas razones, '''se acepta (por ahora) que las páginas no-enciclopédicas del wiki estén en cualquier idioma'''. En la práctica, esto quiere decir que normalmente estarán en español. Si alguien quiere escribir en náhuat o en inglés, por ejemplo, también puede. Cada uno escribirá en el idioma del que es capaz, y teniendo en cuenta las necesidades de las personas que tendrán que leer la información.
Los artículos enciclopédicos tienen que escribirse en náhuat. Lo cual quiere decir que el autor tiene que saber náhuat, y entenderlo. Sin embargo, esperamos contar con muchas personas que nos ayuden con otros aspectos de la creación y mantenimiento de WTN, y sabemos que todos no entenderán náhuat o tal vez sólo sepan un poco, pero quieren ayudar y necesitamos su ayuda. Incluso para los que sabemos náhuat, no es fácil todavía hablar de cuestiones técnicas en náhuat, y hay que hacerlo para poner en marcha una wikipedia. Por eso, para que todos podamos trabajar y llevar a cabo la creación de WTN, se considera aceptable utilizar español (o inglés) como lengua de trabajo.
== ¿Puedo escribir un artículo enciclopédico de WTN en español o inglés, y que alguien lo traduzca al náhuat? ==
No.
No es lo mismo traducir que escribir, y no queremos que WTN sea una enciclopedia traducida, sino una enciclopedia hecha en náhuat. Además, traducir es difícil y requiere mucho tiempo; aquí no hay traductores "libres" con tiempo para estar traduciendo artículos. Hay que tener en cuenta que las mismas personas que podrían traducir son casi las únicas personas que pueden escribir náhuat y están disponibles para colaborar en WTN: ¿cómo les vamos a pedir que dediquen el poco tiempo que tienen a hacer traducciones cuando ni siquiera tienen tiempo para escribir sus propios artículos?
En cambio, si alguien siente que aunque puede escribir náhuat, su náhuat necesitará ser corregido por alguien que sepa el idioma mejor, puede hacer su intento y pedir ayuda. Todos podemos ayudar a revisar y corregir los artículos escritos por otros, porque así es como se trabaja siempre en las wikipedias. No hace falta que un artículo sea perfecto la primera vez que se escriba; otros se dedicarán a mejorarlo. Esto también se refiere a la calidad y corrección del náhuat en WTN.
6asz7fol3082nxqv1fxkxhekw91004l
Shinechpalewikan:Política general
12
198
8536
1337
2026-01-29T23:38:30Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Política general]] a [[Shinechpalewikan:Política general]]
1336
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Desarrollar una wikipedia, aunque sea tan pequeña como Wikiamachti Tik Nawat lo es y previsiblemente seguirá siendo por mucho tiempo, es una tarea grande en la que ha de participar mucha gente. Por eso mismo, debe haber unas pautas generales, acordadas entre todos los editores, que se sigan para que guarde coherencia. Esas pautas, normas o políticas no se decretan desde arriba sino que son los propios usuarios los que pueden (y deben) opinar, discutir, negociar y mejorarlas progresivamente. Cualquier comentario puede hacerse en la página de discusión.
== Bases para una política general de WTN ==
La política general de WTN debe fundamentarse en las características específicas de esta wikipedia, como por ejemplo:
* [[Ayuda:Qué_es_WTN#¿Para qué es Wikipediaj Tik Nawat?|Su propósito]]
* [[Ayuda:Qué_es_WTN#¿Para quién?|Sus lectores]]
* [[Ayuda:Participación|Sus editores]]
* El contexto de la literatura [[Ayuda:El náhuat|náhuat]]
=== Propósito informativo y educativo ===
Entre sus diversos propósitos destaquemos el más básico: que sea una fuente de información y un material educativo en náhuat para el uso de todos los que sepan náhuat, o bien quieran aprenderlo. A su vez, esto nos lleva a preguntar cuáles son las necesidades informativas y educativas de estos grupos de lectores. Sabemos que no todos los posibles usuarios tienen altos niveles de escolarización; de hecho, muchos nahuahablantes no han ido a la escuela o su escolarización ha sido mínima. Esto condiciona no sólo sus necesidades sino también su capacidad o facilidad para comprender y asimilar textos escritos y exposiciones formales de información.
=== Adaptar los textos a la dicción de los potenciales lectores ===
Tales dificultades seguramente pueden superarse gradualmente si las personas se acostumbran a leer o a escuchar textos expositivos, y se puede facilitar ese proceso si cuidamos la manera de presentar la información, procurando que se exprese de una forma lo más parecida posible a cómo los lectores están acostumbrados a expresar las cosas, enfocando todo de una manera muy concreta con pocas abstracciones, y evitando los textos demasiado largos y pesados. No se trata de adoptar una actitud paternalista sino de observar cómo hablan los propios hablantes y aprender de ellos, pero supone abandonar algunos de los típicos rasgos de la dicción (forma de hablar) que se ha impulsado en la educación formal y eurocéntrica.
=== Tener en cuenta la limitada disponibilidad de editores ===
No servirá de nada planificar la producción de una gran obra si sabemos que faltan suficientes personas que la puedan producir, por ejemplo por falta de tiempo disponible.
=== Responder con realismo al contexto literario del náhuat ===
Los primeros intentos serios de producir alguna literatura escrita, por humilde que sea, destinada a ser leída y disfrutada por nahuahablantes empezaron hace menos de diez años y están en su infancia. Casi no hay libros en náhuat y no hay nada parecido a una enciclopedia; de hecho WTN parece tener la misión de llenar este vacío por primera vez. Dada esta circunstancia, junto con las otras ya mencionadas, algunas de las características más deseables para WTN son '''revelancia, calidad, sencillez y concisión'''. Conviene tener conciencia de dos cosas:
* cuánto podemos esperar abarcar, buscando el equilibrio dentro de lo posible;
* qué lugar puede ocupar la resultante obra, y qué importancia puede tener, dentro del universo de las letras náhuat ahora y en el futuro inmediato.
== Politica de brevedad ==
Al menos en la etapa actual, '''los artículos de WTN deben ser breves y limitarse a información esencial'''.
Hay enciclopedias que dan una extensa información sobre cada tema, y otras que contienen muchos temas pero dan pocos detalles sobre cada uno, limitándose a un escueto resumen de lo más esencial. Las wikipedias muy desarrolladas tienden claramente hacia el primer tipo. Sin embargo, el segundo tipo, con muchos breves resúmenes, es sin duda una meta más adecuado para WTN en este momento. Según este criterio:
* Un solo párrafo de texto expositivo basta para la mayoría de los temas. (Si hay más que conviene decir, y si hay alguna posibilidad de desglosarlo en subtemas, es mejor que haya muchos artículos breves que uno largo.)
* En consecuencia, no conviene dividir el texto explicativo de un artículo en secciones como generalmente se hace en las wikipedias grandes.
* Por lo tanto, generalmente no hará falta un sumario (tabla de contenidos) dentro de dichos artículos, y para consistencia puede ser mejor suprimirlos todos en los artículos enciclopédicos.
* Esto no se refiere a las secciones no expositivas, tales como listas de enlaces, referencias u otros complementos.
* Una buena extensión para un artículo típico podría ser de entre cinco y diez oraciones (sólo es orientativo). ¡Tanto un nahuahablante nativo escasamente o recien alfabetizado como un estudiante de náhuat como segunda lengua puede sentirse muy satisfecho si logra leer y entender un párrafo de esta extensión sobre un tema cualquiera!
* Al decidir cuánto detalle incluir, se tendrá en cuenta el esfuerzo que muchos lectores tendrán que hacer para acumular en la lectura de un solo artículo información que puede serles muy poco familiar. Didácticamente puede ser más útil dibujar una idea claro de conjunto sobre un tema que sobrecargarla con información que el lector tal vez encuentre superflua.
1q1thps069440n75o5rl4cvbohyvz06
Shinechpalewikan:Preguntas
12
199
8538
1345
2026-01-29T23:38:37Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Preguntas]] a [[Shinechpalewikan:Preguntas]]
1344
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
En esta página se tratará de contestar las preguntas sobre dudas de lengua náhuat que tenga cualquiera, aunque en general se prefiere que las preguntas estén relacionadas con necesidades de los lectores para entender la Wikiamachti Tik Nawat o bien las de los editores al escribir o revisar artículos.
Tiene dos partes:
* Un '''foro abierto de preguntas y respuestas''' sobre lengua náhuat. Cualquiera puede preguntar y cualquiera puede responder (si cree que sabe la respuesta, claro). Esta parte se halla en la '''[[Titajtaketzakan:Ayuda:Preguntas|página de discusión]]'''.
* Una lista '''FAQ''' (preguntas frecuentes) '''[[Ayuda:Preguntas#El náhuat: preguntas frecuentes|aquí]]''' (abajo) con resúmenes de respuestas dadas anteriormente en el foro.
Si tienes una pregunta, primero mira a ver si queda contestada abajo. Si no, por favor no pongas tus pregunta aquí; abre un nuevo tema en la página de discusión y plantea tu pregunta ahí.
==El náhuat: preguntas frecuentes==
===Taltakutun===
¿¡Ken tinemit!?. Mi pregunta es la siguiente. Si tratamos de dar un nombre para los "Departamentos" de un país como por ejemplo, para los de El salvador en "Náhuat" sería como -parte de tierra- que se traduciria en taltakutun? Es así?--[[Tuknew:Antonio arana|TONI "/]]
:Sí, taltakutun (sección del país) es la palabra propuesta para traducir "departamento". Hay una lista de términos [[Ayuda:Banco_terminológico|aquí]] que puede ser útil. --[[Tuknew:A R King|A R King]] 20:56, 31 August 2011 (UTC)
0nji8voy8btxyzkhkgjvp9ivqwrz4sy
Shinechpalewikan:Qué es WTN
12
200
8542
1355
2026-01-29T23:38:43Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Qué es WTN]] a [[Shinechpalewikan:Qué es WTN]]
1354
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Achtu_Iswat|Wikiamachti Tik Nawat]] (WTN) es una '''enciclopedia general''' en [[Ayuda:El náhuat|náhuat]], hecha por todos los que quieran participar en su elaboración y para todos los lectores que sepan náhuat.
WTN es un '''wiki''', es decir, un sitio en línea donde se amasa mucha información de una manera que sea fácil de consultar. Contiene un gran número de páginas sobre diferentes temas, interconectadas entre sí por vínculos; estas páginas se llaman artículos.
WTN es una enciclopedia '''gratis''' y '''abierta'''. Es gratis porque cualquier persona puede leer los artículos. Y es abierta porque cualquier persona que sepa náhuat puede ayudar a escribir, ampliar o corregir los artículos en WTN. Todas las personas que hagan esto se llaman editores.
== ¿Para qué es Wikiamachti Tik Nawat? ==
El propósito directo de WTN es que haya una '''enciclopedia en náhuat''', evidentemente. En una perspectiva más amplia, esto es interesante porque puede contribuir al cumplimiento de diversos objetivos muy útiles o deseables, como por ejemplo:
# Crear una fuente de '''información''' y un '''material educativo''' en náhuat para el uso de todos los que sepan náhuat, o bien quieran aprenderlo.
# Que nahuahablantes y personas que aprendan náhuat puedan '''escribir y crear nuevos textos en náhuat''', tanto para activar, desarrollar y practicar su '''idioma''', como para reforzar, consolidar y ampliar sus '''propios conocimientos'''.
# Impulsar la recuperación del idioma, al aumentar su '''presencia''', incrementar su '''utilidad''' y promocionar su '''uso''' en nuevos ámbitos.
# Desarrollar el idioma como '''instrumento de comunicación''' en un medio escrito, contribuyendo a su ampliación, estandarización, adaptación a registros formales, y difundiendo el náhuat en dichas modalidades.
# Ayudar a consolidar, aumentar e impulsar nuevas '''comunidades''' de hablantes, usuarios y aficionados de la lengua náhuat, lo cual, a su vez, está destinado a favorecer el fortalecimiento y la recuperación de la misma como medio de comunicación y como símbolo y repositorio de la identidad pipil.
== ¿Para quién? ==
Sea para leer y utilizar la enciclopedia, sea para crearla, editarla y desarrollarla, ¿cuáles son los grupos de personas de quienes y para quienes existe Wikiamachti Tik Nawat? Lógicamente, para los que saben el náhuat, como primera o como segunda lengua, y también, cómo no, para los que lo están aprendiendo o que lo quieren aprender. Como herramienta libre, abierta y democrática, no puede, ni quiere, ni debe exluirse como autores y como usuarios de Wikiamachti nadie que apoye, use, conozca y sienta como suyo este idioma. A la vez, nadie debe perder de vista que el náhuat es el idioma del pueblo náhua y de los hablantes, especialmente los hablantes nativos que han heredado su idioma de sus antepasados y para quienes se trata de un elemento esencial, central e inseparable de su identidad y su carácter como pueblo, como herederos de la tierra, como portadores y transmisores de una cultura única y milenaria, como creación y creadores de su propia historia. Por lo tanto, esta Wikiamachti debe servir los intereses y orientarse a las necesidades del pueblo pipil, porque de otro modo no tendría sentido ni justificación.
== ¡WTN está en la incubadora! ==
Wikiamachti Tik Nawat es nueva. Para empezar una wikipedia nueva hay que seguir varios pasos. Primero, hay que hacer una ''prueba'' para ver si logramos organizar algo con el que merezca la pena seguir. Si hacemos bien la prueba podremos obtener permiso para pasar al sitio donde están las wikipedias "de verdad" y seguir. La presente versión es provisional pero puede pasar a ser permanente y definitiva si nos demostramos capaces. Para ello, es necesario que se involucre mucha gente, funcionemos en equipo y trabajemos todos. ¡Queremos que tú también [[Ayuda:Participación|participes]]!
6fk15mmfbrj0igtz05rgj7pgewni0qt
Shinechpalewikan:Recursos
12
201
8576
8544
2026-01-30T11:46:43Z
Minorax
15
8576
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
<noinclude>
{| width="100%" style="border: solid 2px #A3B1BF; background: #F5FAFF" |
|-
| colspan="2" |
</noinclude><div style="background-color:#cee0f2; border-bottom:0px; border: 1px solid #a3b1bf; text-align:center; font-size:150%; padding:3px; margin:4px;">Recursos para los editores de WTN</div>
|-
<!-- ROW 1 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:El_náhuat|El náhuat]]</span><br />
Breve introducción
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Preguntas|Preguntas y respuestas]]</span><br />
Tus dudas con el náhuat
|-
<!-- ROW 2 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Vocabulario|Vocabulario esencial de náhuat]]</span><br />
La palabras más necesarias
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Banco_terminológico|Banco terminológico]]</span><br />
Neologismos y préstamos
|-
<!-- ROW 3 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Ayuda:Toponimia náhuat en náhuat|Toponimia náhuat en náhuat]]</span><br />
Cómo escribir nombres de lugares náhuat
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;"> </span>
|}</noinclude>
s110tdbczj07glc7hl5f07om1gx3ri1
Shinechpalewikan:Se necesita
12
202
8546
1370
2026-01-29T23:38:53Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Se necesita]] a [[Shinechpalewikan:Se necesita]]
1369
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
==¡Socorro!==
Aquí hay una lista de cosas específicas que se necesitan. Por favor ayuden si pueden...
{| cellspacing="0" cellpadding="10" align="center" style="width:100%; border:2px #a3b1bf solid; background:#f5faff; text-align:left;"
|
*Hace falta una o más fotos de '''tortillas salvadoreñas''' y/o de su '''elaboración''' para el artículo [[Tamal]]. Si tienes fotos y no sabes cómo incorporarlas a Wikipedia, escríbele a [[Tuknew titajtaketzakan:Marrovi]]. Gracias. [[Tuknew:A R King|A R King]] 06:53, 26 August 2010 (UTC)
:O a mí... --[[Tuknew:A R King|A R King]] 16:10, 27 August 2011 (UTC)
|}
9acm3xmfwr49e7y17jiclzb1awa3p0w
Shinechpalewikan:Tay ne WTN
12
203
9362
8548
2026-02-18T15:03:07Z
TimumachtikanNawat
33
9362
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Ne [[Achtu_Iswat|Wikiamachti]] se '''wey amachti'''. Yaja ken se amat sujsul wey kan tiwelit timumachtiat muchi tay tiknekit. Ini Wikiamachti nemi '''tik Nawat''', yajika itukay Wikiamachti Tik Nawat.
== Ne Wikiamachti ==
=== Ken ne Wikiamachti? ===
Ne Wikiamachti Tik Nawat se '''wikij''', kineki ina se kan mutepewa sujsul miak tajkwilul pal tiwelit timumachtiat tay tiknekit, wan te uij ma tiktemukan tay tiknekit tikmatit. Ne Wikiamachti te muajsi tik se amat ken ne ajamat pal ikman, sute '''tik ne internet''', wan weli muita tik se computadoraj su kipia internet. Melka tesu se amat ken katka ne ajamat, muchi ne tajtajkwilul ipal ne Wikiamachti kan ne muijkwilua muchi, tejemet tiknutzat "ijiswat". Muchi ne ijiswat kipiat '''ijilpika''': kineki ina sejse kan tiwelit tikchiwat klik pal tikitat uksejse iswat pal timumachtiat sejseuk tay tiknekit tikmatit, wan ijkiuni, muchi ne ijiswat mupiktiwit ne se iwan ne seuk wan tiwelit tiktemuat muchi tay tiknekit tikajsit pal timumachtiat.
=== Se amat ipal muchi ===
Ne Wikiamachti Tik Nawat se "amat" ipal muchi, tay '''te timunekit titashtawiat''' pal tikpiat wan pal tikitat, ika muchi welit kitat su kipiat se computadoraj wan su kipia internet.
=== Se amat tapujtuk ===
Ne Wikiamachti tik Nawat nusan se "amat" tapujtuk ipal muchi, tesu semaya pal tikitat, nusan pal '''titajkwiluat ijtik yaja'''. Muchi ká kinekit welit kipalewiat kijkwiluat ini amat su welit Nawat. Su te welit Nawat, te welit, ika muchi ne tajtajkwilul pal timumachtiat nemit semaya tik Nawat. Yajika, ne Wikiamachti tesu kichiwa se takat o se siwat isel, nian ume nian yey. Muchi ne tukniwan ne kinekit welit kichiwat. Su se kineki, weli kijkwilua se tajkwilul pal timumachtiat se. Nusan su kita ka muijkwilujtuka se tajkwilul, wan ka uni tajkwilul tesu kipia muchi tay muneki wan ina ka kinekiuk seuk pal tikmatit, weli kitalilia tay ne kichiwa faltaj. Wan nusan su kita ka se tay mutalijtuk te nemi yek wan su kineki kipata pal naka yek, weli kipata.
== Taika muchijki ne Wikiamachti Tik Nawat? ==
Ne achtu taika nemi ne Wikiamachti, yaja pal kiane tikpiat se '''enciclopediaj tik Nawat'''. Melka uni, tiwelit tinat ka nemit nusan uksejse tajtaika yek ma tikchiwakan ne Wikiamachti Tik Nawat:
# Pal tikpiat se kan ne welit tikajsit '''tamatilis''' wan '''tamachtilis''' tik Nawat, ipal muchi ne Nawataketzat wan nusan muchi ne mumachtiat Nawat.
# Nusan pal tikpiat se kan ne Nawataketzat wan ne mumachtiat Nawat welit '''tajkwiluat''' tik Nawat pal kielnamikit ne taketzalis wan pal mumachtiat.
# Pal '''kipalewia''' ne taketzalis ika tiawit tikitat kan ikman te muita katka.
# Pal ne taketzalis '''weya''' wan muijkwilua mas, pal yaja yek te semaya pal titaketzat, nusan pal titajkwiluat.
# Pal nemit '''mas tukniwan''' ká yawit musentepewat wan muishmatit pal taketzat wan tajkwiluat tik Nawat, pal kiane yawi chikawaya wan muyulkwepa ne taketzalis.
== Ká ipal? ==
Ká ipal muchiwa ini Wikiamachti Tik Nawat? Ká welit kikwit pal mumachtiat? Ká welit kijkwiluat wan kichiwat ken yejemet kinekit?
Ini Wikiamachti nemi tik Nawat; yajika, welit tinat ka yaja ipal muchi ká taketzat Nawat, weli ka mumachtijket itech itejteku kwak chijchikitik katka o weli ka mumachtijtiwit kwak takamet wan siwatket o tik ne tamachtiluyan. Nusan yaja ipal muchi ká ashan nemit mumachtiat Nawat wan ipal muchi ká kinekit wan pewat mumachtiat.
Tinatiwit ka ne Wikiamachti ipal muchi, ka tapujtuk ipal muchi, wan ka muchi welit kikwit wan muchi welit kichiwat. Su ijkiuni, te welit tinat, nian tiknekit tinat, nian nemi yek ma tinakan ka aka te weli kichiwa o ka aka te weli kita wan mumachtia iwan ne Wikiamachti, su yaja se ká kipalewia, taketza wan weli ne Nawat wan su yaja mumati ka ne Nawat ipal.
Melka uni, ma te aka kielkawa ka ne Nawat ne taketzalis ipal ne techan metzali itukay ne Pipilmet wan ipal muchi ne Nawataketzat, wan achtu, ipal ne nojnoymet wan ne tukniwan ká senpa welitiwit wan taketztiwit Nawat ika yaja ne intaketzalis ne innoywan wan ne intechan; ika ini techan te kenha su te kipiaskia ne tay ipal wan ne tay ipal yaja ne itaketzalis wan ne ital. Su ashan tikishmatit muchi tay ipal ini techan pal ikman, yaja ika yejemet kipishtiwit wan kalwikatiwit wan techmachtijtiwit. Yejemet ajsitiwit hasta nikan pal ma te muelkawa tay ipal wan pal te puliwi ika ne itechan yawi tajpia ashan wan musta, pal tay ipal naka yultuk wan naka ken tay ipal. Yajika, muchi tikitat yek ka ini Wikiamachti ipal ne techan Pipil wan ne techan Nawataketza, wan tiknekit ma muchiwa ken yawi yek ipal ini techan, ika su te ijkiuni, te nemiskia se taika muchiwaskia.
q7t08h3h5dbakhlolnofmztxed9r9cd
Shinechpalewikan:Toponimia náhuat en náhuat
12
204
8550
1396
2026-01-29T23:39:06Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Toponimia náhuat en náhuat]] a [[Shinechpalewikan:Toponimia náhuat en náhuat]]
1395
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Se encuentra aquí una lista de topónimos (nombres de lugares) salvadoreños de origen náhuat con sus equivalentes ortográficos en castellano. Es decir, aquí se presenta la manera propuesta para escribir un determinado nombre cuando escribimos en náhuat, y a su lado, la manera en que el mismo nombre se escribe de costumbre cuando se está escribiendo en español. Su fin primario es práctico, el de saber cómo debemos escribir los nombres aquí, o bien saber a qué sitio nos referimos cuando usamos una ortografía náhuat para representar alguno de estos nombres. No pretende ser un diccionario exhaustivo ni definitivo de toponimia náhuat (ni ''en náhuat'' ni ''en español'') sino una guía para el uso en ''Wikiamachti Tik Nawat'' y en ''Yajyankwik Tik Nawat''. No se pretende tampoco que esta lista esté exenta de errores, cosa que es imposible en el momento actual porque es un campo muy poco trabajado y los estudios que existen -notablemente ''Toponimia náhuat de Cuscatlán'' por Pedro Geoffroy Rivas (San Salvador, ediciones 1961, 1973, 1982)- carecen en gran medida de fundamento científico, y como nuestro objetivo no es divertirnos con historias pintorescas y fantasiosas sino recuperar el uso serio de un idioma real, no nos bastan las vagas e infundadas especulaciones de aficionados sin criterios de rigor. Hay que insistir que la siguiente lista no es para nada un estudio definitivo sino una primera aproximación para llenar un vacío real, ya que nadie sabe y pocos se preocupan hasta ahora por cómo se deben escribir en náhuat los nombres de los lugares, y nosotros en cambio necesitamos saberlo (incluso con el riesgo de equivocarnos). Los errores podrán ser corregidos con el tiempo, ahora lo que hacemos es iniciar ese camino.
==Introducción==
A pesar de las reticencias acerca del contenido del libro de Geoffroy Rivas citado arriba, como hay que empezar con algo y se trata además de una conocida obra de referencia, el punto de partida para esta lista ha sido la suya. En el citado libro se ofrece para cada nombre una supuesta etimología náhuat, que según los conocimientos del náhuat ahora disponibles puede o bien ser evidentemente correcta, evidentemente incorrecta, no segura pero probable o no segura pero improbable, sin mencionar todos los puntos intermedios imaginables. La ortografía náhuat aquí propuesta se basa en la etimología señalada en ese libro cuando se considera segura o suficientemente probable o cuando no disponemos de otra idea mejor (pese al riesgo de posibles errores), pero cuando se vislumbra una idea mejor que a PGR parece que no se le ocurrió, podemos abandonar su propuesta a favor de la nuestra. También hay nombres cuyo origen no podemos determinar (es decir, rechazamos la sugerencia hecha y no tenemos otra mejor) pero que sí parece náhuat, donde la ortografía puede basarse en la forma conocida a través del castellano como el mejor testimonio que tenemos, porque no hay que olvidar que las formas en castellano también tienen valor documental, y a veces el único o el más fiable, siempre y cuando su interpretación esté bien fundada. Finalmente hay formas que muy posiblemente podrían no ser de origen náhuat aunque GPR ha querido tratarlas como si lo fueran (echando mano muchas veces al poder de una imaginación con demasiados pocos frenos). Aquí se ha intentado no imitar esos excesos, evitando imputar supuestos "orígenes" no justificados por los datos que tenemos. Preferimos errar por el lado de una forma "corrupta" pero atestiguada a fantasear formas que muy probablemente nunca existieron y no tienen nada que ver ni con el origen ni con la forma actual. Algunas veces aquí nos abstenemos y no incluimos el nombre en cuestión por no saber qué hacer con él, otras veces tal vez respetamos, por lo dicho, la forma actual aunque puede ser una "corrupción", pero tales "corrupciones" forman parte de la evolución natural de los topónimos de todas formas, y es una falsa premisa (¡ojo!) suponer que todo nombre de pueblo, río, montaña o valle necesariamente ha de "significar algo" y que ese significado histórico esté hoy día a nuestro alcance, cosa que no ocurre en ningún país ni cultura, ni en el náhuat tampoco podría ser el caso.
=== Notas ===
* Dentro de lo que ya se ha dicho, hay que advertir que algunas reconstrucciones aquí presentadas siguen siendo menos seguras que otras. Esto queda pendiente (insistimos) de futuros estudios.
* Se le invita a cualqier persona que disponga de mejor información, sobre todo conocimientos de documentación archival, tradiciones orales etc. al respecto, que colabore con este esfuerzo aportando lo que sabe. Se pueden utilizar las casillas de la tercera columna para añadir observaciones pertinentes sobre nombres particulares. También existe naturalmente la página de discusión de esta página.
* En algunos casos puntuales donde se sugiere una forma náhuat igual que la castellana (o casi), mientras que PGR sugiere otra solución, esto puede significar que en nuestra opinión hay que rechazar dicha sugerencia de PGR como poco o nada probable o incluso imposible.
* Recuérdese que el objetivo de esta lista no es encontrar el "significado" de los nombres sino simplemente proponer una manera de escribirlos en el náhuat actual (moderno), que sea acorde con el pasado de esos nombres en la medida en que eso se pueda lograr (que no es siempre el caso).
== Topónimos salvadoreños de origen náhuat, en náhuat y castellano ==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ Topónimos salvadoreños de origen náhuat (actualizado por --[[Tuknew:A R King|A R King]] ([[Tuknew titajtaketzakan:A R King|talk]]) 16:18, 18 June 2013 (UTC))
! Náhuat
! Castellano
! Anotaciones
|-
| Achichilku
| Achichilco
|
|-
| Achilan
| Achila
|
|-
| Achinkan
| Achinca
|
|-
| Achiutal, Ne
| Achiotal, El
|
|-
| Achiutepek
| Achiotepec
|
|-
| Achiutitan
| Achutitan, Achutica
|
|-
| Achiut, Ne
| Achiote, El
|
|-
| Ajkuapan
| Acuapa
|
|-
| Akachapan
| Acachapa
|
|-
| Akakalku
| Acacalco
|
|-
| Akashuttan
| Acajutla
|
|-
| Akatepek
| Acatepeque
|
|-
| Akatitan
| Acatitan
|
|-
| Akawalpan
| Acahuaspa
|
|-
| Akawapan
| Acahuapa
|
|-
| Akayu
| Acayo
|
|-
| Akiskilyu
| Aquisquillo
|
|-
| Akulwakan
| Aculhuaca
|
|-
| Akumunkan
| Acomunca
|
|-
| Akwitayan
| Acuitaya
|
|-
| Altina
| Altina
|
|-
| Alutepek
| Alotepeque
|
|-
| Amakwilku
| Amaquilco
|
|-
| Amapultan
| Amapulta
|
|-
| Amatal
| Amatal
|
|-
| Amatepek
| Amatepec, Amatepeque
|
|-
| Amatitan
| Amatitan
|
|-
| Amayu
| Amayo
|
|-
| Amil
| Amel
|
|-
| Ampupultan
| Amapupulta
|
|-
| Amultzinku
| Amulsingo
|
|-
| Amulunkan
| Amulunca
|
|-
| Amusapan
| Amusapa
|
|-
| Anal
| Anal
|
|-
| Analku
| Analco
|
|-
| Analkuapan
| Analcuapa
|
|-
| Anchetan
| Ancheta
|
|-
| Anchiku
| Anchico
|
|-
| Anchilan
| Anchila
|
|-
| Apakilin
| Apaquilin
|
|-
| Apalapan
| Apalapa
|
|-
| Apanekan
| Apaneca
|
|-
| Apanishkwaliu
| Apaniscualio
|
|-
| Apankayu
| Apancayo
|
|-
| Apankuyu
| Apancoyo
|
|-
| Apanshajkal
| Apanchacal
|
|-
| Apantan
| Apanta
|
|-
| Apantani
| Apantani
|
|-
| Apanteu
| Apanteos
|
|-
| Apanti
| Apante
|
|-
| Apantzin
| Apancin, Apanzin
|
|-
| Apantzinku
| Apancingo
|
|-
| Apantzinti
| Apancinte
|
|-
| Apastepek
| Apastepeque
|
|-
| Apatzunteu
| Apasonteo
|
|-
| Apetitan
| Apetitan
|
|-
| Apipilkan
| Apipilca
|
|-
| Apuyekan
| Apuyeca
|
|-
| Asakwalpan
| Azacualpa
|
|-
| Asakwalpia
| Azacualpia
|
|-
| Aselwat
| Acelhuate
|
|-
| Aseseku
| Aceseco
|
|-
| Asesetan
| Aceceite
|
|-
| Ashalpan
| Asalpa
|
|-
| Ashalpulku
| Ashapuco
|
|-
| Ashuchitan
| Achuchitan
|
|-
| Ashuchiu
| Asuchio
|
|-
| Ashuluku
| Ajuluco
|
|-
| Ashunti
| Ajunte
|
|-
| Asilan
| Acilan
|
|-
| Asilaw
| Acilao
|
|-
| Asuyatepek
| Asuyatepec
|
|-
| Ataku
| Ataco
|
|-
| Atekusul
| Atecozol
|
|-
| Atepetitan
| Atepetitan
|
|-
| Atikisayan
| Atiquizaya
|
|-
| Atiluyan
| Atiluyan
|
|-
| Atitan
| Atitan
|
|-
| Atiwayu
| Atihuayo
|
|-
| Atzinu
| Asino
|
|-
| Atzitzinu
| Achichino
|
|-
| Atzunpan
| Asumpa, Atsumpa
|
|-
| Awachapan
| Ahuachapan
|
|-
| Awachian
| Aguachian
|
|-
| Awachutitan
| Aguachutitan
|
|-
| Awakatan
| Aguacata
|
|-
| Awakat, Ne
| Aguacate, El
|
|-
| Awakayu
| Aguacayo
|
|-
| Awakulan
| Aguacula
|
|-
| Awaltekuyan
| Agualtecuyan
|
|-
| Awishutan
| Agüishuta
|
|-
| Awishuyu
| Agüijoyo, Ahuijuyo
|
|-
| Ayakachapan
| Ayacachapa
|
|-
| Ayawalu
| Ayagualo
|
|-
| Ayutan
| Ayuta
|
|-
| Ayutepek
| Ayutepeque
|
|-
| Ayutikan
| Ayutica
|
|-
| Ayutuchapan
| Atushcapa
|
|-
| Ayutuchtepek
| Ayutuxtepeque
|
|-
| Chachakastan
| Chachacaste
|
|-
| Chachawatan
| Chachahuate
|
|-
| Chakalan
| Chacala
|
|-
| Chakalapan
| Chacalapa
|
|-
| Chakalkuyu
| Chacalcoyo
|
|-
| Chakaltzinku
| Chacalcingo
|
|-
| Chakalwakan
| Chacahuaca
|
|-
| Chalchiwapan
| Chalchuapa
|
|-
| Chalchiwit
| Chalchigüe
|
|-
| Chalchiwtian
| Chalchutia
|
|-
| Chanhejekat
| Chanejecat
|
|-
| Chankalakan
| Chancalaca
|
|-
| Chankalan
| Chancala
|
|-
| Chankalyu
| Changallo
|
|-
| Chanmapachin
| Chanmapache
|
|-
| Chanmiku
| Chanmico
|
|-
| Chanmikwishti
| Chanmicuiste
|
|-
| Chanmuku
| Chanmoco
|
|-
| Chanpan
| Champa
|
|-
| Chanshuti
| Chanjute
|
|-
| Chantakama
| Chantagama
|
|-
| Chantakamay
| Chantacamay
|
|-
| Chantekwani
| Chantecuani
|
|-
| Chantewitz
| Chantehuits
|
|-
| Chanwishti
| Changüiste
|
|-
| Chawisapan
| Chauzapa
|
|-
| Chichipajti
| Chichipate
|
|-
| Chichiwa
| Chichihua
|
|-
| Chichiwaltepek
| Chichigualtepec
|
|-
| Chichuntepek
| Chichontepec
|
|-
| Chikiwat
| Chiquihuat
|
|-
| Chikunweshu
| Chiconhuezo
|
|-
| Chilakua
| Chilacua
|
|-
| Chilama
| Chilama
|
|-
| Chilamapan
| Chilamapa
|
|-
| Chilamatan
| Chilamate
|
|-
| Chilapan
| Chilapa
|
|-
| Chilatan
| Chilata, Chilate
|
|-
| Chilkuyu
| Chilcuyo
|
|-
| Chilmikan
| Chilmica
|
|-
| Chilteupan
| Chiltiupan
|
|-
| Chil, Ne
| Chile, El
|
|-
| Chimalapan
| Chimalapa
|
|-
| Chinamekan
| Chinameca
|
|-
| Chinamekantepek
| Chinamecantepec
|
|-
| Chipilapan
| Chipilapa
|
|-
| Ichanmichin
| Ichanmichin
|
|-
| Ichanpapalut
| Ichanpapalut
|
|-
| Ichantzitzimit
| Ichanzizimit
|
|-
| Ichkakuyu
| Izcacuyo
|
|-
| Ichmalistapan
| Ichmalistapa
|
|-
| Ijtzalku
| Izalco
|
|-
| Iksutal
| Izotal
|
|-
| Ilamatepek
| Ilamatepec
|
|-
| Iluapa
| Iluapan
|
|-
| Iluasku
| Ilobasco
|
|-
| Ilupanku
| Ilopango
|
|-
| Istamatepek
| Istamatepec
|
|-
| Istashuchit
| Istasuche
|
|-
| Istawa
| Istagua
|
|-
| Istawapan
| Istaguapan
|
|-
| Istepek
| Istepeque
|
|-
| Iswatan
| Ishuatan
|
|-
| Kachiwal
| Cachigual
|
|-
| Kakalakan
| Cacalaca
|
|-
| Kakalutan
| Cacaluta, Cacalutan
|
|-
| Kakalutepek
| Cacalotepeque
|
|-
| Kakalut, Ne
| Cacalote, El
|
|-
| Kakapan
| Cacapa
|
|-
| Kakawanantzin
| Cacahuanance
|
|-
| Kakawashuchit
| Cacahuasuchil
|
|-
| Kakawataliu
| Cacahuatalio
|
|-
| Kakawatan
| Cacahuata
|
|-
| Kakawat, Ne
| Cacahuate, El
|
|-
| Kakawtal, Ne
| Cacaotal, El
|
|-
| Kaktan
| Cacta
|
|-
| Kalapan
| Calapa
|
|-
| Kalpuli
| Calpules
|
|-
| Kaltzinhapan
| Calcinapa
|
|-
| Kaltzunti
| Calzontes
|
|-
| Kaluku
| Caluco
|
|-
| Kamutepek
| Camotepeque
|
|-
| Kapakiapan
| Capaquiapa
|
|-
| Kapulatasti
| Capulataste
|
|-
| Kapulin, Ne
| Capulin, El
|
|-
| Kasawitztan
| Casahuesta
|
|-
| Kashal
| Cashal
|
|-
| Kashawa
| Cashahua
|
|-
| Kashit
| Cajete
|
|-
| Kawilut, Ne
| Cahuilote, El
|
|-
| Kawtan
| Cauta
|
|-
| Kayawankan
| Cayahuanca
|
|-
| Kechulapan
| Quechulapan
|
|-
| Ketzalapan
| Quezalapa
|
|-
| Ketzalatan
| Quezalate
|
|-
| Ketzaltepek
| Quezaltepeque
|
|-
| Kuapan
| Coapa, Cuapa, Cuguapa
|
|-
| Kuatentzukal
| Cuguatenzucal
|
|-
| Kuatepek
| Coatepeque
|
|-
| Kuayan
| Cuaya
|
|-
| Kuchuapan
| Cuchuapa
|
|-
| Kuchutan
| Cuchuta
|
|-
| Kujtakuskat
| Cutacuscat
|
|-
| Kujtal
| Cutal
|
|-
| Kujtan
| Cuhtan, Cuta, Cute
|
|-
| Kujtenanpan
| Cutenampa
|
|-
| Kujtiapan
| Cutiapa
|
|-
| Kujtitanapan
| Cutitanapa
|
|-
| Kukiama
| Coquiama
|
|-
| Kukukatan
| Cucucato
|
|-
| Kukulujku
| Cugulusco
|
|-
| Kukumakayan
| Cucumacayan
|
|-
| Kukumatan
| Cucumatlan
|
|-
| Kulichan
| Culichan
|
|-
| Kulinapan
| Culinapa
|
|-
| Kulku
| Colco
|
|-
| Kumalapan
| Comalapa
|
|-
| Kumapan
| Comapa
|
|-
| Kumasawan
| Comasahua
|
|-
| Kumekayu
| Comecayo
|
|-
| Kumisat
| Comizate
|
|-
| Kunakastal, Ne
| Conacastal, El
|
|-
| Kunakasti
| Guanacaste, Guanacastillo
|
|-
| Kunakasti, Ne
| Conacaste, El
|
|-
| Kuntamal
| Contamal
|
|-
| Kuntan
| Cunta, Cuntan
|
|-
| Kuntepek
| Contepeque
|
|-
| Kuntiapan
| Cuntiapa
|
|-
| Kupalchan
| Copalchan
|
|-
| Kupalchin
| Copalchin
|
|-
| Kupaliu
| Copalio
|
|-
| Kupan
| Cupa
|
|-
| Kupanti
| Copante, Cupante
|
|-
| Kupapayu
| Copapayo
|
|-
| Kupatatzun
| Copatacho
|
|-
| Kupinku
| Cupinco
|
|-
| Kupinul
| Guapinol
|
|-
| Kupinulan
| Copinula
|
|-
| Kupinulapan
| Copinolapa
|
|-
| Kupinul, Ne
| Copinol, El
|
|-
| Kusamaluku
| Cusamaluco
|
|-
| Kushinikwil
| Cujinicuil
|
|-
| Kushinikwilapan
| Cujinicuilapa
|
|-
| Kushuapan
| Cujuapa
|
|-
| Kushukuyu
| Cujucuyo
|
|-
| Kushutepek
| Cojutepeque
|
|-
| Kuskachapan
| Cuscachapa
|
|-
| Kuskatan
| Cuscatlan
|
|-
| Kuskatantzinku
| Cuscatancingo
|
|-
| Kusku
| Cuzcuz
|
|-
| Kusmapan
| Cusmapa, Cuzmapa
|
|-
| Kusmashapan
| Cusmajapa
|
|-
| Kusmashat
| Cuzmajat
|
|-
| Kusmashat
| Cusmajate
|
|-
| Kusuku
| Cusuco
|
|-
| Kutumay
| Cutumay
|
|-
| Kutumayu
| Cutumayo
|
|-
| Kutzitzimapan
| Cosisimapa
|
|-
| Kuyantepek
| Cuyantepeque
|
|-
| Kuyawalu
| Cuyagualo
|
|-
| Kuyuapan
| Cuyuapa
|
|-
| Kuyuiskat
| Ciyuiscat
|
|-
| Kuyultepek
| Cuyultepec
|
|-
| Kuyultitan
| Cuyultitan
|
|-
| Kuyusashiku
| Cuyuzaxico, El
|
|-
| Kuyutepek
| Cutustepe
|
|-
| Kuyut, Ne
| Coyote, El
|
|-
| Kwachipilin
| Guachipilin
|
|-
| Kwajku
| Guaco
|
|-
| Kwajkutekti
| Guacotecti
|
|-
| Kwalpukkan
| Gualpuca
|
|-
| Kwalpupu
| Gualpopo
|
|-
| Kwaltekan
| Gualteca
|
|-
| Kwaltzinkan
| Gualcinga
|
|-
| Kwaltzinku
| Gualcinco
|
|-
| Kwashinikil
| Cuajiniquil, Guajiniquil, Guajiniquilar
|
|-
| Kwelneshat
| Kuelnexat
|
|-
| Kwikwish
| Cuicuish
|
|-
| Kwilapan
| Cuilapa
|
|-
| Kwisisilapan
| Cuicicilapa
|
|-
| Kwisnawat
| Cuisnahuat
|
|-
| Kwitasul
| Quitasol
|
|-
| Machakal
| Machacal
|
|-
| Maistapulan
| Maistapula
|
|-
| Makayu
| Macayo
|
|-
| Makutzin
| Maguci
|
|-
| Makutzinhapan
| Macusinapa
|
|-
| Makuyu
| Macuyo
|
|-
| Makwiliswat
| Maquilishuat
|
|-
| Malakatan
| Malacate
|
|-
| Malakatepek
| Malacatepeque
|
|-
| Malakateupan
| Malacatiupan
|
|-
| Malakuj
| Malacof
|
|-
| Malkojtan
| Malcote
|
|-
| Malkutal
| Malcotal
|
|-
| Masakuayu
| Masacuayo
|
|-
| Masatepeque
| Masatepek
|
|-
| Masawa
| Masagua
|
|-
| Masawaku
| Masaguaco
|
|-
| Masawat
| Masahuat
|
|-
| Mashikipil
| Majiquipil
|
|-
| Matakalpan
| Matagalpa
|
|-
| Matalan
| Matala
|
|-
| Matalapan
| Matalapa
|
|-
| Matalilama
| Matalilama
|
|-
| Matisatan
| Matizate
|
|-
| Mazakua
| Masacua
|
|-
| Melapan
| Melapa
|
|-
| Meshijkapan
| Mejicapa
|
|-
| Metaliu
| Metalio
|
|-
| Metapan
| Metapan
|
|-
| Miakayu
| Meacayo
|
|-
| Michantzinku
| Michansingo
|
|-
| Michapan
| Michapa
|
|-
| Milinku
| Milingo
|
|-
| Misatan
| Mizata
|
|-
| Mishtantzinku
| Mistancingo
|
|-
| Mistepe
| Mistepe
|
|-
| Mukuapan
| Mocuapa
|
|-
| Mukuyu
| Mocuyo
|
|-
| Mulunkan
| Molunca
|
|-
| Muluntepek
| Morontepeque
|
|-
| Muntepek
| Montepeque
|
|-
| Muyuapan
| Muyuapan
|
|-
| Muyuku
| Moyuco
|
|-
| Nakaskulu
| Nacascolo
|
|-
| Nakaspilu
| Nacaspilo
|
|-
| Nanastepek
| Nanastepeque
|
|-
| Nanatzin
| Nanatzin
|
|-
| Nanawatzin
| Nanahuatzin
|
|-
| Nantzintepek
| Nantzintepeque
|
|-
| Naulinku
| Nahuilingo
|
|-
| Nawalapan
| Nahualapa
|
|-
| Nawisalku
| Nahuizalco
|
|-
| Nawistepek
| Nahuistepeque
|
|-
| Nayatepek
| Nayatepeque
|
|-
| Neshapan
| Nejapa
|
|-
| Ninishtepek
| Nenistepeque
|
|-
| Nishteupan
| Nistupan
|
|-
| Nunantzin
| Nunancin
|
|-
| Nunualku
| Nonualco
|
|-
| Nunuapan
| Nonuapa
|
|-
| Palankapan
| Palancapa
|
|-
| Palejkan
| Paleca
|
|-
| Panchimalku
| Panchimalco
|
|-
| Papaluapan
| Papaluapan
|
|-
| Papaluatan
| Papaloate
|
|-
| Papalutan
| Papalute
|
|-
| Patachtan
| Patashte
|
|-
| Pataluchin
| Pataluchin
|
|-
| Pataluyan
| Pataluyan
|
|-
| Pepechtenanku
| Pepeistenango
|
|-
| Petakal
| Petacal
|
|-
| Petapan
| Petapa
|
|-
| Piltzinku
| Pilsingo
|
|-
| Pishishapan
| Pishishapa
|
|-
| Puchtan
| Pushtan
|
|-
| Pultzun
| Pulchun
|
|-
| Pululapan
| Pululapa
|
|-
| Pululuyan
| Pululuyan
|
|-
| Pulunkwilu
| Puluncuilo
|
|-
| Puchtan
| Puxtla
|
|-
| Sakakuyu
| Sacacoyo
|
|-
| Sakamil
| Sacamil, Zacamil
|
|-
| Sakapiluyan
| Sacapiluyan
|
|-
| Saluasapan
| Zalguazapa
|
|-
| Saluteupan
| Salutiupan
|
|-
| Sayulapan
| Sayulapa, Zayulapa
|
|-
| Sentzunapan
| Sensunapan
|
|-
| Sentzunatan
| Sonsonate
|
|-
| Sentzuntepek
| Sensuntepeque
|
|-
| Sesekapan
| Cececapa
|
|-
| Shalama
| Chalama
|
|-
| Shalan
| Chala
|
|-
| Shalapan
| Jalapa
|
|-
| Shalatan
| Chalata
|
|-
| Shalatenanku
| Chalatenango
|
|-
| Shalatepek
| Chalatepeque
|
|-
| Shalku
| Chalco
|
|-
| Shaltekan
| Jalteca
|
|-
| Shaltepek
| Chaltepe, Jaltepeque
|
|-
| Shaltipan
| Chaltipa
|
|-
| Shapuapan
| Zapoapa
|
|-
| Shapunusku
| Chapunuzco
|
|-
| Shaputitan
| Zapotitan
|
|-
| Shapuyulu
| Zapuyulo
|
|-
| Shashalapan
| Zazalapa
|
|-
| Shikalapa
| Jicalapa
|
|-
| Shikilisku
| Jiquilisco
|
|-
| Shikuapan
| Chicuapa
|
|-
| Shikupan
| Chicuba
|
|-
| Shikutan
| Chicote
|
|-
| Shila
| Jila
|
|-
| Shinyuapan
| Jiñuapa
|
|-
| Shinyuku
| Jiñuco
|
|-
| Shuchiapan
| Chuchapan
|
|-
| Shuchilamajku
| Chuchilamaco
|
|-
| Shuchinanku
| Suchinango
|
|-
| Shuchitutu
| Suchitoto
|
|-
| Shuchutepek
| Chuchutepec
|
|-
| Shukuapan
| Jucuapa
|
|-
| Shukutepek
| Chucutepeque
|
|-
| Shukutitan
| Chucutitan
|
|-
| Shukuyu
| Chucuyo
|
|-
| Shulutan
| Jolote
|
|-
| Shushulan
| Shushula
|
|-
| Shushuttan
| Jujutla
|
|-
| Shutal
| Jutal
|
|-
| Shutiak
| Jutiac
|
|-
| Shutiapan
| Jutiapa
|
|-
| Shutiat
| Shutiat
|
|-
| Shutikan
| Shuteca
|
|-
| Shutiu
| Jutio
|
|-
| Sincuyo
| Sinkuyu
|
|-
| Sintepe
| Sintepe
|
|-
| Sintepek
| Sintepeque, Zintepeque
|
|-
| Sisiwilapan
| Zizihuilapa
|
|-
| Sisiwitan, Ne
| Cicihuites, Los
|
|-
| Sitalan
| Citala
|
|-
| Siwananku
| Siguanango
|
|-
| Siwapan
| Siguapan
|
|-
| Siwapilapan
| Siguapilapan
|
|-
| Siwatan
| Cihuatan, Sihuatan
|
|-
| Siwatepek
| Cihuatepeque, Siguatepeque
|
|-
| Siwatewakan
| Cihuatehuacan
|
|-
| Sukiapan
| Soquiapan, Suquiapa
|
|-
| Sukiat
| Suquiat
|
|-
| Suyapanku
| Soyapango
|
|-
| Suyatan
| Suyate
|
|-
| Tachimaluyan
| Tachimaluya
|
|-
| Tachku
| Tasco
|
|-
| Tajkupan
| Tacuba
|
|-
| Tajkwilujlan
| Tajcuilujlan
|
|-
| Talchaluyan
| Talchaluya
|
|-
| Talketzal
| Talquezal
|
|-
| Talkumunkan
| Talcomunca
|
|-
| Talkwaluyan
| Talcualuya
|
|-
| Talnamikkan
| Talnamica
|
|-
| Talpan
| Talpa
|
|-
| Talpashukut
| Talpashucut
|
|-
| Talquetzalapan
| Talquezalapa
|
|-
| Talshapuyu
| Talsapuyo
|
|-
| Taltapankan
| Taltapanca
|
|-
| Taltzinhapan
| Talsinapa
|
|-
| Talulin
| Talule, Talulin, Telulen
|
|-
| Tamakan
| Tamaca
|
|-
| Tamakastan
| Tamagashte
|
|-
| Tapakaluyan
| Tapacaluya
|
|-
| Tapalwakan
| Tapalhuaca
|
|-
| Tapechapan
| Tapechapa
|
|-
| Tasuchan
| Tasucha
|
|-
| Tasulan
| Tasula
|
|-
| Tasulat
| Tasulat
|
|-
| Tatalpan
| Tatalpa
|
|-
| Tawilapan
| Tahuilapa
|
|-
| Tayuapan
| Tayguapa
|
|-
| Tekanaktan
| Tecanacta
|
|-
| Tekapan
| Tecapan
|
|-
| Tekechulapan
| Tequechulapa
|
|-
| Teksisapan
| Texisapa, Tezizapan
|
|-
| Teksisatan
| Teksisate, Tezizate
|
|-
| Teksispulku
| Texispulco
|
|-
| Teksistepek
| Texistepeque
|
|-
| Tekulukan
| Tecoluca
|
|-
| Tekuluku
| Tecoloco
|
|-
| Tekulutan
| Tecolote
|
|-
| Tekuma
| Tecuma
|
|-
| Tekumapan
| Tecomapa
|
|-
| Tekumashuchit
| Tecomasuche
|
|-
| Tekumatan
| Tecomatan
|
|-
| Tekumatepe
| Tecomatepe
|
|-
| Tekunalan
| Teconalan
|
|-
| Telshapuyulu
| Telsapuyulo
|
|-
| Tenanku
| Tenango
|
|-
| Tenantzinku
| Tenancingo
|
|-
| Tepeak
| Tepeyac
|
|-
| Tepeawa
| Tepeagua
|
|-
| Tepechama
| Tepechame
|
|-
| Tepechapan
| Tepechapa
|
|-
| Tepechtenanku
| Tepeistenango
|
|-
| Tepechulu
| Tepechulo
|
|-
| Tepekuyu
| Tepecoyo
|
|-
| Tepetitan
| Tepetitan
|
|-
| Tepetzuntan
| Tepezontes
|
|-
| Tepeuluna
| Tepeoluna
|
|-
| Tepultepek
| Tepiltepec
|
|-
| Tepupulku
| Tepupulco
|
|-
| Tepuputzku
| Tepupusco
|
|-
| Teshkaliu
| Tescalio
|
|-
| Teshukan
| Teshuca
|
|-
| Teshutepek
| Tejutepeque
|
|-
| Teshuttan
| Tejutla
|
|-
| Teteshkal
| Teteshcal
|
|-
| Teteshkalikan
| Teteshcaligue
|
|-
| Tetitan
| Tetitan
|
|-
| Teutepek
| Teotepeque
|
|-
| Teutzintan
| Teosinte
|
|-
| Tewakan
| Tehuacan
|
|-
| Tewitztan
| Tehuista, Tehuiste
|
|-
| Tewitzyu
| Tehuecho, Tehuicho
|
|-
| Tiankisa
| Tianguisa
|
|-
| Tilapan
| Tilapa
|
|-
| Tilatan
| Tilate
|
|-
| Tiltepek
| Tiltepeque
|
|-
| Tisapan
| Tizapa
|
|-
| Tisatan
| Tizate
|
|-
| Tiwashku
| Tihuashco
|
|-
| Tiwilukuyu
| Tihuilocoyo
|
|-
| Tuchanhapan
| Tuchanapan
|
|-
| Tulan
| Tula
|
|-
| Tulapan
| Tulapan
|
|-
| Tulima
| Tulima
|
|-
| Tulukan
| Toluca
|
|-
| Tulunkuaku
| Tuluncuaco
|
|-
| Tunakatepek
| Tonacatepeque
|
|-
| Tunalan
| Tonala
|
|-
| Tunalapan
| Tonalapa, Tunalapa
|
|-
| Tunalmil
| Tunalmil
|
|-
| Tutulan
| Tutulen
|
|-
| Tutultepek
| Tutultepeque
|
|-
| Tutunilku
| Tutunilco
|
|-
| Tzakwapan
| Sacuapa, Zacuapa
|
|-
| Tzikawital
| Sicahuital
|
|-
| Tzikawit, Ne
| Cicahuite, El
|
|-
| Tzinakamapan
| Chinacamapan
|
|-
| Tzinakanhapan
| Sinacamapa
|
|-
| Tzinatepek
| Cinatepeque, Zinatepeque
|
|-
| Tzinkuyan
| Cincuya
|
|-
| Tzinkwil
| Chincuil
|
|-
| Tzinpantepek
| Chinpantepeque
|
|-
| Tzintuk
| Chintuc
|
|-
| Tzinuapan
| Chinuapa
|
|-
| Tzitzikastan
| Chichicaste
|
|-
| Tzitzikastepek
| Chichicastepeque
|
|-
| Tzitzimiapan
| Sisiniapa
|
|-
| Tzitzimitepe
| Sisimitepe
|
|-
| Tzunkal
| Zuncal
|
|-
| Tzunsakatan
| Sonzacate
|
|-
| Tzuntzakuyu
| Zunzacuyo
|
|-
| Tzuntzakwapan
| Sunzacuapa, Zunzacuapa
|
|-
| Tzuntzapuyu
| Sunzapuyo
|
|-
| Tzupilutepek
| Zopilotepeque
|
|-
| Uatal
| Huatal
|
|-
| Uchukayu
| Ochugayo
|
|-
| Ukutepek
| Ocotepec
|
|-
| Ukwilan
| Ocuila
|
|-
| Ulapan
| Ulapa
|
|-
| Ulukwiltan
| Olocuilta
|
|-
| Uluttan
| Ulutlan
|
|-
| Ulutzinku
| Olosingo
|
|-
| Ushia
| Ushia
|
|-
| Ushikal
| Ushical
|
|-
| Ustua
| Ostua
|
|-
| Ustukal
| Ostucal
|
|-
| Ustuma
| Ostuma
|
|-
| Usulutan
| Usulutan
|
|-
| Washapan
| Guazapa
|
|-
| Washin
| Guaje
|
|-
| Washkal
| Huascali
|
|-
| Washkojtan
| Guascota
|
|-
| Washtenan
| Guastena
|
|-
| Weweapan
| Gueveapa, Hueveapa
|
|-
| Weyaltepe
| Guayaltepe
|
|-
| Weyaltepek
| Guayantepeque
|
|-
| Weyapan
| Guayapa, Güeyapa
|
|-
| Weyatan
| Guayata
|
|-
| Weykumi
| Guaycume
|
|-
| Weytzunkal
| Guayzuncal
|
|-
| Witzaltepek
| Huizaltepec
|
|-
| Witzapan
| Huitziapa
|
|-
| Witziltepek
| Huisiltepeque
|
|-
| Witzkilapan
| Güisquilapa
|
|-
| Witzkujtan
| Huiscuta
|
|-
| Witzkuyul
| Güiscoyol, Huiscoyol
|
|-
| Witzkuyulapan
| Güiscoyolapa, Huiscoyolapa
|
|-
| Witzkuyulatan
| Huiscoyolate
|
|-
| Witzkuyulu
| Huiscoyulo
|
|-
| Witztumatan
| Huistomate
|
|-
| Yualku
| Yuhualco
|
|-
| Tzakatekulukan
| Zacatecoluca
|
|}
7qc4ywwnkmzo5uta4ihr5euspgj7qfx
Ayuda:Vocabulario
0
205
1398
1397
2026-01-29T23:23:38Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1397
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Incubator:Vocabulario]]
b9527ph2748ve5jq6rkp919gvzw8jye
Ayujwach
0
206
8648
1404
2026-01-30T13:15:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4724385]]
8648
wikitext
text/x-wiki
= Ayujwach (Ish ayuj Tatisti) =
[[Taanalis:Alhuashte.jpg|thumb|334x334px|Ayujwach]]
== Itachishka ==
Ne Alguashte tik kastiya ne ish ayuj Tatisti. Tikmakat takwal ka Kuskatan.
Ayuj Shamantuk o Tamanti.
== Ken tikchiwa <ref>Preparación</ref> ==
# Ish ayuj tikchiwat Shamantuk tik Kumal.
# tikchiwat Tatisti tik ne Tatisilis o iwan Kwelpaj.
# Tikmakat istat iwan Tatisti.
== Ken kimaka <ref>Usos</ref> ==
Ayujwach kimaka iwan Atul Shukuk.
Alguashte tikshawaltiat tik ne itajtakil. Ayujwach tikmakat tik se Wajkal.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
Alguashte. (n.d.). Retrieved from <nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Alguashte#:~:text=Alguashte%2Calhuashte%2C%20aihuashte%2C%20aiguashte,Esta%20tiene%20un%20color%20verdoso</nowiki>.
Alguashte salvadoreño: el condimento ancestral que da sabor único. (n.d.). Retrieved from <nowiki>https://www.elsalvador.com/vida/hogar-y-espacios/alguashte-salvadoreno-condimento-ancestral-recetas/1240315/2025/</nowiki>
Alguashte. (2025). Retrieved from <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Alguashte</nowiki>
so8qyffqc2zfw869v3uwkn0ir91tyfs
Ayuti
0
207
9657
8649
2026-04-06T11:54:31Z
Kwamikagami
437
9657
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Tortuga morrocoy Sabanero.jpg|thumb|right|Se ayutzin]]
Ne '''ayutzin''' se [[animal]] ipal ne temiaka itukay ''testudine''.
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
tlx3ngjp6ba175pkrxbmx0hhbu8qs9o
Ayutuch
0
208
9658
8650
2026-04-06T11:55:04Z
Kwamikagami
437
9658
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Armadillo2.jpg|thumb|right|Se ayutuch.]]
Ne '''ayutuch''' u '''chupulul''' se [[Animal|kojtanchanej]] ipal ne familiaj itukay ''Dasypodidae''. Ne ajayutuch kikwat [[tzikat]], [[Ne tzunpupu|tzunpupu]] wan [[talshinach]]. <ref>https://www.nationalgeographic.es/animales/armadillo#cite_note-1</ref>
[[Taanalis:Cabassous-centralis-1.png|thumbnail|upright=1.5|Se ayutuch tik ne kujtan.|center]]
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
89xfhid98ehz9vr2lfkh5iu0obx96q9
Ayutzin
0
209
9659
8651
2026-04-06T11:56:03Z
Kwamikagami
437
/* Ken itachishka? */
9659
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Ne ayutzin''' yaja se kojtanchanej ipal ne imiekawan itukay [[:es:Testudines|testudine]]<ref>Nombre cientifico de las tortugas</ref>. [[:es:Reptilia|Sesek ne iesyu]] ne ayutzin.<ref>Que son los reptiles?</ref></big>
[[Taanalis:Geochelone carbonaria 01.jpg|thumb|203x203px|<big>'''Ne ayutzin itzuntekun'''</big>
{| class="wikitable"
! colspan="3" |AYUTZIN
|-
! colspan="3" |Taxonomíaj
|-
!Reinoj:
| colspan="2" |Animalia
|-
!Subreinoj:
| colspan="2" |Eumetazoa
|-
!Filoj:
| colspan="2" |Chordata
|-
!Subfiloj:
| colspan="2" |Vertebrata
|-
!Superclasej
| colspan="2" |Tetrapoda
|-
!Clasej:
| colspan="2" |Sauropsida
|-
!Subclasej:
| colspan="2" |Diapsida
|-
!Infraclasej:
| colspan="2" |Archosauromorpha(Archelosauria)
|-
!(sin rango):
| colspan="2" |Pantestudines
|-
!Orden:
| colspan="2" |'''Testudines'''Linnaeus, 1758
|}
[[Taanalis:Turtle diversity.jpg|frameless|195x195px]]]]
== '''Ken itachishka?''' ==
<big>Ne iweyka ne ayutzin patawak wan kutu wan yaja kipia [[:es:Caparazón_(tortuga)|ishulunyu.]]<ref>El caparazon de tortugas</ref> Yaja kipia ne iorganojmet tik iweyka</big><!-- Que? yaja kipiya tajtakutun? tay kineki ina ini? --><big>, yaja [https://100libroslibres.com/la-ruta-de-humboldt-tomo-1-los-huevos-de-tortuga tapishua] <ref>Huevos de tortuga</ref>wan yaja yulik nejnemi.</big>
[[Taanalis:Haeckel Chelonia.jpg|thumb|<big>[https://incubator.wikimedia.org/wiki/File:Haeckel_Chelonia.jpg Ne ayutzin ipal ikman]<ref>Su evolucion</ref></big>|upright|center]]
<big><br />
Nemi mas ke yey tzunti especiej tik ne Taltikpak wan seki welit nemit yultiwit astaj sentzunti unpual majtakti shiwit. Ne ayutzin pal ikman nusan kipiatuya sesek iesyu kwak nemituya pak ne taltikpak</big> <!-- Tay ankinekit anhinat nikan? ka ne ajayutzin ipal ikman kipiyatuyat sesek ne inesyu nusan? --><big>([https://blogthinkbig.com/como-eran-las-tortugas-en-la-prehistoria Se pual makwil mijmillon)]<ref>Las Tortugas en la prehistoria</ref></big>
[[Taanalis:Éclosion tortue d'Hermann.JPG|thumb|345x345px|<big>'''Ken nesi ne ayutzin?'''</big>]]
== '''<big>Tay kikwa?</big>''' ==
<big>Keman nemi tik ne at kikwa:</big>
* <big>michin</big>
* <big>teksiwij</big>
* <big>atukat</big>
* <big>sakat.</big>
[[Taanalis:Caparazontestudiesescamas.png|thumb|<big>Ne ishulunyu</big>|256x256px]]
<big>Keman yaja nemi ijpak ne tal kikwa:</big>
* <big>kwilin</big>
* <big>shuti</big>
* <big>sakat</big>
* <big>iswat</big>
* <big>takil</big>
== '''Ne tapalewiani''' ==
<references />
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
4of0vql7t7ewfl5k7dke0f0dztlii5u
Baja California
0
210
8652
1465
2026-01-30T13:15:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q58731]]
8652
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Baja California in Mexico.svg|197px|right]]
'''Baja California''' nos '''Baja California tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Baja California'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
7h3s57d79a0vx8ua7o70hsjx6boutqz
Baja California Sur
0
211
8653
1472
2026-01-30T13:15:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q46508]]
8653
wikitext
text/x-wiki
'''Baja California Sur''' nos '''Baja California Sur tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Baja California Sur'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
ag6657pes39pn9d2fz0fwiimnp64yiz
Baldwin IV of Jerusalem
0
212
8654
1477
2026-01-30T13:15:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q296850]]
8654
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:King Baldwin IV.png|thumb|King Baldwin IV]]
== Baldwin IV of Jerusalem ==
Baldwin IV kaj tiktukeytiat “The Leper King” tik ne shiwit 1161 tik ne techan Kingdom of Jerusalem. Yaja se wey Tuktiani<ref>King</ref> katka tik Jerusalem. Yaja tesu kipia ne ipijpilawan. Yaja se wey tapelewiani<ref>Defender</ref> tik Jerusalem ipal Saladin.
== Ne Ichtaka Itunal ==
Ne inan itukey katka Agnes of Courtenay. Wan ne iteku itukey katka Almaric of Jerusalem yaja tik ne techan Nesle, tik ne italyu France. Yaja se wey Tuktiani katka ne Jerusalem.
== Mikini ==
Yaja mikik ika kipia se kukulis iewayukwa<ref>Leprosy/Skin Disease</ref> katka tik ne shiwit se shikipil se tzunti nawi pual makwil.
== Ipana Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Baldwin_IV_of_Jerusalem
[[:en:Kingdom of Jerusalem|Https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Jerusalem]]
Https://en.wikipedia.org/wiki/Leprosy
pisgxap64ql3c0tm5fhsr98f59phn7x
Beatoj Rutilio Grande
0
213
8655
1484
2026-01-30T13:15:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q932501]]
8655
wikitext
text/x-wiki
'''Beatoj Rutilio Grande García'''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Rutilio_Grande</ref> S.J. nesik tik ne techan El Paisnal<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/El_Paisnal</ref> Kuskatan tik ne tunal makwil tik ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey. Yaja katka ne Palej
Yaja tzinpe katka ka Salvador Grande (yaja wey tatuktiani tik ne techan) wan Cristina García (inan mikik keman yaja kipiak katka nawi shiwit). Ne itejtekuwan pujpujpudiente katka. Inoya kiskalia katka. Ne inoya sujsul catolicaj.
Keman Beatoj Rutilio Grande García, S.J. piltzín katka yaja kimatki ne wey palej Luis Chávez wan González.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Chávez_y_González</ref>
Yaja kalak ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se ne seminario San José de la Montaña tik ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se. Yaja katka tamachtiani tik ne seminarioj San José de la Montaña nemahna yaja katka tatuktiani tik ne tamachtiluyan Externado San José.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Externado_de_San_José</ref>
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume yaja pejki muchiwa ne ikumpa Santoj Oscar Arnulfo Romero. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yaja katka ne tamachtiani ka ceremonia keman Santoj Oscar Arnulfo Romero kitukeytia katka ken Wey palej auxiliar ka Kuskatan
Tik ne tunal se pual nawi tik ne metzti chikyey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume yaja kimukwepji ken ne palej ka ital Aguilares.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Aguilares_(El_Salvador)</ref> Yaja kichiwki katka ne comunidades eclesiales de base (CEB)<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Comunidades_Eclesiales_de_Base</ref> yaja kimachtia katka ipanpa economíaj wan politicaj tik ne tatuktiani ka tatukani “Delegados del as palabras” uni inijiknwan musunket inwan ne tajpianimet ne itekuyu tal majmawit katka ka Ini tajtakamet.
Tik ne tunal majtakti ume tik ne metzti yey tik ne shiwit ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume Beatoj Rutilio Grande García (yaja kipiak ume pual chiknawi shiwit keman yaja mikik), Manuel Solórzano (yaja kipiak yey pual majtakti ume shiwit keman yaja mikik) wan Nelson Rutilio Lemus (yaja kipiak kashtul se shiwit keman yaja mikik) Beatoj Rutilio Grande García kiwika katka ne jeep tik ne Aguilares iwan ne Paisnal keman ne Escuadrones de la Muerte<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Escuadrones_de_la_muerte_(El_Salvador)</ref> kimiktijket yejemet.
Tik ne tunal se pual se tik ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil se pual ne papaj Francisco<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_(papa)</ref> autorizoj canonizacion tik ne palej wan ume laicos. Tik ne tunal se pual ume tik ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil se pua ume tik ne plaza Salvador del Mundo ne Cardenal Gregorio Rosa Chávez kichiwket Beatoj Rutilio Grande García Beatoj Manuel Solórzano Beatoj Nelson Rutilio Lemus wan Beatoj Cosme Spessotto.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Cosme_Spessotto_Zamuner</ref>
== Kan inatiwit ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
8mppera2ou19s7rmf9fbjgpi2ixiwqa
Beatrix Potter
0
214
8656
1488
2026-01-30T13:15:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q214565]]
8656
wikitext
text/x-wiki
'''Beatrix Potter''' (1866- 1943) yaja se tawawasuani, se takwikwiluani wan se mumachtiani pal kojkojtanchanejket Inglanterrachanejket katka.
== Ipanpa Beatrix Potter. ==
[[Taanalis:Rupert Potter, Beatrix Potter and Bertram Potter.jpg|left|thumb|Rupert William Potter, Beatrix Potter wan Walter Potter.]]
[[:es:Beatrix_Potter|Beatrix Potter]] yaja nesik se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikume se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chikwasen katka. Yaja nesik tik ne techan South Keningston, Londres. Ne inan itukey Helen Leech (1839–1932) katka wan ne iteku itukey Rupert William Potter (1832–1914) katka. Yaja itejtekuwan pujpudiente wan yejemet ingustuj ne ikwijkwikwil katka. Potter yaja kipiak se iikaw: Walter Bertram (1872–1918).
Beatrix wan Walter mumachtijket ka inchan iwan ne tajpiani wan ne tamachtiani. Yejemet kimachtijket sujsul yek ka ne pijpipil. Beatrix wan Walter kipiak nawijchin inchaku.
Potter mumachtij ne kojkojtanchanejket. Tik ne 1890s Potter mumachtij, kimamawasuj wan kitajkwiluj ipanpa ne kujkunanakat. Yaja ne iikaw iteku Sir Henry Enfield Roscoe (1833 - 1915) kinekik ma Beatrix mumachtij ka [[:es:Real_Jardín_Botánico_de_Kew|Real Jardín Botánico de Kew]], peroj Beatrix tesu mumachtia man ika yaja ne siwapil katka.
[[Taanalis:BenjaminBunny14.jpg|thumb|229x229px|Se ikwikwil pal [[:es:The_Tale_of_Peter_Rabbit|El cuento de Pedrito Conejo]] ]]
Potter igustuj amachtij wan ne ikwijkwikwil nusan katka. Tik ne 1890s yaja pejki ne itekiw pal takwikwiluani. Tik ne shiwit 1893 Potter kimawawasuj “[[:es:The_Tale_of_Peter_Rabbit|El cuento de Pedrito Conejo]]” (The Tale of Peter Rabbit) pal Noel, itelpuch pal Annie Moore. Katka Annie tajpiani wan tamachtiani pal Beatrix.
Tik ne shiwit 1901 Potter kineshtij ne amachti “El cuento de Pedrito Conejo” (The Tale of Peter Rabbit) pal yaja ichaku wan imiekawan, peroj tik ne shiwit 1902 Frederick Warne & Co kineshtij ne amachti “The Tale of Peter Rabbit” ka Reino Unido. Iikniwan ajtaketzat yek ipanpa ne amachti katka.
Tik ne shiwit 1905 Potter wan Norman Warne sennemit katka. Neman Warme mikik ika yaja kipiak leucemiaj. Neman Potter kikua Hill Top Farm ka Near Sawrey katka. Tik ne shiwit 1909 Potter kikua ne taluk katka.
Tik ne shiwit 1913 Potter munamiktij iwan William Heelis. Potter igustuj itunal ka kojtan iwan ishulejyu wan ichajchaku katka.
Potter kineshtij 23 amachti. Tik ne shiwit 1930 Potter tamik kineshtij inakas amachti. Neman yaja mutekitilij ka ne tal wan kichantij.
Tik ne shiwit 1943 yaja mikik pal pneumoniaj.
== Itekiw. ==
* ''[[:es:The_Tale_of_Peter_Rabbit|The Tale of Peter Rabbit]]'' (El cuento de Pedro el conejo travieso, 1902)
* ''The Tale of Squirrel Nutkin'' (El cuento de la ardilla Nogalina, 1903)
* ''[[:es:El_sastre_de_Gloucester|The Tailor of Gloucester]]'' (El sastre de Gloucester, 1903)
* ''The Tale of Benjamin Bunny'' (El cuento del conejito Benjamín, 1904)
* ''[[:es:El_cuento_de_los_dos_malvados_ratones|The Tale of Two Bad Mice]]'' (El cuento de los dos malvados ratones, 1904)
* ''The Tale of Mrs. Tiggy-Winkle'' (El cuento de la señora Bigarilla, 1905)
* ''The Tale of the Pie and the Patty-Pan'' (El cuento de la empanada y el molde, 1905)
* ''The Tale of Mr. Jeremy Fisher'' (El cuento del señor Jeremías Peces, 1906)
* ''The Story of A Fierce Bad Rabbit'' (La historia de un conejito feroz, 1906)
* ''The Story of Miss Moppet'' (La historia de la señorita Minina, 1906)
* ''The Tale of Tom Kitten'' (El cuento del gato Tomás, 1907)
* ''The Tale of Jemima Puddle-Duck'' (El cuento de la oca Carlota, 1908)
* ''The Tale of Samuel Whiskers, or The Roly-Poly Pudding'' (El cuento de Samuel Bigotes o El brazo de gitano, 1908)
* ''The Tale of the Flopsy Bunnies'' (El cuento de los conejitos Pelusa, 1909)
* ''[[:es:El_cuento_de_Jengibre_y_Pepinillos|The Tale of Ginger and Pickles]]'' (El cuento de Jengibre y Pepinillos, 1909)
* ''The Tale of Mrs. Tittlemouse'' (El cuento de doña Ratoncilla, 1910)
* ''The Tale of Timmy Tiptoes'' (El cuento de Tomoteo Puntillas, 1911)
* ''The Tale of Mr. Tod'' (El cuento del señor Raposo, 1912)
* ''The Tale of Pigling Bland'' (El cuento del cerdito Amable, 1913)
* ''Appley Dapply's Nursery Rhymes'' (Canciones infantiles de Manzanitas Verdes, 1917)
* ''The Tale of Johnny Town-Mouse'' (El cuento de Juanito Ratón de Ciudad, 1918)
* ''Cecily Parsley's Nursery Rhymes'' (Canciones infantiles de Cecilia Perejil, 1922)
* ''The Tale of Little Pig Robinson'' (El cuento del cerdito Robinsón, 1930)
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Beatrix_Potter
https://historia-arte.com/artistas/beatrix-potter
https://beatrixpottersociety.org.uk/
[[wikisource:Author:Beatrix_Potter|Obras de Beatrix Potter]] (Inglés)
[https://peterrabbit.com/ peterrabbit.com]
5l0rvy2g871twym4em7hwa8zah1i9x6
Begonia Foliosa
0
215
1490
1489
2026-01-29T23:23:44Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1489
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Begonia foliosa]]
l6wrsy1mphgui346m0qh0ke6qxncwid
Begonia bowerae
0
216
1508
1507
2026-01-29T23:23:44Z
Jon Harald Søby
5
17 revisiones importadas
1507
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Begonia bowerae</big>'''
{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed"
|+
! colspan="2" |Begonia bowerae
|-
| colspan="2" |[[Taanalis:Begonia tiger.jpg|thumb]]
|-
| colspan="2" |'''Clasificación científica'''
|-
|'''Reinoj:'''
|Plantae
|-
|'''Cladoj:'''
|Traquéofitos
|-
|'''Cladoj:'''
|Angiospermas
|-
|'''Cladoj:'''
|Eucotiledóneas
|-
|'''Cladoj:'''
|Rósidas
|-
|'''Orden:'''
|Cucurbitales
|-
|'''Familiaj:'''
|Begoniaceae
|-
|'''Géneroj:'''
|Begonia
|-
|'''Especiej:'''
|Begonia bowerae
|}
[[Taanalis:Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|thumb|Ne ishuchiyu ne "Begonia tigre"]]
'''<big>Begonia tigre</big>'''[[Taanalis:Begonia bowerae.JPG|thumb|Begonia tigre]]
''Begonia bowerae'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet<ref>científicos, scientists</ref> se kwawitchín pal Meshiku. Yaja nemi tik ne estadoj pal Oaxaca. Tik kastiyaj tiknutzat: "begonia tigre".
'''<big>¿Ken ne itachishka ne "Begonia bowerae"?</big>'''
Yaja se kwawitchín wan kipia miak iiswayu shushuknajtuk. Yaja kipia se itzinu kaj kiana at wan ne inhikshi ne ijiswayu wejweyak. Ne ishuchiyu yaja chikitik, kachka se tuyuluchín kuchiltik wan chupi ijichti tujtultik ka ijtik. Yaja kipia itzinkutu istak.
'''Ken tiwelit tiktajpiat ini kwawitchín'''
Nemi pal tiktaliat yaja kan tesu tachia ne tunal u tan ne iekawyu se kwawit iswayulijtuk. Nemi pal tikajwiliat se tunal kia, ne uksé tesu wan ne ujuksé kia. Tejemet tiwelit tiktaliat se iiswayu pak ne tal wan yaw-tikpiat uksé kwawitchín. Tik ne itzinu ne iiswayu yaw-mulini se itzinkutuchín wan seki ijiswayuchichín.
'''<big>Ipanpa ini wan ijilpika:</big>'''
<references />'''<big>Ijilpika:</big>'''
* https://en.wikipedia.org/wiki/Begonia_bowerae
* https://www.picturethisai.com/es/care/Begonia__Tiger_Paws_.html
f9fxh3o26btsd7exnxpj9tkp3ews3ps
Begonia foliosa
0
217
8657
1517
2026-01-30T13:15:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4880544]]
8657
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Begonia foliosa</big>'''[[Taanalis:Starr 061204-1848 Begonia foliosa.jpg|thumb|Begonia foliosa]][[Taanalis:Begonia foliosa 05.10.2023.jpg|thumb|Begonia foliosa]]
''Begonia foliosa'' kitukeytiat ne Tajtamatianimet se kwawitchín kaj witz ka talmet nemit ka ikajku tik Colombia wan Venezuela. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Begonia_foliosa</ref>
Yaja weya ukchupi yek kan ne ejekat chupi sesek wan kan tachia chupichín ne tunal u kan tesu tachia ne tunal, melka mujmusta ka tenkál. <ref>https://www.picturethisai.com/es/care/Begonia_foliosa.html</ref>
Ne itzinu yaja kachka se akatchín wan kipia iayu. Ne iswayu yaja chikitikchín wan kachka tzaputchín patznaj, wan kipia itajtan. Ne ishuchiyu yaja chikitikchín wan kuchiltik, wan kipia makwil ishuchiiswayu wan seki tultik iichtichín. Yaja kipia itzinkutu. <ref>https://www.smgrowers.com/products/plants/plantdisplay.asp?plant_id=2202</ref>
Tiwelit tejemet tikwiwitat se imajkul ne kwawitchín wan tiktukat yaja pal tikpiat uksé kwawitchín, ika ini imajkul yawi kipia itzinkutu isel.<ref>https://www.backyardgardener.com/plantname/begonia-foliosa-foliosa-begonia/#:~:text=Most%20begonias%20can%20be%20propagated,zig%2Dzags%20between%20the%20nodes.</ref>
Ini kwawitchín muneki wey at. Nemi pal tejemet tikajwiliat se tanestuk, ne uksé tesu, wan ne ukseuk senpa.<ref>https://plantophiles.com/plant-care/begonia-foliosa/</ref>
'''Ijilpika:'''
tqpeir0ardah7t7h13ts4touq30ts28
Belice
0
218
8658
1526
2026-01-30T13:15:28Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q242]]
8658
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Belice'''</big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Belize.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Belize.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:Belize Topography.png|300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 333,200
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 22,966 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Belmopan]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Dean Barrow]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Ingles]], [[Kriol]], [[Castillaj]], [[Yucatec]], [[Garifuna]] [[Mopan]] wan sejseuk
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Dollar]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|-
|}
[[Taanalis:Caracol-Temple.jpg|200px|thumb|left|Caracol se wey wan kojtik teupan Maya tik ne Cayo distritoj.]]
'''Belice''' ne ume mas chikitik [[estadoj]] ipal ne [[Shiktal]]. Kiyawaluat [[Meshijku]] ka ajkuikpa wan [[Kwajtemalan]] ka tatzinu wan nusan kan ne ladoj ne tunal kalaki, ka taneshkan nemi ne weyat [[Atlantico]] wan [[Caribe]]. Nemit semaya anka 330,000 ipal chanejket. Ne [[weytechan]] itukay [[Belmopan]] wan ka ne nemi ne [[tatuktiani]] ipal Belice itukay [[Dean Barrow]]. Ne tumin ipal Belice ne [[Dolar]]. Tik Belice muchi ne chanejket taketzat [[Kriol]], melka ne Ingles ne taketzalis mumachtiat tik ne tamachtiluyan. Anka 10% u achka 33,000 chanejket Maya metzali taketzat [[Tajtaketzalis Maya|Maya]], ne [[Yucatec]] inawak Mejshiku u [[Mopan]] inawak Kwajtemalan. Ne teupan Maya itukay [[Caracol]] kenhayuk ne mas kojtik weykal (edificioj) tik Belice, nemi tik ne Cayo distritoj 76 km ka tatzinu wan oestej ipal [[Tikal]]. Miak chanejket turistaj yawit pal Belice pal tachiat ne tejteupan Maya, wan nusan ika Belice kipia ne ume mas weyak arrecifej ipal ne Tal; [[Australia]] kipia ne achtu mas weyak. Nusan Belice tajpiat 36% ipal ne kujtan kan kipiat kenhayuk miak kwajkwawit, wan yektzin tutut ken ne [[Tukan]]. Nusan, nemi se wey kujtan tajpishtuk (parquej) ne kipiat 400 km2 kan kitajpiat ne [[Tekwani]].
[[Taanalis:EncycliaCochleata.jpg|400px|thumb|left|Ne tiltik orkideaj, ne shuchit nacional ipal Belice]]
[[Taanalis:Junior-Jaguar-Belize-Zoo.jpg|300px|thumb|left|Ne tekwani se wey mistun ipal ne imiakawan [[Felidae]].]]
__NOTOC__
{{Shiktal}}
[[Takutun:Shiktal]]
mghd7cfhwbks72e8gq7c1aq9ghd17jh
Belinda
0
219
8659
1534
2026-01-30T13:15:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q232514]]
8659
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Belinda
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Belinda Peregrin Schull.jpg|250px|alt=Ben Barnes]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal kashtul ne metzti chikwey, tik ne shiwit 1989
|-
! Ichan Techan
| México
|-
! Italyu
| Mexico [[Taanalis:Flag of Mexico (reverse).svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Meshikuchanej
|-
! Itekiw
| Mawiltiani · Takwikani
|}
'''Belinda Peregrín Schüll''' kaj tiktukeytiat Belinda.
Belinda nesik se tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (15/8/1989) tik ne techan Madrid, takutun ipal italyu España.
Yaja se wey takwikani wan mawiltiani.<ref>Actriz</ref>
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis:'''
* ''Belinda'' ''(ume shikipil yey)''
* ''Utopía'' ''(ume shikipil chikwasen)''
* ''Carpe diem'' ''(ume shikipil majtakti)''
* ''Catarsis'' ''(ume shikipil majtakti yey)''
* ''Indómita'' ''(ume shikipil se pual makwil''
== '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía </ref>''':''' ==
{| class="wikitable"
!Shiwit
!Itukey
!Mawiltia ken:
|-
|Ume shikipil
|''Amigos x siempre''
|Ana Capistrán Vidal
|-
|Ume shikipil se
|''Aventuras en el tiempo''
|Violeta Flores / Rosenda
|-
|Ume shikipil ume
|''Cómplices al rescate''
|Mariana Cantú / Silvana Del Valle
|-
|Ume shikipil nawi
|''Corazones al límite''
|Elena "Elenita" Arellano Gómez
|-
|Ume shikipil chikwasen
|''The Cheetah Girls 2''
|Marisol Durán
|-
|Ume shikipil chikume
Ume shikipil chikwey
|''Patito Feo''
|Yajasan
|-
|Ume shikipil chiknawi
Ume shikipil majtakti
|''Camaleones''
|Valentina Izaguirre
|-
|Ume shikipil majtakti
|''Mujeres asesinas''
|Annette VanDiryk
|-
|Ume shikipil kashtul ume
|''Baywatch''
|Carmen
|-
|Ume shikipil se pual ume
Ume shikipil se pual yey
|''Bienvenidos a Edén''
|África Penati Guerra
|-
|Ume shikipil se pual nawi
|''¿Quién lo mató?''
|Paola
|-
|Ume shikipil se pual makwil
|''Mentiras''
|Daniela Mijares
|}
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
{| class="wikitable"
| colspan="2" align="center" |'''Tajtakulis'''
|
|-
| colspan="3" |[[Taanalis:Belinda Huawei 2021.jpg|thumb]]
|-
! colspan="3" |Kipia
|-
|Tajtakulis
| colspan="2" |71
|-
|Yawit kimakat ini takulis katka<ref>Nominaciones</ref>
| colspan="2" |171
|}
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey '''Belinda Schüll Moreno''' yaja se Franciachanej.
Wan ne iteku itukey '''Peregrín Gutiérrez'''. Yaja se Españachanej.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan '''Privado Miraflores.'''
Yaja tekitki ken se Mawiltiani intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999) wan ume shikipil makwil (2025) tik ne italyu Meshiku.
== '''Ijilpika:''' ==
'''Itunal:''' https://es.wikipedia.org/wiki/Belinda
'''iyajyawaltakwikalis''' https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Discograf%C3%ADa_de_Belinda
'''Iulinkwikwil''' https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Filmograf%C3%ADa_de_Belinda
'''Itekiw:''' https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251003859572/belinda-debut-mentiras-musical-teatro-daniela/
== Ipanpa uni: ==
<references />
pwsnhsrkoqz5fswihjsoltc0jxvfso0
Ben Barnes
0
220
8660
1556
2026-01-30T13:15:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q310086]]
8660
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Ben Barnes
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Ben Barnes Redcarpet.jpg|250px|alt=Ben Barnes]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 20 ne metzti chikwey, tik ne shiwit 1981
|-
! Ichan Techan
| London
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani · Takwikani
|}[[:en:Ben_Barnes_(actor)|'''Benjamin Thomas Barnes''']] nesik se tunal se pual ne metzti chikwey, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981). Yaja tamawiltiani <ref>Actor</ref>wan takwikani <ref>Cantante / Singer</ref>inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>. Miak tuijikniwan kishmatit<ref>"Many people know him" to mean he is famous. "Miak" is used because people can be counted / "Mucha gente lo conoce" para dar a enteder que él es una persona famosa. Se usa "miak" porque la gente es contable.</ref> Barnes ika kiski tik ne weyakulinkwikwil <ref>Film / Película</ref>[[:en:The_Chronicles_of_Narnia:_Prince_Caspian|Ne Chronicles of Narnia: Prince Caspian]]. Nusan, yaja kiski tik ne ikwikwil <ref>Television series / Serie de televisión</ref>pal ne [[:en:Netflix|Netflix]] (4) itukey [[:en:The_Punisher_(TV_series)|The Punisher]].
== KWAK YAJA CHIKITIK KATKA ==
Barnes nesik tik ne wey techan London tik ne italyu Inglaterra.<ref>In Nawat, country names are considered proper nouns and are generally left untranslated. Therefore, ''England'' ''(Inglaterra)'' is written as in the original language unless a pre-existing Nawat name is known. / En náhuat, los nombres de países se consideran sustantivos propios y, por lo general, no se traducen. Por lo tanto, ''Inglaterra'' se escribe en su idioma original, a menos que exista un nombre preexistente en náhuat.</ref> Ne inan itukey Patricia Becker wan se tasujtulis tapalewiani<ref>Relationship therapist '''/''' Terapeuta de relaciones</ref>. Ne iteku itukey Thomas Barnes wan yaja se tamachtiani.
Barnes mumachtij tik ne ume tamachtiluyan pal ne ukich<ref>School for boys / Escuela para varones</ref>: Ne Homefield Preparatory School tik ne techan Sutton; Ne King's College School tik ne techan Wimbledon.
Kwak yaja se piltzín, yaja pejki takwika<ref>"He began to sing there (at the school)": Directional verb conjugation in Nawat. / "Comenzó a cantar allí (en la escuela)": Conjugación de verbo direccional en náhuat.</ref>.
Tik ne shiwit se shikapil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997), Barnes pejki tekiti namej se takwikani tik ne tailwitiluyan<ref>Theatre / Teatro</ref> itukey National Youth Music Theatre.
Ka ume shiwit Barnes kitzutzunki ne batería wan ne piano. Achtu ka mumachtijtuya<ref>Before he went to / Antes que él fuera</ref> ka wey tamachtiluyan<ref>University / Universidad</ref> Kingston University, yaja kikwij se takulis<ref>He received an award / Él recibió un premio</ref> ika yaja kimawawasuj ka ne amajmachti: Harry Potter wan Ne Hobbit.
Barnes yekawik iamachtilis tik ne shiwit ume shikipil chikwey (2008). Ne wey timachtiluyan kitalij ne itukey "Ben Barnes" tech "Ne Wey Tapepechul"<ref>The university placed his name on The Wall of Fame / La universidad puso su nombre en La Pared de la Fama.</ref>.
== NE ITEKIW<ref>His work / Su trabajo</ref> ==
Tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006), Barnes pejki tekiti namej se tamawiltiani keman yaja kiski tik ne ikwikwil, [[:en:Doctors_(2000_TV_series)|''Doctors'']].
Nemanha, tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007), yaja kiski tik ne iachtu iweyakulinkwikwil<ref>He appears in his first film / Él salió en su primera película</ref> [[:en:Stardust_(2007_film)|''Stardust'']] namej Dunstan Thorn.
Tik ne shiwit ume shikipil chikwey, Barnes kiski tik ne weyakulinkwikwil Ne [[:en:The_Chronicles_of_Narnia:_Prince_Caspian|''Chronicles of Narnia: Prince Caspian'']]. Ne iweyakulinkwikwil tatuktiani Andrew Adamson katka<ref>The film director was Andrew Adamson / El director de la película fue Andrew Adamson.</ref>. Keman Barnes tekitki tik ne weyakulinkwikwil, yaja tekitki pal ume metzti tik ne italyu Nueva Zelandia.
Tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (2011), Barnes wan [[:en:Robert_Sheehan|Robert Sheehan]] (se timawiltiani nusan) kisenkisat <ref>'''"SEN"''' is an affix in Nawat used when conjugating verbs in any tense. It means “together.” In this case, ''kisenkisat'' means “together they appeared.” / '''«SEN»''' es un afijo en náhuat que se utiliza al conjugar verbos en cualquier tiempo. Significa «juntos». En este caso, ''kisenkisat'' significa «juntos aparecen».</ref>tik ne weyakulunkwikwil [[:en:Killing_Bono|''Killing Bono'']]. Ne casoj ka se takat itukey Neil McCormick wan iikaw, Ivan McCormick; tejemet tiksenekit tajtakwikanimet kachka tuchaku<ref>Together they want to be singers like their friend / Juntos quieren ser cantantes como su amigo.</ref>, [[:en:Bono|Bono]] ka [[:en:U2|U2]].
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016), Barnes mawiltij <ref>He played / Él interpretó</ref>Logan Delos tik ne ikwikwil [[:en:Westworld_(TV_series)|''Westworld'']].
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017), Barnes mawiltij [[:en:Jigsaw_(Marvel_Comics)|Billy Russo / Jigsaw]] tik ne ikwikwil ka Netflix, [[:en:The_Punisher_(TV_series)|''The Punisher'']].
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), Barnes mawiltij [[:en:List_of_Grishaverse_characters#The_Darkling|General Aleksander Kirigan / Darkling]] tik ne ikwikwil ka Netflix, [[:en:Shadow_and_Bone_(TV_series)|''Shadow and Bone'']].
Tik ne shiwit ume shikipil se pual makwil (2025), Barnes mawiltij Tim Jamieson tik ne ikwikwil, [[:en:The_Institute_(TV_series)|''The Institute'']].
== NE IWEJWEYAKULINKWIKWIL ==
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Weyakulinkwikwil
! Namej
|-
| 2007
| ''Stardust''
| Young Dunstan Thorn
|-
| 2008
| ''Bigga than Ben''
| Cobakka
|-
| 2008
| ''The Chronicles of Narnia: Prince Caspian''
| Prince/King Caspian X
|-
| 2008
| ''Easy Virtue''
| John Whittaker
|-
| 2009
| ''Dorian Gray''
| Dorian Gray
|-
| 2009
| ''Locked In''
| Josh Sawyer
|-
| 2010
| ''The Chronicles of Narnia: The Voyage of the Dawn Treader''
| King Caspian X
|-
| 2011
| ''Killing Bono''
| Neil McCormick
|-
| 2012
| ''The Words''
| The Young Man
|-
| 2013
| ''The Big Wedding''
| Alejandro Griffin
|-
| 2014
| ''Jackie and Ryan''
| Ryan Brenner
|-
| 2014
| ''By The Gun''
| Nick Tortano
|-
| 2014
| ''Seventh Son''
| Thomas "Tom" Ward
|-
| 2023
| ''The Critic''
| Stephen Wyley
|-
|}
== NE ISON ==
Barnes takwika wan kimawawasua ison wan itajtakwikalis. Yaja pejki kisa ison tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021).
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Yawaltakwikalis
! Tajtakwikalis
|-
| 2021
| ''Songs For You''
|
* 11:11
* Rise Up
* Not the End
* Pirate Song
* Ordinary Day
|}
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Yawaltakwikalis
! Tajtakwikalis
|-
| 2025
| ''Where The Light Gets In''
|
* Beloved
* Where The Light Gets In
* Ritual
* Nevermind
* Take Me To The Moon
* Slow It Down
* One Minute More
* Three New Hearts
* The In Between
* Stolen Time
* Someday
* Far Too Soon
|}
== NE TAJTAKWIKALIS TIK NE WEJWEYAKULINKWIKWIL ==
Barnes mawiltia tik ini ne weyweyakulinkwikwil:
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Weyakulinkwikwil
! Tajtakwikalis
|-
| 2008
| ''Easy Virtue''
|
* A Room With A View
* I'll See You Again
* Where The Going Gets Tough, The Tough Get Going
|}
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Weyakulinkwikwil
! Tajtakwikalis
|-
| 2011
| ''Killing Bono''
|
* Do Anything You Wanna Do
* Some Kind of Lovin'
* Cry Baby
* Where We Want To Be
* Kicking Off Again
* Sleepwalking
* Better Way
* On My Own
* Love Never Dies
* Play Dead
|}
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Weyakulinkwikwil
! Tajtakwikalis
|-
| 2012
| ''The Words''
|
* La Marseillaise
|}
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Weyakulinkwikwil
! Tajtakwikalis
|-
| 2015
| ''Jackie & Ryan''
|
* Georgia Crawl
* Last Kind Words
* Dance All Night
* I Know Your Rider
* Southbound
* Sitting On Top Of The World
* 900 Miles
* Birds Fly
* As The Road Goes
|}
== NE ITEKIW IWAN NE AJAMACHTI ==
Ne tuikniwan kiwelit kikakit ne iiju ka Barnes amataketza ini ajamachti<ref>This section outlines Ben Barnes’s work in audiobooks. As Nawat currently lacks a standardized term for “audiobook". / Esta sección presenta el trabajo de Ben Barnes en audiolibros. Como en náhuat aún no existe un término estandarizado para «libroaudio».</ref>:
{| class="wikitable"
! colspan="3" | Ne Ajamachti
|-
| The Picture of Dorian Gray
|-
| World of Warrior: A New Hero
|-
| The Autograph Man
|-
| The Lives of Saints
|-
| Demon In The Wood
|-
|}
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Ben_Barnes_(actor)
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Chronicles_of_Narnia:_Prince_Caspian
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Punisher_(TV_series)
https://en.wikipedia.org/wiki/Stardust_(2007_film)
https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Sheehan
https://en.wikipedia.org/wiki/Netflix
p6mhjwpcxa2uuqyr0q8e3ev4al5inox
Ben Whishaw
0
221
8661
1561
2026-01-30T13:15:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q342617]]
8661
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Ben Whishaw
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Ben Wishaw at the 2025 Sundance Film Festival (cropped).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 14 ne metzti chikwey, tik ne shiwit 1980
|-
! Ichan Techan
| Clifton, Bedfordshire
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Ben_Whishaw|Benjamin John Whishaw]] nesik se tunal majtakti nawi ne metzti majtakti se, tik ne shiwit chiknawi tzunti nawi pual (1980). Whishaw nesik tik ne techan [[:en:Clifton,_Bedfordshire|Clifton]], Befordshire, tik ne italyu <ref>Country / País</ref>[[:en:England|Inglaterra]]. Yaja se inglaterrachanej <ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>tamawiltiani<ref>Actor</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Ben_Whishaw
https://en.wikipedia.org/wiki/Clifton,_Bedfordshire
https://en.wikipedia.org/wiki/England
dbpc7eg1r5w2mn47staeunf59ikkz93
Benjamin Boothroyd
0
222
1565
1564
2026-01-29T23:23:49Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1564
wikitext
text/x-wiki
== Benjamin Boothroyd ==
Kaj tiktukeytiat Benjamin Boothroyd, yaja nesik tik ne Warley Town, nesik tunal majtakti pal en metzti majtakti tik en shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual shiknawi(10/10/1768). Yaja mikik ne tunal chikyey pal ne metzi chiknawi (08/09/ ) katka. Yaja piltzin katka ne wey takwikwiluani.
== NE ITEKIW ==
Pal ne se shikipil chikume tzunti nawi pual makwil (1785).Yaja se tiktukeytiat Tawawasuani pal ne Biblia, Yaja kimachtia Hebreo wan isiwaw pal ne tikchiwa ne Biblia ka Hebreo.Yaja tepuskwikwilchiwalis <ref>Impresora</ref>ne itikite itsel wan isiwaw tikpalewia ne kichiwik senpa yek.<ref>Corregir/Revisar</ref> Yejemet ne kichiwat nawi takutun<ref>Partes/Porciones</ref>, pal ne se shikipil chikyey tzunti majtakti (1810) wan se shikipil chikyey tzunti majtakti yey (1813) ne itukey ne Biblia Hebraica. Pal ne se shikipil chikyey tzunti se pual nawi (1824) Booth kichiwa it Biblia Familiar wan yey takutun. Ne wey ne Biblia Yaja nitaketza ne itukey Tiut namej Jehova , namej ne kilwia ne Escrituras Hebreas Originales. Yajika Booth ne itukey wan tajtakulis pal ne Universidad de Glasgow itukey D.D. Se shikipil chikyey tzunti se piel nawi (1824)
== ITUNAL ICHTAKA ==
Se shikipil chikyey tzunti se munamiktijket katka(1801)Booth wan Hurst de Pontefract, yaja mikit se shikipil chikyey tzunti yey pual ume (1862). Yejemet kinekit nawi ipilawan wan nawi pijpipil katka.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
[[Taanalis:Portrait of B. Boothroyd, D.D (4674043).jpg|thumb|Benjamin Boothroyd]]
dp1mja24vrvg6tluv2sgd91wqnrn9uc
Berta Caceres
0
223
8662
1570
2026-01-30T13:15:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q22999106]]
8662
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Berta Cáceres.jpg|thumb|292x292px|'''Berta Caceres'''[[Taanalis:Flag of Honduras (1866-1949).svg|thumb|243x243px|Panti ne '''Honduras''']]]]
[[:en:Berta_Cáceres|Berta Isabele Cáceres Flores]]<ref>Berta Caceres</ref> yaja [[:en:Lenca|Lenca]]<ref>Lenca</ref> wan nesik ne se tunal nawi pal ne metzti yey , tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se ne ichan nemi tik ne [[:en:La_Esperanza,_Honduras|La Esperanza, Honduras]]<ref>La Esperanza, Honduras</ref>. Berta Cáceres yaja se tapalewiani kokojtanchanejket, tatuktiani metzali pal ne [[:en:Council_of_Popular_and_Indigenous_Organizations_of_Honduras|Consejo de Organizaciones Populares e Indígenas de Honduras (COPINH)]]<ref>Consejo Cívico de Organizaciones Populares e Indígenas de Honduras</ref>. Ne inan yaja itukey Austra Bertha wan itzuntukey Flores López ne yaja tapajtiani tik ne techan, tatuktiani ne La Esperanza, tatuktiani wan ne [[:en:Intibucá_Department|Departamentoj ne Intibucá]]<ref>Departamento de Intibuca</ref>. Berta Cáceres itekiw ipal kipalewia ne techan Lenca, ipal italyu wan inpal derechos. Berta Cáceres yaja kinpuni katka nawi iukichkunew. Kipalewia ne [[:en:Feminism|feminismoj]]<ref>Feminismo </ref>, ne derechos [[:en:LGBT|LGBTQ+]]<ref>LGBTQ+</ref> wan ijikman. Tik ne ume shikipil kashtul yaja kitakulijket ne [[:en:Goldman_Environmental_Prize|takulis kokojtanchanej Goldman]]<ref>Premio Ambiental Goldman</ref>, se ne takuli wejwey pal ne activismoj kokojtanchanej; pal se campañaj tay presionój ne empresaj wey tumak pal ne taltikpak pal ne awit ne empresaj ne At Zarca tik ne [[:en:Gualcarque_River|apan Gualcarque]]<ref>Río Gualcarque</ref>. Nusan ipal nejmach pal yajini organizaciones. Caceres ne yaja kimiktia tik ne ume pal ne metzti yey, tik ne ume shikipil kashtul se pal ne empresaj DESA. Berta Cáceres tesu kipia majmawi wan ne miktan ipal tan wan se tuesyu nejmach.
[[Taanalis:Berta Cáceres (3).jpg|thumb|355x355px|Berta Caceres iwan ne takulis kokojtanchanej Goldman]]
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* 2015 Goldman Prize Winner - Berta Caceres: https://www.goldmanprize.org/recipient/berta-caceres/
* COPINH: Berta Cáceres: 8 Years After Her Murder, Justice Still Not Confirmed:https://copinh.org/2024/03/berta-caceres-8-years-after-her-murder-justice-still-not-confirmed/
mzzi16470fmgj4ujap6a0xce7ctuneb
Berta Cáceres
0
224
1577
1576
2026-01-29T23:23:51Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
1576
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Berta Cáceres -46.jpg|thumb|Berta Cáceres]]
Berta Isabel Cáceres Flores, yaja nesik tik ne weytechan Honduras tik ne tunal nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se. Tatuktiani lenca, wan tajpiani tik siwapil wan taltikpak katka.
Kichiwa [https://copinh.org COPINH] itukay Ne Consejo Cívico de Organizaciones Populares e Indígenas de Honduras tik yaja kipalewia wan kinapalua lencas katka wan [[:es:Premio_Medioambiental_Goldman|Premio Goldman]] kimakat ka yaja katka.<blockquote>...nikmaka nutunal miak ujti ika naja niktajpia ne apan, nikmaka ne nutunal ipanpa ne taltikpak ... <ref>.. dar la vida de múltiples formas por la defensa de los ríos es dar la vida para el bien de la humanidad...</ref>
- Parte del discurso de Berta Cáceres en el Opera House, San Francisco California al recibir el Premio Ambiental Goldman, el 20 de abril, 2015. </blockquote>
== Casoj ipanpa Berta Cáceres ==
Ne iteku José Doré Cáceres Portillo katka wan ne inan María Austra Berta Flores katka. Ne inan María katka se Tapajtiani pal sijsiwatket wan inhujukichkunew wan Tajpiani tik techan, yaja katka kinapalua kuskatanchanej ka [[:es:Guerra_civil_de_El_Salvador|kisumat Tik Kuskatan]] tik ne majmajtakti.
Yaja siwapil kisumat ika techan katka. Se kiijikniwan katka kimiktijket wan ukseuk katka torturado por chikwasen metzi, inan nusan secuestrada katka.
Yaja kinan katka ne nawi kikujkunew, se kisiwakunew itukey Berta Zúñiga Cáceres tatuktiani tik COPINH.
== Miki ==
Yaja kimiktijket tik ne tunal ume pal ne metzi yey tik ne shiwit ume shikipil kashtu se. Roberto David Castillo se pal ne kimiktia katka<ref>Coautor del asesinato</ref> Berta.
== Referenciaj ==
# https://copinh.org/
# https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Medioambiental_Goldman
# https://es.wikipedia.org/wiki/Guerra_civil_de_El_Salvador
mk8u7ej2b1d3c3un4mewsl90ndlsbjt
Betty Holberton
0
225
1579
1578
2026-01-29T23:23:51Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1578
wikitext
text/x-wiki
Frances Elizabeth Holberton nesik tik ne techan Philadelphia, Pennsylvania, se takutun ipal Estados Unidos, se tunal chikume pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume.
Yaja se tatemuani pal tepustamachtilis. Yaja wan ukse chikwasen sijsiwatket ne achtu ka welituyat kichiwat tekiti ne tepustamachtilis.
[[Taanalis:Betty Holberton.jpg|thumb]]
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne iteku itukey katka John Amos Snyder wan ne inan itukey katka Frances J. Morrow. Ne inan kipiak yey ikunew.
Frances mumachtij pal muchiwa ne tamawawasuani pal ne amat kaj techilwiat tay panutuk mujmusta. (periodico) -journalist. Frances kinekit mumachtij uni ika yaja kinekit yawi tik miak tejtechan.
4fidmn2dro4o6dp0tab1gqptucu6tep
Bisan Owda
0
226
8663
1590
2026-01-30T13:15:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q123366432]]
8663
wikitext
text/x-wiki
= Bisan Owda =
[[:es:Bisan_Owda|Bisan Owda]] [https://www.instagram.com/reel/C_JMdmFuAEP/?igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D nesik se tunal se pual chikwasen] pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998) katka. Yaja kipia se pual chikwasen shiwit. Ne ichan nemi tik ne techan Beit Hanoun, Gaza tik ne Filisteen.
Bisan Owda se Filisteenchanej. Yaja se tamachtiani, tawawasuani, tapalewiani, wan ne kutulinkwikwilchiwani. Bisan Owda kaj tiktukeytiat ne casoilwiani ([https://www.hakawati.org/origin-arabic-storyteller/#:~:text=In%20cultures%20of%20the%20Middle,wisdom%2C%20poise%2C%20and%20expression. Hakawatia]).
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Kwak chikitik Owda igustuj kinhilwia cajcasoj pal ne tuijikniwan, amatachia ne ajamachti, mumachtia ne sental wan ne sijsital, wan mawiltia iwan yawalawil nusan katka. Kwak yaja kipia chiknawi shiwit, Owda kinhilwij se takwikalis ka inhishpan muchi ne mujmuchachtianimet wan ne tajtamachtianimet katka. Chupi tesu yaja yaw-kimati ka né pejki ne iyulu shuchikisa pal kinhliwia cajcasoj. Kwak chikitik yaja kitemiki katka muchiwa tatemuani pal ne sental wan ne sijsital<ref>astronauta </ref>, ka né pejki yaja sujsul kintzuntalia ne cajcasoj. Owda kintasujta ne ajamatchialis yajika sujsul igustuj kinhilwia cajcasoj inpal ne Filisteenchanejket.
== '''Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinhiliwia ne cajcasoj wan kinchiwa ne ujulinkwikwil inpanpa ne [https://www.youtube.com/watch?v=62KJyK5mJ7s&t=27s intzijtzinweyaka]<ref>raizes</ref>, inkwajkwach<ref>telas</ref>, inajtaiwan<ref>comidas</ref>, incajcasoj<ref>cuentos</ref>, inkwijkwikwil ne inkajkal<ref>arquitectura</ref> inpal ne Filisteenchanejket. Yaja kichiwki kujkutulinkwikwil muchi ne tajtasumalis, cajcasoj, wan ne tesu kipuluj inpal ne Filisteenchanejket. Yaja kinchiwa ne kujkutuulinkwikwil ipanpa ne tajtaketzalis Árabe ipal Filisteen katka. Ne tailwitilis tiktukeytiat [https://www.youtube.com/watch?v=efQtUGC2kpQ Easy Languages] tik Youtube.
An Owda kiliwia ne cajcasoj ken ne [[:en:Balfour_Declaration|tajtamaishtilianimet Israelis]] kinmiktiat ne ijikman Filisteenchanejket tik Gaza wan West Bank. Yaja ne wey tawawasuani ika kilwia, “Yek tunal naja nutukey Bisan naja ninemi tik Gaza wan kenhayuk niyultuk”. Owda kichiwa se [https://www.youtube.com/watch?v=b4nt-6Hl4Mw kutulinkwikwil] inpanpa najnantzitzinmet wan tajtatzitzinmet kipanultiat ne Nakba tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948). Ka nin kan yejemet kilwiat “An tikpanultiat ne [[:es:Nakba|Nakba]] senpa.” Yaja kichiwa se tailwitilis tiktukeytiat [https://www.youtube.com/watch?v=RPmkhyYksc8 Hakawatia]. Yaja kichiwa kujkutulinkwikwil ne [https://www.instagram.com/reel/C2Ss3VmN0Aa/?igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D tajtamaishtilianimet Israelis kinmamiliat tajtakamatilis ka anmujpak ne tuijikniwan Filisteenchanejket]: ne tajtawawsuani, tajtapajtiani, pijpiltzitzin, najnantzitzin, tajtatzitzin, intejtekuwan, wan tuijikniwan tesu welit nejnemit.
Ne sentekitit [https://web.archive.org/web/20240901101450/https://theemmys.tv/news-45th-nominations/ News and Documentary Emmy Awards] kinhishtemuat ne ujulinkwikwil ipal Bisan Owda kichiwki keman kimiktijket miak ijikman Filisteenchanejket.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
* '''Bisan Owda Youtube Account''': https://www.youtube.com/@wizardbisan/videos
* '''Bisan Owda instagram''': https://www.instagram.com/wizard_bisan1/?hl=en
* '''Gaza- The Israeli Occupation (In Arabic with English Subtitles): https://www.youtube.com/watch?v=GV7ye_q0d6M'''
* '''Gaza and Colonialism (In Arabic with English Subtitles): <nowiki>https://youtu.be/swnBsgd3Z0k?si=a7UHc7M4LiLJTv–</nowiki>'''
* '''Eliminating Gaza (In Arabic with English Subtitles): <nowiki>https://www.youtube.com/watch?v=RPmkhyYksc8</nowiki>'''
* '''Group behind Emmys defends nomination of Palestinian journalist Bisan Owda: https://www.aljazeera.com/news/2024/8/21/group-behind-emmys-defends-nomination-of-palestinian-journalist-bisan-owda'''
* '''Balfour Declaration 1917: https://avalon.law.yale.edu/20th_century/balfour.asp'''
* '''Balfou Declaration (In English)''': https://en.wikipedia.org/wiki/Balfour_Declaration
* '''Declaración Balfour''' '''(En Espanol)''': '''https://es.wikipedia.org/wiki/Declaraci%C3%B3n_Balfour'''
* '''The Question of Palestine (In English):''' [https://www.un.org/unispal/about-the-nakba/#:~:text=The%20Nakba%2C%20which%20means%20%E2%80%9Ccatastrophe,the%201948%20Arab%2DIsraeli%20war. https://www.un.org/unispal/about-the-nakba/#:~:text=The%20Nakba%2C%20which%20means%20%E2%80%9Ccatastrophe,the%201948%20Arab%2DIsraeli%20war.]
* '''Nakba (En Espanol):''' https://es.wikipedia.org/wiki/Nakba
* '''"Soy Sobreviviente de la Nakba”(En Espanol):''' <nowiki>https://www.youtube.com/watch?v=ni3V92nxJsY</nowiki>
6i9ogsauq6f3nfhtkbgmjcy3fu4k5uj
Bitcoin
0
227
8664
1601
2026-01-30T13:15:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q131723]]
8664
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Bitcoin|Bitcoin]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Bitcoin</ref> (₿ o BTC) tumin.
[[Taanalis:Bitcoin AI Art.jpg|thumb|220x220px|Bitcoin]]
Yaja kisak se tunal chiknawi ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil chiknawi.
Iteku itukey [[:es:Satoshi_Nakamoto|Satoshi Nakamoto]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Satoshi_Nakamoto</ref>.
== KAJ SATOSHI NAKAMOTO? ==
Ne bitcointajpiani tesu kimatit su se uknew o ujuknew kichiwat Bitcoin katka. Ne iteku (o itekuwan) itukey Satoshi Nakamoto. Ne bitcointajpiani kilwiat yaja nesik se tunal makwil ne metzti nawi tik shiwit se shikipil yey pual kashtul.
Katka Nakamoto kimawawasua “The White Paper”, tik Nawat, “Ne Amat Istak” kan yaja ina ika katka yaja kichiwa Bitcoin, wan ken ne Bitcoin kipalewia ka ujuknew.
Nakamoto nikak: “su tesu nechishmati, te niu-nimetzilwia datka.”
Tesu ajakaj kimati tay panuk iwan Nakamoto tik né se tunal majtakti yey ne metzti majtakti yey ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil majtakti.
== KAJ SE BITCOINER? ==
Ne taketzalis tik ingles “bitcoiner”, tik Nawat “Bitcoinpiani”. Ne ujuknew ka kineki ne Bitcoin wan se tapalewiani pal Bitcoin.
21,000,000
Katka Nakamoto kichiwa 21,000.000 tumin Bitcoin. Yaja tesu yaw kichiwa mas Bticoin yajika ujuknew inat ka Bitcoin yaw tejku sujsul ipatiw, ika Bitcoin maya nemi chupi.
Tik ne shiwit ume shikipil majtakti, se Bitcoin kipia se ipatiw tik $0.09 katka.
Tik ne shiwit ume shikipil se pual se, se Bitcoin kipia se ipatiw tik $68,991 katka.
== TAY SE SATOSHI? ==
[[Taanalis:Bitcoin wan sajsatoshi - BTC and sats - Bitcoin y satoshis.jpg|thumb|Bitcoin wan Sajsatoshi]]
Ne se Bitcoin tik ne 100,000,000 satoshi o sat, itukey kutu.
Melka ne muchi ujuknew tesu kikuat se Bitcoin, yejemet welit kikuat sajsatoshi.
== TAY HALVING? ==
Ne taketzalis tik ingles “halving”, tik Nawat “tajku”. Ka sejsé nawi shiwit ne tajtakamet tesu yaw welit talichkwat ne Bitcoin.
Ne tajtakamet talichkwat chupi 19,475,031.25 Bitcoin katka.
== TAY HODL? ==
Ne taketzalis tik ingles “hold”, tik Nawat “-ana”.
Melka ne bitcointajpiani kikuat ne Bitcoin, yejemet tesu kinamakat Bitcoin. Yejemet kianat ne Bitcoin ika kichiat ne ipatiw tejkutua.
Tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey, se takamet kimawawasuj “hodling” wan katka “holding”.
Ne bitcointajpiani ingustuj katka ini yankwiwk taketzalis.
An keman ne ipatiw pal Bitcoin antemuku, ne bitcointajpiani kinat “[[wiktionary:hodl|HODL]]!”, tik Nawat, “SHIKANA!”
Nusan ne takatzilis “hodl” kineki kina tik ingles “hold on for dear life”, tik Nawat “pal mutunal, shikana”.
== TAY WALLET? ==
[[Taanalis:Bitcoiners and wallet.jpg|thumb|Bitcointajpiani wan inkushtalchin]]
Ne bitcointajpiani kianat ne inbijbitcoin tik inkushtalchin, tik ingles, “wallet”.
Se uknew weli kituktia bijbitcoin o sajsatoshi ka ukse tuknew tik ne inkustalchin.
Ne ikushtalchin nemi tanutzalis.
Nemit kujkushtalchichin ken:
* ChivoWallet, ne ikushtalchin kuskatanchanej
* CoinCorner
* Wallet of Satoshi, tik Nawat, “Ikushtalchin Satoshi”
* BlueWallet, tik Nawat, “Ikushtalchin Susul”
== Tay "Chivo Wallet"? ==
Ne achtu inkushtalchin kusktanchanej.
== Ne Wey Tapalewiani Pal Bitcoin ==
[[Taanalis:Presidente Nayib Bukele (cropped).jpg|thumb|Tatuktiani Nayib Bukele]]
Tatuktiani [[:es:Nayib_Bukele|Nayib Bukele]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Nayib_Bukele</ref> ipal [[:es:El_Salvador|Kuskatan]] <ref>https://es.wikipedia.org/wiki/El_Salvador</ref>kitalij ne tatuktialis se tunal chikwasen ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual se.
An ne kuskatanchanejket kipiat ume tumin: Ne dólar wan ne Bitcoin.
== TAY BITCOIN OFFICE? ==
Tik ne shiwit ume shikipil se pual yey, ne Kuskatan kitapuj ne “Bitcoin Office”, tik Nawat, “Ne Ichan Bitcoin”.
== BITCOIN WAN MISS SENTAL 2022 ==
Tik ne shiwit ume shikipil se pual ume, [[:en:Miss_El_Salvador|Miss Kuskatan]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Miss_El_Salvador</ref> Alejandra Guajardo Sada ikwey kipia Bitcoin katka.
Ne [[:en:Miss_Universe_2022|Miss Sental]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Miss_Universe_2022</ref> katka ka techan Yankwik Orleans.
== IPANPA UNI ==
<references />
[[Takutun:Bitcoin|*]]
9ingpyzm3ibtjcf1w0ewupztr0g6tif
Bluey (ne casoj pal tepustachialis)
0
228
8665
1605
2026-01-30T13:15:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q39071378]]
8665
wikitext
text/x-wiki
'''Bluey''' (2018) yaja se casoj pal tepustachialis pal ne pijpipil Australiachanej.
== Ipanpa Bluey. ==
[[Taanalis:Australian blue cattle dog 04.JPG|thumb|236x236px|Ne pelu blue heeler]]
Joe Brumm iwan Ludo Studio kichiwket ne casoj pal tepustachialis [[:es:Bluey_(serie_de_televisión)|Bluey]]. BBC Studios itekuyu pal Bluey. Yaja kichiwa ka [[:es:Queensland|Queensland]].
Ne casoj ipanpa Bluey, se peluchin pal [[:es:Pastor_ganadero_australiano|blue heeler]]. Yaja kipia chikwasen shiwit. Yaja pajpaki, tzunpulujtuk, ishtatala, mele wan tenkunetzin. Ne inan itukey Chilli wan ne iteku itukey Bandit. Bluey yaja kipia se iikaw: Bingo. Yejemet senmawiltiat. Ne iikniwan ka ne casoj miak razaj pal pelu. Ne casoj kimachtia ipanpa ne imiekawan, weya wan ne culturaj pal Australia.
Miak iikniwan kiitat Bluey ka ne Australia wan ne Taltikpak. Bluey kipia ume “Premio Logie”, se “Premio Internacional Emmy” wan se “Premio Peabody”. Miak iikniwan ajtaketzat yek ipanpa Bluey.
== Ne iikniwan ka ne casoj. ==
=== '''Ne wey iikniwan ka ne casoj.''' ===
* '''Bluey''': se peluchin pal [[:es:Pastor_ganadero_australiano|blue heeler]]. Yaja kipia chikwasen shiwit. Yaja pajpaki, tzunpulujtuk, ishtatala, mele wan tenkunetzin.
* '''Chilli''' (Melanie Zanetti): se pelu red heeler. Yaja kipia ume ipilawan: Bluey wan Bingo. Yaja tajpiani ka ne aeropuertoj.
* '''Bandit''' (Dave McCormack): se pelu blue heeler. Yaja kipia ume ipijpipil: Bluey wan Bingo. Yaja tekiti pal ne arqueólogoj.
* '''Bingo''': se peluchin pal red heeler. Yaja kipia se ipipi: Bluey. Yaja kipia nawi shiwit.
=== '''Ne iikniwan ka ne casoj.''' ===
* '''Muffin''': se peluchin pal white heeler. Bandit wan Chilli inpilu. Yaja kipia yey shiwit.
* '''Socks''': se peluchin pal blue heeler. Bandit wan Chilli inpilu. Yaja kipia se shiwit.
* '''Chloe''': se peluchin pal dálmata. Yaja Bluey wey ichaku.
* '''Lucky''': se peluchin pal labrador retriever. Yaja tzunpulujtuk. Yaja Bluey ichaku.
* '''Honey''': se peluchin pal beagle. Yaja lejlen wan nejmach. Yaja Bluey ichaku.
* '''Mackenzie''': se peluchin pal border collie. Yaja ishtatala. Yaja Bluey ichaku.
* '''Coco''': se peluchin pal caniche itachishka kuchiltikchin. Yaja Bluey ichaku.
* '''Snickers''': se peluchin pal dachshund. Yaja igustuj kojkojtanchanejket. Yaja Bluey ichaku.
* '''Jack''': se peluchin pal Jack Russell terrier. Yaja kipia trastornoj pal déficit pal atención. Yaja Rusty wey ichaku.
* '''Rusty''': se peluchin pal kelpie australiachanej. Yaja igustuj ne cricket. Yaja Jack wey ichaku.
* '''Judo''': se pelunchin pal [[Chow Chow (Pelu)|chow chow]] itachishka istak. Yaja Bluey ichaku.
* '''Indy''': se pelunchin pal lebrel afganistánchanej. Yaja chachalka.
* '''Los Terrieres''': yey pejpelunchin pal schnauzer chikitikchin.
* '''Tío Stripe''': (Dan Brumm): Bandit iikaw. Trixie ishulejyu. Muffin wan Socks inteku. Bluey wan Bingo inikaw inteku.
* '''Tía Trixie''': (Myf Warhurst): Stripe isiwaw. Muffin wan Socks innan. Bluey wan Bingo inikaw inteku.
* '''Sra. Retriever''': (Ann Kerr): se pelu golden retriever wan ne tamachtiani pal Bluey.
* '''Calypso''' (Megan Washington): se pelu pastor ovejeroj australiachanej. Se tamachtiani.
* '''Pat''' (Brad Elliot): se pelu labrador retriever. Lucky iteku.
* '''Christine Chris "Abuela Nana" Heeler''' (Chris Brumm): Bandit, Stripe wan Rad innan. Bluey, Bingo, Muffin wan Socks innoya.
* '''Abuelo Bob''' (Ian McFadyen): Bandit, Stripe wan Rad inteku. Bluey, Bingo, Muffin wan Socks intatanoy.
* '''Tío Rad''' (Patrick Brammall): Bandit wan Stripe imanuj. Yaja tekiti ka plataformaj pretroleraj katka.
* '''Frisky''' (Claudia O'Doherty): se pelu cocker spaniel inglaterrachanej. Bluey iipan inan. Neman Frisky munamiktia iwan Rad.
* '''Abuelo Mort''' (Laurie Newman): se pelu red heeler. Chilli iteku. Bluey wan Bingo intatanoy. Yaja tajpiani katka.
* '''Brandy Cattle''': se pelu red heeler. Chilli ipipi. Bluey wan Bingo ipipi inan.
* '''Wendy''' (Beth Durack, Emily Taheny): se pelu [[Chow Chow (Pelu)|chow chow]]. Judo inan.
== Ne kishkejketza. ==
Tik ne shiwit 2017, ABC wan BBC kitajtanit Bluey, se casoj pal tepustachialis pal pijpipil. Joe Brumm kichiwket ne casoj pal tepustachialis Bluey kiishkejketza ka isijsiwapíltzin. Ne casoj weli kiita ka ABC Kids wan CBeebies ka Australia. Ne casoj weli kiita ka Disney Junior was Disney+ ka Taltikpak.
== Kikujkutuna ne casoj. ==
{| class="wikitable"
|+
!Ne casoj
!Kikujkutuna ne casoj
!Achtu kineshtij
!Tamik kineshtij
|-
|1
|52
|01/10/2018
|12/12/2019
|-
|2
|52
|17/03/2020
|04/04/2021
|-
|3
|50
|05/09/2021
|21/04/2024
|-
|Miniserie
|20
|16/06/2024
| -
|}
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Bluey_(serie_de_televisi%C3%B3n)
https://www.imdb.com/title/tt7678620/
https://espanol.bluey.tv/ver/
b25pwdtajvq0f4lf2nbwtdsaegop5nw
Bob Marley
0
229
8666
1611
2026-01-30T13:15:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q409]]
8666
wikitext
text/x-wiki
Takwikani<ref>Músico / Musician</ref> wan takwikalismawasuani<ref>Escritor musical / Songwriter</ref> wan sonchiwani<ref>Cantante / Singer</ref>
[[Taanalis:Bob-Marley.jpg|thumb|Bob Marley ]]
'''Robert Nesta Marley''' kaj tiktukeytiat '''[[:es:Bob_Marley|Bob Marley]]''' nesik se tunal chikwasen pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil tik ne techan Nine Mile takutun ipal ne italyu Jamaica. Yaja se wey takwikani wan takwikalismamawasuani wan sonchiwani katka.
== Ne itekiw ==
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis
{| class="wikitable"
|'''Amachti pal song<ref>Álbum de canciones / Song albums</ref>'''
|'''Tajtakwikalismamawasuani'''<ref>Banda musical / Musical band</ref>
|'''Shiwit'''
|-
|''The Wailing Wailers''
|The Wailers
|1965
|-
|''Soul Rebels''
|The Wailers
|1970
|-
|''Soul Revolution''
|The Wailers
|1971
|-
|''The Best of The Wailers''
|The Wailers
|1971
|-
|''African Herbsman''
|The Wailers
|1973
|-
|''Catch a Fire''
|The Wailers
|1973
|-
|''Burnin'''
|The Wailers
|1973
|-
|''Rasta Revolution''
|Bob Marley & The Wailers
|1974
|-
|''Natty Dread''
|Bob Marley & The Wailers
|1974
|-
|''Live!''
|Bob Marley & The Wailers
|1975
|-
|''Rastaman Vibration''
|Bob Marley & The Wailers
|1976
|-
|''Exodus''
|Bob Marley & The Wailers
|1977
|-
|''Kaya''
|Bob Marley & The Wailers
|1978
|-
|''Babylon by Bus''
|Bob Marley & The Wailers
|1978
|-
|''Survival''
|Bob Marley & The Wailers
|1979
|-
|''Uprising''
|Bob Marley & The Wailers
|1980
|-
|''Confrontation''
|Bob Marley & The Wailers
|1983
|-
|''Legend''
|Bob Marley & The Wailers
|1984
|}
[[Taanalis:Bob Marley sig.svg|thumb|Bob Marley]]
Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:
“I Shot the Sheriff”, [[:es:No_Woman,_No_Cry|“No Woman, No Cry”]], “Jamming”, “Redemption Song”
== Kimakaket miak tajtakulis ken ==
* Estrella del Paseo de la Fama de Hollywood
* Orden del Mérito (1981)
* Salón de la Fama del Rock (1994)
* Premio Grammy a la carrera artística (2001)
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka [[:es:Cedella_Booker|Cedella Marley Booker]] yaja se Kuskatanchanej katka wan ne iteku itukey katka [[:es:Norval_Sinclair_Marley|Norval Sinclair Marley]]. Yaja se Egiptochanej katka.
Ne isiwaw itukey katka Cynthia Jean Cameron Breakspeare kaj tiktukeytiat Cindy Breakspeare (inunan ka [[:es:Damian_Marley|Damian Marley]]) wan [[:en:Rita_Marley|Rita Marley]]'''.'''
Ne muchi ne ipijpipil Bob Marley intukey:
* Imani Carole Marley
* Sharon Marley
* Cedella Marley
* David "Ziggy" Marley
* Stephen Marley
* Robert "Robbie" Marley
* Rohan Marley
* Karen Marley
* Stephanie Marley
* Julian Marley
* Ky-Mani Marley
* Damian Marley
* Makeda Marley
== Ken mikik ==
Yaja mikik se tunal 11 pal ne metzti makwil tik ne shiwit 1981, ipanpa Melanoma (kukulis tezakzay)<ref>Cáncer de piel / Skin cancer</ref> tik ne techan Miami takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos.
== Ipampa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
* Goldman, Vivien (2006). ''The Book of Exodus: The Making and Meaning of Bob Marley and the Wailers' Album of the Century'', Aurum Press <nowiki>ISBN 1-84513-210-6</nowiki>
* Moskowitz, David (2007), [https://books.google.com.sv/books?id=JJ4ub5h5E6sC&printsec=frontcover&redir_esc=y ''The''] [https://books.google.com.sv/books?id=JJ4ub5h5E6sC&printsec=frontcover&redir_esc=y ''Words and Music of Bob Marley''], Westport, Connecticut, United States: Greenwood Publishing Group, <nowiki>ISBN 0275989356</nowiki>.
* White, Timothy (2006). ''Catch'' ''a Fire: The Life of Bob Marley'' Owl Books <nowiki>ISBN 0-8050-8086-4</nowiki>
sc1zy7fnn1nuow6y68ki4y3g225ceun
Bolo Yeung
0
230
8667
1617
2026-01-30T13:15:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q325010]]
8667
wikitext
text/x-wiki
= Bolo Yeung =
[[Taanalis:Bolo Yeung.jpg|thumb|Bolo Yeung tik ne shiwit 2010]]
Yeung Sze (楊斯 ''joeng<sup>4</sup> si<sup>1</sup>'' tik ne tajtaketzalis Cantónchanej) (1946-) kaj tiktukeytiat '''Bolo Yeung''' tapajtiani wan tasumani Chinachanej.
== Itunal Ichtaka ==
Bolo Yeung nesik tik ne techan Meizhou, Guangdong, China. Nemanha, weya tik ne techan Hong Kong iwan imiekawan katka.
Yaja sujsul wey tasumani Kung Fu, Tai Chi wan Wing Chun, pejtuk keman kipiak 10 shiwit.
Yaja kipia yey ipilawan.
== '''Itekiw''' ==
Pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1970. Ne achtu lilish ujulinkwikwil yek katka. Ne shiwit 1972, munamikik iwan [[Bruce Lee]]. Bruce Lee muchiwki tamachtiani wan ichaku Bolo, wan itajtanki pal tekiti tik ne sujsul wey ulinkwikwil ''Operación Dragón'' (Enter the Dragon tik ne tajtaketzalis Inglés).
Nemanha, yaja tekitki tik miak wey ujulinkwikwil iwan sujsul Kung Fu, Jeet Kun Do wan Wing Chun ken ''"Bloodsport"'' iwan Jean-Claude Van Damme (1988), tik Hong Kong wan EEUU.
'''Ujulinkwikwil'''
{| class="wikitable"
!Shiwit
!Ulinkwikwil
!Tuknew
|-
|2017
|''Diamond Cartel'' (a.k.a. ''The Whole World at Our Feet'')
|Bula
|-
|2007
|''Blizhniy Boy: The Ultimate Fighter''
|Erik's Trainer
|-
|1996
|''Tiger Claws II''
|Chong
|-
|1996
|''Fists of Legends 2 Iron Bodyguards''
|Mongolian fighter
|-
|1995
|''Shootfighter 2''
|Shingo
|-
|1994
|''Fearless Tiger''
|Master on mountain
|-
|1993
|''TC 2000''
|Master Sumai
|-
|1992
|''The Magnificent Duo''
|Bolo
|-
|1992
|''Tiger Claws''
|Chong
|-
|1992
|''Ironheart''
|"Ice"
|-
|1992
|''Shootfighter: Fight to the Death''
|Shingo
|-
|1992
|''Mega Force from Highland''
|The Wu Tang Swordsman
|-
|1991
|''Double Impact''
|Moon
|-
|1991
|''Breathing Fire''
|"Thunder"
|-
|1989
|''Bloodfight''
|Chang Lee, The Vietnamese Cobra
|-
|1988
|''Bloodsport''
|Chong Li
|-
|1988
|''One Husband Too Many''
|Dung Ken, Muscleman
|-
|1987
|''Killer's Nocturne''
|Pit fighter
|-
|1987
|''To Err is Humane'' (a.k.a. ''To Err is Human'')
|Unknown
|-
|1986
|''Legacy of Rage''
|Thug
|-
|1986
|''Lucky Stars Go Places'' (a.k.a. ''Luckiest Stars'')
|Movie Patron
|-
|1986
|''Millionaires Express'' (a.k.a. ''Shanghai Express'')
|Millionaire Chan
|-
|1985
|''Seven Angels''
|Bar Customer In Green Shirt
|-
|1985
|''Bruce Lee's Dragons Fight Back''
|Unknown
|-
|1985
|''My Lucky Stars''
|Millionaire Chan
|-
|1985
|''Working Class'' (a.k.a. ''Hit Work Emperor'')
|Giant Kickboxer
|-
|1985
|''Lucky Diamond'' (a.k.a. ''Wish You Good Luck'')
|Unknown
|-
|1984
|''Silent Romance''
|Unknown
|-
|1983
|''Just for Fun''
|Unknown
|-
|1983
|''The Boxers Omen'' (a.k.a. ''Mo'')
|Mr. Bu Bo, The Thai Boxer
|-
|1982
|''The Supergang''
|"Big King"
|-
|1982
|''The Ninja Strikes Back'' (a.k.a. ''Bruce Le Fights/Strikes Back'' or ''Eye of the Dragon'')
|Unknown
|-
|1981
|''All the Wrong Clues (for the Right Solution)''
|Unknown
|-
|1980
|''Way of the Dragon 2'' (a.k.a. ''Bruce Le's Greatest Revenge'')
|Unknown
|-
|1980
|''The 36 Deadly Styles''
|Cheung's Brother
|-
|1980
|''Bruce, the King of Kung Fu'' (a.k.a. ''The Young Bruce Lee'')
|Unknown
|-
|1980
|''Fearless Master'' (a.k.a. ''Fearless Hyena 3'')
|Unknown
|-
|1980
|''Challenge of the Tiger'' (a.k.a. ''Dragon Bruce Le'' or ''Gymkata Killer'')
|Unknown
|-
|1980
|''Invincible'' (a.k.a. ''Fighting Dragon'')
|Unknown
|-
|1980
|''Treasure of Bruce Lee'' (a.k.a. ''King Boxer 2'')
|Unknown
|-
|1979
|''Bruce the Superhero''
|Peter Sze, The Bullkiller
|-
|1979
|''Ruthless Revenge'' (a.k.a. ''Invincible Kung Fu'' or ''The Two Tricky Kids'')
|Unknown
|-
|1979
|''The Dragon, the Hero'' (a.k.a. ''Dragon on Fire'')
|Unknown
|-
|1979
|''Enter Three Dragons'' (a.k.a. ''Three Avengers'')
|Bolo
|-
|1979
|''The Fists, the Kicks, and the Evil''
|Master Lung
|-
|1979
|''Snake Deadly Act''
|The Giant
|-
|1979
|''Writing Kung Fu''
|Ah Yen
|-
|1979
|''Bolo'' (a.k.a. ''Bolo the Brute'')
|Bolo
|-
|1978
|''Enter the Game of Death'' (a.k.a. ''Cross Hands Martial Arts'' or ''The King of Kung Fu'')
|Yang See
|-
|1978
|''Enter Three Dragons''
|Bolo
|-
|1978
|''Bruce Li in New Guinea''
|Unknown
|-
|1978
|''Amsterdam Connection''
|Louie "Big Louie"
|-
|1978
|''The Tattoo Connection'' (a.k.a. ''Black Belt Jones 2'')
|Tan Yu Lu's Henchman
|-
|1978
|''The Image of Bruce Lee'' (a.k.a. ''Storming Attacks'')
|Kimura
|-
|1977
|''10 Magnificent Killers''
|Ling Chu
|-
|1977
|''The Clones of Bruce Lee''
|Martial Arts Trainer
|-
|1977
|''Bruce and Shaolin Kung Fu'' (a.k.a. ''Bruce vs Black Dragon'')
|Lam Chi Chu
|-
|1977
|''Soul of Chiba [ja]''
|Nepal
|-
|1976
|''A Queen's Ransom'' (a.k.a. ''International Assassin(s)'')
|Ram
|-
|1975
|''Hong Kong Superman'' (a.k.a. ''Bruce: Hong Kong Master'')
|Unknown
|-
|1975
|''Kung Fu Massacre''
|Unknown
|-
|1975
|''G-Men '75''
|Unknown
|-
|1975
|''He Loved Once Too Many''
|Unknown
|-
|1975
|''All Men Are Brothers'' (a.k.a. ''Seven Soldiers of Kung Fu'')
|Si Xingfang
|-
|1975
|''The Fighting Dragon''
|Red Tiger
|-
|1974
|''Super Kung Fu Kid''
|Tiger
|-
|1973
|''Chinese Hercules''
|Chinese Hercules
|-
|1973
|''Thunderkick''
|Unknown
|-
|1973
|''Kung Fu's Hero''
|Unknown
|-
|1973
|''Enter the Dragon''
|Bolo
|-
|1973
|''Freedom Strikes A Blow''
|Chiang Tai
|-
|1973
|''Greatest Thai Boxing''
|Unknown
|-
|1973
|''Tiger''
|Unknown
|-
|1973
|''Ninja Killer''
|Mr. Yang
|-
|1972
|''Man of Iron'' (a.k.a. ''Iron Man'' or ''Warrior of Steel'')
|Jin Xi Fu
|-
|1972
|''Trilogy of Swordsmanship''
|Unknown
|-
|1972
|''Young People''
|Unknown
|-
|1972
|''King Boxer'' (a.k.a. ''Five Fingers of Death'')
|Pa Tu Er, Mongolian Fighter
|-
|1972
|''The 14 Amazons''
|Western Xia Wrestler
|-
|1972
|''Angry Guest''
|Yang Sze
|-
|1971
|''The Rescue''
|Chief Cha Te
|-
|1971
|''The Lady Professional''
|Bald Killer
|-
|1971
|''The Oath of Death''
|Officer Shi
|-
|1971
|''The Deadly Duo''
|The River Dragon of Jin
|-
|1970
|''The Heroic Ones''
|General Meng Juehai
|-
|1970
|''The Wandering Swordsman''
|Unicorn Du Kuo Lung
|}
== '''Ipanpa Uni''' ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Bolo_Yeung
# https://es.wikipedia.org/wiki/Bolo_Yeung
# https://www.imdb.com/name/nm0001866/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_5_nm_3_in_0_q_bolo%2520yeung
a0p7k05mcu0fpnyg74y3uxlux5gu83v
Bonn
0
231
8668
1620
2026-01-30T13:15:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q586]]
8668
wikitext
text/x-wiki
== [[:es:Bonn|Bonn]] ==
Bonn nemi tik ne wey techan Alemania tik ne Renania del Norte-Westfalia wan nemi tik ne techan Alemania Occidental kajka 1990 se shikipil chik nawi tzunti nawi pual kashtul, ikpia 329,000 yey tzunti se pual chiknawi shikipil tuijikniwan tik ne región metropolitana del Rin-Ruhr. Kishmati ika Beethoven nesik uni ka techan wan ne techan kipia nawi techanchin: Bonn, Beuel, Hardtberg y Bad Godesberg.
[[Taanalis:Bonn, Sterntor -- 2020 -- 6505.jpg|thumb|Bonn, Sterntor]]
hpude91wy1udo5swjxqffhmv3fshrj2
Bono
0
232
8669
1624
2026-01-30T13:15:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q834621]]
8669
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Bono
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Bono portrait by John Hewson.png|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 10 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1960
|-
! Ichan Techan
| Dublin
|-
! Italyu
| Irlanda [[Taanalis:Flag_of_Ireland.svg|18px|border|alt=Flag of Ireland]] Irlandachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani
|}
[[:en:Bono|Paul David Hewson]] nesik se tunal majtakti ne metzti makwil, tik ne shiwit chiknawi tzunti yey pual (1960). Yaja se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>wan takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref> tik [[:en:U2|U2]]. Hewson itukey ka takwikani<ref>His artistic name / Su nombre artistico</ref> "Bono". Yaja nesik tik ne techan [[:en:Dublin|Dublin]], tik ne italyu [[:en:Republic_of_Ireland|Irlanda]]. Bono irlandachanej<ref>Demonym: Irish / Gentilicio: Irlandés</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Bono
https://en.wikipedia.org/wiki/U2
https://en.wikipedia.org/wiki/Dublin
ml10y9qfb943ymfk1vep54jqk6p8zpn
Bruce Lee
0
233
8670
1627
2026-01-30T13:15:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q16397]]
8670
wikitext
text/x-wiki
= Bruce Lee =
[[Taanalis:Bruce Lee 1973.jpg|thumb]]
Bruce Lee tapajtiani Estadounidensechanej katka.
o8607z2gxzd6i9oj4qu3yo9rxatof22
Bruce Willis
0
234
8671
1635
2026-01-30T13:15:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2680]]
8671
wikitext
text/x-wiki
= '''Bruce Willis''' =
[[Taanalis:Bruce willis cinedom.jpg|thumb]]
'''Walter Bruce Willis''' (1955-) se tapajtiani Estadounidensechanej.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Bruce Willis nesik tik ne techan Idar-Oberstein tik Alemania, wan weya tik ne techan Carneys Point, EEUU katka. Iteku David Willis wan inan Marlene Willis katka. Ne inan Alemaniachanej katka. Bruce kipia yey iikawan : Florence, Robert wan David Jr.
Ne shijshiwit yey pual majtakti, pejtuk mumachtia tik ne Tamachtiluyan Montclair State University. Ne shiwit 1977, yawi ka techan Nueva York katka. Ka né, tekitki tik miak Tawanaluyan wan takwaluyan.
Yaja kipia se ikman isiwaw: ne tapajtiani Demi Moore. Isiwaw katka Emma Hemming Bruce Willis kipia makwil ipijpipil inwan Demi Moore wan Emma Hemming: Rumer, Scout, Tallulah, Mabel wan Evelyn Willis.
== '''Ne itekiw''' ==
Willis pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1980. Ne achtu ujulinkwikwil tesu yek katka. Nemanha, ne shiwit 1985, pejtuk series tik ne televisión "[[:es:Luz_de_luna|Moonlighting]]" (''"Luz de Luna"'' tik ne tajtaketzalis Kastiya), ken mawiltia ne tajpiani David Addison katka. Moonlighting sujsul wey katka tik ne EEUU wan América Latina. Senpa, pejtuk sujsul yek ujulinkwikwil ne shijshiwit nawi pual wan ne shijshiwit nawi pual majtakti : "Duro de matar" ("Die Hard" tik ne tajtaketzalis inglés inwan Die Hard 2, 3 wan 4) wan "Pulp Fiction" wan "[[:es:El_quinto_elemento|El quinto elemento]]" wan "Armageddon".
Yaja takwikani nusan. Itakwika pal ne ulinkwikwil "Bruno Mukwepa" ("The Return of Bruno" tik ne tajtaketzalis inglés) miak tajtakwikalis katka, wan kipia discos nusan katka : "''If It Don't Kill You, It Just Makes You Stronger''" (tik ne shiwit 1989).
== '''Ipanpa Uni''' ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Bruce_Willis
# https://es.wikipedia.org/wiki/Bruce_Willis
# https://es.wikipedia.org/wiki/Demi_Moore
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Bruce_Willis
https://www.imdb.com/name/nm0000246/<nowiki/>
ldjvrk2pd6nn1cubmw0i4ylz5fhuyx8
Bryan Guy Adams
0
235
1638
1637
2026-01-29T23:23:55Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
1637
wikitext
text/x-wiki
== Bryan Guy Adams ==
Kaj tiktukeytiat Bryan Adams , yaja nesik tik ne techan Kingston, Ontario se takutuk ipal Canada ne tunal makwil , pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit, se shikipil shiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (05/11/1959) wan Yaja ne Britishchanej wan Canadachanej wey tawawasani, takwikani<ref>Cantante</ref> , takwikalismawawasuan<ref>Cantante/ Escritor</ref> iwan takwikwiluani<ref>Fotografo</ref>.
== NE ITUNAL ICHTAKA ==
Ne inan itukey Elizabeth Jane wan iteku itukey Conrad J. Adams yejemet ne Canadachanej katka . Yaja tesu kipia isiwaw. Yaja se achtu isiwapiltzin pal ne metzi nawi ume shikipil majtakti se (04/2022)ika Alicia Grimaldi, ne ume isiwapiltzin<ref>Hija de hombre</ref> pal ne metzi ume ume shikipil tzunti majtakti yey (02/2013).
== NE ITEKIW ==
Yaja kichiwki miak ajamachti<ref>Libros</ref>:
Made in Canada pal ne se shikipil tzunti nawi pual kashtul nawi (1999)
American Women pal ne ume shikipil makwil (2005)
Yaja kichiwki miak yayjyawaltawikalis:
Everything I Do I Do it for You
Please Forgive Me pal ne metzi chick nawi se shikipil tzunti yey pual majtakti nawi (09/1994)
Have You Really Loved a Women pal ne se shikipil tzunti yey pual kashtul (1995).
Kimakaket miak tajtakulis ken:
Juno Awards se pual (20)
Grammy Awards kashtul (15)
Nominated pal Academy Awards yey (3)
Nomined pal Golden Glove Awards makwil (5)
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
[[Taanalis:Bryan Adams Hamburg MG 0631 flickr.jpg|thumb|Bryan Guy Adams]]
[[Taanalis:BryanAdamsRAH090522 (13 of 50) (52063471863).jpg|thumb|Bryan Guy Adams]]
https://en.wikipedia.org/wiki/Bryan_Adams
daqoqptpe1zdwen7ddoz28ai0r0fpv7
Buffalo Calf Road Woman
0
236
8672
1642
2026-01-30T13:15:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4985685]]
8672
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Buffalo Calf Road Woman.jpg|thumb|Buffalo Calf Road Woman]]
Buffalo Calf Road Woman kaj tiktukeytiaj Brave Woman nesik tik ne techan Interio Plains/Wyoming se shikipil chikwey tzunti ume pual nawi (1844) katka. Yaja kipalewij imanuj pal ne mikini katka. Yaja kipalewia ishuleyu itukey Kuyut Tiltik<ref>Coyote Negro/Black Coyote</ref> ne Batalla ne Little Bighorn. Yaja ichaluj ne Teniente Coronel itukey George Armstrong Custer pal ne kawash<ref>Caballo/Horse</ref> wan neman yaja mikik.
Neman rendirse ne Estados Unidos, yaja wan ishuleyu Kuyut Tiltik wan Inhpijpipil reubicado ne Oklahoma.
Keman ishuleyu nemik tzaktuk. Buffalo Calf Road Woman mikik katka se ne Metzti Makwil, se shikipil chikwey nawi yey pual kashtul nawi (May 1879). Kuyut Tiltik kikechmalina<ref>se colgo el mismo/hanged himself</ref> keman tzaktuk
== Ne Itunal Ichtaka ==
'''Ishulejyu'''-Kuyut Tiltik
'''Imanuj'''-Tatuktiani Comes in Sight
Yaja kipiat ume ipilawan
== Ipana Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://lamitadesconocida.wordpress.com/2019/01/25/buffalo-calf-road-woman-la-heroina-de-little-bighorn/
https://es.wikipedia.org/wiki/Mujer_del_Sendero_del_B%C3%BAfalo_Ternero
https://www.youtube.com/watch?v=WULgMkmSIQs
mwp0zydd8lq6h5kn8f6tqdfvswtdzph
Bulldog Americanoj
0
237
9678
8673
2026-04-06T12:07:10Z
Kwamikagami
437
9678
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:BULLDOG AMERICANO.jpg|thumb|NE PELU BULLDOG AMERICANOJ]]
Ne pelu [[:es:Bulldog_americano|Bulldog Americanoj]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Bulldog_americano</ref> se pelu kaj muchi tikishmatit. [https://notasdemascotas.com/bulldog-americano/ ne pelu Bulldog Americanoj]<ref>https://notasdemascotas.com/bulldog-americano/</ref> tumawak wan tuamk iajkupanka. Ka tayua yaja se pelu tajpiani tik ne tuchan.
[[Taanalis:BULLDOG AMERICANO TIK NE KOJTI.jpg|thumb]]
Muchi [https://www.razasdperros.com/bulldogs-americanos-lo-que-es-bueno-de-ellos-lo-que-es-malo-de-ellos/ pejpelu]<ref>https://www.razasdperros.com/bulldogs-americanos-lo-que-es-bueno-de-ellos-lo-que-es-malo-de-ellos/</ref> itachishka istak, wan sejsé tiltik yajika sejsé kipiat itachishka tiltituk wan kipiat nusan itachishka istastuk.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual kashtul '''ipal chupi tipuliwit tiknemi pejpelu sejsé tajtu tal tinemit tatukani?,'''
Ne pejpelu sujsul gajgalanchichin wan kinmutiat wan kinhajwat ka sejsé tajtakamet wan sijsiwatket kaj tesu kipiat inchan tik ne tachan.
==== Tapalewiani ====
<references />
[[Takutun:Pejpelu]]
tac8vpp6hoty9sfspt8u50yd36xkskq
CARLOS CAÑAS
0
238
8167
1650
2026-01-29T23:35:48Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
1649
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Carlos Cañas]]
by1ivo26hzhbrwcvuiq2t7sds6dlbm0
CHUKANI
0
239
1652
1651
2026-01-29T23:23:56Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1651
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne Chukani (takwikalis)]]
ne3led3hr704y9zg02t02nikeizx1qc
Calabiuza
0
240
1655
1654
2026-01-29T23:23:56Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
1654
wikitext
text/x-wiki
= Calabiuza (Tonacatepek) =
== Itachishka<ref>Descripción</ref> ==
Ne Calabiuza se tajtakamet ka Tonacatepeke ka Kuskatan. Kajka tayua, Tuijikniwan yawi ka ujti iwan tawikani; nemi ikwajkwach iwan casoj. Tuijikniwan kimakat Wajkal iwan tawil kajka tayua. Tuijikniwan takwika iwan tajtani ayuj tzupelek. Calabiuza techelnamiki ne Tuijikniwan iwan ne tal Kuskatan. Casoj nemi.
== Calabiuza kajka tayua ==
Tuijikniwan tikitat se tawikani ka ujti; nemi ikwajkwach ken ne casoj.
== Ayuj tzupelek<ref>Ayote dulce o en miel</ref> ==
Ayuj Tamanti; kimaka tik ne Wajkal. Ayuj iwan tzupelek.
== Calabiuza iwan Halloween ==
Kalabiuza kipia casoj iwan ikwajkwach ka Tonacatepet; yejemet kitajtani ayuj iwan nekti, tesu nekti.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
Tonacatepeque celebra la mitología salvadoreña. (n.d.). Retrieved from <nowiki>https://elfaro.net/es/202311/ef_foto/27143/tonacatepeque-celebra-la-mitologia-salvadorena</nowiki>
Tobar, A. (2024). La “Calabiuza”, el Halloween de los salvadoreños. Retrieved from <nowiki>https://diariolahuella.com/la-calabiuza-el-halloween-de-los-salvadorenos/</nowiki>
Mil, T. (2021). La Calabiuza: de ayote en miel y leyendas. Retrieved from <nowiki>https://www.diariocolatino.com/la-calabiuza-de-ayote-en-miel-y-leyendas/</nowiki>
bkmm2imstqzag6nn9udmnvsfpufp2hl
Camilo Minero
0
241
8674
1664
2026-01-30T13:15:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5026740]]
8674
wikitext
text/x-wiki
= Camilo Minero =
[[:es:Camilo_Minero|Camilo Minero]] takwikwiluani<ref>Pintor.</ref>, takwikwiluani tik ne tapepechul<ref>Muralista.</ref> wan tetkwikwilchiwani<ref>Grabador.</ref> kuskatanchanej katka. Yaja nesik ka Tzakatekulukan tik ne tunal majtakti se pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (11/11/1917), wan mikik ka Kuskatan tik ne tunal chikwasen pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil makwil (06/05/2005).
== Itunal Ichtaka ==
Keman kipia majtakti nawi shiwit, pewa takwikwilua katka. Yaja mumachtij tik ne Taller de Pintura y Escultura de Marcelino Carballo, wan mumachtij pal muchiwa takwikwiluani tik ne Escuela Nacional de Artes Gráficas de El Salvador intzalan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1935) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul yey (1938), itamachtiani [[:es:Carlos_Alberto_Imery|Carlos Alberto Imery]] katka. Ne kaltatuktiani<ref>Estado.</ref> kuskatanchanej tashtawa pal yaja mumachtia katka. Yaja mumachtij pal muchiwa takwikwiluani tik ne [[:es:Instituto_Politécnico_Nacional|Instituto Politécnico Nacional de México]] intzalan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960). Yaja mumachtij ka Meshiku iwan ujukseuk tajtakwikwiluani tik ne tapepechul [[:es:Diego_Rivera|Diego Rivera]] wan [[:es:David_Alfaro_Siqueiros|David Alfaro Siqueiros]]. Ne itajtakwikwilualis nemit ka Latinoamérica: Meshiku, Cuba, Nikanhanawak, Costa Rica wan ujukseuk itajtalyu.
Ichan nemi ka Nikanhanawak katka, intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989). Ka né kitajpiat ne kaltatuktiani "Sandinista" katka.
== Itekiw ==
Minero kineki takwikwilua ipanpa ne tejtechan latinoamericachanejket katka. Ne itajtakwikwilualis wan itejtetkwikwilis nemit tik ne miak tejtechan ipal Latinoamerica, tik ne [[:es:MoMA|Museo de Arte Moderno de Nueva York]] wan kajkaltailwitialis<ref>Museos</ref> europachanejket.
Yaja inatuya ini ipanpa ne itajtakwikwilualis:<blockquote>"Naja nitakwikwilua ne techan, ne tejtekitini, ne tumawak pijpipil ka nejnemit tik ne tijtiankis, ka né niikajsi ne galanchin"
Camilo Minero.</blockquote>Kimakaket se takulis pal ne itakwikwilualis tik ne tapepechul "Mi Pueblo", ka takwikwilua tik ne shiwit ume shikipil yey (2003) katka.
== Kimakaket Uni Tajtakulis ==
* "Mención de Honor, Acuarelas" tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943).
* "Premio El Salvador", tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970).
* "Premio Nacional de Cultura" tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996).
* "Hijo Meritísimo de El Salvador" tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).
* "Honoris Causa" ttik ne shiwit ume shikipil se (2001).
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Camilo_Minero
https://es.wikipedia.org/wiki/Carlos_Alberto_Imery
https://es.wikipedia.org/wiki/Instituto_Politécnico_Nacional
https://es.wikipedia.org/wiki/Diego_Rivera
https://es.wikipedia.org/wiki/David_Alfaro_Siqueiros
https://es.wikipedia.org/wiki/MoMA
hyi4t7wi788omjqch91u4aajpdj2r03
Campeche
0
242
8675
1671
2026-01-30T13:16:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80908]]
8675
wikitext
text/x-wiki
'''Campeche''' nos '''Campeche tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Campeche'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
q70nzg7we5skbgo2oqch4ixfzq1lowm
Canada
0
243
8676
1689
2026-01-30T13:16:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q16]]
8676
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>''' Canada'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Canada.svg |125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Royal Coat of Arms of Canada.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Banderaj
| align="center" width="140px" | Escudoj
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:Canada (orthographic projection).svg |200px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 34,709,000
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 9,984,670 km2 (2nd) [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Ottawa]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Justin Trudeau]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Inglestaketzalis|Ingles]], [[Francestaketzalis|Frances]], 65 [[Metzalitaketzalis|metzalitaketzalis wan sejseuk taketzalis]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[dolar]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | Ijtik UTC -3.5:00 (Newfoundland) wan UTC -8:00 (Pacific)
|-
|}
[[Taanalis:Burrard Bridge View.jpg|200px|thumb|left|Ne yey techan mas wey ipal Canada itukay Vancouver wan kipia 2.1 millones ipal chanejket.]]
Ne '''Canada''' se tal tik ne weytal ipal [[Ajkuik America]]. Kiyawaluat [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]] ka tatzinu wan [[Lamal Artico]] ka ajkuikpa; tik ne ladoj kan kalaki ne tunal muajsi ne [[Nejmachat]], wan ka taneskan nemi ne weyat [[Atlantico]]. Canada se sujsul wey tal ne kipia achka 10 millones kilometroj cuadradoj. Yajuni kichiwa ne ume mas wey Tal ipan ne [[Rusia]]. Sejsé tajtakutun tik Canada itujtukay Provincia (nemi majtakti tajtakutun) pero nusan nemi yey wey Territorio kan nemit miak mejmetzali palikman. Ne weytechan, itukay [[Ottawa]]. Ashan ne chajchanejket ipal Canada achka 35 millones. Ne tumin ipal Canada itukay [[dolar]]. Tik Canada taketzat ne [[Inglestaketzalis|Ingles]], [[Francestaketzalis|Frances]] wan 65 [[metzalitaketzalis]], pero anka semaya yey yawit nakat yultuk: ne [[Cree]] (ne kipia 117,000 taketzat), ne [[Ojibwe]] (56,500 taketzat), wan ne ne [[Inuktitut]] (35,000 taketzat). Ne [[Blackfoot]] metzalitaketzalis ipal Alberta (Canada) wan Montana (ESA), melka kipiat 32,000 chanejket, semaya nemi 8,000 taketzat wan chujchupi kujkunet, wan yajika anka yu-miki ne taketzalis. Ne [[tatuktiani]] ipal Canada itukay Mark Carney.
[[Taanalis:Canada Parliament2.jpg|400px|thumb|left|Ini ne weykal ipal ne kalpuli ipal ne Canada tik Ottawa, Ontario]]
[[Taanalis:Map Canada political-geo.png|450px|thumb|center|Ini mapa techilwitia ken intukay ne Projprovincia wan Tejterritorio ipal ne Canada.]]
[[Taanalis:Moraine Lake 17092005.jpg|450px|thumb|center|Ini sujsul yeytzin parque itukay "Banff National Park" tik ne tejtepe Rocosas itzalan Alberta wan British Columbia.)]]
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [http://www.gc.ca/Ne Kalpuli ipal Canada]
{{Ajkuik America}}
[[Takutun:Ajkuik America]]
__NOTOC__
bcii7hf9isu2vpyl2gba949sk7xu00w
Cancer
0
244
8677
1693
2026-01-30T13:16:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q12078]]
8677
wikitext
text/x-wiki
Ne cancer kujkukulis tiweliskiat tikitat ka nujme tik iweyka tuknew. Rupert Allan Willis, se tapajtiani kipajtia tajtakutun ukchupi chikitik tik iweyak (celulas), kilwitia se neoplasia se tishti inakayu weya nemanha.
Ne cancer weliskia nesi tik se itakutun ne iweyka wan yawi ka miak tajtakutun tik iweyka. Ne kukulis tesu kiajsi nemanha ne yaja weliskia tesu ijiumiki.
Ne tajtapajtiani kimatit ukchupi ne se tzunti kujkukulis ka cancer. tiwelit tikitat ukchupi: tik iewayu, tik ejekateni ipajpaletia, tik ichichiwal wan tik itzupi.
Ne cancer weliskia yejka u tesu yejka, su yaja weya tik ne ukse itakutun ne iweyak wan kalaki tik ne iesyumekayu.
Ne tumor yejka, tea weya senpa, tesu yawi ka ukse itakutun ne iweyak wan tea weya senpa . Ne tumor tesu yejka mutakwaltia iwan idajdatka itakutun ne iweyak. Ne cancer leucemia tesu kichiwa tumores.
Ipanpa ne cancer mikit miak tuijikniwan, uni ne ume ujti ka Taltikpak . Ka witzet shijshiwit ne cancer weliskia ne se ujti ipanpa mikit. Ne 90-95% kisat ipanpa kikwua chupi itakil, chupi muujulintia wan wey kiuni at chichik wan ijiumiki tabaco
[[Taanalis:Necancer.jpg|thumb|Ne cancer kujkukulis|center|228x228px]]
=== '''Referencias''' ===
# https://es.wikipedia.org/wiki/Cáncer
onjzyl16h9azx7eqzo9gl7dslpnflai
Candice Bergen
0
245
1697
1696
2026-01-29T23:24:00Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1696
wikitext
text/x-wiki
Candice Patricia Bergen kaj tiktukeytiat Candice Bergen.
Candice Patricia Bergen nesik se tunal 9 pal ne metzti makwil (mayo) tik ne shiwit (1946) se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen tik ne techan Beverly Hills, Los Angeles takutun ipal italyu Estados Unidos.
Yaja se wey mawiltiani ken jefa (actriz?).
Ne itekiw: tay kichiwki?
Kimakaket miak tajtakulis ken:
Globos de Oro Mejor actriz de serie de TV - Comedia o musical
(1991) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se Murphy Brown
(1988) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikyey Murphy Brown
Premios Emmy Mejor actriz - Serie de comedia
(1989) se shikipi, chiknawi tzunti nawi pual chiknawi Murphy Brown
(1990) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual Murphy Brown
(1992) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume Murphy Brown
(1994) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi Murphy Brown
(1995) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi Murphy Brown
Ne ichtaka itunal:
Ne inan itukey katka Frances Bergen yaja se Kuskatanchanej katka.
wan ne iteku itukey katka Edgar Bergen. Yaja se Estados-Unidoschanej katka.
Ne ishulejyu/isiwaw itukey Marshall Rose. Yaja se NuevaYorkchanej.
Yaja kipia se ipilawan/ipijpipil katka..
Ne ipilawan/ipijpipil intukey Chloe Malle.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Brown University
Wan mumachtij pal muchiwki se taketzani wan tanawatiani (reportera) tik ne wey tamachtiluyan Brown University.
Yaja tekitki ken se taketzani wan tanawatiani (profesión) tik Vogue(lugar de trabajo) intzajtzalan tik ne italyu Estados Unidos.
Yaja munamiktij iwan Graham Albert tik ne shiwit 2015 ume shikipil kashtul.
Ijilpika: (3 enlaces)
https://deutschtimes.de/chloe-malle-tochter-von-candice-bergen/
https://es.wikipedia.org/wiki/Candice_Bergen
https://www.elle.fr/People/La-vie-des-people/News/Chloe-Malle-qui-est-son-epoux-Graham-McGrath-Albert-4377966
Requisitos de Wikipedia: Referencias, enlaces e imágenes
mjbcqtaggaglwvgfwkkmgr87uhhdt5b
Cansu Dere
0
246
1702
1701
2026-01-29T23:24:00Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1701
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Cansu Dere-smiling.jpg|thumb|Cansu Dere]]
[[:es:Cansu_Dere|Cansu Dere]] nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980) tik ne techan Ankara takutun ipal tutakyu tik ne italyu Turquía.
Yaja tekiti<ref>trabajar</ref> tik ujulinkwikwil<ref>Peliculas</ref> wan sejserie. Pejtuk itekiw ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006).
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja tekiti tik miak ujulinkwikwil wan series<ref>Series</ref>:
* 2003 – Twilight (Alacakaranlik) (Irmak Bozoglu)
* 2004 – European Side (Avrupa Yakasi)
* 2004 – Metro Palas (Nazan)
* 2005 – Fall Fire (Guz Yangini) (Ceylan)
* 2006 – Nightmare House: Follow Up (Kabuslar Evi: Takip) (Esme)
* 2006 – The Last Ottoman (Son Osmanli Yandim Ali) (Defne)
* 2006 – 2007 Coming Home (Sila) (Sila)
* 2009 – Bitter Love (Aci Ask) (as Oya Yilmaz Ataoglu)
* 2009 – 2010 Ezel (Eysan Tezcan Atay)
* 2009 – Yahsi Bati (Mary Lou)
* 2011 – Bahzat C. I Buried You in My Heart (Behzat C.: Seni Kalbime Gomdum) (Songul)
* 2012 – 2013 Magnificent Century (Muhtesem Yuzyil) (Firuze)
* 2012 – One Day or Another (El Yazisi) (Zeynep)
* 2015 – White Night (Beyaz Gece)
* 2016 – Mother (Anne) ( Zeynep Gunes)
* 2018 – Personality (Sahsiyet) (Nevra Elmas)
* 2019 – Ferhat ile Sirin (Banu Karali)
* 2020 – A Woman Scorned (Sadakatsiz – Unfaithful) (Asya Arslan)
== '''IPANPA INI''' ==
<references />
== IJILPIKA: ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Cansu_Dere</nowiki>
<nowiki>https://www.miarevista.es/que-ver-tv/22027.html</nowiki>
<nowiki>https://turkishfact.com/cansu-dere/</nowiki>
k00oj3zs2y7lgsvcigdbe61f7uibswd
Capiruchoj
0
247
1707
1706
2026-01-29T23:24:01Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1706
wikitext
text/x-wiki
'''''Capiruchoj'''''
Ne Capiruchoj 'se awil tupal ka Kuskatan. Tikajsit tik miak tiankis kan tanamakat dajdatka kichiwtiwit inwan inmejmey.
Miak Kuskatanchanejket timawiltijtiwit iwan ini awil. An ne pijpipil tea kinekit mawiltiat iwan ne Capiruchoj. Yejemet ingustuj mas mawiltiat inwan intajanutzalis.
Ne Capirchoj Yawi weli mupulua
Ne '''Capiruchoj''' kichiwtiwit iwan Kwawit kachka se Tzilin wan kichiwtiwit u iwan se chikitik Wajkal.
Ne '''Capiruchoj''' kichiwtiwit iwan kwakwit kipia;
[[Taanalis:TresBaleros.jpg|alt=Ne Capiruchoj|left|thumb|Se Capiruchoj Kichiwtiwit iwan Kwawit]]
* Se ikwawitchin
* Se iichti
* Se ishulun takuyntuk
Ne '''Capirucho'''j kichiwtiwit iwan wajkal kipia:
[[Taanalis:Balero Reciclado.jpg|alt=Ne Capiruchoj|left|thumb|Capirucho kichiwtikit iwan Wajkal]]
* Se ikwawitchin
* iishti
* Se chikitik Wajkal iwan Ijishmiktan
'''Ken tiwelit timawiltiat iwan ne Capirucho?'''
Achtu tikwit ne ikwawitchin ne Capiruchoj iwan se tumey. Nemanha Tikejukuat tiktaliat ne ishulun ne Capiruchoj ka ipkak ne kwawitchin.
Su tiwelit !Tikchiwtiwita!https://www.bing.com/ck/a?!&&p=f3cad2df4f9f38f0JmltdHM9MTY5MzAwODAwMCZpZ3VpZD0yMzc2Mjc5OS0xMTIyLTY1YjktMjZiMC0yODA3MTBkOTY0YTYmaW5zaWQ9NTIxMQ&ptn=3&hsh=3&fclid=23762799-1122-65b9-26b0-280710d964a6&psq=capirucho+el+salvador&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cuZWxzYWx2YWRvcm1pcGFpcy5jb20vZWwtY2FwaXJ1Y2hv&ntb=1
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Tayektzinchiwalis]]
pafkn2woafb0xuzw3zm5o7g7oxgi4g6
Carlo Acutis
0
248
1713
1712
2026-01-29T23:24:01Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
1712
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Covent Garden, Corpus Christi Catholic Church, Carlo Acutis memorial.jpg|thumb|Carlo Acutis]]
Carlo Acutis, yaja nesik se tunal yey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti se (03/06/1,991) tik Londres peroj ne Ichan nemituya ka Italia. Keman yaja chikitik pejki kinyulchia dajdatka katka wan keman yaja achtu kikwaj iweyka wan kiunik ne iesyu Cristo<ref>Primera comunión</ref> yaja kipiatuya chikume shiwit (7) wan yaja pejki yawi ka tiupan mujmusta.
Yaja se piltzin ka tikishmatit ika yaja welituya kichiwa dajdatka tik ne tepustzuntishyu pal tajtaketza ipanpa Nuteku Tiut.
== '''<u>KITUKEYTIAT</u>''' ==
KITUKEYTIAT, "Influencer de Dios" kinchiwki ne ajamat ejekawmatat wan taketzki ipanpa ne dajdatka ka kinchiwki Nuteku Tiut. Kinchiwki ujulinkwikwil ipanpa Tuteku Tiut.
Yajki ka nujme ne Taltikpak ika KITUKEYTIAT "Influencer de Dios".
== '''<u>NE ITEJTEKUWAN</u>''' ==
Ne inan itukey Antonia Salzano
Ne iteku itukey Andrea Acutis
Tejemet tinemit yujyultiwit
== '''<u>NE KUKULIS WAN MIKI</u>''' ==
Carlo kukuya ne iesyu<ref>Leucemia </ref> (Leucemia M3) tik ne metzti majtakti tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (Octubre 2,006) Yey tanestuk nemanha ka iesyu kukuyak
== '''Ipanpa ini:''' ==
<references />
== '''ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Carlo_Acutis
https://en.wikipedia.org/wiki/Carlo_Acutis
fhgmzg71no2hxoialzr6n6ow7ykiipq
Carlos Alberto Soriano
0
249
8678
1721
2026-01-30T13:16:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5749595]]
8678
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:CASV.jpg|thumb]]
== '''Carlos Alberto Soriano''' ==
'''[[:es:Carlos_Alberto_Soriano|Carlos Alberto Soriano]]''', yaja nesik tik ne techan Kuskatan, Tawawasuani<ref>Escritor</ref>. Pal ne metzti chikwasen ne shiwitt se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) wan mikik pal me metzti majtakti ume ne shiwit ume shikipil majtakti se (2011).
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Carlos Alberto Soriano se [https://lazebra.net/2018/09/01/carlos-alberto-soriano-quiero-extender-mis-alas-y-volar-ensayo/ tawawasuani] katka.
== '''Tay kichiwki?''' ==
.Yaja kichiwa ne achtu casoj<ref>Cuento o novela</ref> “Ángeles Caidos” ne shiwit ume shikipil makwil (2005) wan nemanha yaja nikwawasua katka ne casoj “Vaivén<ref>Colección de cuentos</ref>” ne shiwit ume shikipil chikume (2007).
== '''Ne Itekiw''': ==
Carlos Alberto Soriano kinwawasuj ini ajamachti:
[[Taanalis:Libros de CAS.jpg|left|thumb|Amachti]]
• [https://www.diariocolatino.com/los-angeles-caidos-carlos-alberto-soriano/ Ángeles Caídos](Editorial Lis, San Salvador, 2005).
• Listones de Colores (Universidad Tecnológica de Panamá, 2006).
• Vaivén (La Dirección de Publicaciones e Impresos de Concultura, 2007).
== '''Ken Mikik?''' ==
Tesu tikmatit ken mikik yaja, maya ne tuijikniwan kaj nemit inawak yaja kimatit.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== Ijilpika: ==
Carlos Alberto Soriano: https://es.wikipedia.org/wiki/Carlos_Alberto_Soriano
Ensayo: https://lazebra.net/2018/09/01/carlos-alberto-soriano-quiero-extender-mis-alas-y-volar-ensayo/
Ángeles Caidos: https://www.diariocolatino.com/los-angeles-caidos-carlos-alberto-soriano/
5x8z92k78s0vmkyri10ypz5p1vj4poj
Carlos Cañas
0
250
8679
1727
2026-01-30T13:16:10Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5041929]]
8679
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Carloscanas.jpg|left|thumb|CARLOS CAÑAS]]
'''[[:es:Carlos_Cañas|Carlos Cañas]]''' kaj tiktukeytiat Gonzalo Rodríguez Cañas, Carlos Gonzalo Cañas u Carlos August Cañas
== '''Ipanpa Carlos Cañas''' ==
Yaja takwikwiluani kuskatanchanej katka
Carlos Cañas nesik tik ne techan Kuskatan se tunal yey pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi
Wan yaja mikik tik ne techan Kuskatan se tunal majtakti nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey. Kaj mikik ika muketzki ne iyulu
Isiwaw katka Carmen Gutiérrez
Yaja itekiw katka takwikwiluani wan takwikwiluani pal ne tapepechul
Yaja se wey takwikwiluani ka Kuskatan iwan ne Arte Abstracto tik italyu katka ,tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume yaja kitakulijket ne Premio Nacional de Cultura
== '''Ipanpa mumachtia''' ==
Yaja mumachtia ka tamachtiluyan nacional pal ne artes gráficas tik Kuskatan
Real Academia de Bellas Artes de San Fernando (España)
tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi tamachtiani pal ne tilkwil, kwikwilnaj wan casoj pal arte. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yajki ka techan Madrid ika ne Instituto de Cultura Hispanoamericana pal uni tal mumachtia tik ne Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Mukwepa ka techan Kuskatan ken tamachtiani tik ne Wey Tamachtiluyan ipal Kuskatan katka wan ken tamachtiani pal kalchiwani. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi katka tatuktiani pal artes nusan tik ne tamachtiluyan katka
Nusan katka tatuktiani pa[[:es:Centro_Nacional_de_Artes_(El_Salvador)|l Centro Nacional de Artes (CENAR)]] itzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi yey kashtul se wan ume shikipil se katka
== '''Wey Itekiw''' ==
* kaltzunkal kwikwilnaj tik [https://www.cultura.gob.sv/teatro-nacional-de-san-salvador/ Teatro Nacional de San Salvador]
* Sumpul tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen
* ne tapepechul ka ichan Federacion de Cajas de Credito (an kinijtakua katka)
* tachialis pal at tik ne [[:es:Plaza_Francisco_Morazán|Plaza Morazan]] (maya nemit se an)
* ne tapepechul ka ichan Banco Hipotecario (kunij katka Kalamachti ipal Kuskatan)
* ne tapepechul ne Wey Tamachtiluyan ipal Kuskatan
[[Taanalis:Pintura del techo al interior de el Teatro Nacional de San Salvador.JPG|thumb|268x268px|KALTZUNKAL KWIKWILNAJ TIK TEATRO NACIONAL DE SAN SALVADOR]]
== '''Kimakaket''' ==
* Takulis artes gráficas ka kuskatan tik ne shiwit se shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume
* Kimakaket takulis pal wey takwikwiluani tik [[:es:Asamblea_Legislativa_de_El_Salvador|Asamblea Legislativa de El Salvador]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey
* kitakuljket ne Orden de las Artes y las Letras,tik Francia tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti
* kitakulijtek ne Orden Nacional José Matías Delgado,tik Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume
* kitakulijtek Caballero de la Orden de Isabel la Católica, tik España tik ne shiwit ume shikipil se
* kimakaket ne Cruz de Santiago, Embajada pal España tik Kuskatan tik ne shiwit ume shikipil chiknawi
* takulis Nacional de Cultura, tik Kuskatan tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume
== '''Yaja kinchiwki ini ajamachti''' ==
* Guía de gorriones sentimentales
* Carlos Cañas: obras de papel tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi wan ume shikipil nawi
== '''Ijilpika''' ==
Asamblea Legislativa de El Salvador: https://es.wikipedia.org/wiki/Asamblea_Legislativa_de_El_Salvador
Teatro Nacional de El Salvador: https://es.wikipedia.org/wiki/Teatro_Nacional_de_San_Salvador
Plaza Francisco Morazán: https://es.wikipedia.org/wiki/Plaza_Francisco_Moraz%C3%A1n
gylqtaqto71wdioqcx9cfskbrx1d22f
Carlos Ernesto García
0
251
8680
1731
2026-01-30T13:16:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5750266]]
8680
wikitext
text/x-wiki
== Carlos Ernesto García ==
== Carlos Ernesto García ==
Carlos Ernesto García nesik ne techan Santa Tecla, tik ne tunal se shikipil chiknawi tzunti yey pual. "Escritor, poeta y periodista". Ichan nemi Barcelona, España kan ajsi ijtik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual. Kan ne guerraj ne Kuskatan imiktia se na ne nimiakawan tik ne inhchan.
== Itekiw ==
Yaja kichiwki maya se amachti wan intukey “Hasta la cólera se pudre” (1994), “A quemarropa el amor”(1996), “La maleta en el desván” (2003) wan “Yo no tengo casa” (2010).
441q9cj8w2jki1ehycnpbw8ui2u78l5
Carlos Fuentes
0
252
8681
1736
2026-01-30T13:16:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q154691]]
8681
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Carlos Fuentes 1987.jpg|thumb|Carlos Fuentes ]]
'''Carlos Fuentes'''
Carlos Fuentes nesik tik ne Panama tik ne metzti ume majtakti se, se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey. Yaja muchiwa wey ika yaja tamawawasua miak ajamachti ipanpa Latinoamerica katka. Ne ichan yaja nemi tik ne techan [[:es:México|Meshiku]] wan miak itajtalyu. Carlos Fuentes mumachtia katka tik ne [[:en:Washington,_D.C.|Washington]], Santiago de [[:es:Santiago_de_Chile|Chile]], Buenos [[:es:Buenos_Aires|Aires]] wan Meshiku. Yaja tamachtiani [[:es:Universidad_Harvard|Harvard]] wan [[:es:Universidad_de_Cambridge|Cambridge]].
Itzalan ne wejwey ajamachti nemit:
Los días [[:es:Los_días_enmascarados|enmascarados]] - se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi
La región más [[:es:La_región_más_transparente|transparente]] - se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey
La muerte de Artemio [http://www.elem.mx/obra/datos/195029 Cruz] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume
Cambio de [http://www.elem.mx/obra/datos/3341 piel] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen
Terra [[:es:Terra_Nostra_(novela)|nostra]] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul
Una familia [http://www.elem.mx/obra/datos/3346 lejana] - se shikipil chiknawi tzunti nawi pual
Gringo [[:es:Gringo_viejo_(novela)|viejo]] - se shikipil chiknawi tzunti nawi upal makwil
Carlos Fuentes kimanamiki katka takulis Premio Rómulo [[:es:Premio_Rómulo_Gallegos|Gallegos]], Premio Miguel de [http://www.elem.mx/institucion/datos/1818#:~:text=El%20Premio%20Miguel%20de%20Cervantes,patrimonio%20de%20la%20lengua%20espa%C3%B1ola. Cervantes], La Legion de Honor [[:es:Legión_de_Honor|Francesa]] wan el Premio Príncipe de [[:es:Premios_Princesa_de_Asturias|Asturias]].
[[Taanalis:La región más transparente.jpg|thumb]]
ia1tv435bvynyp0lkkrqwv7k6ee5xjx
Carlos I de España y V del Sacro Imperio Romano Germánico.
0
253
8682
1741
2026-01-30T13:16:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q32500]]
8682
wikitext
text/x-wiki
== '''''Carlos I de España y V del Sacro Imperio Romano''''' ==
[[:es:Carlos_I_de_España|Carlos I de España y V del Sacro Imperio Romano]] kaj titukeytiat [[:en:Charles_V,_Holy_Roman_Emperor|Carlos I de España]].
[[Taanalis:Charles I of Spain - Carlos I de España.jpg|thumb|Carlos I de España y V del Sacro Imperio Romano Germánico - Se tatuktiani tik ne Españachanej, Napoleschanej, Siciliachanej wan Cerdeñachanej.]]
Yaja nesik tik ne techan Gante, se tunal se pual nawi pal ne metzi ume tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti (24/ 02/ 1500) wan mikik ne se tunal se pual se pal ne metzi chiknawi tik ne shiwit shikipil makwil tzunti ume pual kashtul yey (21/ 9/ 1558). Itelpuch ne [[:es:Juana_I_de_Castilla|Juana I de Castilla]] nusan titukeytiat ken Juana ne Tzunhejekat kaj nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pupal kashtul nawi wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti ume pual kashtul (1479-1558) wan ipiltzin ne [[:es:Felipe_I_de_Castilla|Felipe I de Castilla]] ka ikal ka Habsburgo nusan titukeytiat ken Felipe ne Galanchin, yaja nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual kashtul yey wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti chikwasen (1478-1506). Itajtatanoyan Fernando de Aragon kaj nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual majtakti yey wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti kashtul se (1453-1516) wan Maximiliano I de Habsburgo yaja nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual kashtul nawi, wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti kashtul nawi (1459-1519). Inojnoywan Isaben de Castilla kaj nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual majtakti se wan mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi (1451-1504) wan Maria de Borgoña, yaja nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual kashtul ume, wan mikik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti nawi pual ume (1457-1482).
[[Taanalis:Herencia del Emperador Carlos V, Carlos I como Rey de España.svg|left|thumb|Carlos V imiekawan ]]
== Ne itunal ichtaka ==
Ne piltzín nesik keman ne wey techan Gante kipia se lilish tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti (1500) ka wey kal tatuktiani piltzin. Ne inan kita wan nemi pal tiskalia kan kwitkichiwa Inhishpan ne tuijijniwan pal yajaya yaja ne iteku piltzin katka.
Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se (1501) ne itejtekuwan wan ishulejyu tesu weli kishkalia ika nemi pal yawi ka España wan kinhishpata ne tajtatuktianimet ka talsital Tiut<ref>Jurados en las corte como sucesores de los Reyes católicos</ref>, yajika ipipi inan [[:es:Margarita_de_Austria_(1480-1530)|Margarita de Austria]] kishkalia piltizin Carlos katka.
Adriano Utrecht ne itamachtiani Carlos, wan tik ne shiwit se shikipppil makwil tzunti kashtul (1515) yaja muchiwa takat ika iteku mikik wan an yaja, Carlos I de Espana nemi pal muchiwa tatuktiani katka.
== ¿Tay kichiwki? ==
[[Taanalis:Peter Paul Rubens 119.jpg|thumb|Ne ikwikwil "Carlos V, ne talsital tatuktiani", Peter Paul Rubens, 1604.]]
Achtu ne tuijiknikwan tesu kinekit [https://www.galeriadelascoleccionesreales.es/monarca/carlos-i-de-espaa-y-v-de-alemania/9a893ad5-cf48-d61e-68f0-a2e26e5642e3 Carlos I] ken tatuktiani ika yaja tesu weli taketza ne tajtaketzalis español, wan yaja tesu kimati ken nemi se yek tatuktiani pal Wey techan. Ne se tunal se pual pal ne metzi yey tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti kashtul se (21 de Marzo de 1516) Carlos kituktia se amat ka kilwij yaja muchiwa tatuktiani pal muchi techan. Anmejemet anmusenputzuat wan anamatachiat ne amat, neman anmejement tesu ishtesuyek ne yultaketzalis piltzin katka.
[[Taanalis:Habsburg Empire of holy roman emperor Charles V.jpg|left|thumb]]
[https://www.cervantesvirtual.com/bib/historia/monarquia/carlos1.shtml Carlos V] tesu taketza ne tajtaketzalis español kunij yaja nemi pal mumachtia ne tajttaketzalis katka. Yaja nusan nemi pal kisuma wejwey tetzijtzinal tuijikniwan keman yaja tatuktiani katka ken Padilla, Juan Bravo wan Maldonado ken tajtasumanit ankitajtanit ka ne tatuktiani tesu kajkawa ne wey techan, tesu kipia uk tuijkniwan ma tesu inchan nemi tik ne techan ka España katka. Carlos V ne wey tasumani katka ka Villalar tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual se (1521), wan yaja kimiktia Padilla, Juan Bravo, Maldonado wan tuijikniwan ka Valencia wan Mallorca katka. An Carlos V weli kishkejketza kimachtia ne talsital ipanpa Tiut katka.
[[Taanalis:Allegorie du regne de Charles Quint 16th century.jpg|thumb|Ne ikwikwil Carlos V wan tesu ichajchakuwan]]
Tik ne shiwit se shikipil mawkil tzunti se pual chikwasen (1526) munamiktia iwan [[:es:Isabel_de_Portugal|Isabel de Portugal]] wan ankipiat se inkunew, Felipe II katka. Keman Carlos V kajkawa ne techan Isabel mukwepa ne tatuktiani katka. Isabel de Portugal mikik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual kashtul nawi(1539).
Carlos V mueltilinia Frances chanej tatuktiani Francisco I, wan ne Wejwey Otomanchanej iwan ne tatuktiani Soliman ne Magnifico katka. Ne Alemanchajchanej piltzin ka Europa wejka ipal ne catolicismo pal kichiwat yankwik intiupan iwan Martin Lutero ken tatuktiani ka tiupan. Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti ume pual kashtul se (1556) Carlos V kimaka ne weli iwan imiekawan, ne ipiltzin Felipe II wan imanuj Fernando de Austria.
== ¿Ken mikik? ==
[[Taanalis:EscorialPanteo.jpg|thumb|Shajshaput kan ne El Escorial tik ne Españachanej.]]
Yaja mikik ne se tunal se pual se pal ne metzi chiknawi tik ne shiwit shikipil makwil tzunti ume pual kashtul yey (21 de septiembre de 1558) kan ne tiupan ka [[:es:Monasterio_de_Yuste|Yuste, España]]. Carlos V mikik ika yaja kipia tutunik wan kineki misuta sujsul katka. Yaja kitalpachuat katka kan menit ne shajshaput <ref>Cementerio</ref>ne "[[:es:Cripta_Real_del_Monasterio_de_El_Escorial|Cripta Real del Monasterio de El Escorial]]".
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Carlos I de España: https://es.wikipedia.org/wiki/Carlos_I_de_Espa%C3%B1a
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_V,_Holy_Roman_Emperor
https://www.galeriadelascoleccionesreales.es/monarca/carlos-i-de-espaa-y-v-de-alemania/9a893ad5-cf48-d61e-68f0-a2e26e5642e3
https://www.cervantesvirtual.com/bib/historia/monarquia/carlos1.shtml
Juana I de Castilla: https://es.wikipedia.org/wiki/Juana_I_de_Castilla
Felipe I de Castilla: https://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_I_de_Castilla
Margarita de Austria: https://es.wikipedia.org/wiki/Margarita_de_Austria_(1480-1530)
Isabel de Portugal: https://es.wikipedia.org/wiki/Isabel_de_Portugal
Lecho de muerte: https://es.wikipedia.org/wiki/Monasterio_de_Yuste
Cementerio: https://es.wikipedia.org/wiki/Cripta_Real_del_Monasterio_de_El_Escorial
3id2xl14tb0ebu98z82kp7qwjwd80ie
Carlos Lara
0
254
1745
1744
2026-01-29T23:24:04Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1744
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Volcan San Miguel Chaparrastique en El Salvador.webm|left|thumb]]
= Carlos Lara =
Yaja itukey Carlos Isaías wan itzuntukey Morales-Lara, melka kaj tiktukeytiat ken Carlos Lara. Carlos Lara nesik se tunal kashtul pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993) tik ne canton San Antonio Silva, ichan nemi tik ne techan [[:en:San_Miguel,_El_Salvador|San Miguel tik ne Kuskatan]]. Yaja kipia se pual majtakti se.
Carlos Lara se tamachtiani pal Ingles, tatemuani<ref>investigador/researcher</ref>, pashaluani, takwikwiluani wan yaja mumachtiani. Yaja siwayulu<ref>gay</ref>, [[:en:Queer|iyulu iwan ne yawal kipia miak itajtachishka]]<ref>queer</ref> wan [[:en:Pansexuality|pansexual]].
== Ne Itunal Ichtaka: ==
Ne inan itukey Virginia Carolina wan itzuntukey Lara Martínez. Ne iteku itukey Roberto Carlos wan itzuntukey Morales Machado. Yaja kipia ume iikawan. Ne iikaw itukey Reina de la Paz wan itzuntukey Morales Lara. Ne iikaw itukey Daniel Osmar wan itzuntukey Morales Lara. Muchi ne imiekawan Kuskatanchanejket.
Carlos Lara mumachtia yey shiwit tik ne wey tamachtiluyan pal ne Kuskatan<ref>Universidad de El Salvador/ University of El Salvador</ref> pal kichiwa tamachtiani pal tajtaketzalis Ingles kan kiajshitilia se wey ajamat<ref>diploma de Ingles/ English diploma</ref> katka. Yaja kiajshitilia se wey ajamat tik ne shiwit ume shikipil kashtul (2015).
Yaja tatemuani inpanpa ne incajcasoj pal Afros tik ne Kuskatan; wan ne cajcasoj kinpalewiat pal '''kinputzuat''' tik ne '''kinkwijkwikilt te taketza.'''
Carlos Lara mumachtia pal muchiwa isel anthropólogo. Yaja mumachtia ken itachishka tuijikniwan (anthropología): intzijtzinweyaka<ref>raizes</ref> (raizes), inkwajkwachti <ref>telas</ref>(telas), inmijmijtutia <ref>danzas/dances</ref>(danzas), insonyu <ref>musicales/music</ref>(musicales), intujtutaiwan <ref>comidas/food</ref>(comidas), incajcasoj <ref>historias/history</ref>(historias), inkwijkwikwil ne inkajkal<ref>arquitectura/architechture</ref> (arquitectura), wan (lingüísticas) inpal ne Afro-Kuskatanchanejket tik Kuskatan.
Yaja nusan muputzua isel inwan AFROOS (Afrodescendientes Organizados Salvadoreños). Kan sentekitit wan kitatemuliat, kitawiluat wan kiwawasuat ne incajcasoj pal ne tuijikniwan AfroKuskatanchanejket. Ne itekiw tik AFROOS kitemua inpanpa ne Afros tik ne Kuskatan wan kimaka muchi inpanpa tik senmumachtia <ref>talleres/workshops</ref> wan sentaketzat<ref>conversatorios/conversations</ref>. Nusan kichiwa kikwikwilua kan kintejkultiat pal ne sentekitit <ref>organizacion/organization, grupo/group</ref>AFROOS.
Carlos Lara igustuj takwika, pashalua, yawi ka wey puyek at, amatachia wan kikisa ati atutun. Yaja igustuj kwikwilchiwa inpanpa kojtan, tejtepet, wey at, wey puyek at, wan tejtechan tik Kuskatan.
== Tay Kichiwki?: ==
Carlos Lara kichiwa miak tailwitilis (exposiciones).
# Yaja kichiwa tailwitilis "Rostros afrosalvadoreños, Francisca Grijalva". Yaja kilwitia inini tailwitilis tik miak kajkal ken ne Kalamachti (Bibloteca) Cuscatlan, ne Sistema de Integración Centroamérica (SICA) wan tik ne wey kal—Museo Nacional de Antropología (MUNA), en dónde adoptó el nombre de "Francisca Grijalva". Inin tailwitilis kinilwitia se pual chikwasen tuijikniwan AfroKuscatanchanejket. Kinkwikwilua inwan ne itajtachishka tik acrílico, acuarela, gouache o carboncillo. Tik ne tailwitilis yaja kinilwitiat incajcasoj, kinshijiat <ref>discriminación/discrimination</ref>(discriminación) wan kiselia pal ne tuijikniwan AfroKuscatanchanejket.
# Yaja kichiwa "Desnudez, herramienta política" katka. Inin tailwitilis inpanpa ne pejpetztituk inweyka. Yaja kilwitia inin tailwitilis tik ne shiwit ume shikipil se paul yey (2023) tik Suchitoto, Kuscatan inwan ne sentekitit Casa Flamenco y ne sentekitit AFROOS katka.
# Kichiwa se tailwitilis ‘El arte que nos cuenta’ y kilwitia inin tailwitilis tik ne sentekitit Colectivo Alejandria keman kintuktiat iwan Museo de Arte (MARTE) pal kilwitiat ne kiseliat pal ne tuijikniwan LGBTIQ+ Kuscatanchanejket. Yaja kilwitia inin tailwitilis ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil se paul yey (December 2023) katka.
# Kichiwa se tailwitilis “Imborrable” pal siwapil wan piltzin tik ne Sala de Exposiciones Salarrué tik Kuscatan kan yaja kikwikwilua se ne wey ikwikwil<ref>mural</ref> (mural). Inin ne wey ikwikwil kilwitia miak siwapil wan piltzin pal ne Kuscatan. Yaja kilwitia inin tailwitilis ne metzti chikume ume tik ne shiwit ume shikipil se paul ume ( Julio 2022) katka.
# Yaja tekiti iwan ne Revista DiscrimiNaciones Afrodescendencia Centroamérica katka, kan yaja kikwikwilua AfroKuscatanchanejket wan kilwitia ne kinseliat. Ne wey intekiw (proyecto) pal ne Fundación Böhl tik ne shiwit ume shikipil se paul (2020) katka.
# Yaja tekiti iwan ne Revista DiscrimiNaciones LGBTI+ Centroamérica katka, kan yaja kikwikwilua ne kinseliat pal ne tuijikniwan LGBTI+ tik Kuscatan. Ne wey intekiw (proyecto) pal ne Fundación Böhl tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) katka.
# Yaja tatukiani pal ne wey intekiw (proyecto) “Arte Afrogosto”, kichiwat iwan AFROOS (Afrodescendientes Organizados Salvadoreños) pal kilwitiat tajtaketzalis Africanas wan tajtaketzalis AfroKuscatanchanej tik ne metzti chikwey—Africana tik ne Kuscatan tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) katka.
Carlos Lara kipia se canal pal YouTube “carloslara dibujo” katka, kan yaja kichiwa ujulinkwikwil. Yaja kichiwa inin canal ika kilwitia kipashalua tik ne Kuscatan. Nemanha yaja pewa tajtaketza wan kilwitia cajcasoj inpana Afros tik Kuscatan.
Yaja itekiw ken tatukiani pal Diversidad Sexual y Genero inwan ne sentekitit AFROOS. Tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017), yaja pewa kipashalua Kuscatan kan miak cajcasoj Afro tik Kuscatan. Ka né pejki kan kinchiwat RutAfro.
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
* '''Carlos Lara (En Espanol): https://carloslara.catalogst.com/?v=1730232434782#/place-detail-page'''
* '''Muna exhibe “Rostros afrosalvadorenos Francisca Grijalva” (En Espanol): https://www.cultura.gob.sv/muna-exhibe-rostros-afrosalvadorenos-francisca-grijalva/'''
* '''[Virtual exhibition] "Afro-Salvadoran Culture" by Carlos Lara (In English): https://www.museodelmundo.org/exposicion-virtual-cultura-afrosalvadorena-de-carlos-lara/'''
* '''"Si me tuviera menos amor propio, no sería quien soy ahora" (En Espanol): https://www.laprensagrafica.com/revistas/Si-me-tuviera-menos-amor-propio-no-seria-quien-soy-ahora-20201003-0024.html'''
* '''El doble estigma de ser afro y LGBT en El Salvador: la historia de Carlos Lara (En Espanol): https://agenciapresentes.org/2022/02/07/lgbtiq-y-afro-dos-identidades-discriminadas-en-el-salvador/'''
* '''La afrodescendencia salvadoreña reclama al Estado bicentenario ser tenida en cuenta (En Espanol): https://www.france24.com/es/am%C3%A9rica-latina/20210917-bicentenario-el-salvador-poblaci%C3%B3n-afro-reconocimiento'''
* '''«Nosotros sí existimos»: cinco voces que luchan por los derechos de la población afro en El Salvador (En Espanol): https://mala-yerba.com/nosotros-si-existimos-cinco-voces-que-luchan-por-los-derechos-de-la-poblacion-afro-en-el-salvador/'''
* '''Los rostros de los afrodescendientes en El Salvador (En Espanol): https://comunica.edu.sv/2021/04/12/los-rostros-de-los-afrodescendientes-en-el-salvador/'''
* '''Salvadorenos afrodescendientes, identidades negradas por la historia (En Espanol): https://diarioelsalvador.com/salvadorenos-afrodescendientes-identidades-negadas-por-la-historia/3994/#google_vignette'''
* '''FOTOGALERÍA: La presencia de la sangre africana en El Salvador (En Espanol): https://focostv.com/fotogaleria-la-presencia-de-la-sangre-africana-en-el-salvador/'''
* '''[Art residency #2] Carlos Lara from El Salvador (In English):''' '''https://www.museodelmundo.org/residencia-artistica-carlos-lara-en-luba-isieni/'''
* '''Me invitaron a celebrar el Día de España. Esta fue mi respuesta (En Espanol): https://es.globalvoices.org/2021/10/16/me-invitaron-a-celebrar-el-dia-de-espana-esta-fue-mi-respuesta/'''
* '''Palabras ilustradas que unen a El Salvador con sus raíces africanas (En Espanol): https://es.globalvoices.org/2020/12/28/palabras-ilustradas-que-unen-a-el-salvador-con-sus-raices-africanas/'''
temp224ii1pp5p3xo9ey85ob403tcx0
Carlos Manuel Cañas Dinarte
0
255
1750
1749
2026-01-29T23:24:04Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1749
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Carlos cañas 4.jpg|thumb]]
== Carlos Cañas Dinarte ==
Carlos Manuel Cañas Dinarte, Kaj tiktukeytiat<ref>Conocido como</ref> Carlos Cañas Dinarte, yaja nesik tik Kuskatan<ref>El Salvador</ref> tik ne tunal ume pual pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971); Ne inan itukey Margoth Dinarte wan iteku itukey Carlos Cañas Aguilera mikik. Yejemet tanamakat tik ne Mercado Central katka.
=== Ne itunal ichtaka ===
Cañas Dinarte mumachtia tik ne Escuela Alberto Masferrer katka, neman yaja mumachtia tik ne Instituto Nacional José Damián Villacorte yaja nemik namej Bachiller en Humanidades, neman yaja mumachtia tik ne wey tamachtiluyan<ref>Universidad</ref> José Simeón Cañas (UCA) yaja Licenciado tik Letras.
Yaja sujsul igustuj amatachia pejki keman yaja piltzín katka.
Intzajtzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtuk nawi (1999) kimakat se wey takulis pal ne itakwikalis katka
=== <big>Tay Kichiwa</big> ===
Cañas Dinarte tamachtiani nusan wan tekiti Tajtawawasuanimet tatuktiani katka.
Ne ichan nemi tik Barcelona pejki ne shiwit ume shikipil majtakti (2010)
=== Ne Itekiw ===
* [[Taanalis:Carlos cañas 2.jpg|thumb|Diccionario ]]Banco Central de Reserva: 75 años de estabilidad económica (San Salvador, BCR, 2009, libro y disco compacto multimedia)
* Gritos de independencia 1810-1814 (Antiguo Cuscatlán, Dirección General de Cultura del Ministerio de Relaciones Exteriores, 2010)
* Historias de mujeres protagonistas de la independencia (1811-1814). ''Insurgencia, participación y lucha de las mujeres de la Intendencia de San Salvador por lograr la emancipación del Reino de Guatemala'' (San Salvador, Instituto Salvadoreño para el Desarrollo de la Mujer-ISDEMU, 2010; reedición en Lima, Perú, Centro de Estudios Históricos de la Mujer en América Latina-CEMHAL 2011)
* Atlas histórico cartográfico de El Salvador 1529-1909 (San Salvador, Centro Nacional de Registros, CNR-FUNDEMAS-CEL, 2012, edición bilingüe)
* El Salvador. La historia de sus billetes y sus billetes en la historia (San Salvador, Seguros e Inversiones S. A.,SISA-Banco Citi, 2013)
* El ayudante de Helios. Vida y obra de Alberto Masferrer (biografía, San Salvador, en prensa)
=== Ipanpa Uni: ===
<references />
=== Ijilpika: ===
Bio: https://letralia.com/firmas/canas-dinartecarlos.htm
Articulo en prensa: https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/125-aniversario-natal-claudia-lars/1189064/2024/
Artículo en prensa: https://www.contrapunto.com.sv/los-salvadorenos-que-murieron-en-auschwitz/
5sori35e6vlcm4q2pcehzigkt8v0jzp
Carlos Ruiz Zafón
0
256
8683
1754
2026-01-30T13:16:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q296752]]
8683
wikitext
text/x-wiki
Carlos Ruiz Zafón nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964) tik ne wey techan ka Barcelona wan yaja mikik tik ne shiwit ume shikipil tesu se pual (2020) tik ne techan ka Los Angeles. Yaja tikishmatit ika kiwawasuj ne amachti Ne Iekawyu pal ne Ejekat wan ne sepal ne tawawasuanitmet sujsul tikishmatit tik ne ajamachti pal tupal tajtanestuk wan yaja se tawawasuani español.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993) yaja kiwawasuj ne amachti Ne piltzin pal ne Mishti wan ne ikal ka tajkutayua, peroj nusan ne amachti Ne Tzitzinakat pal ne Metzti Chiknawi, tik ne shiwit ume shikipil tesu tesu se (2001).
NE ITEKIW:
Carlos Ruiz Zafón ichan tik ne techa ka Los Angeles, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993) tik ne achtu amachti Ne piltzin pal ne mishti, yaja se tawawasuani sujsul yek wan wey. nemanha tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998) Marina. Peroj tik ne shiwit ume shikipil tesu tesu se (2001) Ne Iekawyu pal ne Ejekat wan se amachti miak tikishmatit ipanpa ne tawawasuanimet.
Nemanha iwan ne amachti Ne Mawiltia pal ne Tzitzinaka tik ne shiwit ume shikipil tesu tesi chikume (2008) wan tik ne shiwit ume shikipil tesu majtakti se (2011) tawawasuj ne amachti Ne kitzkiaki ka ikajku.
¿TAY KICHIWKI?
Carlos Ruiz Zafón, kimuchtij iwan ne Jesuitas de Sorria, tik ka Barcelona, mumachtij Ciencias de la Información wan tekiti ken tatuktiani wan tawawasuani; nemanha yaja ichan tik ne techan ka Estados Unidos.
¿KEMAN MIKIK?
Carlos Ruiz Zafón mikik se tunal kashtul nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil tesu se pual (19-junio-2020), keman kipiat ume pual kashtul shiwit tik ne techan ka Los Angeles.
¿TAIKA MIKIK?
Mikik ika yaja kipia se ikukulis (cáncer) wan muchi kichiwa katka, tikishmatit ken se takat sujsul wey.
Ipanpa:
https://www.planetadelibros.com/autor/carlos-ruiz-zafon/000000644
https://www.bne.es/es/noticias/0619-fallece-ruiz-zafon#:~:text=El%20autor%20de%20La%20sombra,Zaf%C3%B3n%20trabaj%C3%B3%20durante%2020%20a%C3%B1os.
https://www.reuters.com/article/lifestyle/fallece-carlos-ruiz-zafn-autor-de-la-sombra-del-viento-a-los-55-aos-idUSKBN23Q1LT/
j9xjx4cjmuxckef5ioro22nqx188iab
Carolina Wren ne Tutut
0
257
8684
1758
2026-01-30T13:16:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1585636]]
8684
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Carolina Wren RWD2016.jpg|thumb|Carolina Wren ]]
= Carolina Wren =
Miak itajtachishka Carolina Wren tutun kipia galanchin takwikalis. Ne ikal nemi ka kojtan wan itenkal ka kipia kwajkwawit.
== Ken itashishka ==
Miak itajtachiska ne Carolina Wren tutun. Tultituk ielpetz, kupuknajtuk iujumiyu, istastuk itzuntekun.
== Ijtuk ==
[[Taanalis:Carolina wrens (26908).jpg|left|thumb|Tujtutut ujume Carolina Wren ]]
Ne tutun kipishua intzalan nawi wan chikwey teksisti. Ne teksisti istastuk itachishka. Intejtekuwan tujtutut kimakat takwal ne piltzin tujtutut.
Ne Carolina Wren tutun kikwa chipilin, kwilin, tukat wan siujsiujti kitzkia kakawani. Carolina Wren tutun kikwa itajtakil nusan.
[[Taanalis:Carolina wren on fence.jpg|thumb]]
Siujsiujti ne tujtutut ujume ishtikaya entekitit wan sentajtakwika. Yejemet kichiwat ne ikal iwan kwawit, iswat, tzakat, iujmiyu<ref>Hair/feathers </ref>.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://www.allaboutbirds.org/guide/Carolina_Wren/overview
https://en.wikipedia.org/wiki/Carolina_wren
ojtdpghqet4wm7gcza60dc48gpvzl0f
Cary Elwes
0
258
8685
1771
2026-01-30T13:16:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q311093]]
8685
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Cary Elwes
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Cary Elwes by Gage Skidmore 2.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 25 ne metzti majtakti, tik ne shiwit 1962
|-
! Ichan Techan
| Westminster, London
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Cary_Elwes|Ivan Simon Cary Elwes]] nesik se tunal se pual chikwasen, ne metzti majtakti, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Westminster|Westminster]], London, tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Yaja se tamawiltiani <ref>Actor</ref>inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Cary_Elwes
https://en.wikipedia.org/wiki/Westminster
https://en.wikipedia.org/wiki/England
co76tv39yjyk2glcgq55amu89ocy8in
Casper David Friedrich
0
259
8686
1781
2026-01-30T13:16:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q104884]]
8686
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:JC Dahl, Landskab med et stort træ, 1814, KMS6331, Statens Museum for Kunst.jpg|right|thumb]]
'''Casper David Friedrich'''<ref>[https://caspardavidfriedrich.org/biography.html]</ref> Yaja nesik se tunal Makwil ''Metzti chiknawi Se shikipil chikume tzunti yey pual majtakti nawi (1774)'', tik ne techan Grefwald, tik Swedish Pomerania se takutun ipal Germany. Yaja mikik<ref>http://www.caspar-david-friedrich-greifswald.de/biography.html</ref> se tunal ''Chikume Metzti makwil Se shikipil chikwey tzunti Ume pual (''1840)
Yaja se takwikwiluani sukitekitini itukey (German Romanticism).
== Ne itunal ichtaka ==
[[Taanalis:JC Dahl, Vinterlandskab ved Vordingborg, 1829, KMS167, Statens Museum for Kunst.jpg|thumb]]
Ne iteku itukey katka Adolf Gottlieb Friedrich a candle-maker Ne inan Sophie mikik ''Se shikipil chikume Nawi pual se (1781)'' Ne ''Ikaw'' Johann Cristopher <ref>https://www.artandobject.com/news/artist-who-discovered-tragedy-landscape</ref> ''mikik '' ''se shikipil chikume tzunti Nawi pual chikume '' 1787
== Tay kichiwki ==
[[Taanalis:JC Dahl, Vesuvs udbrud, 1820, KMS6803, Statens Museum for Kunst.jpg|thumb|399x399px]]
Yaja muchiwa se wey takwikwiluani katka. Yaja kikwikwilua ne tal. '''Yaja KIshpijpilt kichiwa Sujsul Galanchin Maka tuiikniwan yaita galanchin.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=VVoVB3KcyTs</ref> (corregir esto)'''
== Ken mikik ==
Yaja mikik se tunal ''Chikume Metzti makwil Se shikipil chikwey Ume pual (''1840) Yaha mikik ika ne itzuntisiyu tesu kipia iesyu katka. Yaja mikik tik Dresden tik Alemania
== Ne Itekiw ==
* [https://artsandculture.google.com/story/hwXhpX0OHJB7KA?hl=en The Monk and the Sea]
* [https://artsandculture.google.com/asset/abbey-among-oak-trees-caspar-david-friedrich/UAEmmuxqtNUt-g?hl=en The Abbey in the Oakwood]
* [[:en:Wanderer_above_the_Sea_of_Fog|Wanderer above the Sea of Fog]]
* [[:en:Evening_(painting)|Evening]]
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Caspar_David_Friedrich
* https://caspardavidfriedrich.org/
* https://www.metmuseum.org/exhibitions/caspar-david-friedrich-the-soul-of-nature
* https://artsandculture.google.com/entity/caspar-david-friedrich/m01q3f?hl=en
64iu3ftw9ezvdaqithsb0cca405q6pp
Catalina, ne tepet tik ne at.
0
260
1786
1785
2026-01-29T23:24:17Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1785
wikitext
text/x-wiki
Ne tepet tik ne at itukey '''Catalina.'''
[[Taanalis:Historic Catalina Island Yacht Club and Casino from Avalon Harbor.jpg|alt=Catalina Ne tepet tik ne at|thumb|Catalina ]]
Kitukeytijtuk ini tepet tik ne at Ken Catalina. Ne tepet Catalina nemi tik ne wey techan California, tik ne techan itukey Los Ángeles. Yaja nemi tik ne wey puyek at itukey Pacífico.
Ne tepet Catalina weyak wan su tiktamachiwat, yaja kipia se pual majtakti ume(32) kilometroj, wan yaja patawak, wan su tiktamuchiwat, yaja kipia majtakti yey kilometroj.
Ka Catalina nemi ume pual majtakti chikume kilometroj kan kalaki ne tunal pal ne wey techan itukey Long beach.
Caltalina kipia se wey tepet itukey "Pico de Orizaba" tik ne mezti ume ,tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) Wetzki ichkat sesek ka itzunpan ne tepet.
Ini tepet tik ne at, yaja ipal ne "Estados Unidos de América". Tik ne shiwit se shikipil nawi pual majtakti ume (1852) pejket ejkuket nemit tik ne tepet Catalina,Yajket ne tajtakamet pal ne "Tribu Tonga Nemanga" wan ejkuket ne Americanachanejket wan ne tuijikniwan pal Latinoamérica.
Miak Meshikuchanejket nemit tik ne tepet Catalina.
Ken tiwelit tiawit Ne Catalina?
Pal ne wey puyek at itukey Long beach witz ne tawikani tik ne at yaja techwika ka ne'. Ini tawikani yawi wan witz mujmujta. Tikitakan ne horaj mas tugustuj. Ne takwikani techwika kan mas tuijkniwan pashaluat itukey Avalón. <ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=70ebc403636d0f99JmltdHM9MTY5NTQyNzIwMCZpZ3VpZD0yOGE2N2YxNC00Y2VhLTYyZTktMjRkYy02ZTNkNGQwNDYzN2ImaW5zaWQ9NTU0NA&ptn=3&hsh=3&fclid=28a67f14-4cea-62e9-24dc-6e3d4d04637b&psq=referencias+de+la+isla+catalina+en+los+angeles&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXdhbmQuY29tL2VzL0lzbGFfQ2F0YWxpbmFfKENhbGlmb3JuaWEpIzp-OnRleHQ9UG9zZWUlMjB1bmElMjBleHRlbnNpJUMzJUIzbiUyMGRlJTIwMTk0JTIwa20lQzIlQjIlMjB5JTIwc2UsaW50ZWdyYW50ZSUyMGRlJTIwbG9zJTIwRXN0YWRvcyUyMFVuaWRvc2RlJTIwQW0lQzMlQTlyaWNhJTIwZGVzZGUlMjAxODUyLg&ntb=1</ref>. Ne tawikani ajsi tik ume horaj ka ne'.
Tik Avalón nemit miak kaltakwal , wan miak tiankis, tejemet tiwelit tikuchit ka ne'. Nusan tik Avalón yaja kipia kalkuchit. ! Nemi pal tejemet timawiltiat tik ne wey puyek at!
<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=40569cee5ab6f8feJmltdHM9MTY5NTQyNzIwMCZpZ3VpZD0yOGE2N2YxNC00Y2VhLTYyZTktMjRkYy02ZTNkNGQwNDYzN2ImaW5zaWQ9NTIwNw&ptn=3&hsh=3&fclid=28a67f14-4cea-62e9-24dc-6e3d4d04637b&psq=Referencias+de+la+isla+catalina+en+los+angeles&u=a1aHR0cHM6Ly9lcy53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvSXNsYV9TYW50YV9DYXRhbGluYV8oQ2FsaWZvcm5pYSk&ntb=1</ref>
<references />
[[Takutun:Tejtepet ipal taltikpak]]
cc2gz4m5opoqv24grw3l61mol20bk4a
Cecilia Payne-Gaposchkin
0
261
8687
1795
2026-01-30T13:16:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q234909]]
8687
wikitext
text/x-wiki
== Cecilia Helena Payne ==
Cecilia Helena Payne kaj tiktukeytiaj Cecilia Payne-Gaposchkin. Yaja nesik tik ne techan Wendover tik Buckinghamshire, se takutun ipal Inglaterra, se tunal majtakti pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti (1900), wan mikik se tunal chikume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chicknawi tzunti yey pual kashtul nawi (1979).
[[Taanalis:Cecilia Helena Payne-Gaposchkin (1900-1979) - Science Service.jpg|thumb]]
Yaja se ne sital mumachtiani<ref>Astronoma. Lit. estudiante de las estrellas.</ref> wan ne tatemuani pal ne sental<ref>Astrofísica, científica del universo. Lit. Buscadora del universo.</ref>.
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne inan itukey katka Emma Leonora Helena, wan ne iteku itukey katka Edward John Payne. Ne iteku tapalewiani, sonchiwani wan casoj tamatiani katka. Ne iteku mikik keman Cecilia kipiatuya nawi shiwit.
Keman Cecilia kipiatuya majtakti ume, ne imiekawan yawit ka ukse techan pal ne imanuj welituya yawit tik ne ukchupi yek tamachtiluyan. Ne yankwik ichan nemi ka Londres. Cecilia yawit tik St. Mary’s College tik Paddington techan, kan yaja tesu welituya mumachtia tapualis<ref>Matemáticas.</ref> nan tamatilis kichiwki iwan kita, kejekua wan yultaketza<ref name=":0">Ciencia. Lit. Conocimiento adquirido -hecho- a travès de ver, probar -experimentar- y pensar -razonar.</ref>
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul yey (1918) Cecilia yawit ka Saint Paul’s Girls School tamachtiluyan keman yaja itamachtiani Gustav Holst kiyulmakak Cecilia pal mumachtijtuya ne son, melka yaja kinekituya mumachtia ne tamatialis kichiwki iwan kita, kejekua wan yultaketza<ref name=":0" />. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919) ne wey tamachtiluyan Cambridge kitakulij yaja tumin pal yaja yawit tik Newnham College, se tamachtiluyan tik Cambridge wey tamachtiluyan. Ka né, yaja mumachtij ne tamatilis ipanpa ken ne dajdatka kichiwat<ref>Física. Lit. conocimiento acerca de cómo las cosas funcionan o trabajan.</ref> wan tay kichiwa ne dajdatka<ref>Química. Lit. Qué hace a las cosas. </ref>. Melka yaja tamik ne wey tamachtiluyan, Cambridge tesu kimakak yaja ne wey amat<ref>Título, diploma.</ref> ika Cambridge tesu kimakak wey ajamat pal ne sijsiwajket.
Cecilia kitawelmatki tik ne Reino Unido, yaja welituya tekiti maya ken se tamachtiani, yajika, yaja kinekik yawit ka Estados Unidos pal mumachtia ne sijsital. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti (1923) Cecilia yawit ka Harvard College wey tamachtiluyan. Yaja ne achtu tuijikniwat ka kipiak ne PhD wey amat pal ne sijsital tamachtilis<ref>Astronomia. Lit. estudio, clase acerca de las estrellas.</ref> tik ne Radcliffe College tik Harvard wey tamachtiluyan.
[[Taanalis:Cecilia Helena Payne Gaposchkin (1900-1979) (cropped).jpg|left|thumb]]
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931) yaja muchiwki Estados Unidos chanej, yaja Reino Unido chanej wan Estados Unidos chanej nusan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933), yaja kimatki Sergei Illarionovich Gaposchkin tik Alemania. Yejemet mumamiktijket tik ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934). Ne ichan nemi tik ne techan Lexington tik Massachusetts.
Cecilia kipiak yey ipilawan. Ne intukey katka: Edward, Katherine wan Peter. Edward tapajtiani wan Katherine wan Peter sital mujmumachtianimet ken ne inan. Ne isiwakunew kilwij ne inan se yejka tatzumani wan ne inan sujsul igustuj amatachia. Celilia wan ne imiekawan yawit tik ne Unitaria wan ne Quaker tiupan.
== Tay Kichiwki: ==
Tik se shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925), Cecilia Payne kiajsik tay kichiwki ne sijsital. Tik ini shijshiwit, ne sital mujmumachtianimet<ref>Astronomos. Lit. estudiantes de las estrellas</ref>, kimatituyat ne sijsital kenha ne taltikpak. Yejemet kimatuyat uni ika ne sijsital kimakaket tawil iwan itajtachiska ken ne itajtachiska ne dajdatka tik ne taltikpak kimakak. Cecilia mumachtij ume shiwit uni itajtachiska ne sijsital kimakaket. Cecilia kiajsik ne sijsital kimakaket miak itajtachishka ika yejemet kipiatuyat tesu kenha itutunka. Iwan ne tajtapual<ref>Matemática. Lit. Números.</ref>, yaja kiajsik ne sijsital kipiak ne kenha dajdatka. Yaja tawelmatik, atchiwani<ref>Hidrógeno. Lit. Hacedor de agua.</ref> wan tunalchiwani<ref>Helio. Lit. hacedor del sol</ref> kichiwket ne tunal wan ne ukse sijsital, yajika, ne ume dajdatka: atchiwani wan tunalchiwani kichiwket miak tik ne sental.
Ne tajtakemet itatuknianimet kimatik Cecilia yankwik tamatialis tesu yek, yajika yaja tamawawasuj tay ne itamatialis anka tesu yek.
Majtakti yey shiwit, Henry Norris Russel kilwij ne sijsital wan ne sental kipiaket miak atchiwani wan tunalchiwani ken Cecilia Payne katka kilwij, ne tuijikniwan kimatit Henry wan miak tuijikniwan yultaketzat Henry kiajsik tay kichiwke ne sijsitak keman Cecilia kiajsik achtu. [https://adsabs.harvard.edu/full/1982QJRAS..23..450G Henry], se takat tatuktiani ka katka kilwij Cecilia, ne yankwik itamatialis tesu yek.
Tik miak shijshiwit, tik Harvard wey tamachtiluyan, Cecilia kipalewijtuya mujmumachtianimet, kiajsituya yajyanwik tajtamatialis<ref>Producia investigaciones. Lit. buscaba nuevos conocimientos.</ref> wan tamachtijtuya ken se tamachtiani, melka ika yaja siwat, yaja tesu kishmatij ken se tamachtiani, maya ken se tapalewiani pal ne tamachtiani.
Tik ne shiwit, se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), Harvard kishmatij yaja ken se tamachtiani, kía, yaja muchiwki ne achtu siwat tamachtiani tik Harvard. Cecilia muchiwki ne tatuktiani tik ne tamachtiluyan pal ne sijsital tamachtialis tik Harvard nusan.
[[Taanalis:Cecilia Payne-Gaposchkin02b.jpg|thumb]]
Cecilia ne wey siwat wan wey sijsita mumachtiani ika yaja kiajsik miak yankwik tamatialis wan ipanpa yaja, ne ukse sijsiwatket weliket mumachtiat wan tekitit tik Harvard.
== Ne itekiw: ==
=== Sejsekisan iamat: ===
* The Stars of High Luminosity
* Variable Stars
* Variable Stars and Galactic Structure
* Introduction to Astronomy
* The Galactic Novae
* The Dyer`s Hand
=== Ne wey iamat: ===
* On the Physical Condition of the Supernovae
* On the Bright Line Spectrum of Nova Herculis
* Obituary -Annie Jump Cannon
* Novae and Novalike Stars
* The Development of our Knowledge of Variable Stars
== Ken mikik: ==
Cecilia Payne-Gaposchkin mikik se tunal chikume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi (1979) tik ne ichan tik Cambridge, Massachusetts. Yaja kipiak yey pual kashtul nawi shiwit. Kaka yaja mikik, yaja tamawawasua ne casoj ipanpa ne itunal, yaja kitukeytij The Dye’s Hand.
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Cecilia Payne-Gaposchkin, Wikipedia (Esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Cecilia_Helena_Payne-Gaposchkin
Cecilia Payne-Gaposchkin, Wikipedia (Eng.): https://en.wikipedia.org/wiki/Cecilia_Payne-Gaposchkin
Cecilia Payne-Gaposchkin, American Philosophical Society (Eng.): https://www.amphilsoc.org/blog/cecilia-payne-gaposchkin-1900-1979
Cecilia Payne and The Composition of Stars, American Museum of Natural History (Eng.): https://www.amnh.org/learn-teach/curriculum-collections/cosmic-horizons-book/cecilia-payne-profile
Cecilia Payne-Gaposchkin, Encyclopedia Britannica (Eng.): https://www.britannica.com/biography/Cecilia-Payne-Gaposchkin
Harvard's Obituary: https://adsabs.harvard.edu/full/1982QJRAS..23..450G
hwhomuy28nynjp25wfl9gizipkuhky0
Cecilia Pérez
0
262
1797
1796
2026-01-29T23:24:18Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1796
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Cecilio Pérez]]
7xpf44toqrxcrg197716lr1rzkxg1mk
Cecilio Pérez
0
263
1804
1803
2026-01-29T23:24:18Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
1803
wikitext
text/x-wiki
== TAPALEWIANI ==
<big>Yaja itukey Cecilio itzuntukey Pérez yaja nesik tik ne shiwit shikil chiknawi tzunti yey pual kashtul se Yaja kipia ikal tik ne techan San Juan Arriba Sentzunhat.</big>
<big>Ne inan itukey Juana Itzuntukey Cruz wan iteku itukey Rigoberto itzuntukey Pérez, Cecilia ne tatzin ka kaj muana pal Nuteku Tiut keman kipia majtakti nawi shiwit tekitkik inwan ujukich pipil wan sijsiwapipil ka tiupan nemanha kichiwit tapalewiani tekitki tik ne tik teupan ka kwisnawat San Julián ka nawaltzalku San Jose Las Majadas itejtekuwan tekitkit tik ne Kojtan yaja tesu kiajkaw isel anka ika tapalewiani tekitkia tik ne kojtan wan yejemet ne numiekawan sujsul paki wan yaja kia ne tekitit miak shijshiwit tik ne tijtiupan wan se tanestuk kimiktijket wan muchi ne tuijijniwan tinakaket sujsul chukat ne inyujyulu katka timujmutiwi keman techilwijket yaja kipia katka se pual kashtul shiwit keman kimiktijket.</big>
== Bibliografía. ==
* Reportaje Diario El Salvador por Jorge Beltrán Luna 2019-05-19 https://historico.elsalvador.com/historico/604094/cecilio-perez-cruz-hijo-sacerdote-y-victima-de-la-violencia.html
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
kcjkkk8k5kusowhmzb8k0kngj7e6twv
Celerino Cano Palacios
0
264
1808
1807
2026-01-29T23:24:18Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1807
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:MX-SC-INEHRM-NFG-039-C-002-1.jpg|alt= anverso Autoría SIERRA Tipo de autor persona Seudónimo SiERRA País de origen México Género no identificado.|thumb|Anverso Autoría SIERRA Tipo de autor persona Seudónimo SiERRA País de origen México Género no identificado. Biografía: Celerino Cano Palacios Originario del Municipio de Atempan, Puebla.]]
'''Celerino Cano Palacios kaj tiktukeytiat Celerino Cano'''
Celerino Cano Palacios nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chiknawi tik ne techan Atempan, kuetashkuapan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku. Yaja se wey tamachtiani wan tatuktiani nusan katka.
'''Ne itekiw: ¿tay kichiwki?'''
Yaja kichiwki miak ajamachti wan nitekit nusan:
Ka Meshiku iwan ne tamachtiluyan: pewa katka se tunal se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934) yekawikase tunal se pual majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se (1941).
Nuyultajtaketzalis wan ne tamachtiluyan, ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963).
Ne tekiw tamachtiani najnawatij, ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965).
Ne wey tamachtiluyan itukey Consejo Interamericano de la Educación, la Ciencia y la Cultura (1966)
Nesi tutamachtiluyan tekiw ne yultajtaketzalis ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti eyi pual chikume (1967).
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey katka Trinidad Palacios de Cano yaja se Atempanchanej katka. Wan ne iteku itukey katka Manuel Cano. Yaja se Atempanchanej katka. Ne isiwaw itukey katka Aurora Vicario. Yaja se Atempanchanej katka. Yaja kipia ipilawan katka. Ne i intukey Ariel, Maribel wan Celerino katka. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Kuetashkuapan.
Wan mumachtij pal muchiwki se tamachtiani tik ne wey tamachtiluyan Instituto Normal del Estado de Puebla wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se (1911).
Yaja tekitki ken se tamachtiani tik Puebla, Tlaxcala, Jalisco, Querétaro, Michoacán, Oaxaca, Guanajuato y territorio norte de la Baja California” intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti majtakti se (1911) wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) tik ne italyu Meshiku. Yaja munamiktij iwan Aurora Vicario.
[[Taanalis:Palacio Municipal de Atempan, Puebla..jpg|thumb|219x219px|Palacio Municipal de Atempan, Puebla. Lugar de nacimiento del Maestro Celerino Cano Palacios. Autor de fotografia Cirilo Hernández de la Luz.]]
Yaja mikik se tunal kashtul nawi ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968), ipanpa pashaluani tik ne techan Iguala, Guerrero takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku.
'''Ijilpika:'''
[https://es-academic.com/dic.nsf/eswiki/243378 Celerino Cano Palacios]
[[:es:Celerino_Cano_Palacios|Celerino Cano Palacios - Wikipedia, la enciclopedia libre]]
iz8zk6ix1b7ainvpq38cnzjkb5yt6hn
Celia Cruz
0
265
8688
1814
2026-01-30T13:16:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q474045]]
8688
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Celia_Cruz|Úrsula Hilaria Celia de la Caridad Cruz Alfonso]]<ref>Celia Cruz Takwakani</ref> kaj tiktikeytiat [[:en:Celia_Cruz#|Celia Cruz]]
== '''Inpanpa Celia Cruz''' ==
[[Taanalis:Celia Cruz 1957 color.jpg|thumb|250px|Celia Cruz]]
Yaja itukey Celia <ref>Celia Cruz </ref>wan itzuntukey Cruz katka. Celia nesik tik ne techan [[:en:Havana|La Havana]], [[:en:Cuba|Cuba]]. Yaja nesik tik se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil. Yaja teku itukey Simón wan yaja inan itukey Catalina katka.
Yaja takwikani wey siwat katka. Keman yaja siwapil kikaki son wan igustuj katka. Yaja takwika wey keman yaja siwapil katka.
Yaja ishuleju itukey [[:en:Sonora_Matancera|Pedro]]<ref>Pedro Knight iwan La Sonora Matancera</ref> wan itzuntukey Knight katka. Yaja sonchiwani katka.
Celia [[:en:Breast_cancer|mikik]] tik ume shikipil yey.
== '''¿Tay Kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Celia Cruz y La Sonora Matancera.jpg|thumb|Celia Cruz wan La Sonora Matancera iwan ishuleju Perdo Knight|276x276px]]
Yaja kipia miak tajtakwikalis katka. Yaja kitzintia kichiwa son tik se shikipil chiknawi ume pual majtakti katka.
Yaja kinchiwki ini [[:en:Grammy_Awards|takwakalis]]:
* 1979- "Eternos"
* 1989- "Ritmo en el Corazon"
* 1997- "Guantanamera"
* [[:en:La_Vida_Es_Un_Carnaval|1998- "La Vida es un Carnaval"]]
* 2002- "La Negra Tiene Tumbao" <ref>Son iwan Grammy</ref>
== '''Ipana uni''' ==
<references />
== '''Ijilika''' ==
[[Taanalis:Celia Cruz 1.jpg|thumb|Celia Cruz tik wey techan Paris]]
Celia Cruz- https://en.wikipedia.org/wiki/Celia_Cruz#
Cuba- https://en.wikipedia.org/wiki/Cuba
La Havana- https://en.wikipedia.org/wiki/Havana
Son iwan Grammy- https://en.wikipedia.org/wiki/Grammy_Awards
Mikik - https://en.wikipedia.org/wiki/Breast_cancer
Son- https://en.wikipedia.org/wiki/La_Vida_Es_Un_Carnaval
Pedro Knight- https://en.wikipedia.org/wiki/Sonora_Matancera
rsr70ic7wnxgy9515n70k1u7mmt9ttw
Chaikovski, Piotr Ilich
0
266
1816
1815
2026-01-29T23:24:19Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
1815
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Piotr Ilich Chaikovski]]
st2coxvmdlobkrknvny9ummm5xm7l1x
Chalchiwit
0
267
8689
1824
2026-01-30T13:16:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q175089]]
8689
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Maya Jade Mask & Burial Artifacts of Kinich Hanab Pakal, Ruler of Palenque, 615-683 AD.jpg|thumb|iishtazjka ipal Pakal ka Palenke]]
Ne chalchiwit tet inpal Kwawtemalan, Canada, Rusia, Myanmar, China, Australia, Nueva Zelanda, Meshiku<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Jade#/media/File:Jade_gisements.jpg</ref>. Nemi ume tet ka kisat tik tal tatatuk: jadeita wan nefrita. Ne tet jadeita <ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Jade%C3%ADta</ref>sujsul ipatiw wan nefrita chupi ipatiw ika nemi chupi tet jadeita.
=== '''Itachishka''' ===
[[Taanalis:Nephrite jade (Precambrian; Rawlins area, Wyoming, USA) (24670081006).jpg|thumb|tit nefrita]]
Chalchiwit itachiska wawashnaj, takwawak, wan istak, susul, shushuknaj, tiltik, chiltik, tultik, achiuk, kupuknaj, chichilijtuk, pushawak, neshnaj<ref>[https://mineriaenlinea.com/piedras-preciosas/jade/#:~:text=El%20Jade%20es%20mejor%20conocido,minerales%20diferentes%2C%20Jadeita%20y%20Nefrita%20. https://mineriaenlinea.com/piedras-preciosas/jade/#:~:text=El%20Jade%20es%20mejor%20conocido,minerales%20diferentes%2C%20Jadeita%20y%20Nefrita%20.]</ref>.
=== '''Chalchiwit tik Kwawtemallan wan Meshiku''' ===
Katka Ikman ne ijikman (Maya) kichiwat iishtzajka ipal Tajtatuktianimet iwan chalchiwit. Se iishtzajka ka Tuijikniwan kishmatit tatukniani Pakal ipal Palenke. Katka Ijikman kimatit ka chalchiwit kipia itunal, weli kipia ipilawan, weli<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Jade</ref>.
=== '''Chalchihuitlicue''' ===
[[Taanalis:Codex Borbonicus (p. 5).jpg|thumb|Codex Borbonicus]]
Tik Nahuatl chalchiwit wan ikwey, se siwat iwan ikwey chalchiwit. Ikman ne ijikman kichiwat inkwikwil ipal Chalchihuitlicue tik Codice Borbonicus<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Codex_Borbonicus</ref>. Yaja isiwaw wan iikaw Taluk (Tlaloc tik Nahuatl). Yaja siwat inpal at, apan, wetzi at, wey puyek at, wan weli kipia ipilawan. Nusan yaja kipia ukseuk itukey Chalchiuhtlatonac (yaja tzitzinaka kachka ne tawil tik Nahuatl) wan Matlalcueye (yaja kipia sujsul ikwey tik nahuatl)<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Chalchiuhtlicue</ref>.
[[Taanalis:Museo Nacional de Antropología - Wiki takes Antropología 037.jpg|thumb|chalchihuitlicue (chalchiwit wan ikwey tik nawat)]]
Katka Sijsiwatket tajtapajtianimet kikwit tunal ipal Chalchihuitlicue kinpalewit ka sijsiwatket ujutztititiwit. Keman ne kujkunetket kukuyat katka, ne tajtapajtianimet kikwit at ipal kinpajtit kujkukuyanimet kintunalnutzat.<ref name=":0" />
[[Takutun:Tejtet]]
2xqzqlesxqnil8fk7yw2tjgk00kvkk4
Chapulin
0
268
8690
1835
2026-01-30T13:16:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q167810]]
8690
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Chapulin '''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Sphenarium purpurascens.jpg|thumb|center|300px|Ne chapulin ne kikwa ne mil]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Artropoda
|-
| Clasej : Insecta
|-
| Orden : Ortoptera
|-
| Imiakawan : miak, Pyrgomorphidae, Gryllidae
|-
|}
Ne '''Chapulin''' se[[insectoj]] ipal ne orden itukay Ortoptera. Nusan nemi uksejseuk chapulin tik ne sanse orden, wan intukay shupilin,[[chakwate]] wan [[tzinewilin]]. Yaja ne te kipia iejtapal itukay tekpuyutzin <ref>Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library.</ref>. Nemi anka 20,000 especiej nujme ne taltikpak. Sekit yejemet kikwat ne kwawit wan ne mil. Kemanian se chapulin itukay langostaj muchiwa se wey pestej wan kisa kikwa muchi ne mil wan mijmiak senpajpatanit ka senkak pal kitemuat ukse mil pal kikwat. Melka sekit muchiwat pestej, sejseuk tiwelit tikwat. Tik Meshijku, miak chajchanejket kikwat ne chapulin. Kikwat tatzuyunti iwan chil wan istat.
<gallery>
File:Copulating_desert_locust_pair.jpg| Ne shupilin muteleksa
File:Grillons.JPG| Ajwiak ne chapulin tatzuyunti!
</gallery>
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
jfzakhcw3i2yuoc3ajnz933708f8lu0
Charles Taze Russell
0
269
8691
1840
2026-01-30T13:16:34Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q313456]]
8691
wikitext
text/x-wiki
== Charles Taze Russell ==
Kaj tiktukeytiat Charles Taze Russell, yaja nesik tik Allegheny, Pennsylvania ,Estados Unidos ne tunal kashtul se pal ne metzti ume tik ne shiwit , se shikipil kashtul yey tzunti ume pual majtakti se (16/02/1852), wan mikit tik Pampa Texas, Estados Unidos ne tunal se pual majtakti se pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul se, (10/31/1916).
== Itekiw ==
Yaja se Cristiano Zionista wan Yaja kichiwki se Biblia pal mujmumachtianimet<ref>Estudiantes </ref> wan yaja tawawasuani<ref>Escritor</ref> katka. Tik ne shiwit metzi chikume ne shikipil kashtul yey tzunti yey pual kashtul nawi , (Julio de 1879).Russell pejki tamawawasua tik ne pichawak amachti Zion’s Watch Tower and Herald of Christ’s Presence katka . Wan Yaja kichiwki<ref>Creador</ref> ne Sociedad Watch Tower Tract de Zion inwan William Henry Conley. Russell tamawawasua sujsul amachti wan pichawak amachti tik ne ume pual majtakti shikipil (50,000). Yaja kichiwki ne “Fotodrama de la Creación”.
== Itunal ichtaka ==
Ne Iteku itukey katka Joseph Lytle/Lytel/Russell wan ne inan itukey katka Ann Eliza Birney. Ne achtu isiwaw itukey katka María Frances Ackley, munamjktijnet ne majtakti yey tik ne shiwit metzi yey se shikipil kashtul yey tzunti yey pual kashtul nawi katka ( 13 de Marzo de 1879).Wan muajkawket tik ne shiwit se shikipil kashtul yey tzunti yey nawi pual kashtul ume, katka (1897)
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Charles_Taze_Russell
[[Taanalis:Charles Taze Russell, 1852-1916 LCCN2002697640.jpg|thumb|Charles Taze Russell]]
https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Watchtower
[[Taanalis:Watchtower - july 1879.jpg|thumb|The Watch Tower]]
5zp3pow9vj3ms6j9nhwi6vk3ckskum4
Charlotte Brontë
0
270
8692
1844
2026-01-30T13:16:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q127332]]
8692
wikitext
text/x-wiki
Charlotte Brontë (1816 - 18455) yaja se tawawasuani inglanterrachanej katka.
[[Taanalis:Charlotte Bronte by George Richmond.jpg|thumb|'''Charlotte Brontë'''.]]
== '''Ipanpa Charlotte Brontë'''. ==
Charlotte Brontë yaja nesik se tunal se pual se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul se katka. Yaja nesik tik ne techan Thornton katka. Ne inan itukey Maria Branwell (1783 - 1821) katka wan ne iteku itukey Patrick Brontë (1777 - 1861) katka.
Brontë yaja kipia ume ipipiwan: Maria (1814-1825), Elizabeth (1815 - 1825) ; wan se ipipi: Branwell (1817-1848); wan ume iikawan Emily (1816 - 1855) wan Anne (1820 – 1849) katka.
Tik ne shiwit 1821 yaja inan Maria Branwell miki katka. Ne ipipi inan Elizabeth Branwell kitajpia ne pijpipil katka.
Ne ipipiwan, yejemet mujmumachtiani ka ne Clergy Daughters' School, se shiwit neman charlottr kitzintia tamachtiluyan iwan yaja ipipiwan katka. Ne tamachtiluyan tesu yey katka. Maria wan Elizabeth kukuyat katka. Tik ne shiwit 1825 Maria wan Elizabeth mikit ka inchan katka. Neman, Charlotte wan Emily kiajkawat ne tamachtiluyan katka.
Charlotte, Branwell, Emily wan Anne mumachtiat ka inchan katka.
Yaja munamiktij iwan Arthur Bell Nicholls tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti nawi.
Yaja mikik se tunal se pual majtakti se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul, ipanpa ne kukulis tuberculosis. tik ne techan '''Haworth,''' '''Yorkshire''' takutun ipal tutakyu tik ne italyu Reino Unido.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki miak ajamachti:
=== Tajtakwikalis<ref>Poemas</ref> ===
* 1846: ''Poems by Currer, Ellis and Acton Bell''. (Traducción al español: ''Poemas de Currer Bell,'' Xandru Fernández, Barcelona: Alba Editorial, S. L., 2019).
=== Amachti casoj<ref>Novelas</ref> ===
* 1847: ''Jane Eyre.'' Traducciones al español'':'' Juan G. de Luances, España: Espasa, 1943; José Enrique Cubedo Fernández-Trapiella, Madrid: Gaviota, 1991; Elizabeth Power, España: Alianza Editorial, 1996; Carmen Martín Gaite, Barcelona: Alba Editorial, S.L., 1999; Alejandro Pareja Rodríguez, España: Austral, 2001; Toni Hill, España: Debolsillo, 2009.
* 1849: ''Shirley''. Traducción al español: Gema Moral Bartolomé, Barcelona: Alba Editorial, S.L., 1999.
* 1853: ''Villette.'' Traducción al español: Marta Salís, Barcelona: Alba Editorial, S.L., 2005.
* 1857: ''El profesor.'' Fue su primera novela y se publicó póstumamente. Traducción al español: Gema Moral Bartolomé, España: Alba Editorial.
* 1860: ''Emma.'' (No confundir con la novela homónima de Jane Austen.) inconclusa. Escrita después de ''Villette''. Han aparecido dos continuaciones: ''Emma'' (1980), de Constante Savery, y ''Emma Brown'' (2003), de Clare Boylan.
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika'''. ==
<nowiki>https://www.lecturalia.com/autor/3855/charlotte-bronte</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Charlotte_Bront%C3%AB</nowiki>
7wu18xh0tuqcvqfvbxu6q53yo4rj6as
Chavela Vargas
0
271
9562
8693
2026-03-15T06:17:06Z
~2026-16404-85
361
9562
wikitext
text/x-wiki
= '''Chavela Vargas''' =
[[:es:Chavela_Vargas |María Isabel Anita Carmen de Jesús Vargas Lizano]] nesik se tunal kashtul ume pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919) tik ne techan [[:es:San_Joaquín_(Flores)|San Joaquin, Provincia de Heredia]] tik [[:es:Costa_Rica|Costa Rica]].
[[Taanalis:Chavela Vargas (2009).jpg|thumb|Vargas se Costaricachanej takwikani pal rancheras tik Mexico. ]]
Yaja takayulu<ref>Lesbiana</ref> takwikani pal tajtakwikalis rancheras kaj tiktukeytiat Chavela Vargas katka. Kilwij: “Ne Mexicochanejket nesit kan tejemet tiknekit.”
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne iteku itukey Francisco Vargas wan ne inan itukey Herminia Lizano'''.''' Ne iimajmanujwan nunan, ne iikawan nunan, ne iimajmanujwan nuteku wan ne iikawan nuteku kiskalijket Vargas.
Keman kipiak kashtul ume shiwit, mijkwanik ka México wan nemanha kimakaket ne amat Mexicochanej.<ref>nacionalidad Mexicana</ref> Vargas igustuj kiktalij ne ikwajkwach pal takat, kichichinak se tachichinalis, tawanak wan kishiknaluj se tamiktialis<ref>pistola</ref> katka. Tik ne shiwit ume shikipil (2000), keman kipiak nawi pual se shiwit, muneshtia ken ne takayulu katka.
Sejse wey ichajchakuwan [[:es:Carlos_Monsiváis|Carlos Monsiváis]], [[:es:Pablo_Neruda|Pablo Neruda]], [[:es:Pablo_Picasso|Picasso]], [[:es:Agustín_Lara|Agustín Lara]], [[:es:Gabriel_García_Márquez|Gabriel García Márquez]], [[:es:Diego_Rivera|Diego Rivera]] wan [[:es:Frida_Kahlo|Frida Kahlo]].
== Tay kichiwki? ==
Vargas takwikak ''Tacones lejanos'' (1991), ne takwikalis ipal Agustín Lara "Piensa en mí." Takwika "La Llorona," ne takwikalis ipal [[:es:Tomás_Méndez|Tomás Méndez]] "Paloma Negra," wan ne takwikalis ipal [[:es:Frank_Domínguez|Frank Domínguez]] "Tú Me Acostumbraste."
Vargas sujsul tawanak wan kijtaku ne itekiw, melka ne ichajchaku [[:es:Pedro_Almodóvar|Pedro Almodóvar]] kipalewij. Nemanha mukwepki ka ne itekiw. Pejki takwika “Macorina,” “Un Munda Raro,” “La Llorona” wan “Paloma Negra” tik ne [[:es:España|España]] wan Costa Rica tik ne [[:es:Teatro_Nacional_de_Costa_Rica|Teatro Nacional ipal San José]] wan nemanha tik ne Universidad de Costa Rica tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi (1994).
Tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007), kimakaket ne [[:es:Anexo:Premio_Grammy_Latino_a_la_Excelencia_Musical|Premio Grammy pal Excelencia Musical de la Academia de las Ciencias y Artes de la Grabación]] keman kipiak nawi pual chikwey.
Tanki takwika tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume (2012) tik Madrid, España. Nemanha ume tunal tik se tunal majtakti ume pal ne metzti chikume, nemi pal yawi ka ne kaltapajtiani ika kujkutiak wan kikukuj ne iyulu katka. Keman nemik yek, Vargas mukwepki ka México ika kimatki ma kipiak chupisan itunal.
== Ken mikik? ==
Vargas mikik tik se tunal makwil pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume (2012) ika ne kukulis tik ne iyulu wan ejekateni ipajpaletia. Kipiak nawi pual majtakti yey shiwit keman mikik tik [[:es:Municipio_de_Cuernavaca|Cuernavaca]], Morelos, México. Kikumimaket chupichin ne ineshti ka ne tepet Chalchitépetl tik [[:es:Morelos|Morelos]] kan Vargas kintajtanki ne imiekawan ma kichiwakan.
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Quien fue Chavela Vargas: https://www.elsoldemexico.com.mx/gossip/quien-fue-chavela-vargas-asi-forjo-su-carrera-en-mexico-12348351.html
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
40ej80wmcxvzpp48gx4rzqhkhiffzuy
Chayanne
0
272
8694
1855
2026-01-30T13:16:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q449908]]
8694
wikitext
text/x-wiki
== CHAYANNE ==
Elmer Figueroa Arce , Kay tiktukeytiat Chayanne nesik se tunal se pual chikyey pal ne metzi chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikyey (1968), tik ne techan Puerto Rico. Yaja se wey takwikani tik ne son Latino Pop.. Yaja se wey tawawasuani<ref>Escritor/Actor</ref>.[[Taanalis:Chayanne - Chicago 2010-11-24.jpg|thumb|Chayanne[[Taanalis:Chayanne firma.png|thumb]]Chayanne Firma]]
== NE ITEKIW ==
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis<ref>Discos</ref> se pual se wan kashtul millones (15) vendidos pal ne se wey takwikani latino de la música .Chayanne kichiwa casoj ne itukey Sombras del pasado wan Daniel Lugo wan Alba Nidia Días , wan Tormento wan Daniel Lugo wan Yazmin Pereira. Kimakaket miak tajtakulis<ref>Premios</ref> ken : Lo nuestro Awards ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993). Ne ume Grammy Awards.
== ITUNAL ICHTAKA ==
Yaja munamiktik wan Isabella Suri Duran Perez. Yejemet kitnekit se ipilawan se ipijpipil. Yejemet tik ne techan Miami Beach Florida takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
175xlsut9pxh2tbga7tora0q3g17e9q
Che Guevara
0
273
8695
1859
2026-01-30T13:16:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5809]]
8695
wikitext
text/x-wiki
= Ernesto Guevara de la Serna =
Kaj tiktuketytiat '''“El Che Guevara”''' nesik se tunal '''majtakti nawi''' pal ne metzti '''chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey (1928)''' tik ne techan '''Rosario''' takutun ipal tutakyu tik ne italyu '''Argentina'''.
Yaja se wey '''tapajtiani''', tawawasuani<ref>Escritor</ref> , tasumani mutechan<ref>Luchador social, Luchador por su pueblo</ref> , políticoj wan yaja kipia ideologíaj comunistaj katka.
[[Taanalis:Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg|thumb|Ernesto Che Guevara_foto de Alberto Korda]]
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
==== '''Yaja kinchiwki miak ajamachti:''' ====
* NOTAS DE VIAJE (Diarios de motocicleta) se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se - se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1951-1952).
* PASAJES DE LA GUERRA REVOLUCIONARIA se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963).
* CHE GUEVARA PRESENTE: UNA ANTOLOGIA MINIMA se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chikwey - se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1958-1967).
* DIARIO DE BOLIVIA se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen - se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1966-1967).
'''Yaja tajtaketzki ipanpa:'''
* Lo que aprendimos y lo que enseñamos. se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* Palabras en el duelo de los compañeros J. Abrahantes y J. Villa. se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* Reforma universitaria y revolución. se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* Discurso en la concentración ante el Palacio Presidencial. se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* ¿Qué es un "guerrillero"? se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* Discurso al recibir el doctorado honoris causa de la Universidad Central de las Villas. se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* Discurso en "El Pedrero". se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* Proyección social del Ejército Rebelde. se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959).
* Las ametralladoras en el combate defensivo. se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960).
* Discurso en la reunión del CIES en Punta del Este se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961).
* Contra el burocratismo. se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963).
* Sobre el sistema presupuestario de financiamiento. se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964).
* El socialismo y el hombre en Cuba. se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965).
* Mensaje a los pueblos del mundo a través de la Tricontinental se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967).
== Ne ichtakal itunal: ==
Ne inan itukey katka Celia de la Serna, yaja se Argentinachanej katka. wan ne iteku itukey katka Ernesto Guevara. Yaja se Argentinachanej katka.
Yaja kipia makwil ipijpipil katka.
Ne ipijpipil intukey Aleida Guevara, Celia Guevara, Camilo Guevara, Ernesto Guevara wan Hilda Guevara katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani tik ne wey tamachtiluyan Buenos Aires, Argentina(universidad) wan kiski tik ne shiwit se chikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey(1953).
Yaja mikik se tunal chiknawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (9/10/1967) tik ne techan La Higuera takutun ipal tutakyu tik ne italyu Bolivia.
== Ipanpa Ini: ==
<references />
== Ijilpika: ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Che_Guevara</nowiki>
<nowiki>http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0045-91782004000100002</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Che_Guevara_(fotograf%C3%ADa)</nowiki>
<nowiki>https://www.marxists.org/espanol/guevara/escritos/index.htm</nowiki>
<nowiki>https://www.lavanguardia.com/libros/autores/ernesto-che-guevara-52689</nowiki>
gjx8luaefq6is0gs3i58ukc0eg8j5f2
Chiapas
0
274
8696
1866
2026-01-30T13:16:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q60123]]
8696
wikitext
text/x-wiki
'''Chiapas''' nos '''Chiapas Tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Chiapas'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
fhyc6naos0vibcok8hts97glpg4owmq
Chichigalpa
0
275
8697
1869
2026-01-30T13:16:46Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1072117]]
8697
wikitext
text/x-wiki
== Chichigalpa ==
'''Chichigalpa''' itukey Chichikalpon tik nawat. Se techan tik ne estadoj itukey Chinantekat ka ne tal Nikanhanawak.
=== Historiaj ===
Ka katka keman ne ejejkunimet ejkuket tik ne techan kinamikitiwit toijikniwan tay walajket katka ka ne toltekat ka anhan intukey meshikuj kenha ne nawa ka kuskatan.
Ne toijikniwan weliket nawat kenha ne kuskatekat wan kitukaket tik Chinampas yajika ne estadoj itukey Chinantan wan ne toijikniwan intukey Chinantekat.
Chichigalpa kitukatijket kia ne ika ne weyak tepet ka iitan ne techan itukey Chichiwaltepet. Toijikniwan kimatituyat ka Nantzin Chalchiwit Ikwey nemituya tik ne tepet... Chichiwaltepet.
Ka an ne toijikniwan tes welit nawat melka naja nikneki nikinpalewia ka timumachtia nawat. Na' niamaita ipanpa ne chichiwalkwawko wan inmatilis nusan.
<gallery>
</gallery>
qwsnls7t81t0h7ktrom5vs3dsepsfek
Chicontepec de Tejeda
0
276
9561
9560
2026-03-15T06:15:49Z
~2026-16404-85
361
9561
wikitext
text/x-wiki
Tiktukeytiat '''Chicontepec de Tejeda''' u san '''Chikuntepet''' (Chikometepek tik náhuatl) se techan ka nemi tik [[:es:Estado_de_Veracruz|Veracruz]] tik [[Meshijku]]. Chicontepec ne tzuntechan <ref>Ciudad principal de un municipio (también podría ser la capital).</ref>pal ne municipio ipal Chicontepec tik Veracruz. Tik ne techan Chicontepec nemi ne kalpuli, ne tuminkal, se wey tiankis, wan miak datka. Ne yultaketzalis “Chicontepec” witz pal ume yultajtaketzalis tik [[:es:Mexicano_de_la_Huasteca|ne náhuatl ka tuijikniwan taketzat tik ne Huaxtecatlalli tik Veracruz]] – “chicome” wan “tepetl ” u “chikume” wan “tepet” tik Nawat. Ne Chincontepecchanejket inat “Chicon” kan titaketzat ipal intechan.[[Taanalis:Chicontepec.svg|thumb|Ne municipio pal Chicontepec.]]
== Ne tal ==
[[:es:Tantoyuca|Tantoyuca]], [[:es:Ixcatepec|Ixcatepec]], Benito Juárez, [[:es:Ixhuatlán_de_Madero|Ixhuatlan de Madero]], [[:es:Municipio_de_Tepetzintla_(Veracruz)|Tepetzintla]] wan [[:es:Municipio_de_Álamo_Temapache|Temapache]] kiyawaltuliat Chicontepec. Ne techan Chicontepec nemi tik ne municipio ipal Chicontepec tik ne [[:es:Huasteca_Baja|Huaxtecatlalli pachijtuk]]<ref>Huasteca Baja</ref>. Ne Huaxtecatlalli pal Veracruz tastuk tech ne estados pal [[:es:Tamaulipas|Tamaulipas]], [[:es:San_Luis_Potosí|San Luis Potosí]], [[:es:Estado_de_Hidalgo|Hidalgo]] wan [[:es:Puebla|Puebla]].
Tik ne techan Chicontepec nemi miak chikitikchichin ajapan ka witzet pal ne wey apan Tuxpan. Se chitikchin apan itukey Calabazo nesi ka ne tejtepet intukey Huayacocotla wan nemi intzalan Veracruz wan Hidalgo. Wan nusan nemi miak sujsul chikitikchichin ajapantzitzin ken Camaitlán, Ahuimol, La Antigua, Tlacolula wan Camotipan.
[[Taanalis:Cerros Sierra Madre Oriental.jpg|thumb|Ne tejtepet Sierra Madre Oriental tik México.]]
Ne municipio pal Chicontepec nemi tik ne tejtepet pal ne Huaxtecatlalli ipal Veracruz. Ini tejtepet intukey Sierra de Chicontepec wan ipilawan ne sujsul wey tejtepet [[:es:Sierra_Madre_Oriental|Sierra Madre Oriental]].
Ishtakaya tachia ne tunal wan kiwchiwa 22 - 26°C wan wetzi at tik ne tunalku. Nemi se wey kojtan wan miak kojtanchanej ken [[:es:Didelphis_marsupialis|kujkuchantzitzin]], [[:es:Procyon|majmapachichin]], [[:es:Cingulata|chujchupulul]], [[:es:Oryctolagus_cuniculus|tujtuchti]], [[:es:Cervidae|majmasat]], [[:es:Passeriformes|tujtutuchichin]], [[:es:Crocodilia|lajlanwach]] wan [[:es:Mosquito|sajsayulin]].
== Icasoj ==
Ne techan Chicontepec ijikman wan nianka nemituya keman ajsiket ne tuijikniwan ejkuni. Keman tamik ne shijshiwit mahtakti chikwase (XVI)<ref>Siglo XVI</ref>, pewket kichiwat ne kojtantechan Chicontepec. Tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual ume (1592) kinchiwket nawi kojtantechan intukey Santa Catarina Chicontepec, San Juan Texcatepec, San Cristobal Ixhuatlán wan San Francisco Zontecomatlán Chicontepec. Tik ne kenha shiwit, ne Virrey kilwih Pedro Portes ma kichiwa se kojtantechan itukey Chicontepec. Tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti ume pual chikwase (1746), ne Alcaldía Mayor de [[:es:Huayacocotla|Huayacocotla]] kipiatuya Chicontepec. Nemanha tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual chikwase (1786) ne achtu Intendencia de Puebla kipiatuya Chicotepec. Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual mahtakti yey (1853) kipanultijket Chicontepec ka Veracruz. Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kastul ume (1877) kipanultijket ne kalpuli pal Chicontepec ka Huayacocotla. Wan nemanha tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti mahtakti (1910) kilwijket Chicontepec kipata se techan, wan tik ne shiwit se shikipil chiwnawi tzunti yey pual kitukeytijket Chicontepec de Tejeda ika ne gobernador pal Veracruz ne [[:es:Adalberto_Tejeda_Olivares|General Adalberto Tejeda Olivares]] nesik unisan.
== Ipatiw tuijikniwan ==
* [[:es:Adalberto_Tejeda_Olivares|General Adalberto Tejeda Olivares]] – nemituya gobernador pal Veracruz
* [[:es:Alfonso_Medellín_Zenil|Alfonso Medellín Zenil]] – mumachtijtuya ne ijikman
* [[:es:Joaquín_Solano_Chagoya|Joanquin Solano Chagoya]] – nemituya ipan kawash
== Ken tinat tik Kastiya ==
<references />
[[Takutun:Tejtechan ipal Meshijku]]
q8bj7ga7hme6xvcy1yo40n3i4hj31bi
Chihuahua
0
277
8699
1888
2026-01-30T13:16:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q655]]
8699
wikitext
text/x-wiki
'''Chihuahua''' nusan '''Estadoj Chihuahua''' (kastiyaj: ''Estado de Chihuahua'') se tal tik [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
fuyntk7wtapwud8w1p4dk0smty8vfit
Chikwasen shiwit tamachtiat ne nawat
0
278
1893
1892
2026-01-29T23:24:25Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1892
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Guerreros nahuas de Kuskatán.png|thumb]]
Chikwasen shiwit tamachtiat nemit ne nawat
Seis años rescatando el autóctono náhuat
Tajtamachtiani yajket Ijtzalku pal mumachtiat ini taketzalis achtu tamachtiat inmujmuchachtiani.
Mujmumachtiani wan tamatchtianimet ipal tamachtiluyan Tamachtiani Alberto Varela tik San Juan Talpa tekitit nemit desde ne shiwit 2006 (ume shikipil chikwasen) tik mumachtiat tutaketzalis nawat, taketzalis metzali taketzatuyat ne tunoymet wan an puliwi nemi.
- Ne wey tamachtiluyan Don Bosco Kipia ini tekitilis inak José Pleitez, tatuktiani ka ini tamachtiluyan.
- Keman tikinmachtiat ne nawat pal kishmatikan ne innelwayu wan mumatit sujsul yek kuskatanchanej ket inak Edgardo Orellana.
María Guzmán, itamachtiani nawat techilwij ini taketzalis mijmiki chiujchiupi.
Julio Montes, imumachtiani ina: Padiush ne nawataketzalis tikishmatit ne tupal pal ne nawat tesu muelkawa.
Nemit 900 (chiknawi tzunti) mumachtiani ma mumachtikan mujmusta ne nawat desde ne mas chijchikitik ashta ne mas weymet.
'''Referencia bibliográfica'''
<ref>''Human verification''. (s. f.). <nowiki>https://www.laprensagrafica.com/elsalvador/Seis-anos-rescatando-el-autoctono-nahuatl-20130805-0041.html</nowiki></ref>
ifgy4ft5l6cd1r8gchewginskbww8y2
Chil
0
279
8700
1898
2026-01-30T13:16:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q165199]]
8700
wikitext
text/x-wiki
Itukey chil, itukey chilli tik meshijkataketzalis, itukey ají tik taíno Kan kalaki ne tunal tik America, itukey guindilla wan chile tik castilla wan itukey ucho tik quechua. Ini itakil generoj Capsicum imiekawan tik ne solanáceas, nesik ka America, wan kan witz ne ejekat, ka Talchi wan Kan kalaki ne tunal tik America
Ne chil tekwa, tzupelek u chichik. Ne iewayu wan inakayu chil weliskia itachiska Chiltik, Tultik, Achiuk u shushuknaj, kipia ijish itachiska istak wan ne ijish tik chil tekwa.
Ne chil morrón itachiska tumak, ne chil jalapeño itachiska chikitik wan ne chil chiltekpik itachiska chikitikchin. Ne chil weliskia taiwan wan pajti.
2014 (ume shikipil majtakti nawi) ne itapishkal ne chil ajsi ne 32 300 000 itojtonelada chil itachiska shushuknaj wan 3 800 00 itojtonelada chil waktuk.
[[Taanalis:Nechil.jpg|thumb|Chijchil]]
Ne chil tikmaka ka chilayu wan itakil, shukut, talpashukut, mangu wan shikamaj.
=== Referencias ===
# https://es.wikipedia.org/wiki/Chile_(pimiento)
jcqxgvg0wr90fgz8999lskn5fkkglcm
Chiltukat
0
280
8701
1911
2026-01-30T13:16:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q21154801]]
8701
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Chiltukat'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Black Widow 11-06.jpg|thumb|center|300px|Ne chiltukat ijpak itzawal]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj : Artropoda
|-
| Clasej : Aracnida
|-
| Orden : Araneae
|-
| Imiakawan : Theridiidae
|-
| Generoj: Latrodectus
|-
| Espiesemet: ''Latrodectus mactans'', ''L. geometricus''
|}
Ne '''Chiltukat''' se [[tukat]] ipal ne Generoj itukay “Latrodectus” ipal ne imiakawan itukay Theridiidae. Ne generoj “Latrodectus” kipia 31 clasej tekenhat tik ne Tal. Tik Castillaj ne chiltukat itukay casampulga ush tiltik viudaj, ika kwak Tami mutelektzat, ne siwatukat kimiktia wan kikwa ne ukichtukat. Sejse chijchiltukat welit punit miak tejteksisti, achka 1000. Yaja kinkalaktia ne itejteksis ijtik ini kushtal pelutaj wan kintajpia asta ne shujshulet chijchiltukatzin kisat. Nemanha ne shujshulet tukat kichiwat se itzawal pal kinhitzkiat sennemit ne intajtakwal ken ne [[muyut]] u sejseuk ijinsectoj. Ne chiltukat kipia benenoj pero tesu sujsul tesajsay ipal ne takamet wan siwatket tesu kukuyat, semaya pal shujshulut wan ne chuletket wan lamatket <ref>http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn74149.html</ref>
<gallery>
File:Latrodectus RUSVM egg sac.jpg | Chiltukat wan ne ikushtal tentuk ipal ne itejteksis
File:Brown widow spider Latrodectus geometricus underside.jpg|''Latrodectus geometricus'' muajsi tik Kuskatan
</gallery>
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
t11an4b7afb3cvfjaptg19tnwv22cfn
Chinamit:Chinamit
0
281
1916
1915
2026-01-29T23:24:26Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1915
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" align="center" style="width:100%; border:2px #a3b1bf solid; background:#f5faff; text-align:center;"
|-
| align="center" colspan="2" |
</noinclude><div style="background-color:#cee0f2; border-bottom:0px; border: 1px solid #a3b1bf; text-align:center; font-size:150%; padding:3px; margin:4px;">'''Chinamit''' ·
Comunidad · Community</div>
|-
<!-- ROW 1 -->
<!-- LEFT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top"|
<span style="font-size: 140%;">[[Chinamit:Kalsennemit|Kalsennemit]]</span><br />
pal titajtaketzat ipanpa tay tiawit tikchiwat
<!-- RIGHT COLUMN -->
| align="center" style="width:50%; padding:15px 2% 5px 2%;" valign="top" |
<span style="font-size: 140%;">[[Chinamit:Tepustekitilis|Tepustekitilis]]</span><br />
(consultoría técnica)
|-
<!-- ROW 2 -->
|}
__NOTOC__
1x8crb4yyy2lygzn2e3up2gi4hbp72h
Chinamit:Kalsennemit
0
282
1934
1933
2026-01-29T23:24:27Z
Jon Harald Søby
5
17 revisiones importadas
1933
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable"
|-
! Yek shiajsi tik ne iswat ipal ne '''Kalsennemit''' ipal ne Wikiamachti Tik Nawat! !! ¡Bienvendida/o a la página del '''Kalsennemit''' ("sala de reunión") de la Wikpidiaj Tik Nawat!
|-
| width="50%" | Tik ini iswat tiwelit titajtaketat muchi ká tikchiwat ini Wikiamachti pal tikitat tay tiawit tikchiwat wan ken tiawit tisentekitit. Muchi welit inat tay kinekit ka nikan.
Su tikneki tina se o tiktajtani se, shikchiwa se ''yankwik takutun'' kan tami ini iswat iwan se ''tituloj'' pal tikmatit tay ipanpa tiaw titaketza. Su tikneki tinankilia ipanpa tay seuk inatuk, shitajkwilu itan ne tajtanilis. Su weli, shitajkwilu tik Nawat!
* Achtu muneki ma shikpia se cuentaj wan ma shikalaki tik mucuentaj.
* Shikchiwa klik tik ne pestañaj Editar.
* Pal tikchiwa se yankwik takutun, shitajkwilu tik se tekpantuk ka ikwaj ini: ==XXX== (shiktali ne tituloj ne tikneki ipatka "XXX").
* Pal tinankilia, shipewa iwan se yankwik tekpantuk wan shitajkwilu ":" o "::" o ":::" (etc.) achtu.
* Senpa kan titami titajkwilua shiktali UME "-" wan NAWI "~" pal tikmatit ká inak.
| ''En esta página todos los que hacemos esta Wikiamachti podemos platicar sobre lo que vamos a hacer y como vamos a trabajar juntos. Cualquiera puede decir lo que quiera aquí. Si quieres decir algo o preguntar algo, haz una ''nueva sección'' al final de esta página con un ''título'' para indicar el tema. Si quieres contestar sobre lo que otro ha dicho, escribe debajo de la pregunta en cuestión. ¡Si es posible, escribe en náhuat!)''
* ''Primero hace falta que tengas una cuenta y que hayas hecho "log-in".''
* ''Haz clic en la pestaña Editar.''
* ''Para comenzar una nueva sección, escribe en una línea aparte esto: ==XXX== (poniendo el título del tema en lugar de "XXX").''
* ''Para contestar, empieza en una nueva línea y escribe ":" o "::" o ":::" (etc.) al principio de la primera línea.''
* ''Siempre pon al final de tu aportación DOS veces "-" y CUATRO veces "~" (todo seguido, sin comillas) para que sepamos quién lo dijo (se convertirá automáticamente en una "firma".''
(Vean el ejemplo abajo...)
|}
==Yek tunal!==
Yek, su ankinekit welit tikwit ini iswat pal titajtaketzat... --[[Tuknew:A R King|A R King]] 08:00, 24 August 2011 (UTC)
:Wan pal tinankiliat, ijkiuni! --[[Tuknew:A R King|A R King]] 10:08, 24 August 2011 (UTC)
:nina ka tik ne articulo makwiliswat tiweli tina wetzit tesu se caen u anka muwetzit?
==tajtani ka se palabraj==
ken tinemi! naja niweli nikwi ne palabraj '''Estadioj''' pal tajkwilul o ini se teyek? --[[Tuknew:Jorge2888|Jorge2888]] 20:52, 28 August 2011 (UTC)
tay nimuneki nikchiwa pal nikpewa ini yankwik iswat tik ne picacaballoj?
==ne picacaballoj, pal tiyektiat, shinechpalewi, padiush==
Ne picacaballoj se wey tukat (tarantula) ipal ne familiaj itukay Theraphosidae. Sejse yejemet tik Centro America sujsul wey, anka 15 cm. Melka techmutia sujsul ika wey wan kupajsul (Peluda, Cuisnahuat; pachon, SD), ne tarantula tesu tesajsay ipal ne chanejket u intakwalmet ken ne turuj u caballoj. Ne tajtarantula tesu kipiat venenoj tesajsay pal techmiktiat, semaya pal kitzkiat ne chikitik intajtakwal ken ne chapulin u kwijkwilin. Sejse yejemet nemit tik ne kwawit, sejseuk tik ne tal ken ne tzakatal (watal) kanka ne turuj u caballoj nemi. Ka ne, ne tarantula kichiwa se shupat wan ne kitalia se tapepechul ipal itzakwal. Ijtik ne yaja kialwika ne chapulin u seuk wey insectoj pal kikwa, sejseujti (? algunas veces) kitzkia chikitik kuat, keku, kimichin u tutut. Miak chanejket tik Centro America inat miak cuentoj ipanpa ini tarantula, yajika itukay picacaballoj: 1) yaja kimutua ne inmetzkuyu ipal ne caballoj wan ini kukuya; 2) sunte, ne caballoj kukuya kwak yaja tapishka ne inmetzkuyu uhmiyu; 3) ne tukat itzakwal kipia venenoj wan ne caballoj kukuya wan ini muustamina (?) tik ne shaput u kupewi ne inmetzkuyu. Muchi ini tesu tejkia, semaya cuentoj (1). Ken ne sejseuk tukat, ne tarantula techpalewia wan yaja kikwa ne ijinsectoj teyek ne kikwat tutakut.
Clasificacion
Reino : Animalia
Phylum : Artropoda
Clasej : Aracnida
Orden : Araneae
Familiaj: Theraphosidae
Reference
1. Viquez, C. La Tarántula pica caballo. Editorial INbio. https://web.archive.org/web/20110208045744/http://blog.inbio.ac.cr/editorial/?p=1275. Accessed on 17 Sep. 11. --[[Tuknew:Carcamoh|Carcamoh]] 20:02, 17 September 2011 (UTC)
:Carcamoh: Tik ini casoj naja nina ka mas yek ma shiketza (= ma shikchiwa "crear") ne iswat wan ma shiktali ini tay titajkwilujtuk ka né. Ne sejseuk welit kipatat ne tajkwilul, o su te, welit inat tay kinekit tik ne iswat pal titajtaketzat (talk page) ipal ne tajkwilul. Wan ka nikan, metzajsi ma shina: "Nipejki nikchiwa [[Picacaballoj|se iswat ipanpa ne picacaballoj]] wan niknekiskia ma shinechpalewikan su welit." --[[Tuknew:A R King|A R King]] 21:11, 17 September 2011 (UTC)
:Centroamerica -> ne Shiktal
:"takwalmet" nemi yek, "intakwalmet" inte
:sakatal = kan takati sakat (zacate), uatal = kan takati uat (caña)
:shupat inte, shaput!
:tzakwal -> tzawal
:kialwika -> kalwika
:seuseujti: nemi yek
:keku: tikneki tina kuke?
:miak chanejket -> miak chanej
:muustumina -> muustumiMa
:tutakut -> ne tatuk
--[[Tuknew:A R King|A R King]] 21:22, 17 September 2011 (UTC)
==Papalut==
shinechpalewi yektia ini, shikchiwa tik ne articulo, su tikneki u ka nikan.
padiush.
--[[Tuknew:Carcamoh|Carcamoh]] 14:33, 21 September 2011 (UTC)
:Niaw nikita kwak niweli, pero su aka weli kipalewia achtu, ma shikchiwa! --[[Tuknew:A R King|A R King]] 06:59, 22 September 2011 (UTC)
==Búsqueda "automática" en la Wikiamachti Tik Nawat==
Si usas Google Chrome, he aquí, paso a paso, un "truquito" fácil para configurar tu navegador par que busque rápidamente cualquier artículo de la enciclopedia en náhuat si existe (sin tener que abrir el Achtu Iswat):
1) Haz clic en el ícono de la llave inglesa a la derecha de la barra de direcciones en Chrome.
2) Haz clic en "Configuración" (o "Settings") y en la página que se abre encuentra donde pone "Búsqueda" ("Search").
3) Ahí, haz clic en el botón que pone "Administrar motores de búsqueda..." ("Manage search engines...")
4) Ve a la última línea de la tabla, debajo de donde pone "Otros motores de búsqueda" ("Other search engines"). Ahí se encuentra una línea en blanco donde pone "Añadir motor de búsqueda" ("Add a new search engine"). Haz clic en ese espacio.
5) Rellena la línea como sigue: en la primera casilla escriba "Wikiamachti Tik Nawat" (sin comillas); en la segunda casilla pon la letra "n"; y en la tercera casilla (donde pone "URL"), copia y pega lo siguiente (sin las comillas):
"http://incubator.wikimedia.org/wiki/%s"
6) Pulsa Enter. Cierra la pestaña. Ya estuvo.
Una vez hecha esta configuración, puedes escribir en la barra de direcciones de Chrome la letra "n", un espacio, y el nombre de un artículo en la Wikiamachti Tik Nawat. Clica Enter y se buscará el artículo. Obvio que si el artículo no existe o si no escribiste bien el nombre no lo podrá encontrar. Cuidado con hacer la primera letra mayúscula.
NOTA: En este ejemplo la letra "n" se usa para indicarle a Chrome que tiene que buscar en la Wikiamachti tik Nawat. Si prefieres puedes usar otro marcador como por ejemplo "Wikiamachti" o "nawat" o "wtn" o lo que sea. En ese caso, en la segunda casilla de la configuración, en lugar de "n" pon lo que te da la gana. Recuerda que al usar esto, después de la "n" (o lo que sea) se escribe ESPACIO y luego el nombre del tema de la enciclopedia.
EJEMPLO: Escribe en la barra de direcciones "n Sinti" y verás el artículo de la enciclopediaj sobre "Sinti" (¡si lo configuraste como dije primero!).
Otro truquistillo: Si lo que quieres ver es el Achtu Iswat, escribe en la barra de direcciones "n Achtu Iswat"! --[[Tuknew:A R King|A R King]] ([[Tuknew titajtaketzakan:A R King|talk]]) 16:58, 25 September 2012 (UTC)
pz7l1bc0frlg7a8pud4m2neacxeemz6
Chinamit:Tepustekitilis
0
283
1938
1937
2026-01-29T23:24:27Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
1937
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable"
|-
! Yek shiajsi tik ne iswat ipal '''Tepustekitilis''' ipal ne Wikipediaj Tik Nawat! !! ¡Bienvendida/o a la página de '''Tecnología''' (o consultoría técnica) de la Wikpidiaj Tik Nawat!
|-
| width="50%" | Tik ini iswat tiwelit titajtanit ma techpalewikan iwan ne tepustekitilis ipal ne Wikipediaj. Nusan su tiweli tikpalewia se, timetztajtanit ma shikchiwa. Muchi welit inat tay kinekit ka nikan. Su weli, shitajkwilu tik Nawat.
| ''En esta página podemos pedir ayuda técnica con Ne Wikipediaj. También si puedes ayudar a alguien te pedimos que lo hagas. Cualquiera puede escribir aquí. Si es posible, escribe en náhuat.''
|}
==Su tikpia se pal titechtajtanilia...==
...shitajkwilu ka nikan, ken ini. --[[Tuknew:A R King|A R King]] 11:31, 27 August 2011 (UTC)
ken niktalia se nufotoj ipal ne tukat?
cc0yhtlcu0ct3vypvf6enntu2gpoq1q
Chinampa
0
284
8702
1944
2026-01-30T13:16:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q750176]]
8702
wikitext
text/x-wiki
Ne chinampa ce metodoj ijikman ka kitukat ka tal.
Kan kitukat shujshuchit, itakil, nusan kichiwat tumak tal. Ka ijpak ne at ka valle de meshiku, kichiwket Meshiku- Tenochtitan se wey tachan ijpak ne at.
Kichiwat sejse balsaj iwan kwawit, iwan akat, iwan iswat, iwan ewat, iwan itakil etc.
Ne chinampa kitukat "Ahuejotes" pal ka kielwat inzinweyaka tik ne at.
Se tecnica kichiwat katka, tik ne culturaj Teotihuacana, wan maximoj desarrollo inpal kipiat katka ne siglo XVI (kashtul se).
Keman walajket ne Españoles tik se shikipil makwil tzunti kashtul nawi (1519).
'''ACTUALIDAD'''
Ne xochimilco wan Tláhuac kipiat sa' nakat relictos ka tatuka ka chinampas; iwan más chiknawi tzunti shiwit ka ijikman, keman tajtakamet najnawa shuchikisa katka tik Meshiku.
[[Takutun:Tejtekitilis]]
bxj4gzosezyqz7xo96uhh49277cldgy
Cholq'ij
0
285
1956
1955
2026-01-29T23:24:28Z
Jon Harald Søby
5
11 revisiones importadas
1955
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tzolkin-Abschnitt im Codex Dresdensis, beginnend mit dem Tag 1 Manik´. Gezeichnet von Lacambalam..jpg|thumb]]
Witz tik taketzalis K'iche ipal [[Kwawtemalan]]. ''Chol'' (kektalia tik nahuat) wan ''q'ij'' (tunal tik nahuat) yaja tapual itukey tunalpual tik nahuat wan tonalpohualli<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/T%C5%8Dnalp%C5%8Dhualli</ref> tik nahuatl. Kipia ume tzunti yey pual (260 tunal/tanestuk). Achtu pewa se pual (20) tunal wan majtakti yey (13) muchiwat 260 tunal.
=== Nahual/Tunal<ref>https://www.mayatecum.com/calcular/</ref> ===
{| class="wikitable"
|+
!K'iche
!Nawat
!Kastilla
!
|-
|B'atz'
|Asumati
|Mono
|[[Taanalis:11 CHUEN2.jpg|thumb|140x140px]]
|-
|E
|Ujti
|Camino
|[[Taanalis:12 EB2.jpg|thumb|141x141px]]
|-
|Aj
|Akat
|Carrizo
|[[Taanalis:13 BEN.jpg|thumb|138x138px]]
|-
|I'x
|Tekwani
|Jaguar
|[[Taanalis:14 IX2.jpg|thumb|142x142px]]
|-
|Tz'ikin
|Kwawti
|Aguila
|[[Taanalis:MAYA-g-log-cal-D15-Men.svg|thumb|99x99px]]
|-
|Ajmaq
|Kusma (n)
|Zopilote
|[[Taanalis:16 CIB.jpg|thumb|144x144px]]
|-
|N'oj
|Ulin
|Movimiento
|[[Taanalis:17 CABAN.jpg|thumb|143x143px]]
|-
|Tijax
|Itztit
|Obsidiana
|[[Taanalis:18 ETZ NAB2.jpg|thumb|144x144px]]
|-
|Kawok
|Wetzi At
|Lluvia
|[[Taanalis:19 CAUAC2.jpg|thumb|144x144px]]
|-
|Ajpu
|Suchit
|Flor
|[[Taanalis:20 AHAU2.jpg|thumb|150x150px]]
|-
|Imox
|Sipakti/Lanwach
|Lagarto
|[[Taanalis:1 IMIX.jpg|thumb|152x152px]]
|-
|Iq'
|Ejekat
|Viento
|[[Taanalis:2 IK2.jpg|thumb|153x153px]]
|-
|Aq'ab'al
|Kal
|Casa
|[[Taanalis:3 AKBAL2.jpg|thumb|155x155px]]
|-
|K'at
|Kakawani
|Lagartija
|[[Taanalis:4 KAN.jpg|thumb|157x157px]]
|-
|Kan
|Kuat
|Serpiente
|[[Taanalis:5 CHICCHAN2.jpg|thumb|160x160px]]
|-
|Keme
|Mikilis
|Muerte
|[[Taanalis:6 CIMI2.jpg|thumb|161x161px]]
|-
|Kiej
|Masat
|Venado
|[[Taanalis:7 MANIK2.jpg|thumb|164x164px]]
|-
|Q'anil
|Tuchti
|Conejo
|[[Taanalis:8 LAMAT2.jpg|thumb|167x167px]]
|-
|Toj
|At
|Agua
|[[Taanalis:9 MULUK.jpg|thumb|175x175px]]
|-
|Tz'i
|Pelu/Iztkwinti
|Perro
|[[Taanalis:10 OC2.jpg|thumb|178x178px]]
|}
[[Takutun:Tujtunalamat]]
[[Takutun:Mayametzali]]
gcpbfa0txydwtf6mamx6sq0pxemkfte
Chonchito
0
286
8703
1961
2026-01-30T13:16:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q312265]]
8703
wikitext
text/x-wiki
== '''''Chonchito itachishka susul (Clitoria Ternatea)[https://en.wikipedia.org/wiki/Clitoria_ternatea]''''' ==
'''''Imiekawan : fabacea'''''
[[Taanalis:Blue pea flower.jpg|thumb|chonchito sususl]]
'''''Ne ``chonchito``, se mekat iwan miak suchit itacishka susul (u istak), sujsujsul galanchin.'''''
'''''Ne``chonchito`` iijitukey ``papalut et`` u ``tzilin et ``. Melka ne ìtukey Clitoria Ternatea kitukeytia katka ka ne suchit kachka ne isiwayu. Ne ``chonchito ``witz ka Ternate takutun Indonesia .'''''
= '''''<small>¿Tay kichiwa ne clitoria Ternatea pal tuweyka?[https://www.healthbenefitstimes.com/science-backed-health-benefits-of-blue-pea-clitoria-ternatea/#google_vignette][https://www.nature.com/articles/s41598-022-19146-z]</small>''''' =
'''''Ne Clitoria Ternatea suchit se pajti pal tapajtia ne kukulis ken :kikukua itzuntekun , kikukua ne iijish. Wan ne ``chonchito`` kipalewia keman tejemet sesetuk, kipalewia muyulsewia ne tutzuntishyu keman tisutawat wan tuyulu chuka.'''''
'''''Kia né , ne Clitoria Ternatea techkipalewia ka kukuchi, ka yultaketza, keman ne tuyulu tesu pajpakti, keman yuyumuka tuyulu u tzikwini tuyulu.'''''
'''''¿Tajkia? Anka kia!. Tik ne India wan Asia, ne Clitoria Ternatea ne pajti ka miak shiwit (ume shikipil – 2000).'''''<ref>medicina ayurvédica y medicina china</ref>
[[Taanalis:White butterfly pea 02.jpg|thumb|chonchito istak]]
'''''<big>¿Ken itachishka ne Clitoria Ternatea?[https://www.afjbs.com/uploads/paper/277eaae5a798b5fd25ac3999f5f6e615.pdf]</big>'''''
'''''Ne ``chonchito`` itzinu se mekat wan chikitik ijiswat itachishka shushujnaj, kipia miak itzun kulushuj (pal takitzkia) p-ara agarrarsee. Ne mekat kimaka eshut iwan chikitik ijiishet'''''
'''''Tuijikniwan tikwat ne ``chonchito`` ejeshut.'''''
'''''Ne ``chonchito`` kimaka miak sujsuchit.'''''
'''''Ne suchit kimaka itachishka susul pal ne takwal u pal ne taiwan.'''''<ref>colorante alimentario</ref>
'''''<big>¿Ken tikunit ne Clitoria Ternatea pal tuweyka?</big>'''''
'''''Tejemet tichiwat atutun iwan ne sujsuchit . Tikkwakwalatzat ne at wan tikpiat ne sujsuchit. Ne atutun asesek. Tiktalit talwentzin tekwa wan shukutlala tzakat.'''''
[[Taanalis:Butterfly-pea flower tea 3.jpg|thumb|atutun]]
'''''Ne ``chonchito`` itzinweyaka shamantuk wan tatisti tiktaliat tik ne ush.'''''<ref>caf. de chonchito</ref>
'''''Pal ne ijish, tikapakat iwan ne ``chonchito``atutun (sesek).'''''<ref>agua de chonchito</ref>
'''<big>Ipanpa Uni</big>'''
<references />
'''<big>Ijilpika</big>'''
https://en.wikipedia.org/wiki/Clitoria_ternatea
https://www.healthbenefitstimes.com/science-backed-health-benefits-of-blue-pea-clitoria-ternatea/#google_vignette
https://www.nature.com/articles/s41598-022-19146-z
https://www.afjbs.com/uploads/paper/277eaae5a798b5fd25ac3999f5f6e615.pdf
19bi7thxnubotye0o5r5pqaajk0z2zg
Chow Chow (Pelu)
0
287
9679
8704
2026-04-06T12:07:46Z
Kwamikagami
437
/* Ken Itachishka */
9679
wikitext
text/x-wiki
Ne [[:es:Chow_chow_(raza_de_perro)|Chow Chow]] <ref>Raza de perro Chow Chow</ref>pelu se kalchanej sujsul ikman kan witz ne [[:es:China_del_Norte|Ejekat tik China.]]<ref>China del Norte.</ref>
== '''Ken Itachishka''' ==
[[Taanalis:01 Chow Chow.jpg|thumb|'''Chow chow pelu''']]
Yaja Kipia ne iweyka tejtetzilnaj wan tumawakchin.
Ne siwat weya 46 a 51 cm<ref>Centímetros, unidad de longitud. </ref> wan ne ukich weya 48 a 56 cm<ref>Centímetro, Unidad de longitud.</ref>
'''Itzuntekun'''
Yaja kipia itzunhumiyu patznaj wan tumak
'''Iten'''
Yaja kipia iten tilawak iwan se itensikaw tejtetzilnaj.
'''Itennakayu'''
Yaja Kipia itennakayu ne itachishka tiltik- susul u pushawak.
'''ijiish'''
Yaja kipia ishkukuchi wan ne itachishka Kupuknajchin u tiltikchin.
'''Iyak'''
Yaja Kipia iyak ne itachishka tiltik.
'''Inajnakas'''
Yaja kipia ne inajnakas chikitikchin kenha se yey itech.
'''Itzinweyaka'''
Yaja Kipia ne itzinweyaka Kwelnaj wan ajsi ka iteputzta.
'''iujmiyu'''
Yaja Kipia tilawak iujmiyu wan yamanik u wawashnaj. Ne itachishka chiltik, tiltik, susul u kupuknaj. Tesu kipia miak itajtachishka.
Yejemet nejmachnemit wan te keman kwalanit
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
* https://es.wikipedia.org/wiki/China_del_Norte
* https://es.wikipedia.org/wiki/Chow_chow_(raza_de_perro)
[[Takutun:Pejpelu]]
t97uxcvj8jqnwcej0lxajpucmkrao40
Chow Yun-fat
0
288
1976
1975
2026-01-29T23:24:30Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
1975
wikitext
text/x-wiki
= Chow Yun-fat =
[[Taanalis:Chow Yun Fat 2.JPG|thumb|Chow Yun-Fat]]
Chow Yun-fat (tik ne tajtaketzalis Chinachanej: 周潤發; 1955-) tapajtiani Chinachanej.
== Itunal Ichtaka ==
Chow Yun-fat nesik tik ne techan Hong Kong, China, ne shiwit 1955. Imiekawan chichiuk katka. Itejtekuwan tekitket ka kojtan tik ne tumak talchin tik ne at Lamma Island.
Tik ne shiwit 1987, munamiktij iwan Jasmine Tan. Yaja Singapurchanej. Yejemet kimakat ne iikniwan chichiuk sujsul tumin.
== Itekiw ==
Chow pejtuk itekiw ken tapajtiani tik ne shiwit 1973 tik ne iuj tepustachialis TVB. Achtu sujsul wey ulinkwikwil serie katka ''“The Bund"'' ne shiwit 1980, kan mawiltij ne gánster Hui Man-keung (许文强). Ne shijshiwit nawi pual, mawiltij tik ne miak sujsul wey ujulinkwikwil: A Better Tomorrow" (''英雄本色'', 1986), "A Better Tomorrow 2" (1987), "The Killer" (''喋血雙雄'', 1989), Comedia: "God of Gamblers" (''賭神'', 1989), "An Autumn's Tale" (''秋天的童話'', 1987) wan "City on Fire" (''龍虎風雲'', 1987).
Tik ne shijshiwit nawi pual majtakti, mijkwanki tik Hollywood, kan mawiltij tik ne ujulinkwikwil "The Replacement Killers" (1998), "Anna and the King" (1999) wan "Bulletproof Monk" (2003).
Mukwepa ka Asia tik ne shijshiwit 2000 wan pejtuk tik ne sujsul wey ujulinkwikwil "Crouching Tiger, Hidden Dragon" (''臥虎藏龍'', 2000) wan "Curse of the Golden Flower" (''滿城盡帶黃金甲'', 2006).
== Ipanpa Uni ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Chow_Yun-fat
* https://es.wikipedia.org/wiki/Chow_Yun-Fat
* https://www.imdb.com/name/nm0000334/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_3_nm_5_in_0_q_chow%2520yun
6mwxoy44h5aejy195ivhse69lxnfzei
Christy Turlington
0
289
8705
1997
2026-01-30T13:17:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q284047]]
8705
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Christy Turlington LF.JPG|thumb|Christy Turlington]]
'''[[:en:Christy_Turlington|Christy Nicole Turlington Burns]]'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Christy_Turlington</ref> nesik se tunal ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi. Yaja siwaawil wan tapalewiani.
Grace Coddington tekiti pal amachti Vogue, wan katka yaja ina Turlinton “sujsul galanchin siwat ka tal”.
== KWAK YAJA CHIKITIK KATKA ==
Turlington nesik tik techan [[:en:Oakland,_California|Oakland]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Oakland,_California</ref>, [[:en:California|California]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/California</ref>. Inan itukey Maria Elizabeth Parker Infante wan yaja nesik tal [[:es:El_Salvador|Kuskatan]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/El_Salvador</ref>. Inan katka tapalewiani tik ne tepuspatani. Iteku itukey Dwain Turlington, yaja katka tawikani ka ijkaku pal [[:en:Pan_Am|Pan Am]]. Turlington kipia se ipipi wan iikaw.
Turlington katka pewa siwaawil keman yaja katka kipia majtakti nawi shiwit. Turlington yajki ka wey techan Yankwik York keman katka yaja kashtul yey.
== NE ITEKIW KEN SIWAAWIL ==
Turlington katka kisa ka amajmachti ken:
* [[:en:Vogue_(magazine)|Vogue]], [[:en:Harper's_Bazaar|Harper’s Bazaar]], [[:en:Elle_(magazine)|Elle]], Marie Claire, L’Officiel, Tatler, Glamour, Cosmopolitan wan Allure.
Yaja kitakewket ken siwaawil:
* Maybelline, Calvin Klein, Chanel, Yves Saint Laurent, Marc Jacobs, Donna Karan, Prada, Valentino, Versace, Louis Vuitton, Bally, Jason Wu, MaxMara, Escada, wan Michael Kors.
== ULINKWIKWIL IWAN SOJSON ==
Turlington katka kisa ka ume ulinkwikwil iwan sojson:
* "[[:en:Notorious_(Duran_Duran_song)|Notorious]]" pal [[:en:Duran_Duran|Duran Duran]] – Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen
* "[[:en:Freedom!_'90|Freedom]]" pal [[:en:George_Michael|George Michael]] – Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti
== WEYAK UJULINKWIKWIL WAN ULINKWIKWIL IWAN TAMACHTILIS ==
* [[:en:Prêt-à-Porter_(film)|Prêt-à-Porter]] – Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi
* Unzipped – Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul
* [[:en:Catwalk_(film)|Catwalk]] – Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul
* [[:en:No_Woman,_No_Cry_(film)|No Woman, No Cry]] – Tik ne shiwit ume shikipil majtakti. Turlington katka kichiwa ne ulinkwikwil iwan tamachtilis
* The Super Models – Tik ne shiwit ume shikipil se pual yey
== TUNAL AMAT ==
Turlington katka kichiwa se tunal amat iwan ikwikwil ka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul. Keman yaja kinamakak ne tunal amat kitakulij chupi tumin ka “Salvadoran American Health Foundation”.
Turlington katka kineki kilwitia ka Kuskatan galanchin katka ne tasumalis. Ne takwikwiluani itukey [[:en:Mario_Testino|Mario Testino]].
== NE ITEKIW KEN SE TAPALEWIANI ==
Turlington tekiti iwan CARE. Kinpalewij pal ne tujtunan nemi yek katka.
== IPANPA ITUNAL ICHTAKA ==
[[Taanalis:Ed Burns, Christy Turlington at 27 Dresses Premiere 2.jpg|thumb|Edward Burns wan Christy Turlington]]
Turlington munamiktij iwan ne tailwiani, [[:en:Edward_Burns|Edward Burns]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_Burns</ref> tik ne shiwit ume shikipil yey. Turlington kipia se isiwakunew. Yaja nesik tik ne shiwit ume shikipil yey. Turlington kipia se iukichkunew. Yaja nesik tik ne shiwit ume shikipil chikwasen.
== IPANPA UNI ==
<references />
== IJILPIKA ==
<references />
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
sd0y4a9k2vzgr0i0qljb6ie5i776yb7
Chromeo
0
290
8706
2006
2026-01-30T13:17:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1087706]]
8706
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Chromeo Monolith Festival 2009.jpg|thumb|Chromeo tik ne Monolith Festival (ume shikipil chiknawi / 2009).]]
= Chromeo =
Ne ume Canadachanejket David "Dave 1" Macklovitch wan Patrick "P-Thugg" Gemayel kichiwket [[:es:Chromeo|Chromeo]] ka [[:es:Montreal|Montreal]] tik ne shiwit ume shikipil ume (2002). Yejemet kichiwat [[:es:Electro_(música)|electro-funk]] wan ingustuj ne [[:es:Soul|soul]], [[:es:Música_de_baile|dance]], [[:es:Rock|rock]], [[:es:Synth_pop|synth-pop]], [[:es:Música_disco|disco]] wan [[:es:Funk|funk]].
Yejemet kichiwket chikwasen inyawaltakwikalis<ref>(Su) Álbum.</ref> wan yey inyawaltakwikalis nemiket tik ne [[:es:Billboard_200|Billboard 200]].
[[Taanalis:Chromeo at Brooklyn Bowl Las Vegas - 15349933689.jpg|thumb|Chromeo tik Brooklyn Bowl Las Vegas.]]
== Incasoj ==
Yejemet muishmatket intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1990-1999), tik ne Collège Stanislas ka Montreal.
Keman yejemet kipiatuyat kashtul shiwit, Macklovitch kichiwki inson<ref>(Su) Música.</ref> iwan Gemayel wan ujukseuk sojsonchiwanimet<ref>Músicos.</ref>. Nemanha Macklovitch wan Gemayel kichiwket inson yejemetsan wan kichiwtuyat [[:es:Música_hip_hop|Hip Hop]]. [[:es:Tiga|Tiga]], (se ichaku Macklovitch), inak ka kipalewit iwan son ipanpa ne ikalsonchiwalis<ref>(Su) Sello discográfico.</ref> "Turbo", wan kia ne Dave 1 iwan P-Thugg kichiwket Chromeo.
Tik ne shiwit uma shikipil nawi (2004), kiski ne inyawaltakwikalis "She's in Control" wan ne tuijikniwan inaket ka yejemet kichiwat son kenha [[:es:Hall_&_Oates|Hall & Oates]], [[:es:Zapp_(banda)|Zapp]], [[:es:Prince|Prince]], Klymaxx wan [[:es:Sylvester_(cantante)|Sylvester]]. Dave 1 inak ka "Needy Girl" ingustuj ujukseuk sojsonchiwanimet wan yejemet kitzutzunket<ref>Tocaron (Instrumentos).</ref> ne intakwikalis<ref>(Su) Canción.</ref>.
Tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006), yejemet kipalewijket DJ Mehdi iwan ne itakwikalis "I Am Somebody". Tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007), yejemet kinpalewijket [[:es:Bloc_Party|Bloc Party]] keman yejemet kitzutzunket ne inson ka [[:es:Reino_Unido|Reino Unido]].
Tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007) kiski ne ume inyawaltakwikalis "Fancy Footwork". Tik ne shiwit ume shikipil chikwey (2008), yejemet kitzutzunket son iwan [[:es:Daryl_Hall|Daryl Hall]] tik Live from Daryl's House. Yejemet kitzutzunket son iwan Hall tik ne Bonnaroo Music & Arts Festival in Manchester nusan tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010). Tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009) Chromeo kichiwket ne intakwikalis ipanpa [[:es:Yo_Gabba_Gabba!|Yo Gabba Gabba!]] wan kitukeytijket "Nice 'N Clean".
[[Taanalis:Chromeo at Brooklyn Bowl Las Vegas - 15537380722.jpg|thumb|Chromeo tik Brooklyn Bowl Las Vegas.]]
Tik ne tunal majtakti nawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit ume shikipil majtakti (14/9/2010), kiski ne yey inyawaltakwikalis "Business Casual". Chromeo kisket tik Morning Becomes Eclectic ipanpa KCRW wan kisket tik ne pichawak amachti<ref>Revista.</ref> Future Magazine nusan, wan kitzutzunket ne inson tik The Forum ka [[:es:Londres|Londres]].
Tik ne metzti chiknawi pal ne shiwit ume shikipil majtakti yey (9/2013), yemejet inaket ka yaw-kichiwat ne nawi inyawaltakwikalis "White Women" iwan se inhulinkwikwil<ref>(Su) Video.</ref> ka kipiatuya se takutun intakwikalis "Over Your Shoulder". Ne inyawaltakwikalis kiski tik ne tunal majtakti ume pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (12/5/2014).
Chromeo kitzutzunket ne inson tik ne [[:es:Festival_de_Música_y_Artes_de_Coachella_Valley|Coachella Valley Music and Arts Festival]] tik ne metzti nawi pal ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (4/2014).
Tik ne tunal ume pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2/11/2017), Chromeo inaket ka yaw-kichiwat ne makwil inyawaltakwikalis kitukeytijket "Head Over Heels". Ne achtu kutu inyawaltakwikalis<ref>(Su) Sencillo.</ref> "Juice" kiski tik ne tunal chikume pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (7/11/2017). Ne inyawaltakwikalis kiski tik ne tunal kashtul pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (15/6/2018).
Tik ne tunal nawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil se pual (4/5/2020), Chromeo kichiwket ne inkalsonchiwalis "Juliet Records"
Tik ne tunal majtakti ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual (12/6/2020), kiski se "[[:es:Extended_play|EP]]" iwan makwil intakwikalis kitukeytijket "Quarantine Casanova" tik ne wey kukulis<ref>Pandemia.</ref> "Covid-19". Ne tumin ipanpa ne "EP" yaw-kipalewia Colin Kaepernick’s Know Your Rights Camp COVID-19 Relief Fund.
Tik ne tunal majtakti ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual se (12/6/2021), kiski ne achtu inyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson<ref>Álbum en vivo.</ref> kitukeytijket "Date Night: Chromeo Live!". Chromeo kichiwket inyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson ka [[:es:América_del_Norte|Norte América]] kan yejemet kitzutzunket<ref>Tocaron (Instrumentos).</ref> iwan ujukseuk sojsonchiwanimet.
Chromeo kitzutzunket ne inson tik ne 22nd Coachella Valley Music and Arts Festival tik ne metzti nawi pal ne shiwit ume shikipil se pual yey (4/2023).
Ne chikwasen inyawaltakwikalis "Adult Contemporary", kiski tik ne tunal kashtul se pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (16/2/2024).
[[Taanalis:Chromeo at North Coast Music Fest, Chicago 9 5 2015 (22732982125).jpg|thumb|Chromeo tik ne North Coast Music Fest ka Chicago (ume shikipil kashtul / 2015).]]
== Itekiw ==
=== '''Inyajyawaltakwikalis''' ===
* ''"She's in Control"'' (ume shikipil nawi / 2004)
* ''"Fancy Footwork"'' (ume shikipil chikume / 2007)
* ''"Business Casual"'' (ume shikipil majtakti / 2010)
* ''"White Women"'' (ume shikipil majtakti nawi / 2014)
* ''"Head Over Heels"'' (ume shikipil kashtul yey / 2018)
* "''Adult Contemporary"'' (ume shikipil se pual nawi / 2024)
=== '''Inyajyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson''' ===
* ''"Date Night: Chromeo Live!"'' (ume shikipil se pual se / 2021)
=== EP ===
* ''"Quarantine Casanova"'' (ume shikipil se pual / 2020)
== Kimakaket Uni Tajtakulis ==
* "Best Sweatin' to the Indies Workout Song" ipanpa "Fancy Footwork" tik ne Bucky Award (ume shikipil chikume / 2007)
* "Left Field Woodie" tik ne Woodie Award (ume shikipil chikwey / 2008)
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Chromeo
https://es.wikipedia.org/wiki/Montreal
https://es.wikipedia.org/wiki/Electro_(música)
https://es.wikipedia.org/wiki/Soul
https://es.wikipedia.org/wiki/Música_de_baile
https://es.wikipedia.org/wiki/Rock
https://es.wikipedia.org/wiki/Synth_pop
https://es.wikipedia.org/wiki/Música_disco
https://es.wikipedia.org/wiki/Funk
https://es.wikipedia.org/wiki/Billboard_200
https://es.wikipedia.org/wiki/Música_hip_hop
https://es.wikipedia.org/wiki/Tiga
https://es.wikipedia.org/wiki/Hall_%26_Oates
https://es.wikipedia.org/wiki/Zapp_(banda)
https://es.wikipedia.org/wiki/Prince
https://es.wikipedia.org/wiki/Sylvester_(cantante)
https://es.wikipedia.org/wiki/Bloc_Party
https://es.wikipedia.org/wiki/Reino_Unido
https://es.wikipedia.org/wiki/Daryl_Hall
[[:es:Yo_Gabba_Gabba!|https://es.wikipedia.org/wiki/Yo_Gabba_Gabba!]]
https://es.wikipedia.org/wiki/Londres
https://es.wikipedia.org/wiki/Festival_de_Música_y_Artes_de_Coachella_Valley
https://es.wikipedia.org/wiki/Extended_play
https://es.wikipedia.org/wiki/América_del_Norte<nowiki/>
cwmiqyo33mwj62iqs0repkcxx0msr5s
Chujle
0
291
2008
2007
2026-01-29T23:24:32Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2007
wikitext
text/x-wiki
Espacio pendiente de edición.
d1viol3m00fvbgmq5w4msd3s8cnf4dl
Chumelu (Melipona)
0
292
2014
2013
2026-01-29T23:24:33Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
2013
wikitext
text/x-wiki
Ne chumelu se [[:es:Melipona|Melipona,]] pal ne generoj<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/G%C3%A9nero_(biolog%C3%ADa)</ref> Himenopteros<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Hymenoptera</ref> apocritos<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Apocrita</ref> tik ne imiekawan Apidae<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Apidae</ref>, ne kipia umpual especiej. Yaja ichan nujme ne Americaj, pewa né ne tal [[:es:Argentina|Argentina]] wan ajsi Meshijku. Nusan nemi tik [[:es:Bolivia|Bolivia]], [[:es:Brasil|Brasil]] , [[:es:Colombia|Colombia]], [[:es:Cuba|Cuba]], [[:es:Perú|Peru]], [[:es:Ecuador|Ecuador]], [[:es:Paraguay|Paraguay]], [[:es:Venezuela|Venezuela]], wan nusan tik Kuskatan.
{| class="wikitable"
! colspan="3" |''Melipona''
|-
| colspan="3" |[[Taanalis:Melipona capixaba.jpg|thumb|Melipona capixaba]]
|-
! colspan="3" |Taxonomía
|-
![[:es:Reino_(biología)|Wey techan:]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Reino_(biolog%C3%ADa)</ref>
| colspan="2" |Animalia
|-
![[:es:Filo|Filoj]]:<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Filo</ref>
| colspan="2" |Arthropoda
|-
![[:es:Clase_(biología)|Clasej]]:
| colspan="2" |Insecta
|-
![[:es:Orden_(biología)|Orden]]:
| colspan="2" |Hymenoptera
|-
!Suborden:
| colspan="2" |Apocrita
|-
!Wey imiekawan:
| colspan="2" |Apoidea
|-
![[:es:Familia_(biología)|Imiekawan:]]
| colspan="2" |Apidae
|-
!Subimiekawan:
| colspan="2" |Apinae
|-
![[:es:Tribu_(biología)|Tribuj:]]
| colspan="2" |Meliponini
|-
![[:es:Género_(biología)|Géneroj:]]
| colspan="2" |'''''Melipona'''''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Melipona</ref>Illiger, 1806
|}
== Taxonomiaj ==
===== Etimologiaj =====
Ne generoj Melipona: witz tik ne taketzalis griegoj meli: miel tik kastiyaj, nekit, wan ponos: tekiti.
== Ijilpika ==
<references />
== Ipanpa uni ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Venezuela
https://es.wikipedia.org/wiki/Paraguay
https://es.wikipedia.org/wiki/Ecuador
https://es.wikipedia.org/wiki/Per%C3%BA
https://es.wikipedia.org/wiki/Cuba
https://es.wikipedia.org/wiki/Colombia
https://es.wikipedia.org/wiki/Brasil
https://es.wikipedia.org/wiki/Bolivia
https://es.wikipedia.org/wiki/Argentina
https://es.wikipedia.org/wiki/G%C3%A9nero_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/Orden_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/Clase_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/Filo
https://es.wikipedia.org/wiki/Reino_(biolog%C3%ADa)
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
54y0d4vy5yv6vjut83rimih88o9524a
Chumpipi
0
293
9688
8707
2026-04-06T12:19:41Z
Kwamikagami
437
9688
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Gall-dindi.jpg|thumb|right|Ne chumpipi.]]
Ne '''chumpipi''' se [[tutut]] ipal ne familiaj itukay ''melagris''.
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Tujtutut]]
19mfjyympnbb8stegpbj64kdkhiqbw4
Cienfuegos
0
294
8708
2026
2026-01-30T13:17:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2402608]]
8708
wikitext
text/x-wiki
'''CIENFUEGOS'''
José Mauricio Cienfuegos. Yaja itekiw Mawiltiani atacante medio campista tik ne Fuból Soccer katka, Tutaktiani pal Los Angeles Galaxy Academy katka, wan Tapalewani pal ne Equipo Nacional de El Salvador (Kuskatan) pal Tutaktiani Hugo Perez.
Yaja nesik tik ne se Tunal matakti ume, pal ne Metzi Ume pal ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikyey. Yaja witz Kushkatan (San Salvador, El Salvador). Yaja chipawak, kipia itzunkal kutu wan itachishka tiltik, wan yaja chikitik wan tejtetzilnaj.
'''Itekiw ken wey Mawiltiani'''
Nesik 1985 Racing Junior, Kuskatan
1986-1987 Marte Soyapango, Kuskatan
1988-1991 Luis Angel Firpo, Kuskatan
1991-1992 Atletici Morelia, Mexico
1992-1993 Santos Laguna, Mexico
1994-1995 Jaibo Tampico Madero, Mexico
1995-1996 Luis Angel Firpo, Kuskatan
1996-2003 Los Angeles Galaxy, EEUU (Yaanga)
'''Itekiw ken wey Mawiltiani tik ukse itajtalyu.'''
1987-2003 El Salvador (Kuskatan)
Wey Itekiw ne Tutaktiani
2008 Nejapa, Kuskatan
'''Itekiw ken Wey Tapalewiani ne Tutaktiani Hugo Perez'''
2023- Kuskatan, El Salvador
'''Wey Mawiltiani'''
Cienfuegos pejki tik ne Kuskatan tik ne shiwit 1985. Yaja mawiltiani atacante medio campista pal Racing Junior, Soyapango, wan L.A. Firpo. Yaja kichiwa tesu gol, wan tesu mawiltia. Yaja kiwitz ne Mexico, mawiltia pal Morelia, Santos Laguna, wan Tampico Madero. Yaja kichiwa 3 (yey) goles, wan mawiltia ume pual kashtul partidos. Ne Cienfuegos tesu igustoj tesu mawiltia, yaja kiwitz ne Kuskatan iwan L.A. Firpo. Yaja mawiltia ume shikipil pal Firpo wan yaja kiwitz ne Los Angeles California Estados Unidos kanka nesik Major League Soccer wan Equipo Los Angeles Galaxy. Tik ne intzalan shikipil 1996 wan 2003 Cienfuegos mawiltia ume tzunti chikwasen partidos wan kichiwa se pual kashtul goles. Cienfuegos palewia ne Los Angeles Galaxy shuchikisa. Cienfuegos iwan Los Angeles Galaxy kichiwat CONCACAF Copa De Campiones 2000 finalista, Copa MLS 2002 finalista, MLS Supporting Shield Campion 1998 wan 2002, wan finalista 1996 wan 1999, wan U.S. Open Cup 2001 finalistas.
'''Mawiltiani tik ukse itajtalyu'''
Cienfuegos pejki mawiltia tik shikipil 1987 tik Equipo Nacional ipal Kuskatan. Yaja mawiltia yey pual chikyey partidos, wan kichiwa chikyey goles. Cienfuegos carrera internacional tamik keman Kuskatan (El Salvador) mawiltia Mexico. Se mawiltia takwawak wan Mexico tetzijtzinal. Kuskatan kichiwat 2 goles wan Mexico 1 gol.
'''Wey Itekiw Tutaktiani'''
Cienfuegos kiwitz pal Najapa El Salvador. Yaja itekiw se shikipil. Ne organisacion tesu yek. Yaja kiwitz pal Los Angeles California EEUU. Pal Los Angeles Galaxy Academy. Tik ne intzalan ne shiwit 2011-2020. Kichiwa muchi yek.
'''Wey Itekiw Tapalewani ne Tutaktiani ne Equipo Nacional ipal Kuskatan'''
Yaja pejki tik ne shikipil 2023.
'''Honored Yajasan'''
MLS All-Star 1996, 1997, 1998, 1999, & 2000
MLS Best XI 1996, 1998, & 1999
'''Ne Itunal Ichtaka'''
Cienfuegos kipia se isiwaw wan yey pijpipil. Yaja kipia ne ichan tik ne techan San Gabriel Valley California.
'''Ipanpa uni : References'''
# https://www.elgrafico.com/futbol/Mauricio-Cienfuegos-llega-a-los-50-anos--20180212-0006.html
# https://us.as.com/futbol/mauricio-cienfuegos-historico-de-la-galaxy-y-nuevo-asistente-de-hugo-perez-en-el-salvador-n/?outputType=amp
# https://web.archive.org/web/20150905/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=94808/index.html
# https://www.rsssf.org/tablesg/gold-cam95.html
# https://web.archive.org/web/20081121072256/http://www.rsssf.com/tables/96gc-full.html
# https://www.mlssoccer.com/news/1999-mls-all-star-game-373142<nowiki/>I
#
# '''jilpika''' :https://www.national-football-teams.com/player/13928.html
# Cienfuegos
chjzjjcud3qgd3t4r4mrt4jppu3nusa
Cihuatán
0
295
2028
2027
2026-01-29T23:24:34Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2027
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[SIWATAN]]
iw6bnaw4z96nufh3t2mpxrxvruc2xsa
Cillian Murphy
0
296
8709
2069
2026-01-30T13:17:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q202589]]
8709
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Cillian Murphy
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|220px|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 25 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1976
|-
! Ichan Techan
| Douglas, Cork
|-
! Italyu
| Irlanda [[Taanalis:Flag_of_Ireland.svg|18px|border|alt=Flag of Ireland]] Irlandachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}[[:en:Cillian_Murphy|Cillian Murphy]] nesik se tunal se pual makwil ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se (1976). Yaja mawiltiani <ref>Actor</ref>Irlandachanej<ref>Demonym: Irish / Gentilicio: Irlandés</ref>. Murphy kipia yey takulis<ref>Winner of these three awards / Ganador de estos tres premios</ref>: Se [[:en:Academy_Awards|Academy Award]], se [[:en:British_Academy_Film_Awards|BAFTA Award]], wan se [[:en:Golden_Globe_Awards|Golden Globe Award]].
== KWAK YAJA CHIKITIK KATKA<ref>Early life and/or childhood / Primeros años y/o niñez</ref> ==
Murphy nesik tik ne techan [[:en:Douglas,_Cork|Douglas, Cork]], tik ne italyu [[:en:Republic_of_Ireland|Irlanda]]. Yaja inan se tamachtiani katka, wan mumachtituya ne tajtaketzalis francés<ref>"Francés" (French language) In Nawat proper names are generally left untranslated / "Francés" (el idioma) En náhuat, los sustantivos propios, por lo general, no se traducen. </ref>. Ne iteku tekitki tik ne tamachtiluyan<ref>His father worked in education / Su padre trabajó en educación</ref>. Ne itatanoy wan imiekawan tajtamachtianimet katka.
Murphy kipia se iikaw <ref>Younger brother of man. In the Nawat language, kinship terms for siblings distinguish not only between “brother” and “sister,” but also according to the '''gender of the sibling''' and their '''relative age'''. For example, there are specific words for ''older brother of a man'', ''younger brother of a man'', ''older sister of a woman'', or ''younger sister of a woman''. Thus, a sentence such as ''“Murphy's younger brother (of a man)"'' can only be expressed with precise terms in Nawat, while English uses the same general words “brother” or “sister” regardless of these distinctions. / Hermano menor de hombre. En la lengua náhuat, los términos de parentesco para hermanos y hermanas distinguen no solo entre “hermano” y “hermana,” sino también según el '''género del hermano o hermana''' y la '''edad relativa'''. Por ejemplo, existen palabras específicas para ''hermano mayor de un hombre'', ''hermano menor de un hombre'', ''hermana mayor de una mujer'' o ''hermana menor de una mujer''. Así, oraciones como ''“El hermano menor de Murphy (de hombre)”'' se expresan en náhuat con términos precisos, mientras que en español se utilizan las mismas palabras “hermano” o “hermana” sin importar estas distinciones.</ref>Páidi, wan ume iikawan <ref>Younger sisters of a man / Hermanas menores de hombre</ref>intukey Sile wan Orla.
Yaja pejki kiwawasua tajtakwikalis keman Murphy kipituya majtakti shiwit. Yaja kinekituya se wey takwikani ka [[:en:Rock_and_roll|Rock]].<ref>Rock Star / Estrella De Rock</ref>
Murphy wan iikaw Páidi sentakwituyat, wan kinekituyat [[:en:The_Beatles|Ne Beatles]]<ref>The Beatles / Los Beatles</ref>. Keman ne ume sentakwituyat<ref>When they sang together as a group / band. '''"SEN"''' is an affix in Nawat used when conjugating verbs in any tense. It means “together.” In this case, ''sentakwituyat'' means “together they would sing" (imperfect tense). Cuando ellos cantaban en un grupo. '''«SEN»''' es un afijo en náhuat que se utiliza al conjugar verbos en cualquier tiempo. Significa «juntos». En este caso, ''sentakwituyat'' significa «juntos cantaban» (tiempo imperfecto).</ref>, yejement intukey “The Sons of Mr. Green Genes” (tik Nawat, “Ne ijukichpíltzin ka Tajtzin Green Genes”).
== NE ITEKIW<ref>Work and/or career / Su carerra y/o trabajo</ref> ==
Ne achtu itekiw namej tamawiltiani itukey [[:en:Disco_Pigs|Disco Pigs]] katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzuni nawi pual kashtul se (1996).
== NE IWEJWEYAKULINKWIKWIL<ref>His films (filmography) / Sus peliculas (filmografía)</ref> ==
[[Taanalis:Cillian Murphy in Toronto - TIFF - September 5, 2025 by Valery Santillana.jpg|thumb|Cillian Murphy ka TIFF 2025]]
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Weyakulinkwikwil
! Namej
|-
| 1997
| ''Quando''
| Pat
|-
| 1998
| ''The Tale of Sweety Barrett''
| Pat the Barman
|-
| 1999
| ''Eviction''
| Brendan McBride
|-
| 1999
| ''Sunburn''
| Davin McDerby
|-
| 1999
| ''At Death's Door''
| Grim Reaper, Jr.
|-
| 1999
| ''The Trench''
| Rag Rookwood
|-
| 2000
| ''Filleann an Feall''
| Ger
|-
| 2000
| ''A Man of Few Words''
| Best man
|-
| 2001
| ''On the Edge''
| Jonathan Breech
|-
| 2001
| ''Disco Pigs''
| Darren / Pig
|-
| 2001
| ''Watchmen''
| Phil
|-
| 2002
| ''28 Days Later''
| Jim
|-
| 2003
| ''Intermission''
| John
|-
| 2003
| ''Girl with a Pearl Earring''
| Pieter
|-
| 2003
| ''Cold Mountain''
| Bardolph
|-
| 2003
| ''Zonad''
| Guy Hendrickson
|-
| 2005
| ''Batman Begins''
| Dr. Jonathan Crane / The Scarecrow
|-
| 2005
| ''Red Eye''
| Jackson Rippner
|-
| 2005
| ''Breakfast on Pluto''
| Patrick "Kitten" Braden
|-
| 2006
| ''The Silent City''
| Soldier
|-
| 2006
| ''The Wind That Shakes the Barley''
| Damien O'Donovan
|-
| 2007
| ''Sunshine''
| Robert Capa
|-
| 2007
| ''Watching the Detectives''
| Neil Lewis
|-
| 2008
| ''The Dark Knight''
| Dr. Jonathan Crane / The Scarecrow
|-
| 2008
| ''The Edge of Love''
| William Killick
|-
| 2008
| ''Waveriders''
| Tamataketzani
|-
| 2009
| ''Perrier's Bounty''
| Michael McCrea
|-
| 2009
| ''The Water''
| Son
|-
| 2010
| ''Peacock''
| John Skillpa / Emma Skillpa
|-
| 2010
| ''Hippie Hippie Shake''
| Richard Neville
|-
| 2010
| ''Inception''
| Robert Fischer
|-
| 2010
| ''Tron: Legacy''
| Edward Dillinger, Jr.
|-
| 2011
| ''Retreat''
| Martin
|-
| 2011
| ''In Time''
| Raymond Leon
|-
| 2012
| ''Red Lights''
| Tom Buckley
|-
| 2012
| ''Broken''
| Mike Kiernan
|-
| 2012
| ''The Dark Knight Rises''
| Dr. Jonathan Crane / The Scarecrow
|-
| 2013
| ''Harriet and the Matches''
| Cat (Ne Mistun)
|-
| 2014
| ''Aloft''
| Ivan
|-
| 2014
| ''Transcendence''
| Agent Donald Buchanan
|-
| 2014
| ''From the Mountain''
| Tamataketzani<ref>Narrator / Narrador</ref>
|-
| 2015
| ''In the Heart of the Sea''
| Matthew Joy
|-
| 2016
| ''Anthropoid''
| Jozef Gabčík
|-
| 2016
| ''Free Fire''
| Chris
|-
| 2017
| ''The Party''
| Tom
|-
| 2017
| ''Dunkirk''
| Shivering Soldier
|-
| 2018
| ''The Delinquent Season''
| Jim
|-
| 2018
| ''The Overcoat''
| Akaky
|-
| 2019
| ''Anna''
| Lenny Miller
|-
| 2020
| ''A Quiet Place Part II''
| Emmett
|-
| 2021
| ''All of This Unreal Time''
| Man (Takat)
|-
| 2023
| ''Kensuke's Kingdom''
| Dad (Iteku)
|-
| 2023
| ''Oppenheimer''
| J. Robert Oppenheimer
|-
| 2024
| ''Small Things Like These''
| Bill Furlong
|-
| 2025
| ''28 Years Later''
| -
|-
| 2025
| ''Steve''
| Steve
|-
| 2026
| ''28 Years Later: The Bone Temple''
| Jim
|-
| -
| ''The Immortal Man''
| Thomas Shelby
|-
|}
== NE ITEKIW TIK NE TEPUSTACHIALIS<ref>His TV work / Su trabajo en televisión</ref> ==
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Tailwitilis
! Namej
|-
| 2001
| ''The Way We Live Now''
| Paul Montague
|-
| 2013 - 2022
| ''Peaky Blinders''
| Thomas Shelby
|-
| 2015
| ''Atlantic: The Wildest Ocean on Earth''
|| Tamataketzani
|}
== NE ULINKWIKWIL IWAN SOJSON<ref>Music videos / Videos de música</ref> ==
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Itukey Ka Son
! Ne Takwikani
|-
| 2011
| ''"Winter Beats"''
| I Break Horses
|-
| 2013
| ''"Hold Me Forever"''
| Money
|-
| 2015
| ''"The Clock"''
| Paul Hartnoll
|-
| 2016
| ''"Stages"''
| The Frank and Walters
|-
| 2017
| ''"The Ways"''
| Allred and Broderick
|-
| 2017
| ''"The Meetings of the Waters"''
| Fionn Regan
|-
| 2022
| ''"Pana-Vision"''
| The Smile
|-
| 2000
| ''"The Water" (Ne At)"''
| Feist
|-
|}
== NE ULINKWIKWIL AWILTI<ref>Video games / Video juegos</ref> ==
Ne tuijikniwan welit kikakit ne iijiu ka Murphy tik ne ujulinkwikwil awilti.
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit
! Itukey Ka Awilti
! Ne Itukey Ka Iijiu
|-
| 2005
| Batman Begins
| Dr. Jonathan Crane / Scarecrow
|-
| 2023
| Peaky Blinders: The King's Ransom
| Thomas Shelby
|-
|}
== NE ITEKIW TIK NE MAWILTILUYAN<ref>His theatre work / Su trabajo en el teatro</ref> ==
{| class="wikitable sortable"
! Shiwit / Shijshiwit
! Itukey
! Namej
! Ne Itukey Ka Mawiltiluyan
|-
| 1996 - 1998
| Disco Pigs
| Darren / "Pig" (Ne Kuyamet)
| -
|-
| 1998
| Much Ado About Nothing
| Claudio
| Kilkenny Castle
|-
| 1999
| The Country Boy
| Curly
| Town Hall Centre
|-
| 1999
| Juno and the Paycock
| Johnny Boyle
| Gaiety Theatre
|-
| 2002
| The Shape of Things
| Adam
| Gate Theatre
|-
| 1996 - 1998
| The Seagull
| Adam
| Gate Theatre
|-
| 2004
| The Playboy of the Western World
| Christy Mahon
| Town Hall Theatre
|-
| 2006
| Love Song
| Beane
| Ambassadors Theatre
|-
| 2010
| From Galway to Broadway and back again
| Christy Mahon
| Town Hall Theatre
|-
| 2011 - 2012
| Misterman
| Thomas Magill
| Galway Arts Festival<br /> Royal National Theatre <br /> St. Ann's Warehouse
|-
| 2014
| Ballyturk
| No. 1
| Galway Arts Festival<br /> Olympia Theatre<br /> Cork Opera Theatre<br /> Royal National Theatre
|-
| 2018 - 2019
| Grief is the Thing with Feathers
| Crow, Dad (Iteku)
| Black Box Theatre<br /> O'Reilly Theatre<br /> Barbican Centre<br /> St. Ann's Warehouse
|-
|}
== NE ICHTAKA TUNAL<ref>Private life / Vida privada</ref> ==
Murphy munamiktij iwan<ref>Married (with) / Se casó con</ref> [[:en:Yvonne_McGuinness|Yvonne McGuiness]] tik ne shiwit ume shikipil nawi (2004).
Yaja kipia ume ijukichpíltzin<ref>Sons of man. In the Nawat language, there is a lexical distinction between children according to paternal or maternal lineage. The term '''“ijukichpíltzin”''' (literally ''sons/children of man'') refers specifically to the children of fathers, while a separate term is used for the children of mothers. Unlike English or Spanish, which use a single word for “sons” or “children,” Nawat differentiates based on parental origin / Hijos de hombre. En la lengua náhuat existe una distinción léxica entre los hijos según la línea paterna o materna. El término '''“ijukichpíltzin''' se refiere específicamente a los hijos de los padres varones, mientras que se emplea otro término para los hijos de las madres. A diferencia del castellano o del inglés, que utilizan una sola palabra para “hijos” o “niños,” el náhuat diferencia según el origen parental.</ref>. Ne achtu ipíltzin <ref>Older son of man / Hijo mayor de hombre</ref>nesik tik ne shiwit ume shikipil makwil (2005), wan ne itzinpe ipíltzin<ref>The last son, or younger son of man / El último hijo, o hijo menor de hombre</ref> nesik tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007).
== IPANPA INI<ref>Basic references / Referencias</ref> ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Cillian_Murphy
https://en.wikipedia.org/wiki/Academy_Awards
https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Globe_Awards
https://en.wikipedia.org/wiki/Douglas,_Cork
https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Ireland
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Beatles
https://en.wikipedia.org/wiki/Disco_Pigs
https://en.wikipedia.org/wiki/Rock_and_roll
m75gmz2w1t23m4qf3ys8861lpfcoy6w
Cindy Crawford
0
297
8710
2073
2026-01-30T13:17:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q199801]]
8710
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Cindy Crawford
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Cindy Crawford in London.jpg|250px|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 20 ne metzti ume, tik ne shiwit 1966
|-
! Ichan Techan
| DeKalb
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil
|}
[[:en:Cindy_Crawford|Cynthia Ann Crawford]] nesik se tunal se pual ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966). Yaja se wey siwaawil<ref>Super model / Supermodelo</ref>, wan se timawiltiani<ref>Actor</ref>. Crawford nesik tik ne techan [[:en:DeKalb,_Illinois|DeKalb]], Illinois tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Yaja estadosunidoschanej<ref>Demonym: American and/or US Citizen / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Cindy_Crawford
https://en.wikipedia.org/wiki/DeKalb,_Illinois
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
pzaej68tsj9zixkhlin4le3yvbbzgf0
Claribel Alegría
0
298
8711
2077
2026-01-30T13:17:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q270601]]
8711
wikitext
text/x-wiki
'''Clara Isabel Alegría Vides'''<ref>Claribel Alegría</ref> kaj tiktukeytiat [[:es:Claribel_Alegría|Claribel Alegría.]]
== '''Ipanpa Claribel Alegría''' ==
[[Taanalis:Claribel Alegria.jpg|thumb|Claribel Alegría se tamawawasuani Nicaragüense katka]]
Katka yaja se tamawawasuani, tanawatiani Nicarachanej.
Claribel Alegría nesik tik ne techan Nicaragua ne tunal Majtakti ume pal ne metzti Makwil tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul nawi.
Ne itejtekuwan Daniel Alegría Rodriguez katka yaja tapajtiani Nicaraguachanej wan Ana María Vides kuskatanchanej. Yejemet Munamiktijket tik ne tiupan Siwatewakan<ref>Catedral de Santa Ana.</ref> ne tunal se pual chiknawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual yey.
Yaja kipia katka makwil ikawan; José Daniel (1925-2012), Ana María (1931-1995), Alejandro Ernesto (1936-1936), Rosa María (1937-2016) y Mauricio Alberto (1940-2017).
Katka Ichan nemi tik ne takutun tatalyu Siwatewakan<ref>Departamento de Santa Ana</ref> tik ne wey techan kuskatan.
Keman Claribel Alegria kipiaki chikyey shiwit yaja kita katka ne masacre takamet chantakaw nemhana yaja kiltia katka tik ne iamat neshti Itzshalku.
Yaja tamik tik ne wey tamachtiluyan George Washington tik ne techan Washington D. C tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey.
se tunal se pual chiknawi pal ne metzti majtakti ume Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi yaja munamiktij iwan ne Darwin J. "Bud" Flakoll tik ne tiupan San Mateo tik ne wey techan Washington D. C. Yejemet kipiaket katka nawi inpijpipil: Maya, Patricia, Karen wan Erik Daniel.
Yaja tawawasuj inwan ujukseuk tajtawawasuanimet ken: Manlio Argueta, Ítalo López Vallecillos, Roque Dalton inwan ujukseuk.
Wan yaja mikik tik ne techan Managua, Nicaragua se tunal se pual makwil pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey.
Wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput tik ne Sierras, tik ne techan Managua.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
* 1948: v.Anillo de silencio (poesía), Edit. Botas, México.
* 1951: Suite (poesía), Edit. Brigadas Líricas, Argentina.
* 1953: Vigilias (poesía), Edit. Poesía de América, México.
* 1993: v.Somoza, expediente cerrado.
== '''Universidad Ipanpa''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Claribel_Alegr%C3%ADa
https://web.archive.org/web/20100929175203/http://www.leteoediciones.com/libros-ars.php
https://www.epdlp.com/escritor.php?id=2475
14mnts0mqkijombvr5f7epwjujs8dh8
Clarice Lispector
0
299
2082
2081
2026-01-29T23:24:38Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
2081
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:(1920-1977) "Clarice Lispector".png|thumb|320x320px|Tawawasuani Clarice Lispector tik 1960.]]
Chaya Pinjasivna Lispector kaj tiktukeytiat Clarice Lispector nesik se tunal majtakti pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil tzunti chiknawi se pual (1920) tik ne techan Podolia, Chelchenik takutun ipal tutakyu tik ne italyu Ucrania, ne imiegawan shulech Brasil katka pal Primera Guerra Mundial tik 1922 shikipil tzunti chiknawi se pual ume. Yaja se wey Tawawasuani katka.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Clarice_Lispector</ref>
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti: Perto do Coração Selvagem tik shikipil tzunti chiknawi ume pual yey (1943), O Lustre tik se shikipil tzunti chiknawi ume pual chikwasen (1946), A Cidade Sitiada tik shikipil tzunti chiknawi ume pual chiknawi (1949), A Maçã no Escuro tik shikipil tzunti chiknawiyey pual se (1961), A Paixão Segundo G.H. tik shikipil tzunti chiknawi chikwasen pual nawi (1964), Uma Aprendizagem ou O Livro dos Prazeres tik shikipil tzunti chiknawi yey pual chiknawi (1969), Água Viva tik shikipil tzunti chiknawi yey pual majtakti yey (1973), A Hora da Estrela tik shikipil tzunti chiknawi yey pual kastulume (1977). Kimakaket miak tajtakulis ken: Prêmio Graça Aranha tik shikipil tzunti chiknawi ume pual nawi (1944), Prêmio Jabuti tik shikipil tzunti chiknawi yey pual se (1961), Prêmio Carmen Dolores Barbosa tik shikipil tzunti chiknawi yey pual ume (1962), Prêmio da Fundação Cultural do Distrito Federal tik shikipil tzunti chiknawi yey pual chikwasen 1976, Ordem do Mérito Cultural tik ume shikipil maktaktise (2011).<ref>https://www.escritores.org/recursos-para-escritores/recursos-2/articulos-de-interes/21970-biografia-de-clarice-lispector</ref>
Yaja mumachtij tik ne tahtamachtiluyan Colégio Hebreu-Ídiche-Brasileiro wan Ginásio Pernambucano. Nemanha mumachtij pal muchiwki se Derecho tik ne wey tamachtiluyan Faculdade de Direito da Universidade do Brasil shikipil tzunti chiknawi se pual kastulyey (1938) (Universidade Federal do Rio de Janeiro - UFRJ) wan kiski tik ne shiwit se shikipil tzunti chiknawi ume pual yey (1943) katka.
Ne ichtaka itunal:
Ne inan itukey katka Mania Lispector yaja se Ucraniachanej katka. Wan ne iteku itukey katka Pinkhas Lispector. Yaja se Ucraniachanej katka. Yejemet se miekawan judía.
Yaja munamiktij iwan diplomatico Maury Gurgel Valente tik ne shiwit shikipil tzunti chiknawi ume pual yey (1943). Yaja se Brasilchanej katka. Clarice kipia ume ipijpilawan katka, yejemet intukey katka Pedro Gurgel Valente wan Paulo Gurgel Valente. Wan yaja kisat Brasil tik shikipil tzunti chiknawi ume pual nawi 1944 wan witz ka Estados Unidos wan Europa. Yaja mukwepa Rio de Janeiro katka tik shikipil tzunti chiknawi ume pual kashtulnawi (1959). Wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne iwansan shiwit.<ref>https://www.escritores.org/recursos-para-escritores/recursos-2/articulos-de-interes/21970-biografia-de-clarice-lispector</ref>
dh1oadpwzvqboh6fr0dfy4xa3wub876
Claudia Lars
0
300
8712
2087
2026-01-30T13:17:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5129210]]
8712
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Photograph of Claudia Lars.jpg|left|thumb|Claudia Lars se tamawawasuani kuskatanchanej katka]]
'''Margarita del Carmen Brannon Vega'''<ref>Claudia Lars</ref> kaj tiktukeytiat [[:es:Claudia_Lars|Claudia Lars]].
== '''Ipanpa Claudia Lars''' ==
Katka yaja se tamawawasuani kuskatanchanej.
Claudia Lars nesik tik ne techan Armenia se tunal se pual pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul nawi.
Wan yaja mikik tik ne techan Kuskatan se tunal se pual ume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi.
Wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput tik ne [[:es:Cementerio_de_Los_Ilustres|Ilustres]]<ref>Cementerio los Ilustres</ref>, tik ne techan Kuskatan.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
* Ne nutalyu kwak naja nichikitik katka (Tierra de infancia)
* Tamachtiluyan pal ne tujtutut (Escuela de pájaros)
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
[[:es:Cementerio_de_Los_Ilustres|Cementerio los Ilustres: https://es.wikipedia.org/wiki/Cementerio_de_Los_Ilustres]]
[https://web.archive.org/web/20090327144147/http://www.elsalvador.com/hablemos/2006/220106/220106-7.htm Mis recueros Claudia Lars https://web.archive.org/web/20090327144147/http://www.elsalvador.com/hablemos/2006/220106/220106-7.htm]
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
3y1iq4mffy9jaqmfdwbukjzjp68ahqu
Claudia Schiffer
0
301
8713
2090
2026-01-30T13:17:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q76717]]
8713
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Claudia Schiffer
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Claudia Schiffer in London.jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 25 ne metzti chikwey, tik ne shiwit 1970
|-
! Ichan Techan
| Rheinberg
|-
! Italyu
| Alemania Occidental [[Taanalis:Flag of West Germany.svg|20px]] Alemaniachanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil · Tamawiltiani
|}
[[:en:Claudia_Schiffer|Claudia Maria Schiffer, Lady Drummond]] nesik se tunal se pual makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970). Yaja se wey siwaawi<ref>Super model / Supermodelo</ref>l, wan se tamawiltiani<ref>Actor / Actriz</ref>. Schiffer nesik tik ne techan [[:en:Rheinberg|Rheinberg]], [[:en:West_Germany|Alemania Occidental]]. Yaja alemaniachanej<ref>Demonym: German / Gentilicio: Alemana</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Claudia_Schiffer
https://en.wikipedia.org/wiki/Rheinberg
https://en.wikipedia.org/wiki/West_Germany
485sm8ujbwjlugx4rf3avgbyesmtsol
Cleopatra
0
302
8714
2095
2026-01-30T13:17:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q635]]
8714
wikitext
text/x-wiki
== CLEOPATRA ==
[[Taanalis:La muerte de Cleopatra ilustración B.ARANA.png|thumb|La muerte de Cleopatra.Ilustración digital, Bea ARANA 2024]]
Cleopatra VII Filopáptor, katka ne wey siwat tatuktiani Tik ne Egiptoj.
Ichan nemi katka Tik ne wey techan Alexandriaj, yaja nesik ka Egiptoj.
Yaja nesik tik shiwit yey Pual majtakti katka a.C (Achtu Cristo).
Yaja katka ne isiwapiltzin ka tatuktiani Ptolomeo XII Auletes.
Cleopatra numamiktij iwan imanuj Ptolomeo XIII peroj ne imanuj yaja mikik ne shiwit ume pual chikume a.C (Achtu Cristo). Namej ne imanij mikik, yaja muchiwa ne tatu
tiani katka.
Cleopatra Katka sujsul galanchin siwat nusan kitzuntalia: ne politicaj tesu uej ipal yaja.
Yaja tajtaketza iwan seki tajtakutiakmet Sujsul wejwey ken Romachanejnket, namej Julio César wan Marco Antonio, pal ne yejka ka italyu.
Yaja Kipia nawi iukichkunew, ne wey ikunew Cesarion.
Cleopatra Mikik Keman yaja Kipia se pual kashtul nawi Ika kipuluj ne tasumalis iwan Accio tik ne shiwit se pual majtakti se a.C (Achtu Cristo) yaja nemi itech ishulejyu Marco Antonio katka (ne yey ishulejyu).
Ne casoj techilwia ka Cleopatra kimumiktia iwan ne tamiktialis ipal se kuat. Ne italyu Egipto Katka wetzki tik ne imejmey ne Romachanejket.
== Ijilpika ==
https://www.nationalgeographic.fr/histoire/egypte-antique-qui-etait-vraiment-cleopatre
25lbefdycyevcqnq09wgyn3dhf75aw3
Club Atlético Chacarita Juniors
0
303
8715
2100
2026-01-30T13:17:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q853053]]
8715
wikitext
text/x-wiki
Ne Club Atlético Chacarita Juniors se senmajmawiltiani deportivoj, ka nemit tik ne wey techan Buenos Aires, Teodoro Garcia 3550, tik ne Barrioj ka Chacarita.
Tik se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945).
Kan malwitiat yejemet nemit, villa maipu. Kan witz ne ejekat tik Buenos Aires.
Nesit yejemet: se pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwase.
Kichiwat fútbol profesional. Yejemet mawiltiat ne "primera nacional", ne "ume división pal fútbol Argentinoj".
Maximoj logroj yejemet, tesu kipulujket ne final a River Plate 4- 1 (nawi - se), tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi pal ne "torneo Metropolitnoj". (1969)
mawiltiat tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971). Ne Atiluni "Joan Gamper" tik ne mawiluyan "Camp Nou', tesu kipuluwket iwan ne "Bayer Munich" 2-0 (ume - tesu datka) wan nemanha kipuluwket ne final 1-0 (se- tesu datka) iwan ne "Barcelona".
[[Takutun:Ajawilti]]
1i8zt9h1vo2lyotbgdm9gc618krd4ri
Coahuila
0
304
8716
2108
2026-01-30T13:17:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q53079]]
8716
wikitext
text/x-wiki
'''Coahuila''' (tik Kastilla: ''Estado de Coahuila'') se estadoj ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
lyz8dyloazyfdtvw4g0ly3zg7w5jdf5
Cobra Kai
0
305
8717
2111
2026-01-30T13:17:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q48326845]]
8717
wikitext
text/x-wiki
= Cobra Kai =
[[Taanalis:Cobra Kai (Sony Pictures Television) logo.svg|thumb]]
Cobra Kai
9e28oi851hv9lurazka0a04gjpzu0ht
Colima
0
306
8718
2118
2026-01-30T13:17:26Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q61309]]
8718
wikitext
text/x-wiki
'''Colima''' nos '''Colima tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Colima'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
2k7yfoc5xumjnc719u0ws0yh0l7iszh
Colson Whitehead
0
307
8719
2124
2026-01-30T13:17:28Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q509662]]
8719
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Colson whitehead 2014.jpg|thumb|'''Ne ikwikwil Colson Whitehead (2014)''']]
'''Colson Whitehead'''
Arch Colson Chipp Whitehead kaj tiktukeytiat Colson Whitehead se tawawasuani Estadunidensechanej katka.
Yaja nesik tik ne wey techan Nueva York, Estados Unidos se tunal chikwasen pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi (1969). Yaja se tawawasuani. Yaja kimawawasua majtakti se ne amachti katka.
'''Ne itunal ichtaka'''
Ne inan itukey katka Mary Anne wan iteku itukey katka Arch Whitehead, yejemet Estadounidensechanejket. Yaja kipia yey imajmanujwan wan kipia se ikaw. Colson Whitehead wan Julie Barer munamiktit katka ka ne shiwit ume shikipil ume(2001). Yaja isawaw ipia ume iujukichkunew.
'''Tay Kichiwi'''
Yaja tamawawasua katka pal se amachti:
“The Intuitionist (1999)
John Henry and the Mississippi Flood (2002)
The Decline of Western Civilization (2004)
Sag Harbor (2005)
Zone One (2011)
The Underground Railroad (2016)
Harlem Shuffle (2021)
The Nickel Boys (2020)
The Mountain and the Sea (2024)”
'''Ijilpika'''
Colson Whitehead: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Colson_Whitehead
Biografia: https://www.neh.gov/award/colson-whitehead
50p4f1kr0e4a6jjqpx13416fsxvut8z
Condalia velutina
0
308
8720
2148
2026-01-30T13:17:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q15536867]]
8720
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Condalia velutina (Rhamnaceae).jpg|thumb|Condalia velutina]]
[[Taanalis:Condalia velutina 28022024.jpg|thumb|Ne ishuchiyu ne ''Condalia velutina'']]
'''<big>Condalia velutina</big>'''
[[Taanalis:Condalia velutina2.jpg|thumb|Condalia velutina]]
''Condalia velutina'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet se ikuyu kaj witz ka Meshiku. Yaja nemi tik talmet waktiwit kaj nemit chupi ka ikajku tik Michoacán, Guanajuato, Querétaro, San Luis Potosí, Jalisco, Estado de México, wan Hidalgo. Tik Michoacán tiknutzat ini ikuyu, tik kastiyataketzalis: ''abrojo'' u ''granjeno''.
'''<big>Ne itachishka ne ''Condalia velutina''</big>'''
Su tiktamachiwat ini ikuyu, yaja iweyaka makwil u chikume tajtamachiwalis. Ne itzinu yaja pichawak; ne imajmajkul pijpichawak nusan, wan kipiat inwijwitzyu. Ne itzuntekun ne ikuyu chamawak. Ne itzinweyaka miktan. Ne iiswayu yaja chikitikchín wan yawalnaj; tesu kipia itajtan. Ne ishuchiyu yaja sujsul chikitikchín wan aistak, iwan makwil ishuchiiswayu wan nawijchin ijichti; yaja kachka sitalchín pal ne wey puyek at. Ne ishushujchiyu senputzujtiwit. Ne itakil yaja chikitikchín, kachka yawalchín, wan chiltik, kemanian tultik, wan kemanian kupuknaj; iwan maya se iish kupuknaj ka ijtik.
'''<big>¿Ken tiwelit tikmutkitiliat ne ''Condalia velutina''?</big>'''
Ne chumelu kipalewia ne ishuchiyu ini ikuyu muchiwa ne itakil. Pal tikpiat ujuksé ikujkuyu, tiwelit tiktukat ne iish yaja; melka anka nemi pal tikchiwat ujuksé dajdatka pal kipalewia mulini. Tiwelit tikwawanat chupichín ne iish, nemanha tiktaliat tik apsul se talulchín, wan tikishtiat neman, wan tiktukat tik at sesek muchi se tanestuk, nemanha tiktunalwiat uksé tanestuk; nemanha tiktukat tik ne tal, melka tesu tiktaliat sujsul miktan.
'''<big>¿Tay tiwelit tikchiwat iwan ini ikuyu?</big>'''
Tiwelit tikpiat ini ikuyu maya pal tikitat ika sujsul galanchín iwan ne itakil chiltik. Ne chumelu kiuni ne iayu ne ishuchiiyu ini ikuyu. Tiwelit tikchiwat dajdatka iwan ne kwawit ipal. Tiwelit nusan tikwat ne itakil tzupelek.
'''<big>Ijilpika:</big>'''
<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Condalia_velutina</ref>
<ref>https://smaot.guanajuato.gob.mx/sitio/upload/biodiversidad/inventario_especies/Documento_Tecnico_Especies_Vegetales_Nativas.pdf</ref>
<ref>http://www.arboceta.com/plantas_silvestres.pdf</ref>
6m3q14gryuec3kwa4xtwernxisquv0w
Consuelo Suncin Sandoval Zeceña de Saint –Exupéry
0
309
8721
2154
2026-01-30T13:17:32Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q445703]]
8721
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Consuelo Suncin Sandoval Zeceña de Saint –Exupéry Ne IShuchit ne piltzínchín.jpg|thumb|Ne IShuchit ne piltzínchín.jpg]]
'''Consuelo Suncin Sandoval Zeceña de Saint –Exupéry'''<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Consuelo_de_Saint-Exupéry]</ref> nesik ne techan Armenia<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Armenia_(El_Salvador)]</ref> Sentzunhat<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Departamento_de_Sonsonate]</ref>, tik ne tunal majtakti tik ne metzti nawi tik ne shiwit 1901 (se shikipil kashtul chiknawi tzunti se). Yaja katka tawawasuani wan takawikwiluani,
Ne itejtekuwan pujpujpudiente katka. Itejtekuwan ne wey Tapajtiani Félix Suncin wan Ercilia Sandoval Zeceña. Yejemet kipiaket yey insijsiwapíltzin Ana Dolores, Consuelo wan Amanda.
Yaya mumachtia katka tik ne ukse tal Estados Unidos, Meshiku<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_de_México]</ref> wan Francia<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Francia]</ref>. Yaja mumachij tik ne tamachtiluyan ka monjas Ursulinas tik ne techan San Francisco keman yaja kipiak kashtul chiknawi shiwit yaja kishmatki achtu Ishulejyu Ricardo Cárdenas. Yaja tanamakani katka. Yaja munamiktij tik ne tunal kashtul tik ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil kashtul chiknawi tzunti se pual ume. Nemahna yejemet muajkawket tik ne chupi metmetzti. Nemahna Ricardo Cárdenas mikik ika ne tupuskwilin wetzki.
Yaja isel katka wan kipiak se pual ume shiwit keman yaja yawi katka ka Meshico. Yaja pejki mumachtia kipalewia peroj yaja tesu tamik. Nemahna yaja mumachij tawawasua.
Yaja nemik ka Francia Consuelo munamiktij wan Enrique Gómez Carrillo<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Enrique_Gómez_Carrillo] </ref> tatuktiani tik Guatemala<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_de_Guatemala]</ref> wan tawawasuani. Keman yejemet kipiaket majtakti se mejmetzti iwan matrimonioj Enrique Gómez Carrillo mikik ika kimaka se Derrame Cerebral tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume. Consuelo kipiak se pual makwil shiwit. Kunij yaja nejnemi ka Argentina. <ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Argentina]</ref>
Ka Argentina Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se yaja kishmatki ka Antoine Saint –Exupéry<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Saint-Exupéry]</ref> pal inkumpa Benjamín Crémieux. Saint –Exupéry tawawasuani, piloto wan tatuktiani ka compañía aeropostal ka Argentina. Consuelo munamiktij wan Antoine Saint –Exupéry tik ne Francia. Ka matrimonioj katka kashtul shiwit peroj Antoine kipiak iijichtaka isijsiwaw Kunij Antoine mutekitilia katka ne rosa tik ne El Principito.
Consuelo mikik tik ne Grasse<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Grasse]</ref> Francia ika kipia asmaj tik ne tunal se pual chik yey tik ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume.
== Kan inatiwit ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
q8g0x1d1ecnhs1gakmo4pfgafcv7dn1
Copaj pal ne Taltikpak
0
310
8722
8575
2026-01-30T13:17:34Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q19317]]
8722
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>''' FIFA Copaj pal ne Taltikpak'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:FIFA Logo (2010).svg|300px]]
|-
| align="center" width="140px" | Chimal pal ne FIFA
|}
|-
| '''Keman pejki'''
| 1930
|-
| '''Keski tepewa'''
| 32 (tipan taksalis) <br/> 204 (musentepewalis tik 2010)
|-
| '''Yewa achtu'''
| España (achtu wipta)
|-
| '''Mas wipta achtu'''
| Brasil (makwil wipta)
|-
| '''Tzawalamat'''
| [https://web.archive.org/web/20131120042645/http://www.fifa.com/worldcup/index.html FIFA.com]
|-
|}
Ne '''FIFA Copaj pal ne Taltikpak''', nusan itukay Copaj pal ne Taltikpak pal Ikshitachti, ne muishnamikilis pal muchi ne tajtal tik ikshitachti. Achtu itukay Campeonatoj pal ne Taltikpak pal Ikshitachti. Nusan nemit uksejse muishnamikilis wan cojcopaj pal ne taltikpak, ken ne [[Incopaj Siwatket pal ne Taltikpak pal Ikshitachti]], ne [[Copaj pal ne Taltikpak pal Ikshitachti pal ne Teuk Kipiat 20 Shiwit]] wan ne [[Copaj pal ne Taltikpak pal Ikshitachti pal ne Teuk Kipiat 17 Shiwit]]. Muchi ini kiektalia ne [[FIFA]].
Pejki muchiwa tik ne shiwit 1930 wan muchiwa muchi ne najnawi shiwit. Sema te muchiwki tik 1942 wan 1946 ipanpa ne [[Wn/ppl/Ukse Guerraj pal ne Taltikpak|Ukse Guerraj pal ne Taltikpak]]. Kipia ume wey taksalis: ne se kan musentepewat ajatzika 200 tepewa nacional, wan ne seuk kan muishnamikit ne 32 mas yejyek ijtik sanse tal. Ne tal kan muchiwa ne tipan taksalis pal ne Copaj mupata muchi ne najnawi shiwit.
==Tajtamakalis==
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%"
|-
!width=5%|Shiwit
!width=10%|Kan
!width=1% rowspan=20 bgcolor=ffffff|
!width=14%|Achtu mutalijka
!width=10%|Tamakalis
!width=14%|Mutalijka ume
!width=1% rowspan=20 bgcolor=ffffff|
!width=14%|Mutalijka yey
!width=10%|Tamakalis
!width=14%|Mutalijka nawi
!width=1% rowspan=20 bgcolor=ffffff|
!width=4%|Keski tepewa
|-
|1930
|Uruguay
|'''Uruguay'''
|'''4–2'''
|Argentina
|ESA
|'''''Te nemik'''''
|Yugoslavia
|13
|- style="background: #D0E6FF;"
|1934
|Italia
|'''Italia'''
|'''2–1'''<br />(tte)
|Checoslovaquia
|Alemania
|'''3–2'''
|Austria
|16
|-
|1938
|Francia
|'''Italia'''
|'''4–2'''
|Hungria
|Brasil
|'''4–2'''
|Suecia
|16/15
|- style="background: #D0E6FF;"
|1950
|Brasil
|'''Uruguay'''
|'''2–1'''
|Brasil
|Suecia
|'''3–1'''
|España
|16/13
|-
|1954
|Suiza
|'''Kalakian Alemania'''
|'''3–2'''
|Hungria
|Austria
|'''3–1'''
|Uruguay
|16
|- style="background: #D0E6FF;"
|1958
|Suecia
|'''Brasil'''
|'''5–2'''
|Suecia
|Francia
|'''6–3'''
|Kalakian Alemania
|16
|-
|1962
|Chile
|'''Brasil'''
|'''3–1'''
|Checoslovaquia
|Chile
|'''1–0'''
|Yugoslavia
|16
|- style="background: #D0E6FF;"
|1966
|Inglaterra
|'''Inglaterra'''
|'''4–2'''<br />(tte)
|Kalakian Alemania
|Portugal
|'''2–1'''
|Musenputzulis Sovieticoj
|16
|-
|1970
|Meshijku
|'''Brasil'''
|'''4–1'''
|Italia
|Kalakian Alemania
|'''1–0'''
|Uruguay
|16
|- style="background: #D0E6FF;"
|1974
|Kalakian Alemania
|'''Kalakian Alemania'''
|'''2–1'''
|Holanda
|Polonia
|'''1–0'''
|Brasil
|16
|-
|1978
|Argentina
|'''Argentina'''
|'''3–1'''<br />(tte)
|Holanda
|Brasil
|'''2–1'''
|Italia
|16
|- style="background: #D0E6FF;"
|1982
|España
|'''Italia'''
|'''3–1'''
|Kalakian Alemania
|Polonia
|'''3–2'''
|Francia
|24
|-
|1986
|Meshijku
|'''Argentina'''
|'''3–2'''
|Kalakian Alemania
|Francia
|'''4–2'''<br />(tte)
|Belgica
|24
|- style="background: #D0E6FF;"
|1990
|Italia
|'''Kalakian Alemania'''
|'''1–0'''
|Argentina
|Italia
|'''2–1'''
|Inglaterra
|24
|-
|1994
|ESA
|'''Brasil'''
|'''0–0'''<br />(3–2p)
|Italia
|Sweden
|'''4–0'''
|Bulgaria
|24
|- style="background: #D0E6FF;"
|1998
|Francia
|'''Francia'''
|'''3–0'''
|Brasil
|Croacia
|'''2–1'''
|Holanda
|32
|-
|2002
|Tatzinu Korea <br /> & Japon
|'''Brasil'''
|'''2–0'''
|Alemania
|Turquia
|'''3–2'''
|Tatzinu Korea
|32
|- style="background: #D0E6FF;"
|2006
|Alemania
|'''Italia'''
|'''1–1'''<br />(5–3p)
|Francia
|Alemania
|'''3–1'''
|Portugal
|32
|-
|2010
|Tatzinu Afrika
|'''España'''
|'''1–0'''<br />(tte)
|Holanda
|Alemania
|'''3–2'''
|Uruguay
|32
|-
|}
*''tte'': tik tiempoj extra
*''p'': penalti
==Tejtepewa tay tikajsiket ne achtu nawi==
{| class="wikitable sortable"
|-
! Tepewa !! Achtu mutalijka !! Mutalijka ume !! Mutalijka yey !! Mutalijka nawi !! Achtu nawi wipta
|-
|Brasil
|5 (1958, 1962, 1970, 1994, 2002)
|2 (1950*, 1998)
|2 (1938, 1978)
|1 (1974)
|10
|-
|Italia
|4 (1934*, 1938, 1982, 2006)
|2 (1970, 1994)
|1 (1990*)
|1 (1978)
|8
|-
|Alemania^
|3 (1954, 1974*, 1990)
|4 (1966, 1982, 1986, 2002)
|4 (1934, 1970, 2006*, 2010)
|1 (1958)
|12
|-
|Argentina
|2 (1978*, 1986)
|2 (1930, 1990)
|align=center| —
|align=center| —
|4
|-
|Uruguay
|2 (1930*, 1950)
|align=center| —
|align=center| —
|3 (1954, 1970, 2010)
|5
|-
|Francia
|1 (1998*)
|1 (2006)
|2 (1958, 1986)
|1 (1982)
|5
|-
|Inglaterra
|1 (1966*)
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1990)
|2
|-
|España
|1 (2010)
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1950)
|2
|-
|Holanda
|align=center| —
|3 (1974, 1978, 2010)
|align=center| —
|1 (1998)
|4
|-
|Checoslovaquia<sup>#</sup>
|align=center| —
|2 (1934, 1962)
|align=center| —
|align=center| —
|2
|-
|Hungria
|align=center| —
|2 (1938, 1954)
|align=center| —
|align=center| —
|2
|-
|Suecia
|align=center| —
|1 (1958*)
|2 (1950, 1994)
|1 (1938)
|4
|-
|Polania
|align=center| —
|align=center| —
|2 (1974, 1982)
|align=center| —
|2
|-
|Austria
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1954)
|1 (1934)
|2
|-
|Portugal
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1966)
|1 (2006)
|2
|-
|ESA
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1930)
|align=center| —
|1
|-
|Chile
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1962*)
|align=center| —
|1
|-
|Croacia
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1998)
|align=center| —
|1
|-
|Turquia
|align=center| —
|align=center| —
|1 (2002)
|align=center| —
|1
|-
|Yugoslavia<sup>#</sup>
|align=center| —
|align=center| —
|align=center| —
|2 (1930, 1962)
|2
|-
|Musenputzulis Sovieticoj<sup>#</sup>
|align=center| —
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1966)
|1
|-
|Belgica
|align=center| —
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1986)
|1
|-
|Bulgaria
|align=center| —
|align=center| —
|align=center| —
|1 (1994)
|1
|-
|Tatzinu Korea
|align=center| —
|align=center| —
|align=center| —
|1 (2002*)
|1
|}
:<div id="1">''<nowiki>*</nowiki> = anfitrion''</div>
:<div id="2">''<nowiki>^</nowiki> = mupua itamakalis Kalakian Alemania ipal 1954 hasta 1990''</div>
:<div id="3">''<nowiki>#</nowiki> = tajtal ne mutakutuntijtiwit tik ume o mas techan''</div>
==Kan inatiwit==
* [https://web.archive.org/web/20131120042645/http://www.fifa.com/worldcup/index.html FIFA World Cup official site]
* [https://web.archive.org/web/20140618092541/http://www.fifa.com/worldcup/archive/index.html Previous FIFA World Cups]
[[Takutun:Ajawilti]]
0ck2c5wfct3i0d37yyskvvng5skewip
Copan
0
311
2176
2175
2026-01-29T23:24:57Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2175
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Copán]]
i3m4m7l97i3oc5m2941b1p6mqte3xzh
Copán
0
312
8723
2198
2026-01-30T13:17:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q214827]]
8723
wikitext
text/x-wiki
'''Copán''', kitukeytijket ken Copanti tik Náhuatl. Tikishmati ken "Ne Tapanualis" Copán itukey katka; Uaxaclajuun Ub'aah K'awill".
<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=8fe8f2ae7efe0ab3JmltdHM9MTY5NTQyNzIwMCZpZ3VpZD0yOGE2N2YxNC00Y2VhLTYyZTktMjRkYy02ZTNkNGQwNDYzN2ImaW5zaWQ9NTI5Ng&ptn=3&hsh=3&fclid=28a67f14-4cea-62e9-24dc-6e3d4d04637b&psq=informaci%c3%b3n+de+las+ruinas+de+cop%c3%a1n&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cuaG9uZHVyYXMuY29tL2FwcmVuZGUvaGlzdG9yaWEvZ2VvZ3JhZmlhL3J1aW5hcy1kZS1jb3Bhbi1ob25kdXJhcy8&ntb=1</ref>
Se takat itukey Katka Diego Garcia de Palacio kineshtij Copan tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti yey pual majtakti (1570). Ne ijikman tiujtiupan pal ne Majmayamet nakatiwituk tik Copán.
Copán nemi tik ne wey techan itukey Honduras, kan kalaki ne tunal. Yaja tesu nemi wejka pal ne wey techan Guatemala.
Miak tuijkniwan kishmatit ne tiujtiupan ijikman pal Copán, ika ka nujme tesu kanaj miak tiujtiupan kachka uni. Maya nemit seki ka Guatemala, la Belice wan ka Honduras.
Ka Copán nemi se kan mawitiltiat katka iwan ne awil itukey "Pelotaj" Tik kastiyaj. Ka ne', ne majmayamet kichiwat katka se ilwit ipanpa ne miktiwit. Ini kan mawilitiat katka nemi mas kan nemi ne wey puyek at pal ne wey Tiujtiupan.
Ne 'Altar Q" se wey tiupan katka ka Copán. Yaja nemi intech ne wey tiujtiupan tik Copán.
Ke kan ne pijpipil welit kitat ikman dajdatka, wan tik kastiyaj itukey " Museo infantil Casa K'nich" ( "Knich" ne taketzalis tik mayatketzalis pal tinat "Tunal) Yaja nemi itech ne ujti patawak itukey "Mirador" tik ne techan Itukey "Fuerte Cabañas" ini techan nemi inmelajkan ne tiujtiupan pal Copán.<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=40ab8e1f9753e494JmltdHM9MTY5NTQyNzIwMCZpZ3VpZD0yOGE2N2YxNC00Y2VhLTYyZTktMjRkYy02ZTNkNGQwNDYzN2ImaW5zaWQ9NTIzMA&ptn=3&hsh=3&fclid=28a67f14-4cea-62e9-24dc-6e3d4d04637b&psq=informaci%c3%b3n+de+las+ruinas+de+cop%c3%a1n&u=a1aHR0cHM6Ly9lcy53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvQ29wJUMzJUExbl8oc2l0aW9fYXJxdWVvbCVDMyVCM2dpY28p&ntb=1</ref>
[[Taanalis:Copán Ballcourt.jpg|alt=Ne tapanualis.|thumb|Copán]]
<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=8fe8f2ae7efe0ab3JmltdHM9MTY5NTQyNzIwMCZpZ3VpZD0yOGE2N2YxNC00Y2VhLTYyZTktMjRkYy02ZTNkNGQwNDYzN2ImaW5zaWQ9NTI5Ng&ptn=3&hsh=3&fclid=28a67f14-4cea-62e9-24dc-6e3d4d04637b&psq=informaci%c3%b3n+de+las+ruinas+de+cop%c3%a1n&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cuaG9uZHVyYXMuY29tL2FwcmVuZGUvaGlzdG9yaWEvZ2VvZ3JhZmlhL3J1aW5hcy1kZS1jb3Bhbi1ob25kdXJhcy8&ntb=1</ref>
[[Takutun:Mayametzali]]
[[Takutun:Ikmanpanutuk ipal Honduras]]
cynqkuk2w6hw4wk38n79ngvhw6ob156
Corgi galés de Pembroke (Pelu)
0
313
8724
2203
2026-01-30T13:17:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q38783]]
8724
wikitext
text/x-wiki
Ne pelu Corgi Galés de Pembroke<ref>Raza de perro Corgi Galés de Pembroke</ref> se kalchanej sujsul ikman kan witz Gales,tik ne techan Gran Bretaña.
== '''Ken itachishka''' ==
Ne siwat weya se pual majtakti - se pual kashtul cm wan ne ukich weya se pual kashtul - ume pual cm
tamachiwalis: ne siwat entre majtakti wan majtakti se kg y ne ukich majtakti se wan majtakti ume kg
'''itzuntekun'''
Yaja kipia itzuntekun kukuyut
'''iten'''
Yaja kipia iten chikitik
'''ijish'''
[[Taanalis:Welsh Pembroke Corgi.jpg|thumb|Ne pelu Corgi Galés de Pembroke]]
Yaja kipia ne ishtijtilitekwisij wan ne itachishka kupuknaj
'''Iyak'''
Yaja Kipia iyak ne itachishka tiltik
'''Inajnakas'''
Yaja kipia ne inajnakas tumat iwan iujmiyu kenha se yey itech.
'''Itzinweyaka'''
Yaja Kipia ne itzinweyaka chikitik iwan iujmiyu
'''iujmiyu'''
Yaja Kipia tilawak iujmiyu wan alawak. Ne itachishka chiltik,tiltik,kupuknaj, istastuk,atiltik
Yaja weli yultuk intzajtzalan majtakti se - kashtul shiwit melka weli yultuk ukchup
== Ipanpa ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Corgi_gal%C3%A9s_de_Pembroke
https://www.purina.es/encuentra-mascota/razas-de-perro/corgi-gales-de-pembroke
fiyg6wpyhdfwyyeroehsk4r50vh7g7o
Coronavirus de 2019
0
314
8725
2213
2026-01-30T13:17:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q84263196]]
8725
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:SARS-CoV-2 without background.png|alt=Virus SARS-CoV-2|thumb]]
Ne Kukulis [[:es:COVID-19|Coronavirus pal ne 2019]]<sup>1</sup> nusan itukay COVID-19. Ken nesi ne kukulis tik tuweyka SARS-CoV-2
Ken weli tipanut ne kukulis<sup>2</sup>
* [[:es:Fiebre|Tutunik]]
* [[:es:Tos|Tatasis]]
* [[:es:Mialgia|Mialgia, keman techkukua tunakayu]]
* [[:es:Cansancio|Tisujsutawat]]
* [[:es:Disnea|Disnea, keman uij tiijyutilanat]]
* [[:es:Neumonía|Neumonía, keman kukuyat ne pojposh]]
Ken tikpanut ne kukulis: keman titajtaketzat, tiajkwechiwit u titatasit, ne tuchijchal kalaki tik ne iijish, u ne iyak, u ne iten ujuksé, wan kienej panu ne virus. Ne kukulis nesi ume u majtakti-nawi tanestuk.
'''Referencias'''
# https://es.wikipedia.org/wiki/COVID-19 Consultado el 26 de mayo de 2023
# https://www.who.int/es/news-room/questions-and-answers/item/coronavirus-disease-covid-19 Organización Mundial de la Salud, consultado el 26 de mayo de 2023
[[Takutun:Kujkukulis]]
hug54t9cnolg8h4eoe68zkgabxi626c
Crataegus mexicana
0
315
8726
2246
2026-01-30T13:17:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2669488]]
8726
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tejocotes2.jpg|thumb|Ne itakil ne ''tejocote'']]
'''<big>Crataegus mexicana</big>'''
[[Taanalis:Ponche de frutas navideño - 3.jpg|thumb|''Ponche'' tik se kumitchín]]
[[Taanalis:Árbol de Tejocote en Cerro Mesa Ahumada.jpg|thumb|Ne ikuyu itukey ''Crataegus mexicana'']]''Crataegus mexicana'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet se ikuyu kaj witz ka Meshiku. Yaja nemi tik talmet chupi waktiwit. Ka nikan ka Meshiku tiknutzat ''tejocote''. Tikajsit ini itakil maya keman yajtuka ne shupan wan san pewa uksenpa witz ne ejekat sesek wan tachia ne tunal.
'''<big>Ne itachishka ne ''Crataegus mexicana''</big>'''
Ne itzinu ne ''tejocote'' pichawak; ne imajmajkul pijpichawak nusan. Ne itzinweyaka yaja sujsul miktan wan kachka kwawit waktuk. Ne iiswayu yaja yawalnaj wan chupi weyak, wan sejsé kipia itajtan. Ne ishuchiyu ne ''tejocote'' istak, wan sejsé kipia makwil ishuchiiswayu wan miak ijichti ijistak iwan ne itzunpan sejsé ichti itachishka tultik. Ne itakil ne ''tejocote'' kachka yawal chikitik, yaja shushuknaj keman selek, nemanha tultik; wan keman uksituka, yaja achiuk. Sejsé itakil kipia nawijchin ijiish kujkupuknaj.
'''<big>¿Ken tiwelit tikmutkitiliat ne ''Crataegus mexicana''?</big>'''
Tiwelit tiktukat ne iish ne ''tejocote'', melka sujsul ishtuna mulini. Tiwelit nusan tikutunat se imajkul, wan tikajkawat ma waki se chupichín, wan nemanha tiktukat tik ne tal.
'''<big>¿Tay tiwelit tikchiwat iwan ne ''tejocote''?</big>'''[[Taanalis:Flor de tejocote Xocomanatlan.JPG|thumb|Ne ishuchiyu ne ''tejocote'']]Tejemet, tik Meshiku, tikchiwat se nekti sasalik iwan ''tejocote'', tik kastiyataketzalis ini nekti itukey ''ate''. Pal tikchiwat ini nekti tikmanat ne ''tejocote;'' keman yamanika, tikishtiliat yaja ne iish; nemanha tikwechuat yaja tik se tatisilis; nemanha tikmanat senpa tik se kumit patznaj, iwan chupi tewti tzupelek u chupi nekti "ilpituk", wan chupi at; nemi pal tikneluat sujsul pal te musalua iwan ne itzinu ne kumit patznaj; keman yaja muchiwtuk sujsul tzukultik, tikishtiat tik ne kumit patznaj wan tiktaliat tik se shulun chupi sasalik (iwan chupichín "at pal titatzuyuniat"); ka né tikajkawat ma seseya wan ma takwawaya.
Tiwelit nusan maya tikmanat ne ''tejocote'' iwan nekti.
Tiwelit nusan tikneluat iayu lala iwan nawijchin ''tejocote,'' wan tiktisit pal tiktzukultiat ne iayu lala.
Tiktaliat nusan ''tejocote'' tik se iayu itajtakil tajtamanti itukey ''ponche.'' Tikunit ne ''ponche'' tik ne ''Posadas'' wan tik Nesilis. Ne ''ponche'' kipia chalukut, ''tejocote'', uat tzupelek, ''manzana'', shukumekat waktuk, ''ciruela'' waktuk, ishuchiyu ''jamaica'', ishkilinit, ''canela,'' wan nekti.
Tiktaliat nusan ''tejocote'' tik ne Kanchul ne Tanestuk pal ne Mijmikini. Tejemet, tik Meshiku, tiktaliat miak ajachiuk dajdatka tik ne Kanchul, ken senpual shuchit, muyulala, ''tejocote'', kamuj achiuk tamanti, ayuj tamanti, amat kukuyakatuk, wan tit.
'''<big>Ijilpika:</big>'''
<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Crataegus_mexicana</ref>
<ref>http://www.conabio.gob.mx/conocimiento/info_especies/arboles/doctos/59-rosac1m.pdf</ref>
<ref>https://www.tejocotes.com/como-sembrar-tejocote/</ref>
<ref>https://www.directoalpaladar.com.mx/cocina-popular-mexicana/ate-tejocote-receta-sencilla-para-rosca-reyes</ref>
<references />
74lc15rxmv1o2noh1surqspto149mle
Cristina Esmeralda López
0
316
8727
2255
2026-01-30T13:17:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q958690]]
8727
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:CristinaLopez.jpg|thumb|Cristina López]]
[[:es:Cristina_Esmeralda_López|Cristina Esmeralda López]] kaj tiktukeytiat Cristina López, yaja se mutaluani pal Kuskatan.
Yaja nesik tik ne techan Ozatlan tik Usulutan se takutun pal Kuskatan, se tunal kashtul nawi ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982).
Tik ne itekiw, yaja nejnemini wan kimakaket se Kuskat iwan se tultik tet<ref>medalla de oro</ref> tik ne [[:es:Juegos_Panamericanos|Juegos Panamericanos]] katka wan yaja isel ka Kuskatan tik ne uni itekiw.
== '''Nejnemini''' ==
Yaja kitzintia itekiw yankwik wan kipia ne achtu kuskat iwan se tultik tet wan kuskat iwan se istak tet tik ne techan Delgado tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).
Keman yaja kipia ne kuskat iwan se tultik tet tik ne techan [[:es:Juegos_Panamericanos_de_2007|Río de Janeiro]] tik ne Juegos Panamericanos tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007), yaja isiwakunew kukuya katka.
Yaja tamik itekiw tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014).
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Cristina Esmeralda López: https://es.wikipedia.org/wiki/Cristina_Esmeralda_L%C3%B3pez
Biografia: https://www.mediotiempo.com/otros-mundos/cristina-lopez-marchando-con-paso-firme
0kwom45kdbqvdoxt5l0jefpvp1opj6q
Crowfoot
0
317
8728
2259
2026-01-30T13:17:46Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q338011]]
8728
wikitext
text/x-wiki
= Crowfoot =
Issapóómahksika Kaj Titukeytiak [[:en:Crowfoot|Crowfoot]] (Pata de Cuervo), yaja se [[:en:Blackfoot_Confederacy|Niitsitapichanej]]<ref>Hablantes de Blackfoot</ref>. Yaja Nesik Tik ne Techan Kainai se tekutun ipal Alberta, Canada tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti sepual Majtakti. Wan mikik se tunal se pual majtakti pal ne mezti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti.
[[Taanalis:Chief Crowfoot.jpg|thumb|Issapóómahksika (Crowfoot)]]
== Ne Itunal Ichtaka ==
Yaja sujsul tasuma ipal ne [[:en:Siksika_Nation|Siksika]] katka wan nusan sujsul tatuktiani yaja kimutekitilia ipanpa nejmachnemilis katka. Yaja titekiti inwan ne wey kalpuli ipal Canada yejemet kichiwat “[[:en:Treaty_7|Treaty 7]]<ref>Un acuerdo entre la Corona británica y varios gobiernos de las Primeras Naciones, principalmente de los Blackfoot, en lo que hoy es la parte sur de Alberta.</ref>” katka.
== Ken miki ==
Yaja mikik ika tesu weli ijiumiki katka. Yaja kimiki ka [[:en:Blackfoot_Crossing|Blackfoot Crossing]]<ref>Sitios históricos en la reserva indígena Siksika 146 en Alberta, Canadá.</ref> kanka kiajsit chikwey tzunti Niitsitapichanej katka.
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika ==
Crowfoot Https://en.wikipedia.org/wiki/Crowfoot
Niitsitapiichanej https://en.wikipedia.org/wiki/Blackfoot_Confederacy
Siksika https://en.wikipedia.org/wiki/Siksika_Nation
Treaty 7 https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_7
Blackfoot Crossing https://en.wikipedia.org/wiki/Blackfoot_Crossing
Biografia: Dempsey, Hugh A. (1972). ''Crowfoot: Chief of the Blackfeet''. Norman: University of Oklahoma Press.
eg5s9o359g5p3352cggsrjop38zniye
Cyndi Lauper
0
318
8729
2275
2026-01-30T13:17:48Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1545]]
8729
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Cyndi Lauper
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Cyndy Lauper - Toronto, Canada - July 27 2025 - Budweiser Stage - Girls Just Wanna Have Fun Farewell Tour.jpg|197px|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 22 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1953
|-
! Ichan Techan
| Queens, New York
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Takwikani
|}
[[:en:Cyndi_Lauper|Cynthia Ann Stephanie Lauper]] nesik se tunal se pual ume, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1953). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Queens|Queens]], New York, tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Lauper se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositora de canciones</ref>, wan se tamawiltiani<ref>Actor / Actriz</ref>. Yaja estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
* https://en.wikipedia.org/wiki/Queens
* https://en.wikipedia.org/wiki/Cyndi_Lauper
5lk6jopg2bz1mgd4ynypxpgx2ux73ht
Cynthia Schloss
0
319
8730
2286
2026-01-30T13:17:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q123648113]]
8730
wikitext
text/x-wiki
[[:en:Cynthia_Schloss|Cynthia Schlos]]<nowiki/>s nesik se tunal majtakti ume, ne metzti nawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Trenchtown|Trench Town]], tik ne talchin [[:en:Jamaica|Jamaica]]. Schloss se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>jamaicachanej <ref>Demonym: Jamaican / Gentilicio: Jamaicana</ref>katka. Yaja mikik se tunal se pual makwil, ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999).
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Cynthia_Schloss
https://en.wikipedia.org/wiki/Trenchtown
https://en.wikipedia.org/wiki/Jamaica
nzigsru9wsf1soaa6qgkysnr63xqerr
César Chávez
0
320
8731
2298
2026-01-30T13:17:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q355425]]
8731
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Cesar chavez crop2.jpg|thumb|César Chávez yultaketza.]]
Kaj tiktukeytiat '''Cesario Estrada Chávez''', yaja nesik tik ne techan [[:es:Yuma|Yuma]] tik [[:es:Arizona|Arizona]] tik [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]] se tunal se pual majtakti se pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (31/03/1927). Yaja kinputzuj ne tuijikniwan ka tekitituyat tik ne tajtapishkal<ref name=":0">Personas que trabajan en el campo, farm workers</ref> pal Estados Unidos wan kinsenselijket ne intejtekuyumet ipal ne wey tajtapishkal<ref name=":1">Los grandes agricultores, large farm owners</ref>. Iwan se siwat itukey Dolores Huerta kisenchiwket ne Asosiación Nacional de Campesinos tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962), nemanha kitukeytijket [[:es:Unión_de_Campesinos|Unión de Campesionos]]. Yaja mikik tik ne techan [[:es:San_Luis_(Arizona)|San Luis]] tik Arizona tik Estados Unidos se pual yey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (23/04/1993).
== Itekiw ==
Yaja nesik tik Arizona, peroj yaja Estados Unidoschaneh wan Méxicochaneh. Inwan ne tuijikniwan ka tekitituyat tik ne tajtapishkal<ref name=":0" /> kisenchiwket tik se sindicato pal ne tejtekitinimet ipal ne tapishkal. Yaja inatuya ka nemi pal ka tuijikniwan ma titaselikan pero te ma tikisumakan iwan kaj ka techpachua<ref>Alguien que nos oprime, literalmente “alquien que nos aplasta."</ref>. Pal itekiw miak tuijikniwan pewket kiseliat César, wan keman tamiket ne shijshiwit yey pual mahtakti (70s) ne intejtekuyumet ipal ne wey tajtapishkal<ref name=":1" /> kishmatket [[:es:Unión_de_Campesinos|ne Unión de Campesinos]] ka tajtaketzak inpal ne tuijikniwan ka tekitituyat tik ne tajtapishkal tik [[:es:California|California]] wan tik [[:es:Florida|Florida]].
== Itunal ichtaka ==
César iteku itukey Librado Chávez wan inan itukey Juana Estrada. Nemituya makwil pijpipil tik César imeikawan. César nesik wan weshki tik se chikitikchin kal. Itejtekuwan kipiatuyat ital wan se tiankis, pero kinpulujket ikal wan ital keman panuk [[:es:Gran_Depresión|ne Gran Depresión tik Estados Unidos]] wan tuijikniwan tesu kipiatuyat tumin nan takwal. César iteku kinekik kikua seuk kal, pero tesu kiajshitilij ne tumin wan kipuluj ne kal nusan. Kunij, César wan imeikawan yajket California pal tekitit tik ne tajtapishkal. Man panuk miak data tesu yek, pero yejemet kiselijket. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942), César kiajkawak itamachtilis ika tea kinekituya ma tekitika inan. Nemanha, César tea mumachtij san tekitik. Wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) César kalakik tik [[:es:Armada_de_los_Estados_Unidos|ne Marina pal ne Estados Unidos]] wan munakak pal ume shiwit.
[[Taanalis:Cesar Chavez on march from Mexican border to Sacramento with UFW workers.jpg|thumb|César wan ne tajtapalewianimet pal ne sindicato Unión de Campesinos nejnemit tik se ujti.]]
Sujsul tekitik pal ne tuijikniwan ka tesu kipiatuyat iamat<ref name=":2">Las personas indocumentadas. Undocumented people.</ref> te ma panukan ne tatzayanilis intzalan México wan Estados Unidos<ref name=":3">La frontera de Estados Unidos y México. The U.S.-Mexico border.</ref>. Pero kia, kinpalewij ne tejtekitianimet pal Estados Unidos pal ma kintashtawikan tumin wan ma kinmanamikikan derechos. Tesu kinpalewij ne tuijikniwan ka tesu kipiatuyat iamat<ref name=":2" /> wan siujsiujti kinwikatuya inwan ne tajtajpianimet pal ne tatzayanilis<ref>Agentes de inmigración. Immigration officers.</ref>, wan iwan itekiw kichiwki ka tamik [[:es:Programa_Bracero|ne programa bracero]]. Keman tamik ini programa tea weliket witzet ne tejtekitianimet pal México. César nusan kinputzuj tuijikniwan ipal [[:es:Unión_de_Campesinos|ne sindicato Unión de Campesinos]] wan senyajsket ka ne tatzayanilis intzalan México wan Estados Unidos<ref name=":3" /> pal kinketzat ne tuijikniwan ka panutuyat ne tatzayanilis intzalan México wan Estados Unidos<ref name=":3" />. Nemanha panuket miak datka te yek ika ne EstadosUnidoschaneh tesu kinekituyat ne Méxicochaneh. Pero an, tikishmatit César pal itekiw pal ne tuijikniwan ka tekitituyat tik ne tajtapishkal pal Estados Unidos<ref name=":0" />.
[[Taanalis:Cesar Chavez and Brown Berets at peace rally.jpg|thumb|César yultaketza ijkatuk intzalan ume tajtakamet.]]
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965) kinilwij ne tejtekitianimet te ma kinpishkakan ne shujshumekat, wan nusan kinilwij ne tuijikniwan te ma kinkuakan ne shujshumekat. Siujsiujti César tesu takwatuya ika kinekituya kinpalewia ne tejtekitianimet. Yekawik itekiw wan kintashtawijketuk ne tejtekitianimet wan kinmanamikiketuk tumin. César kinekituya ne [[:es:Mahatma_Gandhi|Mathatma Gandhi]] iyultajtaketzalis wan kichiwtuya ne dataka kenha inwan ne tuijikniwan ka tekitituyat tik ne tajtapishkal<ref name=":0" />.
== Ken tinat tik Kastiya ==
<references />
7tm8t9bpq6qnhu07snsvlt0olvjw2zl
Daft Punk
0
321
8732
2304
2026-01-30T13:17:54Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q185828]]
8732
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Daft Punk in 2013 2- centered.jpg|thumb|Daft Punk (ume shikipil majtakti yey / 2013)]]
= Daft Punk =
Ne ume franciachanejket Thomas Bangalter wan Guy-Manuel de Homem-Christo kichiwket [[:es:Daft_Punk|Daft Punk]] ka [[:es:París|Paris]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993). Tikinhishmatket inpanpa ne son<ref>Música.</ref> [[:es:French_house|French House]], yejemet kichiwtuyat [[:es:House_(música)|House]] iwan [[:es:Funk|Funk]], [[:es:Música_disco|Disco]], [[:es:Rock|Rock]] wan [[:es:Pop|Pop]]. Intatuktiani<ref>(Su) Administrador.</ref> Pedro Winter katka (intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se wan ne shiwit ume shikipil chikwey / 1996-2008)
=== 9/9/99 ===
Tik ne tunal chiknawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (9/9/1999), Daft Punk kichiwket tejtepustakat<ref>Robots/Androides.</ref> wan kitalijket ne ikwajkwach sajsanse yejemet ika tesu kinekituyat ka tuijikniwan kitat ken inhijtuk yejemet. Yejemet kilwijket ka kwak yejemet tekitket, se insonchiwalis<ref>(Su) Instrumento.</ref> tapanki wan yajket ka kaltapajtiani wan kinchiwket ken tejtepustakat.
== Incasoj ==
[[Taanalis:Daft Punk logo.svg|thumb|Ne inkwikwil<ref>(Su) Imagen/Dibujo.</ref> Daft Punk.]]
=== Ken pejket wan Darlin' (intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume / 1987–1992) ===
Guy-Manuel de Homem-Christo wan Thomas Bangalter muishmatket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987) tik ne tamachtiluyan [[:es:Lycée_Carnot|Lycée Carnot]] ka Paris. Yejemet muchiwket inchajchakuwan wan kinchiwket intajtakwikalis<ref>(Sus) Canciones.</ref> inwan ujukseuk inchajchakuwan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992) yejemet kichiwket Darlin' iwan Laurent Brancowitz. Yejemet mutukeytiat kia né ipanpa se itakwikalis [[:es:The_Beach_Boys|The Beach Boys]]. Yejemet muajkawket tik chikwasen metzti wan kichiwket nawi intakwikalis. Brancowitz kichiwki [[:es:Phoenix_(banda)|Phoenix]]. Bangalter wan Homem-Christo kichiwket Daft Punk iwan insonchiwalis ka Bangalter kikujki iwan ne tumin ka kimakamet tik ne yek tanestuk itunal.
Yejemet mutukeytiat kia né ipanpa Dave Jennings. Yaja inak tik ne pichawak amachti<ref>Revista.</ref> [[:es:Melody_Maker|Melody Maker]] ka ne inson: "a daft punky thrash" (se lejlenpu wan pala "punk") katka. Homem-Christo inak: "tikajsit ne achtu tutukey uej, melka tikajsit ini yankwik tutukey nemanha katka"
[[Taanalis:ThomasBangalter028.jpg|thumb|Thomas Bangalter.]]
=== Ne siujsiujti ka kitzutzunket<ref>Tocaron (Instrumento).</ref> ne inson katka wan ne achtu kutu yajyawaltakwikalis (intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se / 1993–1996) ===
Tik ne metzti chiknawi pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (9/1993), Daft Punk yajket ka [[:es:Disneyland_Paris|EuroDisney]] kan nemik DJ Nicky Holloway, kan kishmatket Stuart Macmillan, kaj kichiwki ne kalsonchiwalis<ref>Sello Discográfico.</ref> Soma Quality Recordings. Yejemet kimakaket se inyawaltakwikalis<ref>(Su) Disco Musical.</ref> iwan se intakwikalis<ref>(Su) Canción.</ref> ka muchiwki tik ne achtu kutu inyawaltakwikalis<ref>(Su) Sencillo.</ref> "The New Wave". Ne kutu inyawaltakwikalis kipiatuya ne yankwik takwikalis tanelualis<ref>Mezcla de canción.</ref> "The New Wave", kitukeytijket "Alive" wan nemik tik ne achtu inyawaltakwikalis.
Tik ne metzti makwil pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (5/1995), Daft Punk kichiwket "[[:es:Da_Funk|Da Funk]]", wan yejemet kitakewket se intatuktiani Pedro Winter.
Ne siujti ka kitzutzunket ne inson tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996) ka [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]] tik ne Even Furthur ka [[:es:Wisconsin|Wisconsin]] katka.
[[Taanalis:Daftpunk homework.jpg|thumb|Se ikwikwil Homework.]]
=== Homework (intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi / 1997–1999) ===
Daft Punk kichiwket ne achtu inyawaltakwikalis "Homework" tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997).
Ne wey kutu inyawaltakwikalis ipanpa ne inyawaltakwikalis, "[[:es:Around_the_World_(canción_de_Daft_Punk)|Around The World]]" katka. Daft Punk kichiwket inhujulinkwikwil<ref>(Su) Videos.</ref> pal ne inyawaltakwikalis tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999) wan kitukeytijket "D.A.F.T.: A Story About Dogs, Androids, Firemen and Tomatoes" (Se Casoj Ipanpa Pejpelumet, Tejtepustakat, Tijtisewianimet<ref>Bomberos.</ref> wan Tujtumat).
Bangalter wan Homem-Christo kichiwket inkajkalsonchiwalis "[[:es:Roulé|Roulé]]" wan "[[:es:Crydamoure|Crydamoure]]".
[[Taanalis:Roulelogo.svg|thumb|Ne ikwikwil Roule.]]
=== Discovery (intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi wan ne shiwit ume shikipil yey / 1999–2003) ===
[[Taanalis:Crydamoure+Presents+Waves+folder.jpg|thumb|Ne ikwikwil Crydamoure.]]
Daft Punk kichiwket ne ume inyawaltakwikalis "Discovery". Ne wey achtu kutu Iyawaltakwikalis "[[:es:One_More_Time_(canción_de_Daft_Punk)|One More Time]]" katka.
Discovery ingustuj miak siwapipil wan miak pijpiltzitzin. Daft Punk kitalijket ne ikwajkwach sajsanse intejtepustakat ka né, katka yejemet kitalijket inhijishkwawyu<ref>(Sus) Máscaras.</ref>.
Tik ne shiwit ume shikipil se (2001), Daft Punk kichiwket se inyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson<ref>(Su) Álbum en vivo.</ref> tik ne Daftendirektour wan kitukeytijket "Alive 1997". Daft Punk tekitket iwan ne japonchanej takwikwilchiwani<ref>Director de Cine.</ref> [[:es:Leiji_Matsumoto|Leiji Matsumoto]], yejemet kichiwket ne weyak inhulinkwikwil<ref>(Su) Película.</ref> "Interstella 5555". Ne weyak inhulinkwikwil se inkwikwil inpanpa "Discovery" wan kiski tik ne shiwit ume shikipil yey (2003). Tik ne metzti majtakti ume pal ne shiwit ume shikipil yey (12/2003), Daft Punk kichiwket ne achtu inyawaltakwikalis pal ne tajtanelualis senpa<ref>(Su) Álbum de Remezclas.</ref> "Daft Club".
[[Taanalis:Daft Punk 2007.jpg|thumb|Daft Punk (ume shikipil chikume / 2007).]]
=== Human After All wan Alive 2007 (intzalan ne shiwit ume shikipil nawi wan ne shiwit ume shikipil chikume / 2004–2007) ===
Tik ne metzti yey pal ne shiwit ume shikipil makwil (3/2005), Daft Punk kichiwket "Human After All" tik se metzti wan tajku. Ne achtu inyawaltakwikalis kan kiputzujket miak tajtakwikalis<ref>(Su) Álbum recopilatorio.</ref> wan kipiatuya yajyankwik inhujulinkwikwil wan kitukeytijket "Musique Vol. 1 1993–2005" wan kiski tik ne tunal nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (4/4/2006). Daft Punk nusan kichiwket ne ume inyawaltakwikalis pal ne tajtanelualis senpa wan kitukeytijket "Human After All: Remixes".
Tik ne tunal se pual se pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (21/5/2006), Daft Punk kichiwket ne ume weyak inhulinkwikwil "Electroma" pal ne [https://wikipedia.org/wiki/Festival_de_Cannes Festival de Cannes]. "Electroma" tesu kipia son ipanpa Daft Punk.
Tik ume pual chikwey tajtanestuk intzalan ne shiwit ume shikipil chikwasen wan ne shiwit ume shikipil chikume (2006–2007) kitzutzunket ne inson tik ne "Alive 2006/2007". Daft Punk kichiwket ukse inyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson tik ne "Alive 2006/2007" wan kitukeytijket "Alive 2007".
Kinmakaket ne takulis "[[:es:Premios_Grammy|Grammy]]" ipanpa "Alive 2007" wan ne kutu iyawaltakwikalis "[[:es:Harder,_Better,_Faster,_Stronger#Harder,_Better,_Faster,_Stronger_(Alive_2007)|Harder, Better, Faster, Stronger]]".
[[Taanalis:Tron Legacy Logo.svg|thumb|Ne ikwikwil Tronː Legacy.]]
=== Tron: Legacy (intzalan ne shiwit ume shikipil chikwey wan ne shiwit ume shikipil majtakti se / 2008–2011) ===
Daft Punk kichiwket ne inson senpa tik ne shiwit ume shikipil chikwey, ka Paris. Yejemet tea tekitket iwan Pedro Winter ika yaja kichiwki ikalsonchiwalis [[:es:Ed_Banger_Records|Ed Banger Records]] wan inson (Busy P). Yaja inak ka Daft Punk kipiatuyat ukse intatuktiani ka [[:es:Los_Ángeles|Los Angeles]].
Daft Punk kichiwket se pual nawi intakwikalis pal ne weyak ulinkwikwil Tron: Legacy wan tuijikniwan kimatket kia ne tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009) tik ne [[:es:Convención_Internacional_de_Cómics_de_San_Diego|Convención Internacional de Cómics de San Diego]]. Daft Punk tekitket ume shiwit iwan [[:es:Joseph_Trapanese|Joseph Trapanese]] pal ne yawaltakwikalis pal ne ne weyak ulinkwikwil<ref>Banda sonora.</ref>. Ne yawaltakwikalis pal ne weyak ulinkwikwil kiski tik ne tunal chikwasen pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil majtakti (6/12/2010) iwan se ulinkwikwil ipanpa ne inson "Derezzed". [[:es:Walt_Disney_Studios|Walt Disney Studios]] kichiwket se yawaltakwikalis pal ne tajtanelualis senpa wan kitukeytijket Tron: Legacy Reconfigured, tik ne tunal makwil pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil majtakti se (5/4/2011).
[[Taanalis:DaftAlive (Guy-Manuel headshot).jpeg|thumb|Guy-Manuel de Homem Christo.]]
=== Random Access Memories (intzalan ne shiwit ume shikipil majtakti se wan ne shiwit ume shikipil kashtul / 2011–2015) ===
Tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (2011) kiski ne ikman intakwikalis kitukeytijket "Drive" tik ne inyawaltakwikalis inpanpa ne kaltakwikalis Soma Records. Daft Punk kichiwket "Drive" tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi (1994). Daft Punk kichiwket ne nawi yawaltakwikalis "Random Access Memories" inwan ujukseuk sojsonchiwanimet. Daft Punk pejket tikitit iwan Columbia Records ipanpa Sony Music Entertainment.
"Random Access Memories" kiski tik ne tunal kashtul ume pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (17/5/2013). Ne wey kutu iyawaltakwikalis "Get Lucky" katka.
Yejemet kinmakaket yey takulis "Grammy" ipanpa "Random Access Memories" wan ume "Grammy" ipanpa "Get Lucky". Daft Punk kitzutzunket ne inson iwan ujukseuk sojsonchiwanimet tik ne "56th Annual Grammy Awards"
Daft Punk kipalewijket Kanye West ipanpa ne chikwasen iyawaltakwikalis "Yeezus". Daft Punk takwikaket ipal Pharrell William ipanpa ne kutu yawaltakwikalis "Gust of Wind" tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014). Daft Punk kichiwket se weyak inhulinkwikwil wan kitukeytijket "Daft Punk Unchained".
=== Uni shijshiwit kichiwket ne inson tea kisenchiwat (intzalan ne shiwit ume shikipil kashtul se wan ne shiwit ume shikipil se pual / 2016–2020) ===
Daft Punk kipalewijket ne canadachanej The Weeknd iwan ume kutu iyajyawaltakwikalis, "Starboy" wan "I Feel It Coming" tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016). Daft Punk kitzutzunatket ne inson iwan The Weeknd tik ne "59th Annual Grammy Awards" tik ne tunal majtakti ume pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (12/2/2017). Tik ne tunal se pual se pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shkipil kashtul ume (21/6/2017), ne australiachanejket "Parcels", kichiwket intakwikalis "Overnight" iwan Daft Punk. Uni tanestuk kichiwket ne son tea kisenchiwat.
Tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024), W. F. Quinn Smith, kaj tekitki ipanpa "Random Access Memories", inak ka yaja kipalewij Daft Punk ipanpa se yankwik inyawaltakwikalis tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2018), melka tesu kiski.
=== Tea kisenchiwat inson (intzalan ne shiwit ume shikipil se pual se wan an / 2021–). ===
Tik ne tunal se pual ume pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil se pual se (22/2/2021), Daft Punk kichiwket se inhulinkwikwil kitukeytijket "Epilogue". Ne inhulinkwikwil kipiat se takutun ipanpa ne weyak inhulinkwikwil "Electroma" kan se tepustakat tapanki wan ne ukse tepustakat nejnemi ka kan kalaki ne tunal, wan nusan kipiat se takutun ipanpa ne intakwikalis "Touch". Uni tanestuk inkumpa Kathryn Frazier inak ka yejemet tea kisenchiwat inson peroj yaja tesu kimati taika. Inchaku Todd Edwards inak ka yejemet tea sentekitit, peroj yaw-kichiwat son. Yaja nusan kina: "yejemet yaw-kichiwat son tesu kenha". Homem-Christo yaw-kichiwa Hip-Hop wan Bangalter yaw-kichiwa son ipanpa ne weyak ulinkwikwil.
== Intekiw ==
=== '''Inyajyawaltakwikalis''' ===
* ''"Homework"'' (tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume / 1997)
* ''"Discovery"'' (tik ne shiwit ume shikipil se / 2001)
* ''"Human After All"'' (tik ne shiwit ume shikipil makwil / 2005)
* ''"Random Access Memories"'' (tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey / 2013)
=== Inyajyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson ===
* ''"Alive 1997"'' (tik ne shiwit ume shikipil se / 2001)
* ''"Alive 2007"'' (tik ne shiwit ume shikipil chikume / 2007)
=== Weyak ulinkwikwil ===
* ''D.A.F.T.: A Story About Dogs, Androids, Firemen and Tomatoes'' (tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi / 1999)
* ''Interstella 5555 - The 5tory of the 5ecret 5tar 5ystem'' (tik ne shiwit ume shikipil yey / 2003)
* ''Daft Punk's Electroma'' (tik ne shiwit ume shikipil chikwasen / 2006)
* ''Tron: Legacy'' (tik ne shiwit ume shikipil majtakti / 2010)
* ''Daft Punk Unchained'' (tik ne shiwit ume shikipil kashtul / 2015)
== Kimakaket Uni Tajtakulis ==
* "Best Electronic/Dance Album" ipanpa "Alive 2007" tik ne Grammy Awards tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009).
* "Best Dance Recording" ipanpa "Harder, Better, Faster, Stronger (Alive 2007)" tik ne Grammy Awards tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009).
* "Best Original Score" ipanpa "Tron Legacy" tik ne Austin Film Critics Association tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010).
* "Best Foreign Song" ipanpa "Get Lucky" (iwan Pharrell Williams) tik ne Denmark GAFFA Awards tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013).
* "Best Foreign Band" tik ne Denmark GAFFA Awards tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013).
* "Best Foreign Song" ipanpa "Get Lucky" (iwan Pharrell Williams) tik ne Sweden GAFFA Awards tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013).
* "Best Foreign Band" tik ne Sweden GAFFA Awards tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013).
* "Top Dance/Electronic Artist" tik ne Billboard Music Awards tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014).
* "Top Dance/Electronic Album" ipanpa "Random Access Memories" tik ne Billboard Music Awards tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014).
* "International Group" tik ne Brit Awards tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014).
* "Song of The Year" ipanpa "I Feel It Coming" (iwan The Weeknd) tik ne BMI R&B/Hip-Hop Awards tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2018).
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Daft_Punk
https://es.wikipedia.org/wiki/París
https://es.wikipedia.org/wiki/French_house
https://es.wikipedia.org/wiki/House_(música)
https://es.wikipedia.org/wiki/Funk
https://es.wikipedia.org/wiki/Música_disco
https://es.wikipedia.org/wiki/Rock
https://es.wikipedia.org/wiki/Pop
https://es.wikipedia.org/wiki/Lycée_Carnot
https://es.wikipedia.org/wiki/The_Beach_Boys
https://es.wikipedia.org/wiki/Phoenix_(banda)
https://es.wikipedia.org/wiki/Melody_Maker
[[:es:Disneyland_Paris|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Disneyland_Paris]]
[[:es:Da_Funk|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Da_Funk]]
[[:es:Estados_Unidos|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos]]
[[:es:Wisconsin|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Wisconsin]]
[[:es:Around_the_World_(canción_de_Daft_Punk)|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Around_the_World_(canción_de_Daft_Punk)]]
[[:es:Roulé|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Roulé]]
[[:es:Crydamoure|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Crydamoure]]
[[:es:One_More_Time_(canción_de_Daft_Punk)|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/One_More_Time_(canción_de_Daft_Punk)]]
[[:es:Leiji_Matsumoto|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Leiji_Matsumoto]]
[[:es:Festival_de_Cannes|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Festival_de_Cannes]]
[[:es:Premios_Grammy|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Premios_Grammy]]
[[:es:Harder,_Better,_Faster,_Stronger#Harder,_Better,_Faster,_Stronger_(Alive_2007)|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Harder,_Better,_Faster,_Stronger#Harder,_Better,_Faster,_Stronger_(Alive_2007)]]
[[:es:Ed_Banger_Records|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Ed_Banger_Records]]
[[:es:Los_Ángeles|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Los_Ángeles]]
[[:es:Convención_Internacional_de_Cómics_de_San_Diego|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Convención_Internacional_de_Cómics_de_San_Diego]]
[[:es:Joseph_Trapanese|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Joseph_Trapanese]]
[[:es:Walt_Disney_Studios|httpsː//es.wikipedia.org/wiki/Walt_Disney_Studios]]
httpsː//
b4vfung8vzijo2n7th7nh660bjjn0bc
Dakota Johnson
0
322
2308
2307
2026-01-29T23:25:04Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2307
wikitext
text/x-wiki
= Dakota Johnson =
[[Taanalis:Dakota Johnson Venice 2018 (cropped).jpg|thumb|Dakota Johnson tik ne techan Venecia ne shiwit 2018.]]
Dakota Mayi Johnson (1989-) mawiltiani estadounidensechanej.
== Ne itunal ichtaka ==
Dakota Johnson nesik tik ne techan Austin tik ne EEUU. Imiekawan kipia miak tajtapajtiani : inan Melanie Griffith (wan Melanie Griffith isiwakunew tapajtiani Tippi Hedren) wan iteku [[Don Johnson]] wan iteteku Antonio Banderas. Dakota kipia ume chupi imajmanujwan : Alexander Bauer wan Jesse Johnson, wan kipia nawi chupi iikawan : Stella del Carmen Banderas-Griffith, Grace Atherton Johnson, Jasper wan Deacon Johnson.
== Ne itekiw ==
Pejtuk itekiw ne shiwit 1999 ka ulinkwikwil Crazy in Alabama ("Tzunhejekat tik Alabama") iwan inan, tapajtiani Melanie Griffith. Nemanha, kipiaj chikitik itejtekiw tik ne miak ujulinkwikwil. Ne shiwit 2015, kipiaj sujsul yek itekiw ka ulinkwikwil 50 shades of Grey ("50 itajtachishka ka Grey") wan kichijki ume ukujulinkwikwil "50 itajtachishka".
== Ujulinkwikwil ==
{| class="wikitable"
!Shiwit
!Ulinkwikwil
!Tuknew
!Tajtakulis
|-
|1999
|Crazy in Alabama
|Sondra
|
|-
|2012
|21 Jump Street
|
|
|-
|2015
|50 shades of Grey
|Anastasia Steele
|People's choice awards
|-
|2017
|50 shades darker
|Anastasia Steele
|
|-
|2024
|Madame Web
|Cassandra Web
|
|}
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Dakota_Johnson
# https://es.wikipedia.org/wiki/Dakota_Johnson
# https://www.imdb.com/name/nm0424848/
8bmu3tbfxphyxpk1pysxxmlknhdnx39
Dasymutilla Aureola
0
323
2310
2309
2026-01-29T23:25:04Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2309
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Dasymutilla aureola]]
3halxzqhdnnrh42bbv1j5ocftlaqgou
Dasymutilla aureola
0
324
8733
2316
2026-01-30T13:17:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q21251740]]
8733
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pacific Red Velvet Ant.jpg|thumb|Yaja itukey chiltik yamanik tzikat wan itukey cientifico tik Latin Dasymutilla Aureola.]]
= '''Dasymutilla Aureola''' =
Ini se yamanik tzikat, yamanik tzikat ne kojanchanej. Yaja itukey chiltik yamanik tzikat wan itukey cientifico tik Latin Dasymutilla Aureola. Yaja itukey tzikat peroj yaja tesu tzikat.
== '''Ken itachishka?''' ==
Yaja itachishka kachka se tzikat peroj yaja tzunpupu<ref>avispa/wasp</ref>. Ne chiltik yamanik tzikat kipia pepeyuka itajtachishka tiltik wan chiltik. Yaja kipia chikwasen ikshi wan ume itzunmekayu. Ne ukich chiltik yamanik tzikat kipia iejejtapal wan siwat chiltik yamanik tzikat kipia itatzupinau wan yaja kitatzupina ne kajkaltapach, mujmuyut, tzijtzikat, ijitakayu wan tzujtzunpupu. Ne itatzupinayu itachishka tzuyntztik wan tamej. Yaja Kipia tamiktialis. Ne ukich chiltik yamanik tzikat yaja tesu kipia itatzunpinayu.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
* '''Dasymutilla Aureola Wiki Link (In English):''' https://en.wikipedia.org/wiki/Dasymutilla_aureola
* '''Red Velvet Ant (In English):''' https://audubonnatureinstitute.org/red-velvet-ant
* '''Cowkiller Velvet Ant (In English):''' https://www.aquariumofpacific.org/onlinelearningcenter/species/cowkiller_velvet_ant
* '''Species Dasymutilla aureola - Pacific Velvet Ant (In English): https://bugguide.net/node/view/41339/bgimage'''
* '''The California Velvet Ants of the Genus Dasymutilla Ashmead (In English): https://essig.berkeley.edu/documents/cis/cis01_4.pdf'''
cbigh0q18fgc7v5dc1a6n8z2ete95no
David Bowie
0
325
8734
2323
2026-01-30T13:17:58Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5383]]
8734
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:David-Bowie Chicago 2002-08-08 photoby Adam-Bielawski-cropped.jpg|thumb|Takwikani-takwikalismawawasuani David Bowie tik ne Chicago pal ne Heathen Tour, 2002. |317x317px]]
'''David Robert Jones[https://es.wikipedia.org/wiki/David_Bowie]''', kaj tiktukeytiat David Bowie, katka se takwikani, sonchiwani, wan takwikalismawawasuani. Yaja nesik tik ne wey techan London ka '''[[:es:Inglaterra|Inglaterraj]]''', ne tunal se chikwey, pal ne metzti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947).
Wan yaja mikik tik ne techan Yankwik York ka '''[[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]''', ne tunal majtakti, pal ne metzti se, tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016). Yaja kipia katka yey pual chiknawi shijshiwit.
Bowie se tatuktiani pal ne movimientoj itukey “glam rock.”[https://es.wikipedia.org/wiki/Glam_rock] Yaja ishtikaya kipata katka itachishka wan isonyu, yajika tikishmatik Bowie se “camaleon ipal rock.”
Ziggy Stardust se ne ''ukse naja'' siwayulu ipal David Bowie.[https://es.wikipedia.org/wiki/The_Rise_and_Fall_of_Ziggy_Stardust_and_the_Spiders_from_Mars] ''Ujukseuk naja'' ipal Bowie se Aladdin Sane, Thin White Duke, wan Halloween Jack.
== Ipanpa ne itunal Ichtaka ==
[[Taanalis:Iman and David Bowie at the premiere of Moon.jpg|left|thumb|242x242px|Iman wan David Bowie tik ne Tribecca Film Festival tik ne 2009. ]]
Ne iteku itukey Haywood Stentun Jones katka, wan yaja inan, itukey Margaret Mary Burns katka. Bowie mumachtia katka tik ne tamachtiluyan Ravensbourne tik ne London.
Ne achtu isiwat itukey Mary Angela Barnett. Bowie munamiktij iwan Barnett katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970). Yaja kipia katka iwan Barnett se ipijpipil, wan itukey Duncan Jones.
Wan ne ume isiwat se siwaawil itukey [[:es:Iman_(modelo)|Iman]]. Bowie munamiktij Iman katka tik ne shiwit 1992. Yaja kipia katka iwan Iman se isiwapíltzin, wan itukey Alexandria Zahra Jones.
== Itekiw ==
[[Taanalis:David-Bowie Early.jpg|thumb|Ukse naja ipal David Bowie, Ziggy Stardust, tik ne Newcastle upon Tyne tik ne 1972.]]
''1967: David Bowie''
''1969: Temajmaw Ka Ikajku (Space Oddity)''
''1970: Ne takat kinamaka katka ne taltikpak '''('''The Man Who Sold the World)''
''1971: Hunky Dory''
''1972: The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars''
''1973: Aladdin Sane''
''1973: Pin Ups''
''1974: Papeyuka ne tet ne pelu (Diamond Dogs)''
''1975: Pijpil Americachanejket (Young Americans)''
''1976: Station ka Station''
''1977: Talchi (Low)''
''1977: Heroes''
''1979: Lodger''
''1980: Scary Monsters (and Super Creeps)''
''1983: Timijtutiakan (Let's Dance)''
''1984: Ka Tayua (Tonight)''
''1987: Never Let Me Down''
''1993: Tiltik ne ikechilpika istak tzilini (Black Tie White Noise)''
''1993: Buddha ipal Suburbia''
''1995: 1.Tenkal (1.Outside)''
''1997: Ipal ne taltikpak (Earthling)''
''1999: Horaj...''
''2002: Heathen''
''2003: Reality''
''2013: Ne Musta (The Next Day)''
''2016: Tiltik Sital '''('''Blackstar)''
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/David_Bowie
# https://es.wikipedia.org/wiki/Inglaterra
# https://es.wikipedia.org/wiki/Glam_rock
# https://es.wikipedia.org/wiki/The_Rise_and_Fall_of_Ziggy_Stardust_and_the_Spiders_from_Mars
# https://es.wikipedia.org/wiki/Iman_(modelo)
8q10i3fhdm8yceb3angc4l37ups3qgp
David J Guzmán
0
326
8735
2326
2026-01-30T13:18:00Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5235645]]
8735
wikitext
text/x-wiki
<blockquote>David Joaquín Guzmán Yaja nesik tik San Miguel se tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual yey (15/08/1843) wan mikik tik kuskatan se tunal se pual pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume (20/01/1927) kaj tiktukeytiat David J Guzman Yaja se Tatuktiani, Tapajtiani wan se Tawawasuani kuskatanchanej katka.</blockquote>
qmt83hznx8ac7r6ofel3zce5f1273xs
Demi Moore
0
327
8736
2329
2026-01-30T13:18:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q43044]]
8736
wikitext
text/x-wiki
= Demi Moore =
Demi Moore tapajtiani Estadounidensechanej.
[[Taanalis:Demi Moore (cropped).jpg|thumb]]
63xkoquevxdlo5vrr3u0zhyzvel7s36
Descripcion de Chalatenango en Nahuat
0
328
2334
2333
2026-01-29T23:25:06Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
2333
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Shalatenanku]]
2kc3og33wx3pz24dt507gdyappxsz2a
Diana de Gales
0
329
8737
2338
2026-01-30T13:18:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q9685]]
8737
wikitext
text/x-wiki
== Diana de Gales ==
=== Ipanpa Diana de Gales ===
Diana de Gales nesik tik ne techan Norfolk, Inglaterra tik se metzti chikume se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961)
Katka yaja kitukeytiat ken iwan “Lady Di”.
Diana munamiktij iwan piltzin Carlos tik Inglaterra, ne ikunew Tatuktiani Isabel II, tik se pual chiknawi se metzti chikume se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se tik Tiupan San Pablo tik Londres. Chikume tzunti ume pual majtakti tajtakat katka Ishpelua ni munamiktij. (la boda)
Diana katka musunki iwan Carlos yajika yejemet katka mijkwanit insel tik se shikipil chiknawi tzunti ume.
Yaja mikik tik ne techan Paris tik se pual majtakti se metzti chikey se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997)
[[Taanalis:Diana, Princess of Wales 1997 (2).jpg|thumb|Diana, Princess of Wales 1997 (2)]]
2fe03nbid9xf3qi1q1gyg642lhz10o5
Diane Keaton
0
330
8738
2342
2026-01-30T13:18:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q102642]]
8738
wikitext
text/x-wiki
Diane Keaton nesik tik tunal makwil (5) pal ne metzi se (1) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) tik Los Angeles, California tik ne italyu United States.
Katka Diane tekiti pal mawiltiani<ref>actress</ref>, tawawasuani, takwikwilchiwani, wan yaja igustuj wey ikwajkwach. Yaja ipewa katka mawiltia tik Broadway tik ''Hair'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey; 1968) wan ''Play It Again'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi; 1969). Ne achtu wey awilti ipal panu katka tik ''The Godfather'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume; 1972). Yaja tekiti katka sejsenpa iwan ne tatuktiani Woody Allen tik miak cajcasoj.
[[Taanalis:Diane Keaton 2012-1 (cropped).jpg|thumb]]
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Dorothy Deanne Keaton; yaja se Estados Unidoschanejket katka.
Wan ne iteku itukey katka John Newton Ignatius “Jack” Hall. Yaja se Estados Unidoschanejket katka nusan.
Yaja mumachtia katka tik ne wey tamachtiluyan Santa Ana College neman Orange Coast College peroj yaja tesu tami katka mumachtiani. Yaja kiajkawa California wan yaja mijkwani pal Manhattan, New York<ref>Moved from California to New York</ref>; man yaja kikwepilia katka mumachtia tik Neighborhood Playhouse School of the Theatre.
Diane te keman munamiktia katka pero yaja kipia katka ume itiskalkunew. Yejemet intukey Dexter Keaton wan Duke Keaton.
== Ne itekiw: ==
Yaja kichiwki katka miak cajcasoj:
* ''Hair'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey; 1968)
* ''Lovers and Other Strangers'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti; 1970)
* ''The Godfather'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtaktiume; 1972)
* ''Play It Again, Sam'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume; 1972)
* ''The Godfather Part II'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi; 1974)
* ''Annie Hall'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se1977)
* ''Manhattan'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi; 1979)
* ''The Godfather Part III'' (Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti; 1990)
* ''The Young Pope'' (Ume shikipil kashtul se; 2016)
Diane Keaton mikik se tunal majtakti se (11) pal ne metzi majtakti (10) tik shiwit ume shikipil se pual makwil (2025). Anmejemet tesu anmumati ika Diane mikik.<ref>Unknown cause of death</ref>
== Ipanpa ini: ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://www.imdb.com/name/nm0000473/ Official Diane Keaton Profile on Internet Movie Database
https://www.penguinrandomhouse.com/authors/65293/diane-keaton/ Official Diane Keaton Profile on Penguin Random House
https://neighborhoodplayhouse.org/alumni/diane-keaton Official Alumni Diane Keaton Profile on Neighborhood PlayHouse
nxk4j7mawdyopl0kplrv7u5iqjkpdwn
Diego Armando Maradona
0
331
8739
2346
2026-01-30T13:18:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q17515]]
8739
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Diego Maradona Argentina 1986 cup Azteca Stadium.jpg|thumb|Diego Armando Maradona]]
== Diego Armando Maradona ==
Kaj tiktukeytiat '''[[:es:Diego_Maradona|Maradona]]''', yaja nesik se tunal se pual majtakti pal ne metzi majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (30/10/1960). Wan mikik se tunal se pual makwil pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit ume shikipil se pual (25/11/2020).
Yaja se mawiltiani<ref>Futbolista</ref>, [https://www.espn.com.ar/futbol/argentina/nota/_/id/7848229/epicas-diego-maradona-dt-seleccion-argentina-y-el-co-protagonismo-de-martin-palermo tamachtiani mawiltia iwan datka yawaltik]<ref>Entrenador de fútbol</ref> wan [[:es:La_noche_del_10#:~:text=La%20Noche%20del%2010%20fue,un%20total%20de%2013%20episodios.|taketzani]]<ref>Hablador o presentador</ref> Argentino katka.
Yaja mawiltij namej ka ishpan wan ajsik se ojombron mawiltiani ka muchi shijshiwit<ref>Mejores futbolistas de la historia</ref> katka.
== Itekiw ==
* Yaja mawiltiani intzalan ne Shiwit se shikipil shiknawi tzunti se wan ume shikipil. (XX)
* Yaja sujsul wey mawiltiani<ref>Campeón</ref> tik ne taltipakat (México) ka se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen shiwit (1986).
* Yaja ne ukse sujsul wey mawiltiani<ref>Subcampeón</ref> (Italia) tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti Shiwit (1990).
* Yaja mawiltij ka Argentinos Juniors.
* Yaja mawiltij ka Boca Juniors.
* [[Taanalis:Maradona camiseta barcelona.jpg|thumb|Maradona en Barcelona]]Yaja mawiltij ka Barcelona FC.
* Yaja mawiltij ka Napolés.
== Itunal Ichtaka ==
* Isiwaw: Claudia Rosanna Villafañe
* Ipiltzin: Diego
* Isijsiwapiltzin: Giannina, Dalma wan Jana
* Iikawan: Hugo, Raúl, María Rosa wan Claudia
* Ieltiwan: Rita, Elsa wan Ana María.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Diego_Maradona
https://www.espn.com.ar/futbol/argentina/nota/_/id/7848229/epicas-diego-maradona-dt-seleccion-argentina-y-el-co-protagonismo-de-martin-palermo
[[:es:La_noche_del_10#:~:text=La%20Noche%20del%2010%20fue,un%20total%20de%2013%20episodios.|https://es.wikipedia.org/wiki/La_noche_del_10#:~:text=La%20Noche%20del%2010%20fue,un%20total%20de%2013%20episodios.]]
smqbxwwrfegvcbrfh9wakbwq7n3mcrq
Diego Verdaguer
0
332
8740
2354
2026-01-30T13:18:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5274838]]
8740
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Diego Verdaguer en junio de 2016.jpg|thumb]]
== '''Diego Verdaguer''' ==
Miguel Atilio Boccadoro Hernández kaj tiktuketiat : Diego Verdaguer . Yaja nesik tik ne techan Buenos Aires , se takutun ipal Argentina se tunal ume pual chikwasen ne metzi nawi se shikipil tzunti nawi pual majtakti se (26/01/1951) yaja mikit se tunal ume pual chikume se metzi ume shikipil tzunti ume pual ume (27/01/2022) tik ne shiwit yey pual majtakti (70)katka. Yaja wey takwikalismawawasuani<ref>Cantante/ Escritor</ref> wan takwikani<ref>Cantante</ref> katka.
== '''Ne Itunal Ichtaka''' ==
Ne isiwaw itukey Amanda Miguel . Yaja kipia ume ipilawan itukey: Ana Victoria wan Gimena Boccarondo.
== '''Ne Itekiw''' ==
# Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis<ref>Discos</ref> :
# Volveré se shikipil tzunti yey pual kashtul se (1976)
# Inolvidable se shikipil tzunti nawi pual kashtul nawi(1999)
# Corazon Bambino ume shikipil tzunti kashtul nawi (2014)
# Siempre fuimos Dos Iwan Amanda Miguel ume shikipil tzunti yey(2003)
# El mejor show romántico de America iwan Amanda Miguel ume shikipil tzunti chikume (2007).
# Pídeme ume shikipil tzunti majtakti se (2011)
# La Ladrona
# Usted que Haría
# Corazón de Papel
# Kimakaket miak tajtakulis<ref>Premios/ Regalos</ref> ken :
# Latin Grammy Award por Mejor Ranchero Mariachi
# Yaja kichiwki miak ajamachtia:
# Camino al Escenario ume shikipil tzunti se pual (2020)
== '''Ipanpa Ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Diego_Verdaguer
4biecw83eak2pknv7ud1qa3pft3pkxc
Disney
0
333
8741
2363
2026-01-30T13:18:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q8704]]
8741
wikitext
text/x-wiki
'''Walt Disney'''
'''Ipanpa Walt Disney'''
Walt Disney nesik tik ne techan Chicago, Illinois, tik makwil metzti majtakti ume se shikipil chiknawi tzunti se (1901) wan yaja mikik tik ne techan Burbank, California tik kashtul metzti majtakti ume se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) iwan ikukulis ipushpush.[https://es.wikipedia.org/wiki/Walt_Disney#/media/Archivo:Walt_Disney_1946.JPG]
Kwak yaja piltzinchin katka sujsul igustuj Tilkwilua. Katka yaja se piltzin wey tik ne taltikpak iwan “cine” tilkwil. Tik se shikipil se pual yey, katka yaja pewa kumpachiwa.
Disney katka tilkwilua ne iishkalyu Kimichin Mickey wan katka yaja kichiwa ne weyak ulinkwikwil Ichkat istak wan ne chikume pijpiltzitzin.
Katka yaja kineki se mawiltiluyan inpal tuijikniwan yajika katka yaja kichiwki Disneyland tik se shikipil ume pual wan kashtul (1955).
Itijtilkwil nemi tik ne itajkutechan Disney wan tik iweyak ujulinkwikwil ka tejemet tiktasujtat.
[[Taanalis:Walt_Disney_1946_(cropped2).JPG|thumb|Walt Disney 1946 (cropped2)]]
hfbau8xi23hl9ol7lsaq4ajb04fu8eh
Dolly Parton
0
334
8742
2370
2026-01-30T13:18:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q180453]]
8742
wikitext
text/x-wiki
'''Dolly Rebecca Parton''' nesik tik tunal kashtul nawi (19) pal ne metzi se (1) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) tik Pittman Center, Tennessee tik ne italyu United States.
Dolly kinwawasua tajtakwikalis, takwika, wan ktizutzuna sonchiwalis. Yaja itukey ne “Queen of Country.” Iikniwan kishmati yaja pal mawiltia tik tumak ujulinkwikwil ''9 to 5'' (Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual; 1980), ''The Best Little Whorehouse in Texas'' (Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume; 1982), wan ''Rhinstone'' (Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi; 1984).
== Ne itekiw: ==
Dolly kichiwki katka miak yajyawaltakwikalis<ref>CD: Compact Disc</ref>:
[[Taanalis:Dolly Parton accepting Liseberg Applause Award 2010 portrait.jpg|thumb]]
* ''Hello, I’m Dolly'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume; 1967)
* ''Coat of Many Colors'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se; 1971)
* ''Jolene '' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi; 1974)
* ''Love Is Live a Butterfly'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi; 1974)
* ''Here You Com Again'' (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se; 1977)
* ''Eagle When She Flies'' (Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti se; 1991)
* ''Run, Rose, Run'' (Ume shikipil se pual ume; 2022)
* ''Rockstar'' (Ume shikipil se pual yey; 2023)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Avie Lee Caroline Owens; yaja se Estados Unidoschanejket katka.
Wan ne iteku itukey katka Robert Lee Parton Sr. Yaja se Estados Unidoschanejket katka nusan.
Yejemet kipiat katka majtakti ume inujukichkunew; Dolly nemi ne nawi insiwakunew. Yejemet sujsul chichiuk pero ne imiekawan sujsul pajpaki.
Keman Dolly kipia majtakti (10) shiwit, yaja takwika katka tik ne tepustajtaketzalis<ref>radio</ref> ''WIVK'' wan ''WBIR-TV'' tik Knoxville, Tennessee. Yaja kimawawasua katka miak tajtakwikalis pal Skeeter Davis, Kitty Wells, wan Hank Willaims Jr.
Tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967), Dolly musenputzua iwan Porter Wagoner tik ne tepustachialis. Keman Dolly kajkawa katka Porter, yaja kiwawasua katka ne takwikalis “I Will Always Love You.” Tik ne iwansan tayua, Dolly kiwawasua katka ne takwikalis “Jolene.”
Dolly munamiktia katka ishulejyu Carl Dean tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966). Yejemet tesu kipiat katka inpilawan. Carl mikik tik ume shikipil se pual makwil (2025).
Dolly ko wey ajamachti pal chichiuk pijpiltzitzin. Ne Imagination Library tatakulia katka anka chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi wan se (999,999 & 1) ajamachti pal miak tejtechan tik ne italyu United States. Ne kalamachti Library of Congress kishmati ne takwikani ika yaja kipalewia tuijikniwan inweli amatachiat. <ref>Helped people be able to read</ref>
== Ipanpa ini: ==
<references />
== Ijilpika: ==
* https://dollyparton.com/ Official Dolly Parton Website
* https://imaginationlibrary.com/ Imagination Library Official Website
* https://www.loc.gov/ Library of Congress Official Website
mxe88ri6rrnhsg0yvb57mvpfr9on3pv
Don Johnson
0
335
2373
2372
2026-01-29T23:25:09Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
2372
wikitext
text/x-wiki
= Don Johnson =
Donald Wayne Johnson (1949-) kaj tiktukeytiat '''Don Johnson''' tapajtiani wan takwikani estadounidensechanej.
[[Taanalis:Don Johnson-1.jpg|thumb|Don Johnson ne shiwit 1989]]
== Ne itunal ichtaka ==
Don Johnson nesik tik ne techan Flat Creek, Misuri, wan weya tik Kansas katka. Imiekawan sujsul chichiuk katka. Ne shiwit 1967, pejtuk mumachtia tik ne Tamachtiluyan Universidad de Kansas wan nemanha ne American Conservatory Theater tik ne techan San Francisco.
Yaja kipia yey ikman isiwaw wan ume katka tajtapajtiani [[:es:Melanie_Griffith|Melanie Griffith]] wan Patti d'Arbanville. Don Johnson kipia makwil pijpipil, wan ume tajtapajtiani Dakota Johnson wan Jesse Johnson. Isiwaw itukey Kelley Phleger.
== Ne itekiw ==
Johnson pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1969. Ne achtu ujulinkwikwil tesu yek katka. Nemanha, ne shiwit 1984, pejtuk series tik ne televisión "[[:es:Miami_Vice|Miami Vice]]", ken mawiltia ne tajpiani Sonny Crockett katka. Miami Vice sujsul wey katka tik ne EEUU, Europa, Japón wan América Latina. Senpa, pejtuk sujsul yek series ne shijshiwit nawi pual majtakti : "Nash Bridges". Nemanha, yaja mawiltia tik ne sujsul wey ujulinkwikwil katka : "The Hot Spot " (ne shiwit 1990), "Django Unchained" (ne shiwit 2012), "Knives Out" (ne shiwit 2019).
Yaja takwikani nusan. Itakwika pal ne series "Miami Vice" miak tajtakwikalis katka, wan kipia discos nusan katka : "Heartbeat" (ne shiwit 1986).
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Don_Johnson
# https://es.wikipedia.org/wiki/Miami_Vice
# https://es.wikipedia.org/wiki/Melanie_Griffith
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Don_Johnson
https://www.imdb.com/name/nm0000467/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_3_nm_5_in_0_q_don%2520johnso
0u2q1tg8opwxcrec7behrr451jvayft
Dounia
0
336
8743
2376
2026-01-30T13:18:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q109020964]]
8743
wikitext
text/x-wiki
= Dounia =
Dounia ulinkwikwil Canadachanej.
9k7qv3zy4ugnuoswgiao1rquipjk42m
Dr. David Joaquín Guzmán
0
337
2380
2379
2026-01-29T23:25:09Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2379
wikitext
text/x-wiki
== Dr. David Joaquín Guzmán ==
[[Taanalis:David Joaquín Guzmán.jpg|thumb|Dr. David J Guzmán]]
Yaja tiktukeytiat [[:es:David_Joaquín_Guzmán|David Joaquín Guzmán]], yaja nesik se tunal kashtul pal ne metzti chikyey tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti se pual yey (15/09/1843) tik ne techan [[:es:San_Miguel_(El_Salvador)|San Miguel]], yaja se Tatuktiani<ref>Político</ref>, Tapajtiani<ref>Médico</ref>, Tawawasuani<ref>Escritor</ref> katka. Yaja mumachtij ne shuchit, wan ne kojkojtanchanejket, wan yaja kiwawasuj ne takwikalis pal ne panti. Yaja mikik se tunal se pual pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey. (20/01/1927) ka Kuskatan se takutun ipal tutalyu Kuskatan.
== Itekiw ==
Yaja mumachtij tik ne wey tamachtiluyan “[https://web.archive.org/web/20250219015606/https://universidades.gt/universidades/universidad-san-carlos-de-guatemala San Carlos]” ka kwawtemalan<ref>[[:es:Guatemala|Guatemala]]</ref> wan yajki ka Europa tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti yey pual ume (1862) wan yaja tamik mumachtia Tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti yey pual chiknawi (1869) ka [[:es:Francia|Francia]] wan yaja walaj ka Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunto yey pual majtakti (1870)
[[Taanalis:Museo Nacional de Antropología Dr. David J. Guzman, El Salvador.JPG|thumb|Ne Kaltailwitialis: “MUSEO NACIONAL DE ANTROPOLOGIA Dr. DAVID J GUZMAN”]]
Yaja kichiwki ne Kaltailwitialis<ref>Museo</ref>: “[https://www.cultura.gob.sv/marco-institucional/direccion-nacional-de-museos-y-salas-de-exposicion/museo-nacional-de-antropologia-muna/ MUSEO NACIONAL DE ANTROPOLOGIA Dr. DAVID J GUZMAN]” ini kaltailwitialis nesik se tunal kashtul se pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual yey (16/10/1883) wan yaja nemik keman ne achtu tatuktuani. Tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti yey pual majtakti ume (1872) yaja tekitki keman tamawawasuani pal ne kaltatuktiani Santiago Gonzáles.
== Itunal Ichtaka ==
Ne Iteku itukey katka Joaquín Eufrasio Guzmán wan inan itukey katka Ana Martorell, yaja munamiktij iwan Maria Delfina Escalón iwan yaja kipiatuya makwil ipijpipil. Ne achtu itukey katka Graciela nemanha nesik: Joaquín neman nesik: Eufrasio neman Virginia neman Héctor wan ne pitzut David. Yaja nemik ka [[:es:Costa_Rica|Costa]] [[:es:Costa_Rica|Rica]] wan Nikanhanawak<ref>[[:es:Nicaragua|Nicaragua]]</ref> intzalan ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual kashtul se (1896) wan se shikipil chikyey tzunti nawi pual kashtul yey. (1898) wan yaja mikik se tunal se pual pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey. (20/01/1927) ka Kuskatan se takutun ipal tutalyu Kuskatan.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/David_Joaqu%C3%ADn_Guzm%C3%A1n
https://web.archive.org/web/20250219015606/https://universidades.gt/universidades/universidad-san-carlos-de-guatemala
https://es.wikipedia.org/wiki/Francia
https://www.cultura.gob.sv/marco-institucional/direccion-nacional-de-museos-y-salas-de-exposicion/museo-nacional-de-antropologia-muna/
https://es.wikipedia.org/wiki/Costa_Rica
https://es.wikipedia.org/wiki/Nicaragua
https://es.wikipedia.org/wiki/Guatemala
hxg4g1a5tu0c3e9op5xk8dodzwhjv9x
Drake Bell
0
338
8744
2387
2026-01-30T13:18:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q261812]]
8744
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Drake Bell 2019 by Glenn Francis (cropped).jpg|thumb|Drake Bell]]
== Drake Bell ==
Kaj tiktukeytiat "Jared [[:en:Drake_Bell|Drake Bell]].". Yaja nesik tik New Port Beach, California se takutun ipal italyu Estados Unidos se tunal se pual chikume pal ne metzti chikwasen<ref>junio</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (27/06/1986) wan teuk mimi. Yaja se takwikaliswawasuani<ref>escritor de canciones</ref> wan yawaltakwikalischiwani <ref>productor de discos</ref>. Yaja se ujulinkwikilchiwani "[https://www.youtube.com/channel/UCNqFPXuDk4dVgA5-Lz5AoHg Drake Bell]".
== Itekiw ==
Yaja kinchiwa chikume yajyawaltakwikalis kaj intukey
Telegraph (ume shikipil makwil/2005)
It's only time (ume shikipil chikwasen/2006)
Ready Steady Go! (ume shikipil majtakti nawi/2014)
The Lost Album (ume shikipil se pual/2020) wan
Non-Stop Flight (ume shikipil se pual nawi/2024) kaj miak tuijikniwan kikuat, tesu akaj weli kinimakat ukchupi yawaltakwjkalis ken yaja
Yaja tekiti katka iwan Nickelodeon tik The Amanda Show (intzalan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi/1999 wan ume shikipil ume/2002), Drake & Josh (intzalan ume shikipil nawi/2004 wan ume shikipil chikume/2007), nek ne serie The Fairly OddParents (intzalan ume shikipil majtakti se/2011 an ume shikipil majtakti nawi/2014).
Yaja tekiti tik Spider-Man tik the Disney XD series Ultimate Spider-Man (intzalan ume shikipil majtakti ume/2012 wan ume shikipil kashtul ume/2017) wan tik Disney XD media.
Kimakaket majtakti takulis Kid's Choice Awards, se Teen Choice Award wan se Young Artist Award.
== Itunal ichtaka ==
Ne iteku itukey Joe Bell wan ne inan itukey [[:en:Robin_Bell_Dodson|Robin Bell Dodson]].
Yaja kipia se pipil. Ne achtu isiwaw itukey katka Janet Von Schmeling.
Munamiktijket tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2018) wan muajkawket tik ume shikipil se pual yey (2023.)
Tesu kipia isiwaw wan tesu kipia ipijpipil. Se iipan inoya taketza nahuatl wan ukse iipan inoya taketza purepecha.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Drake_Bell</nowiki>
<nowiki>https://www.youtube.com/channel/UCNqFPXuDk4dVgA5-Lz5AoHg</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Robin_Bell_Dodson</nowiki>
lew8ii3wih8lkmau7fzmh5e91zvddnb
Durango
0
339
8745
2395
2026-01-30T13:18:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q79918]]
8745
wikitext
text/x-wiki
'''Durango''' (muchi itukay tik kastiyaj: ''Estado de Durango'') se estadoj tik [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
fuo1rq2fw9f3slhobb9n0d5sl4p5s09
Dwayne Johnson - Ne Tet
0
340
8746
2407
2026-01-30T13:18:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q10738]]
8746
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Dwayne Johnson 2013.jpg|thumb]]
== '''Dwayne Douglas Johnson.''' ==
[[:es:Dwayne_Johnson|Dwayne Douglas Johnson]] kaj tiktukeytiat: Ne Tet.<ref>la roca (piedra)</ref> Yaja nesik ne techan tik Hayward se California ipal Estados Unidos; se tunal ume pual nawi pal ne metzti makwill tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972).
Yaja se tasumani<ref>peleador, luchador</ref>,nusan mawiltia: Futbol Americano katka, wan yaja se sital ne tepustachialis.
== '''Ne itunal ichtaka.''' ==
=== Imiekawan<ref>Su familia</ref>'':'' ===
Yaja se [[:es:Samoa|Samoa]]<nowiki/>chanej.<ref>Uso de gentilicio: Samoa - chanej: para referirse al lugar </ref>
Ne iteku se tasumani katka. Ne itajtatanoy nusan se tasumani katka; wan itatanoy Peter Maivia ne tatuktiani<ref>Jefe de aldea.</ref> ka Samoa katka.
Ne munamiktia<ref>casarse</ref> iwan Dany García ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997). Wan yaja ne munamiktia senpa iwan Lauren Hashian ne ume shikipil kashtul nawi [https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/10147/Dwayne%20Johnson%20-%20The%20Rock (2019).]
=== Mumachtia: ===
Ne mumachtia<ref>aprender </ref> achtu ka Richmond Road ipal Estados Unidos ukse ka President Willoam McKinley High School se Honolulu ipal Hawái.
[[Taanalis:Dwayne Johnson star (Hollywood Walk of Fame stars).jpg|thumb]]
== '''Tepustachialis.''' ==
Sejsekisan:
* Star Trek: Voyager.
* [https://www.sensacine.com/actores/actor-38755/filmografia/ The Mummy Returns.]
* The Scorpion King.
* Fast & Furious 5, 6, 7 wan 8.
* Jumanji 1 wan 2.
* Jungle Cruise 1 wan 2.
* The Scorpion King Reboot.
[[Taanalis:Punk vs. Rock 2013.jpg|thumb]]
== '''Ipanpa uni.''' ==
<references />
== '''Ijilpika.''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Dwayne_Johnson
https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/10147/Dwayne%20Johnson%20-%20The%20Rock
https://es.wikipedia.org/wiki/Samoa
https://www.sensacine.com/actores/actor-38755/filmografia/
https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view
https://allnawat.com/?fbclid=IwY2xjawE825lleHRuA2FlbQIxMAABHXNt1RkJo7bxb-qEDQVnPuVdrqU0WIf4cTpuAeWLkoLtkyTnzCVbksWqJw_aem_PCXjzs6FV_YIgg668YiUsQ
kp8lqdhe2aymoshn6j3gpdgm7kianeu
EE. UU.
0
341
2409
2408
2026-01-29T23:25:11Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2408
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]
qniyczxovixrjg6k5swkp5fyhphi5e6
EEUU
0
342
2411
2410
2026-01-29T23:25:11Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2410
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]
qniyczxovixrjg6k5swkp5fyhphi5e6
ESA
0
343
2413
2412
2026-01-29T23:25:11Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2412
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]
qniyczxovixrjg6k5swkp5fyhphi5e6
Edgar Allan Poe
0
344
8747
2417
2026-01-30T13:18:26Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q16867]]
8747
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|thumb|Edgar Allan Poe Yaja tamachtiani pal casoj kutu katka]]
'''[[:es:Edgar_Allan_Poe|Edgar Allan Poe]]:''' yaja se tawawasuani katka.
== '''Kaj yaja katka?''' ==
Yaja tamachtiani pal casoj kutu katka.
== '''Kan nesik katka?''' ==
[[:es:Edgar_Allan_Poe|Edgar Allan Poe]] nesik tik ne techan Boston, Estados Unidos.
Yaja nesik se tunal chikume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti
chiknawi katka.
== '''Ne imiekawan''' ==
Ne inan itukey [[:en:Eliza_Poe|Elizabeth Arnold Poe]] katka wan ne iteku itukey [[:es:David_Poe_Jr.|David Poe]] katka.
Ne isiwat itukey Virginia Clemm katka.
== '''Kan mumachtia katka?''' ==
Yaja mumachtia tik ne tamachtiluyan ka Virginia katka wan tik ne tamachtiluyan pal ne tajtajpianimet ka Estados Unidos katka.
Yaja mikik se tunal chikume pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi katka.
== I'''tewiw''' ==
* [[:es:El_gato_negro|El gato negro]]
* [[:es:El_pozo_y_el_péndulo|El pozo y el péndulo]]
* [[:es:El_pozo_y_el_péndulo|Los crímenes de la calle morgue]]
* [[:es:El_retrato_oval|El retrato oval]]
* El corazón de la torta
* Lana ración de Arthur Gordon Pym
* El cuervo
* La carta robada
* El escarabajo de oro
* La caída de la casa Usher
== Ipanpa uni ==
<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/El_gato_negro</ref>
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Eliza_Poe
[[:es:David_Poe_Jr.|https://es.wikipedia.org/wiki/David_Poe_Jr.]]
https://es.wikipedia.org/wiki/Edgar_Allan_Poe<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Edgar_Allan_Poe</ref>
https://es.wikipedia.org/wiki/El_gato_negro
dn9powfepyrik7ysbyvri8v5uykoku4
Editar:Editar
0
345
2428
2427
2026-01-29T23:25:12Z
Jon Harald Søby
5
10 revisiones importadas
2427
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Incubator:Editar]]
tqbbo26ha7fbi2w1zgxvq8ff7cnjzv4
Eduardo Galeano
0
346
8748
2432
2026-01-30T13:18:28Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q44575]]
8748
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Eduardo Galeano ltk (cropped).jpg|left|thumb|Ne wey tawuawuasuani Eduardo Galeano ]]
== Eduardo Germán María Hughes Galeano ==
Eduardo Germán María Hughes Galeano kaj tiktukeytiat [[:es:Eduardo_Galeano|Eduardo Galeano]]. Yaja nesik tik Montevideo se tunal yey pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil ume pual (3/09/1940). Wan mikik tik Montevideo se tunal majtakti yey pal ne metzti nawi se tik ne shiwit ume shikipil kashtul (12/04/2015).
Iteku se Eduardo Hughes Roosen wan inan se Licia Esther Galeano Muñoz katka. Yaja katka se yektaliani<ref>Mecanico u obrero de fabrica</ref>, wan tekitini<ref>Trabajador</ref>, wan takwikwiluani<ref>Dibuante</ref>, wan tawikani<ref>Mensajero</ref>, wan tapalewiani<ref>Atencion al cliente</ref>.
== Itekiw ==
Yaja se wey tawawasuani<ref>Periodista</ref>. ne ajamachti pal amatachiat, ''[[:es:Las_venas_abiertas_de_América_Latina|Las venas abiertas de América Latina]]'' tik ne shiwit se shikipil yey pual majtakti se (1971) wan ''[[:es:Memoria_del_fuego|Memoria del fuego]]'' tik ne shiwit se shikipil nawi pual chikume (1986), kipatak tik se pual tajtaketzalis.
== Ajamachti ==
{| class="wikitable sortable"
!Shiwit
!Intukey
|-
|1963
|''Los días siguientes''
|-
|1964
|''China''.
|-
|1966
|''Los colores''
|-
| rowspan="3" |1967
|''Guatemala, país ocupado''
|-
|''Reportajes''
|-
|''Los fantasmas del día del león y otros relatos''
|-
|1968
|''Su majestad el fútbol''
|-
| rowspan="3" |1971
|''Las venas abiertas de América Latina''
|-
|''Siete imágenes de Bolivia''
|-
|''Violencia y enajenación''
|-
|1972
|''Crónicas latinoamericanas''
|-
|1973
|''Vagamundo''
|-
|1975
|''La canción de nosotros''
|-
|1977
|''Conversaciones con Raimón''
|-
|1978
|''Días y noches de amor y de guerra''
|-
|1980
|''La piedra arde''
|-
|1981
|''Voces de nuestro tiempo''
|-
|1982-1986
|''Memoria del fuego''
|-
|1984
|''Aventuras de los jóvenes dioses''
|-
| rowspan="2" |1985
|''Ventana sobre Sandino''
|-
|Contraseña
|-
| rowspan="2" |1986
|''La encrucijada de la biodiversidad colombiana''
|-
|''El descubrimiento de América que todavía no fue y otros escritos''
|-
|1988-2002
|''El tigre azul y otros artículos''
|-
|1962-1987
|''Entrevistas y artículos''
|-
| rowspan="2" |1989
|''El libro de los abrazos''
|-
|''Nosotros decimos no. Crónicas (1963/1988)''
|-
| rowspan="2" |1990
|''América Latina para entenderte mejor''
|-
|''Palabras. Antología personal''
|-
|1992
|''Ser como ellos y otros artículos''
|-
| rowspan="2" |1993
|''Amares''
|-
|''Las palabras andantes''
|-
|1994
|''Úselo y tírelo''
|-
|1995
|''El fútbol a sol y sombra''
|-
|1998
|''Patas arriba. La escuela del mundo al revés''
|-
|1999
|''Carta al ciudadano 6.000 millones''
|-
|2001
|''Tejidos. Antología''
|-
|2004
|''Bocas del tiempo''
|-
|2006
|''El viaje''
|-
|2007
|''Carta al señor futuro''
|-
| rowspan="2" |2008
|''Espejos''
|-
|''La resurrección del Papagayo''
|-
|2011
|''Los hijos de los días''
|-
|2015
|''Mujeres. Antología''
|-
|2016
|''El Cazador de Historias'' (Póstumo)
|}
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Eduardo_Galeano
https://es.wikipedia.org/wiki/Las_venas_abiertas_de_Am%C3%A9rica_Latina
https://es.wikipedia.org/wiki/Memoria_del_fuego
gyvihnwc8eiz5kivn66yyeqccz0xeqr
Eiichirö Oda
0
347
8749
2438
2026-01-30T13:18:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2010]]
8749
wikitext
text/x-wiki
Kaj tiktukeytiat [[:es:Eiichirō_Oda|Eiichirö Od]]<nowiki/>a nesik se tunal se pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul (01-01-1975) tik ne Kumamoto se takutun ipal italyu Japón.
Yaja se tilkwilchiwani<ref>Mangaka (dibujos sin color)</ref> wan kitajkwiluj wanted 1992, Kami kara mirai no present 1993, The Lonely Demon 1993, One Piece 1997
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017) Oda kitekiti iwan [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Akira_Toriyama Akira Toriyama] wan Mitsutoshi Shimabukuro pal kichiwket se casoj tik one-shot itukey katka Cross Epoch yajini casoj kipiak tijtilkwil Dragon Ball wan nusan [[:es:One_Piece|One Piece]], yejemet kinemit sujsul tipakiket iwan ne majtakti shiwit itekiti One Piece
== Ne itekiw ==
Yaja kichiwki:
* '''One Piece''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume wan an (1997- presente)
* '''Wanted!''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998)
* '''God´s Gift for the Future''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
* '''Itsuki yakou''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
* '''Monsters''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi (1994)
* '''Romance Dawn''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (takutun ume<ref>Segunda edición </ref>, 1996)
== Ne ichtaka itunal ==
Ne isiwaw itukey Chiaki Inaba, yejemet kinhishmatket tik ne metzti majtakti ume pal ne shiwit ume shikipil yey (diciembre 2003) tik ne Jump Festa 2004.
Yaja munamiktij iwan Chiaki Inabatik ne shiwit ume shikipil nawi (2004).
yaja kipia siwapíltzin nesik tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006) wan se píltzin nesik tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009)
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Eiichir%C5%8D_Oda
https://es.wikipedia.org/wiki/One_Piece
52caiezh4a48h3r7hs9j44287fq46hc
Eiichirō Oda
0
348
2446
2445
2026-01-29T23:25:13Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
2445
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Eiichiro Oda sign.svg|thumb]]
Eiichirō Oda (尾田 栄一郎 ''Oda Eiichirō)'' kaj tiktukeytiat Odacchi Oda Eiichirō nesik se tunal se pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul(1975) tik ne techan Kumamoto, takutun ipal ne italyu Japón.
Yaja se wey Takwikwiluani<ref>Caricaturista, diseñador, dibujante, Mangaka</ref>.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
* One Piece (1997 – Anhan)
* Wanted! (1998)
* God´s gift for the future (1993)
* Itsuki Yakou (1993)
* Monster (1994)
* Romance Dawn (1996)
* Dragon Ball x One Piece: Cross Epoch (2007)
* One Piece x Toriko x Dragon Ball Z: Cross Epoch (2013)
== Kimakaket miak tajtakulis ken: ==
* Premio Tezuka (1992), Wanted
* Hot Step Award (1997), One Piece
* Japan Cartoonists Association Award (2012)
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan<ref>Su madre</ref> itukey Mieko Oda, yaja se Japónchanej, wan ne iteku<ref>Su padre</ref> itukey Seiichiro Oda, yaja se Japónchanej
Ne isiwaw itukey Chiaki Inaba, yaja se Japónchanej, yaja kipia ume ipijpipil<ref>Hijas</ref>.
Yaja tekitki ken se Takwikwiluani tik Shūeisha Inc. Yaja munamiktij iwan Chiaki Inaba tik ne shiwit ume shikipil nawi (2004).
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
[[:es:Eiichirō_Oda|Eiichirō Oda - Wikipedia, la enciclopedia libre]]
https://web.archive.org/web/20230207153009/https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-06-14/one-piece-manga-sets-guinness-world-record-for-copies-printed-for-comic-by-single-author/.89275
https://web.archive.org/web/20230625015250/https://www.thegrandline.com/odaaeraint.htm
https://web.archive.org/web/20230207144605/https://www.animenewsnetwork.com/news/2013-11-21/one-piece-manga-has-345-million-copies-in-print-worldwide
https://apricot.com/~fuu/paradise3/oda/index.html
du8jlcghw5jnlo1xabjg6w7caypn7jn
Ejekat (takwikalis)
0
349
2463
2462
2026-01-29T23:25:14Z
Jon Harald Søby
5
16 revisiones importadas
2462
wikitext
text/x-wiki
Ne Ejekat se [[takwikalis]].
== '''EJEKAT (Viento)''' ==
[[Taanalis:Cherry tree moving in the wind 1.gif|thumb|400x400px|
'''<big>EJEKAT ([https://www.culturagenial.com/es/poemas-de-la-naturaleza/ Viento])[https://www.culturagenial.com/es/poemas-de-la-naturaleza/]</big>'''<ref>https://www.culturagenial.com/es/poemas-de-la-naturaleza/</ref>
'''<big>[[:es:Octavio_Paz|O]]</big>'''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Octavio_Paz</ref>'''<big>[[:es:Octavio_Paz|CTAVIO PAZ]]</big>''' '''Tawawaasuani wan Takwikaliani''' -'''Itukay pal ne nesik:''' Octavio Irineo Paz Lozano '''-Nesik:''' Ne tunal ume pual majtaktik se tikne mezti yey tik ne shiwi se shikipil chiknawi tzunti majtaktik nawi wey techan pal ne Mexico '''-Mikik:''' Ne tunal majtaktik chiknawi tik ne metzti nawi tik ne shiwi se shikipil chiknawi tzunti, se shikipil chiknawi tzunti, Wey techan pal ne Mèxico''' ''']]
Takwikat ne Ijiswat
Mijtutit ne Atzaput tik ne Atzaputal
Muyawalua ne ishuchiw
Ishuchiw Ejekat, tesu pal ne shuchital
Mijmishti wan Mijmishti
Patanit kuchit, kwawitchin pal ne Tepejekat;
Ka nujme ka ikajku
Muyawalua inwan yejemet, kipia wey itunal tesu
Ka nujme ka ikajku;
Ijtzilika ne Akat pal ne Amapolaj
wan se amapolaj mupetztilia isel
wan patani tik ne Ejekat iteputza kimima ne at wan
kitilana senpa
Naja tesu nidatka
nuweyka nipatani, Tawil, kimima ne at wan
kitilana sempa
muchi pal ne Ejekat
wan ne Ejekat Tepejekat nemi mujmusta pashalua
mujmujta yawi, mujmujta nejnemi
== Octavio Paz ==
== '''<small>IPANPA UNI</small>''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Octavio_Paz
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
q6r9pp84w6eczus2okyl5wet4yp89s8
Ejestadoj Senputzujtuk ipal America
0
350
8750
2480
2026-01-30T13:18:34Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q30]]
8750
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Ejestadoj Senputzujtuk ipal America'''<br>'''United States of America'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of the United States.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:US-GreatSeal-Obverse.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:United States (orthographic projection).svg|200px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 310,232,863
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 9,631,418 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Washington D.C.]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Joe Biden]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Inglestaketzalis|Ingles]], 22 [[Metzalitaketzalis|metzalitaketzalis wan sejseuk taketzalis]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[dolar]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | Ijtik UTC -6:00 (Central) wan UTC -4:00 (Pacific)
|-
|
|}
[[Taanalis:NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg|200px|thumb|left|Ne techan mas wey ipal ne ESA itukay New York.]]
Ne '''Ejestadoj Senputzujtuk ipal America''' o ESA (o '''Estados Unidos''', EEUU o USA) se tal tik ne weytal ipal [[Ajkuik America]]. Kiyawaluat [[Meshijku]] ka tatzinu wan [[Canada]] ka ajkuikpa; tik ne ladoj kan kalaki ne tunal muajsi ne [[Nejmachat]], wan ka taneshkan nemi ne weyat [[Atlantico]]. Estados Unidos se sujsul wey tal ne kipia 50 [[taltakutun]] (itukay [[Estadoj|ejestadoj]]) wan nusan ne District of Columbia kan nemi ne weytechan, itukay [[Washington D.C.]] Ikman, tik ne tajtal ne ashan muilwiat ESA nemituyat ne tejtechan [[Navajo]], [[Cheroki]], [[Cree]] wan sejseuk. Ashan ne chanejket ipal Estados Unidos nemit mas que 310 millones. Ne tumin ipal Estados Unidos itukay [[dolar]]. Tik USA taketzat ne [[Inglestaketzalis|Ingles]] wan 22 [[metzalitaketzalis]]; nusan miak taketzat uksejse taketzalis, ken ne [[Castillajtaketzalis]]. Ne [[tatuktiani]] ipal Estados Unidos itukay [[Joe Biden]].
[[Taanalis:Capitol_Building_Full_View.jpg|400px|thumb|left|Ini ne weykal ipal ne kalpuli ipal ne ESA tik Washington D.C.]]
[[Taanalis:Map_of_USA_with_state_names_2.svg|450px|thumb|center|Ini mapa techilwitia ken intukay ne 50 estadoj ipal ne ESA. Alaska wan Hawaii te nemit kan muitat tik ini mapaj. Pal tikwepa mas wey, shikchiwa klik ijpak.]]
[[Taanalis:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County-1396x955.png|700px|thumb|center|Ini mapaj techilwitia, nujme tik ne ESA, ká ne techan ne kipiatuya mas tukniwan tik ne shiwit 2000. Ne itachishka se takutun techilwia ká nemit sea miak ijtik ne takutun. Kan itachishka naranjaj, uni kan nemit mas Metzali que uksejse techan. Kan nemi rosadoj, uni kan nemit mas Meshijkat.]]
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [http://www.firstgov.gov/Espanol/index.shtml Ne Kalpuli ipal ESA]
{{Ajkuik America}}
[[Takutun:Ajkuik America]]
__NOTOC__
2bjj1y15mv1906vsycnd3isjx9626fb
El General Edgardo Armando Franco
0
351
8751
2483
2026-01-30T13:18:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q351019]]
8751
wikitext
text/x-wiki
= El General Edgardo Armando Franco =
Kaj tiktukeytiat Edgardo Armando Franco, yaja nesik tik ne Panamá ne tunal pual chikume pal ne metzi chiknawi tik ne shiwit, se shikipil shiknawi tzunti yey pual chiknawi (27/09/1969) wan Kaj titukeytiat El General . Yaja ne takwikane <ref>cantante</ref>inson rapero wan reggae en español wan dancehall panameño.
== ITEKIW ==
Te kichiwa son tik ne ume shikipil nawi (2004).Ne tuijikniwan ishtiyaka tatajtanit : taika kichiwa ne son ? Yaja namej pilzin<ref>joven</ref> kineki takwikane inson.Kunij yaja kishmati ne Biblia wan melka man kineki takwikane inson katka.Peroj ume shikipil chikume (2007) an yaja kineki Testigo de Jehová.
== ITUNAL ICHTAKA ==
Ne inan Catalina Lowe se siwat jamaicanochanej wan iteku Victor Franco se kakat Trinidad y Tobagochanej. Yaja tikneki chiknawi iniltiwan wan chiknawi inikawan. Yaja pewa katka tik ne tekiti tik ne shiwit chikwasen katka (6). Yaja pal tik ne shiwit majtakti ume (12) pewa pejki tawawasuani inson..Achtu yawaltakwikalis<ref>discos de musica</ref> tuteytiat Pu tun tun, se shikipil chiknawi tzunti chiknawi pual katka , (1990)
IPAMPA INI
<references />
IJILPIKA
https://es.wikipedia.org/wiki/El_General
[[Taanalis:Panama flag.png|thumb|Bandera de Panama]]
https://www.jw.org/es/biblioteca/videos/#es/mediaitems/SeriesTruthTransforms/pub-jwbvs_201612_1_VIDEO
qm7iuahmh3fi790xr7i2s0gpe8pk4xb
El Salvador
0
352
2487
2486
2026-01-29T23:25:16Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2486
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kuskatan]]
4w1lcmf4bhvtf7nibmlmjfy3z9f4px9
El Salvador es bello Kuskatan galanchin
0
353
2491
2490
2026-01-29T23:25:16Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2490
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Cerro El Tacuazin el salvador.jpg|thumb]]
Tepet ne Takwatzín
Tepetakwatzin/ Takwatzin Tepet
Nemi itzalan ne tejtechan San Pedro Masawat, wan Santiago Nunualku, italkutun La Paz Kuskatan.
Tamatilis ikman:
Tik ne shiwit pal 1833 (se shikipil chikwey tzunti senpual majtakti yey)
Tik ini tepet ne ijikman Anastasio Aquino, minashki ipal ne tajtajpianimet ika kitemuatuyat pal kimiktia.
Anastasio Aquino, tasumatuya pal tamakishtia ne imanujwan ijikman, ika tesu muwikatuyat yek inwan yejemet wan pal mukwepat ne intajtal taichtekitiwit.
Inpanpa ne itejtekuyumet tajtal ikman.
Referencias bibliográficas
<ref>https://www.facebook.com/ElSalvadorEsBelloSV/posts/cerro-el-tacuazin-ubicado-entre-los-municipios-de-san-pedro-masahuat-y-santiago-/2406786692771271/</ref>
p308dl9vklzimsmeoole1anptysu06d
Eliza Burt Gamble
0
354
2497
2496
2026-01-29T23:25:17Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
2496
wikitext
text/x-wiki
== '''Eliza Burt Gamble''' ==
Eliza Burt Gamble nesik tik ne techan Concord tik Michigan, se takutun ipal Estados Unidos, se tunal nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual se (1841) wan mikik se tunal kashtul ume pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920).
Yaja tamachtiani wan tamawawasuani katka.
[[Taanalis:Signature of Eliza Burt Gamble.png|thumb]]
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne inan itukey katka Florida Horton wan ne iteku itukey katka Luther Burt Jr. Yaja kipiak se ipipi. Ne ipipi itukey katka Melissa, yaja kipiak se pual ume shiwit keman Eliza nesik. Ne iteku mikik se tunal se pual chikume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual yey (1843) wan ne inan mikik se tunal nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul ume (1857) keman Eliza kipiak kashtul se shiwit. Pal kipiak tumin, yaja pejki kimachtia tik tajtamachtiluyan tik Concord, Michigan. Nemanha makwil shiwit, yaja panuk ne itekiw wan pejki tekiti ken tapalewiani pal ne tamachtiluyan tatuktiani.
Eliza munamiktij iwan James Gamble tik Michigan se tunal nawi pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual makwil (1865). Yaja kipiak yey ipilawan. Yejemet itukey katka Willian, Helen wan Kate, melka Kate mikik keman yaja chikitik.
Tesu tikmati su yaja yajki ka wey tamachtiluyan. H.L Mackens tamawawasuj Eliza yajki ka wey tamachtiluyan melka nemi se amat ka Maud Thompson tamawawasuj pal Ethel Waxman tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikyey (1908) man, Thompson kilwij Eliza mumachtia isel.<ref>Autodidacta. Lit. se enseño ella sola.</ref>
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:The evolution of woman - an inquiry into the dogma of her inferiority to man (IA cu31924031728763).pdf|thumb]]
Eliza Burt Gamble tamawawasuj yey amachti: The Evolution of Woman, The God-Idea of the Ancients, The Sexes in Science and History. Iwan ini ajamachti Eliza kinekik kipata ne yultaketzalis inpanpa ne tajtakamet ukchupi ne sijsiwatket wan ka ne tajtakamet nemi pal tuktiat maya ika yejemet nesiket tajtakamet.
Keman yaja yultuk katka, yajasan tamawawasua pal kipata ne tajtakamet tatuktialis<ref>Patriarcado. Lit. el mandato de los hombres.</ref>. Eliza Burt Gamble taketzki ipanpa ne '''ciencia''' maya ipanpa ne tajtakamet, yajasan kita ka sijsiwatket wey<ref>Importante.</ref>. Eliza amatachijki ne iamachti Darwin “El origen de las especies”. Ne tuijikniwan wan Darwin nusan yultaketzki ne iamachti kilwitijtuya ne tajtakamet nemi kinjpak ne sijsiwatket melka Eliza kilwij ka tesu kia nè katka. Yaja yultaketzki iamachti Darwin kilwitijtuya ne sijsiwatket nemi kinjpak<ref>Son superiores. Lit. estan arriba, sobre</ref> ne tajtakamet, yajika, yaja kinekik ne sijsiwatket kipiatuyat tamakishtilis.<ref>Derechos, libertades.</ref>
Eliza kimatki ne sijsiwatket nemil pal welit kikiwit ne tatuktiani pal ne intalyu. Tik ne shijshiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual (1860) yaja kipalewij pal ne sijsiwatket musenputzualis<ref>Reunión</ref> pal welit kikwit se tatuktiani. Yaja tamawawasuj ajamachti ipanpa ne sijsiwatket tamakishtilis<ref>Derechos de las mujeres</ref>, yaja tanutzak ipanpa ne sijsiwatket tamakishtilis nusan. Yaja kimatki welit kikwit tatuktiani maya ne achtu takutun tik ne ujti pal ne sijsiwatket wan ne tajtakamet sanse.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual se(1882) Eliza Burt Gable kipanuk se shiwit amatachijki tik ne Library of Congress kalamachti pal kiajsi amachti ka kilwitia ne sijsiwatket wan ne tajtakamet sanse. Neman ini shiwit yaja tamawawasuj ne iamachti The Evolution of Woman. Tik ini amachti yaja kilwij ne yultaketzalis tik ne tuijikniwan nesik ipanpa ne sijsiwatket najnan wan ipanpa yejemet ishtikaya kinpalewiat. Yaja kilwij ka ne tajtakamet kinashtiwit ne dajdatka ne sijsiwatket kichiwat tik ne shijshiwit panutiwit. Eliza Burt Gambe kimatki sijsiwatket nemi pal yawi ka tamachtiluyan wan ka yejemet inhijiut<ref>sus voces</ref> nemi pal kakituyat.
Ne itekiw Eliza wey, melka kipia seki te yek dajdatka. Ne itekiw sujsul yek ika yaja kinekik ne sijsiwatket kipiat tamakishtilis, melka ne itekiw tesu yek ika yaja kimatki ne sijsiwatket maya yek ken nan wan ika ne sijsiwatket welituyat najnan, maya uni kinchiwat ukchupi yek.
== '''Ne itekiw:''' ==
[[Taanalis:The sexes in science and history; an inquiry into the dogma of woman's inferiority to man (IA cu31924013832732).pdf|left|thumb|300x300px]]
Eliza Burt Gamble tamawawasuj yey amachti wan yaja tamawawasuj pal miak amat kaj techilwiat tay panutuk mujmusta<ref>Períodico, diario.</ref>.
Ne iamachti:
The Evolution of Woman (1894).
The God-Idea of the Ancients (1897).
The Sexes in Science and History (1916).
== '''Ken Mikik:''' ==
Katka yaja mikik, yaja kukuyak, ne iujumiyu sujsul kikukuat<ref>Artritis. Lit. sus huesos le dolían. </ref>. Eliza Burt Gamble mikik tik Detroit, se tunal kashtul se pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920)
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Eliza Burt Gamble, University of Cambridge (Eng): https://www.darwinproject.ac.uk/eliza-burt-gamble
Women in Science, Michigan State University (Eng): http://womeninscience.history.msu.edu/Biography/C-4A-2/eliza-burt-gamble/
Eliza Gamble (Eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Eliza_Gamble
6dk8wjzbx8zpglvzhmcpps7yl3qgq2j
Elle Macpherson
0
355
8752
2510
2026-01-30T13:18:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q224097]]
8752
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Elle Macpherson
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Elle Macpherson 2011.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 20 ne metzti yey, tik ne shiwit 1964
|-
! Ichan Techan
| Killara, New South Wales
|-
! Italyu
| Australia [[Taanalis:Flag of Australia.svg|20px|alt=Australia|link=Australia]] Australiachanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil
|}
[[:en:Elle_Macpherson|Eleanor Nancy Macpherson Gow]] nesik se tual se pual, ne metzti yey, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Killara|Killara]], New South Wales, tik ne italyu [[:en:Australia|Australia]]. Macpherson se australiachanej <ref>Demonym: Australian / Gentilicio: Australiana</ref> wey siwaawil<ref>Super model / Supermodelo</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Killara
https://en.wikipedia.org/wiki/Elle_Macpherson
https://en.wikipedia.org/wiki/Australia
esg72d0do2kkb60akigichht1banx3e
Elvis Presley
0
356
8753
2518
2026-01-30T13:18:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q303]]
8753
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Elvis Presley 1970.jpg|thumb|Elvis Presley]]
[[:en:Elvis_Presley|Elvis Presley]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Elvis_Presley</ref> katka yaja se takwikani wan se tailwiani. Yaja nesik se tunal chikwey pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul. Yaja mikik se tunal kashtul se pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume. Yaja Tatuktiani Ipal “[[:en:Rock_and_roll|Rock & Roll]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Rock_and_roll</ref>”.
Presley nesik tik ne techan, Tupelo, Mississippi wan itechan, Memphis, Tennesse ka Estados Unidos.
Yaja se tapajtiani ka né ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey ka se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti.
== Tatuktiani Ipal Rock & Roll ==
Presley takwika katka ka né se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi. Itakwikalis achtu itukey
“[[:en:Heartbreak_Hotel|Heartbreak Hote]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Heartbreak_Hotel</ref>[[:en:Heartbreak_Hotel|l]]” kisa kata ka se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se.
Ka shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se, Presley kichiwa katka iweyak ulinkwiwkil achtu wan itukey “[[:en:Love_Me_Tender_(film)|Love Me Tender]]”
Yaja kimaka katka ukchipi pal 500,000,000 yawal takwikalis.
== Ipanpa Itajtakulis ==
Presley kikwij yey takulis:
* Takulis [[:en:Grammy_Awards|Grammy]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Grammy_Awards</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi ume pual kashtul ume
* Takulis Grammy tik ne shiwit se shikipil chiknawi yey pual majtakti ume
* Takulis Grammy tik ne shiwit se shikipil chiknawi yey pual majtakti nawi
== Ipanpa Itunal Ichtaka ==
[[Taanalis:Elvis Presley and Priscilla with Lisa Marie February 1968.jpg|thumb|Elvis wan Priscilla Presley iwan Lisa Marie]]
Presley munamiktij iwan [[:en:Priscilla_Presley|Priscilla Beaulieu]] se tunal se pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi yey pual chikume ka wey techan, [[:es:Las_Vegas|Las Vegas]].
Yaja kipia katka iwan isiwaw se isiwapíltzin, wan itukey katka [[:en:Lisa_Marie_Presley|Lisa Marie]].
Presley kipiatuya se kuati wan yaja mikik shulut, wan itukey katka Jessie Garon Presley.
Elvis Presley kitalpachujket ka ichan. Ne ichan itukey “[[:en:Graceland|Graceland]]”. Yaja nemi inakastan itejtekuwan, isiwapíltzin wan ishwiyu, wan inoya.
== Ipanpa Itzunkal ==
Katka Presley kipia itzunkal itzunshilut melka yaja mawiltijtuya pukseuk itachishka tiltik. Isiwaw, Priscilla kitchiwa katka nusan.
== Ipanpa Inukwajkwach ==
[[Taanalis:Elvis Presley's Costumes, The Beatles Story, 2012-12-30.jpg|thumb|Inukwajwach]]
Presley kipia katka ikwajkwach galanchin wan kitawilua katka. Miak tuijikniwan kitasujtatuyat ne ikwajkwach.
== IPANPA UNI ==
<references />
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
igfdpt1bq07r9b7un5ep3lwjc5cpq7b
Elza Soares
0
357
2522
2521
2026-01-29T23:25:30Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2521
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Elza Soares (cropped).jpg|thumb|Elza Soares, Ne Siwat ka Keman yaw-tami me taltikpak tik Salvador, Bahia, 2010.]]
Elza da Conceição Soares kaj tiktukeytiat, Elza Soares, Ne Siwat ka Keman yaw-tami ne taltikpak<ref>https://pt.wikipedia.org/wiki/Elza_Soares</ref>. Yaja nesik se tunal ume pual yey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1930) tik ne favela Vila Vintém, Rio de Janeiro, akutun ipal tutakyu tik ne italyu Brasil. Yaja se wey Samba, Bossa Nova wan MPB (Música Popular Brasileira) takwikani wan takwikalismawawasuani katka.
Kimakaket miak tajtakulis ken: Cantora Brasileira do Milênio tik shiwit shikipil chiknawi tzunti chiknawi pual chiknawi (1999) ka BBC Londres, Grammy Latino tik ume shikipil kashtul se (2016), Doctora Honoris Causa pal Universidade Federal de Rio Grande do SUl tik ume se pual kashtulnawi (2019).
Yaja se wey takwikani Brasilchanej, tik miak chikume pual shijshiwit tekitit ne son.
Ne itekiw: tay kichiwki?
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis: Se Acaso Você Chegasse tik shikipil tzunti chiknawi chikwasen pual (1960), O Samba É Elza Soares tik shikipil tzunti chiknawi chikwasen pual se (1961) Sambossa tik shikipil tzunti chiknawi chikwasen pual yey (1963), A Mulher do Fim do Mundo ume shikipil kashtul (2015), Deus É Mulher tik ume shikipil kashtul yey (2018), Planeta Fome tik ume shikipil kashtulnawi (2019), No Tempo da Intolerância tik ume shikipil se pual yey (2023).
Ne ichtaka itunal:
Ne inan itukey katka Josefa Maria da Conceição Soares, yaja se Brasilchanej katka. Wan ne iteku itukey Avelino Gomes Soares katka, yaja se Brasilchanej katka wan yaha machtiat Elza ne son ipanpa.
Yaja kinamiktijket iwan Lourdes Antonio Soares tik ne shiwit shikipil tzunti chiknawi nawipual ume (1942), yk tesu kinekituya ka Elza kipia majtakti ume shijshiwit katka. Lourdes Antonio se Brasilchanej katka. Yaja kipia ume ipijpilawan katka ka yejemet senmikit pal mayan katka. Ne achtu shulejyu mikit keman yaja kipia se pual se shijshiwit. Neman yaja kipia makwil ipijpilawan katka. Ne ipijpilawan intukey katka João Carlos, Gerson, Gilson, Dilma, Sara wan Manuel Francisco.
Keman yaja kipia se pual se shijshiwit katka Elza munamiktij iwan mawiltiani itukey Garrincha tik ne shiwit shikipil tzunti chiknawi yey pual chikwasen (1966) wan yejemet kipia ukseuk ipijpilawan katka. Wan muajkaw iwan ne ishulejyu Garrincha tik ne shiwit 1982<ref>https://www.ebiografia.com/elza_soares/</ref>.
Yaja mikik se tunal ume pual yey pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit ume shikipil ume pual se pual ume (2022), ipanpa miak shijshiwit iwan tesu kukuyani tik ne techan Rio de Janeiro ipal tutakyu tik ne italyu Brasil<ref>https://novabrasilfm.com.br/notas-musicais/com-voce-nos-vamos-cantar-ate-depois-do-fim-elza-soares</ref>.
r5943ugh5qhq38gdl8ujydoj22vndtz
Emilia Clarke
0
358
8754
2527
2026-01-30T13:18:42Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q235132]]
8754
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Emilia Clarke by Gage Skidmore (4).jpg|thumb|259x259px]]
'''Emilia Isobel Euphemia Rose Clarke''' kaj tiktukeytiat '''Emilia Clarke'''. Emilia Clarke nesik se tunal se pual yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se chikipil chinawi tzunti nawi pual yey (1983) tik ne techan Londres, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Inglaterrra. Yaja se wey Mawiltiani <ref>Persona que juega a hacer algo (actor)</ref>tik ne weyakulinkwikwil wan ne tepustachialis<ref>Televisión</ref>.
== Ne itekiw ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! Shiwit !! Itekiw !! Yaja mawiltia ken
|-
| 2010 || Ataque triásico || Savannah
|-
| 2011 - 2019 || Juego de Tronos - Temporada 1 - 8 || Daenerys Targaryen
|-
| 2013 || Futurama Temporada 10 episodio 12 || Marianne
|-
| 2013 || Dom Hemingway || Evelyn
|-
| 2015 || Terminator: Génesis || Sarah Connor
|-
| 2016 || Antes de ti || Louisa Clark
|-
| 2017 || The Guns Of August || Violeta Asquith
|-
| 2017 || Animals - Temporada 2
Episodio 1
| Lumpy
|-
| 2017 || Voice From the Stone || Verena
|-
| 2018 || Han Solo: Una Historia de Star Wars || Qi'ra
|-
| 2019 || Last Christmas || Kate
|-
| 2019 || Bajo sospecha || Susan Smith
|-
| 2019 || Juego de Tronos: La última guardia || Herself
|-
| 2022 || El asombroso Mauricio || Malicia
|-
| 2023 || Invasión secreta - Temporada 1 || G’iah
|-
| 2023 || Generación cápsula || Rachel
|-
| 2025 || Criminal - Temporada 1 || Mallory
|}
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan<ref>Su madre</ref> itukey '''Jennifer Susan Dodd Clarke''', yaja se Inglaterrachanej, wan ne iteku<ref>Su padre</ref> itukey '''Peter Clarke,''' yaja se Inglaterrachanej katka.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
* Emilia Clarke. (2025). Retrieved from https://es.wikipedia.org/wiki/Emilia_Clarke#
* Emilia Clarke | Actriz, Producción, Banda sonora. (n.d.). Retrieved from https://www.imdb.com/es/name/nm3592338/
* Emilia Clarke - Biografía, mejores películas, series, imágenes y noticias. (2025). Retrieved from https://www.lavanguardia.com/peliculas-series/personas/emilia-clarke-1223786
qtjbfc9llow8x6z3grdaexqde2jclbk
Emily Brontë
0
359
8755
2533
2026-01-30T13:18:44Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80137]]
8755
wikitext
text/x-wiki
'''Emily Brontë''' (1818 - 1848) yaja se tawawasuani inglanterrachanej katka.
== Ipanpa Emily Brontë. ==
[[Taanalis:Emily Brontë by Patrick Branwell Brontë restored.jpg|left|thumb|304x304px|Itajkwilua pal Emily Brontë pal Patrick Branwell Brontë.]]
[[:es:Emily_Brontë|Emily Brontë]] yaja nesik se tunal se pual majtakti pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul yey katka. Yaja nesik tik ne techan Thornton katka. Ne inan itukey Maria Branwell (1783 - 1821) katka wan ne iteku itukey Patrick Brontë (1777 - 1861) katka.
Brontë yaja kipia yey ipipiwan: Maria (1814-1825), Elizabeth (1815 - 1825) wan [[:es:Charlotte_Brontë|Charlotte]] (1816 - 1855); wan se ipipi: Branwell (1817-1848); wan se iikawan [[:es:Anne_Brontë|Anne]] (1820 – 1849) katka.
Tik ne shiwit 1821 yaja inan Maria Branwell miki katka. Ne ipipi inan Elizabeth Branwell kitajpia ne pijpipil katka.
Ne ipipiwan, yejemet mujmumachtiani ka ne Clergy Daughters' School, se shiwit neman Emily kitzintia tamachtiluyan iwan yaja ipipiwan katka. Ne tamachtiluyan tesu yey katka. Maria wan Elizabeth kukuyat katka. Tik ne shiwit 1825 Maria wan Elizabeth mikit ka inchan katka. Neman, Charlotte wan Emily kiajkawat ne tamachtiluyan katka.
Charlotte, Branwell, Emily wan Anne mumachtiat ka inchan katka.
Emily kitzintia kiwawasua keman yaja chikitik iwan ipipiwan, ipipi wan iikawan katka.
Tik ne shiwit 1838 Emily kalaki tekiti tik ne “Law Hill School” katka. Neman, tik ne 1839 yaja kiajkawat ne tamachtiluyan katka.
Tik ne shiwit 1842 Emily kitzintia mumachtiat ka ne Héger Pensionnat iwan yaja ipipiwan Charlotte katka. Emily kikwepilia ichan neman ne ipipi inan Elizabeth Branwell miki katka.
Tik ne shiwit 1846 yaja kineshtij ne amachti “Poemas de Currer, Ellis y Acton Bell” iwan ipipiwan Charlotte wan iikawan Anne katka.
Tik ne shiwit 1847 yaja kineshtij ne amachti “[[:es:Cumbres_Borrascosas|Cumbres Borrascosas]]” katka.
Emily ishtikaya kukunawi. Tik ne shiwit 1848 yaja miki pal ne [[:es:Tuberculosis|tuberculosis]] neman yaja isesektuk.
Emily yaja se wey tamawawasuani katka wan Cumbres Borrascosas se wey amachti ka literaturaj pal Inglaterra.
== Itekiw. ==
* [[:es:Poems_by_Currer,_Ellis,_and_Acton_Bell|Poemas de Currer, Ellis y Acton Bell]] (1846)
* [[:es:Cumbres_Borrascosas|Cumbres Borrascosas]] (1847)
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Emily_Bront%C3%AB
https://www.penguinlibros.com/es/4677-emily-bronte
https://ethic.es/2023/02/una-escritora-entre-brumas-vida-y-obra-de-emily-bronte/
https://es.wikipedia.org/wiki/Charlotte_Bront%C3%AB
https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Bront%C3%AB
https://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Branwell
1rnoi4swbaia2602d6lbkt1zwwustdm
Emma Watson
0
360
8756
2541
2026-01-30T13:18:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q39476]]
8756
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Emma Watson 2, 2013.jpg|thumb|Emma Watson]]
== Emma Watson ==
Kaj tiktukeytiat “[[:es:Emma_Watson|Emma Charlotte Duerre Watson]]”. Yaja nesik tik Paris se takutun ipal italyu Francia se tunal kashtul pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (15/04/1988) wan teuk miki. Yaja kisat tik chikwey wejweyak ujulinkwikwil<ref>películas</ref> katka “[[:en:Harry_Potter_(film_series)|Harry Potter]]”.
== Itekiw ==
Yaja kinchiwa chikwey wejweyak ujulinkwikwil<ref>películas</ref> kaj intukey:
[[:en:Harry_Potter_and_the_Philosopher's_Stone_(film)|Harry Potter and the Philosopher’s Stone]] (ume shikipil se/2001)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]] (ume shikipil ume/2002)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]] (ume shikipil nawi2004)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)|Harry Potter and the Goblet of Fire]] (ume shikipil makwil/2005)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]] (ume shikipil chikume/2007)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]] (ume shikipil chiknawi/2009)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_1|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1]] (ume shikipil majtakti/2010)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_2|Harry Potter and the Deathly Hallow – Part 2]] (ume shikipil majtakti se/2011)
Kaj miak tuijikniwan kikuat. Tesu akaj weli kinimakat ukchupi yawaltakwjkalis ken [[:es:Hermione_Granger|Hermione Granger]].
== Itunal ichtaka<ref>Su vida privada</ref> ==
Ne iteku itukey Christopher Watson wan ne inan itukey Jacqueline Luesby.
Yaja tesu kipia se pipil. Ne ishulejyu itukey Kiernan Brown.
== Ipanpa ini ==
<references />
== ijilpika ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Emma_Watson</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Hermione_Granger</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Philosopher%27s_Stone_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_1</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_2</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_(film_series)</nowiki>
7cvs4q4sgabprq6pqv6j2nd7y6o6xls
Ena Lucía Portela
0
361
8757
2551
2026-01-30T13:18:48Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2080913]]
8757
wikitext
text/x-wiki
'''Ena Lucía Portela''' (1972) yaja se tawawasuani cubachanej.
== Ipanpa Ena Lucía Portela. ==
[[Taanalis:Ena Lucia Portela.jpg|left|thumb|308x308px|Ena Lucía Portela yaja se tawawasuani cubachanej.]]
[[:es:Ena_Lucía_Portela|Ena Lucía Portela]] yaja nesik se tunal kashtul nawi pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume katka. Yaja nesik tik ne techan La Habana katka. Yaja itejtekuwan yejemet tawawasuani katka.
Portela mawiltij ne ajedrez ka tamachtiluyan pal pijpipil. Portela yaja se mumachtiani pal ne Lenguas wan Literaturas Clásicas ka ne [[:es:Universidad_de_La_Habana|Universidad de La Habana]] katka.
Tik ne shiwit 1993 ne tajtapajtia kiajsit Portela kipia ne parkinson katka.
Tik ne shiwit 1996 ne Asociación Hermanos Saíz kitaliat ne becaj “Fronesis” ka Portela katka. Tik ne shiwit 1997 yaja kineshtij ne amachti “El pájaro: pincel y tinta china”.
Ne Radioj Francia Internacional kitakiat ne “Premio Juan Rulfo de Cuento” ka “El viejo, el asesino y yo” pal Portela katka. Tik ne shiwit 2000 yaja kineshtij ne amachti “El viejo, el asesino y yo”.
Tik ne shiwit 2002 yaja kineshtij ne amachti “Cien botellas en una pared”. Ne Caja de Ahorros de Granada kitakiat ne “[[:es:Premio_Jaén_de_novela|Premio Jaén de Novela]]” ka “Cien botellas en una pared” pal Portela katka.
Tik ne shiwit 2008 yaja kineshtij ne amachti “Djuna y Daniel”. Ne Instituto Cubano del Libro kitakiat ne “Premio de la Crítica” ka “Djuna y Daniel” pal Portela katka.
Portela tekiti tik ne Unión de Escritores y Artistas de Cuba (UNEAC) wan ne revistaj Encuentro.
Tik ne shiwit 2007 ka ne [[:es:Feria_Internacional_del_Libro_de_Bogotá|Feria del Libro de Bogotá]] yey tajtawawasuani colombiachanej ajtaketzat yek ipanpa Portela wan itekiw.
Portela yaja se wey tawawasuani cubachanej. Yaja nemi ka grupoj pal ne generación pal novísimos.
== Itekiw. ==
* El pájaro: pincel y tinta china (1997)
* Una extraña entre las piedras (1999)
* El viejo, el asesino y yo (2000)
* La sombra del caminante (2001)
* Cien botellas en una pared (2002)
* Djuna y Daniel (2008)
* Con hambre y sin dinero (2017)
== Premios. ==
* Premio Cirilo Villaverde de la Unión de Escritores y Artistas de Cuba (1997)
* Premio Juan Rulfo de Cuento (1999)
* Premio Dos Océanos-Grinzane Cavour (2003)
* Premio Jaén de Novela de la Caja General de Ahorros de Granada (2002)
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Ena_Luc%C3%ADa_Portela
https://revistaelestornudo.com/la-libertad-ena-lucia-portela/
https://www.ecured.cu/Ena_Luc%C3%ADa_Portela
5w1acajv38y01qhbsq7o95z4zibbkeh
Enya
0
362
8758
2562
2026-01-30T13:18:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q38257]]
8758
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Enya
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Enya - The Orlando Sentinel (1989).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 17 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1961
|-
! Ichan Techan
| Dore, Gweedore, County Donegal
|-
! Italyu
| Irlanda [[Taanalis:Flag_of_Ireland.svg|18px|border|alt=Flag of Ireland]] Irlandachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani
|}
[[:en:Enya|Eithne Pádraigín Ní Bhraonáin]] nesik se tunal kashtul ume, ne metzti makwil, tik ne shiwit chiknawi tzunti yey pual se (1961). Yaja itukey tik inglés, Enya Patricia Brennan, wan itukey namej takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>"Enya". Yaja se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositora de canciones</ref> nusan. Enya nesik tik ne techan Dore, [[:en:Gweedore|Gweedore]], [[:en:County_Donegal|County Donegal]], tik ne italyu Irlanda. Yaja irlandachanej <ref>Demonym: Irish / Gentilicio: Irlandesa</ref>wan weli taketza [[:es:Idioma_irlandés|gaélico irlandés]]<ref>She can speak Irish Gaelic / Ella puede hablar gaélico irlandés</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Gweedore
https://en.wikipedia.org/wiki/Enya
https://en.wikipedia.org/wiki/County_Donegal
https://es.wikipedia.org/wiki/Idioma_irland%C3%A9s
5o08rd02futbavfar3k13hugr7xhy4i
Epatzin
0
363
9647
8759
2026-04-06T11:43:39Z
Kwamikagami
437
9647
wikitext
text/x-wiki
== [[:es:Dysphania_ambrosioides|Ne Epatzin]] ==
[[Taanalis:Dysphania ambrosioides. Teaio 4.JPG|thumb|ne epatzin]][https://www.botanical-online.com/botanica/epazote-caracteristicas Yaja se jaral puputuka]<ref>jaral puputuka </ref>, itukey nusan ipatzina, wan yaja chupi yultuk. Kipia miak imejmey wan ne itzinuj
yamanik wan puputuka.
[[Ne iiswayu itachishka shushuknaj|'''Ne iiswayu itachishka shushuknaj''']]<ref>sus hojas son de color verde al igual que sus flores </ref> wan muita ken se takutunaya ,wan ne ishujshuchiyu
itachishka shushuknaj nusan.
Yaja se jaral wan yaja muluni itenkal <ref>esta hierba es mas comun en las zonas rurales </ref>
ne kal ka kojtantechan ,yaja weya tik ne tal chupi tutunik.
Ini jaral yek pal kwak se ajakaj kikukua ne iijti ika kipia pijpiyal u yultata.
== SE JARAL PAJTI. ==
<references />
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
8vbui9ixfajl4eksxt7blnyg91kwcg2
Eric Arthur Blair
0
364
2575
2574
2026-01-29T23:25:33Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2574
wikitext
text/x-wiki
Erick Arthur Blair tawawasuani Británico, tikishmatit ken George Orwell (seudónimo) yaja kitajpiat ne techan wan ne yultaketzalis inpal yejemet katka. Yaja nesik se tunal se pual makwil pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti tesu yey (1903) ka Motihari India. Ne iteku se tapalewiani kajka kal katka wan inan se siwat sujsul igustuj ne itajkwilua katka; Muchi imiekawan Francesa wan yaja kipiat ume ieltiwan.
George Orwell achtu mumachtij ka tamachtiluyan Católica wan nemanha ka tamachtiluyan pal muchi ne techan. Yaja kipiat se ichaku wan itukey Cyril Connolly katka, sujsul yek tawawasuani; Orwell kipiat sujsul yek kinankilia wan yaja kimakaket se wey takulis ika kichiwa sujsul yek itekiw katka wan kimakaket se takulis pal yawi ka machtiluyan wey y yaja kipiat se sujsul yek tamachtiani wan itukey Aldous Huxley, tawawasuani pal se iikniwan kipalkitilia. Peroj ne imiekawan pal Orwell tesu kipiat tumin pal ne mumachtiat pal yaja wan George Orwell tesu kimumachtij.
NE ITEKIW:
tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) imawawasuj ne achtu amachti itukey Tesu Blanca ka París y Lóndres kan iilwia ne uej intunal pal ne inhikniwan tesu kipiat kajkal kal. Nemanha imawawasuj ne amachti tajtanestuk ka Birmania tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934) wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1935) ne amachti Ne Isiwapiltzin pal ne Teku.
tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938) kimawawasuj Homenaje a Cataluña. Nemanha kimawawasuj Rebelion tik ne Granja wan ne amachti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984). ujukseuk ajamachti ken: Shikpataniltij ne Aspidistra tik ne shiwit chiknawi tzunti se pual kashtul se (1936) wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) Nikmitia ne Yakaweyak wan ujukseuk ajamachti.
¿tiawel ne iyultaketzalis pal yaja? ne iyultaketzalis pal Orwell nemit tik ne yejka ka techan wan ne weli pal ne inhikniwan tesu yejka.
¿KEMAN MIKIK?
George Orwell mikik se tunal se pual se pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) ika yaja nemit ikukuya, yaja kipiat Tuberculosis.
Ipanpa:
https://www.uandes.cl/george-orwell/
https://www.cndh.org.mx/noticia/muere-george-orwell-escritor-que-lucho-por-la-dignificacion-politica-y-la-denuncia-del
dvn2f4o5pr6jfvyuqdkt7d7xv4g83oa
Ernest & Celestine (ulinkwikwil, 2012)
0
365
8760
2578
2026-01-30T13:18:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3057240]]
8760
wikitext
text/x-wiki
= Ernest & Celestine =
[[Taanalis:Ernest et Celéstine Title.jpg|thumb]]
Ernest & Celestine ulinkwikwil Franciachanej wan Bélgicachanej.
== Ne Casoj ==
qvgos0e7fphlffonp2gp2tuxmfld9yz
Ernesto Cardenal Martínez
0
366
8761
2583
2026-01-30T13:18:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q276510]]
8761
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Solidaridad Ernesto Cardenal (cropped).jpg|left|frameless|197x197px]]
== Ernesto Cardenal<ref>Poeta, sacerdote, teólogo, escritor, traductor, escultor y revolucionario nicaragüense. </ref> ==
Ernesto Cardenal Martínez, kaj tiktukeytiat Ernesto Cardenal, ne ichan yaja nemi tik ne wey techan Nikanhanawak. Yaja nesik tik Granada se tunal se pual pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (20.01.1925).
Wan mikik se tunal se pual se pal ne metzti yey tik ne shiwit ume shikipil se pual (1.03.2020).
Yaja se takwikani, tawawasuani, pale, tamatiani wan takumuntiani.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne Imiewakan pujpudiente tik Nicaragua, Yaja ichan itkukey “Inkal ne Tejtekwanimet”,<ref>Nombre de la casa donde nació en Granada, Nicaragua, llamada "La Casa de los Leones"</ref> se wey kal tik Granada. Yaja chulet ina ka pipil itunal namej Rubén Dario mutunal katka.
Ernesto mumachtia yultaketzalis wan tajtaketzalis ne Wey Tamachtiluyan Nacional Autónoma de Meshiku katka wan Yaja yajki Nueva York tamik mumachtia. Yaja yajki ka Europa ka né tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi.
Yaja kimatki ka “Teología de la Liberación”<ref>La teología de la liberación es un <mark>movimiento sociopolítico que surgió en la década de 1960 en la Iglesia católica latinoamericana</mark>. Se trata de una interpretación marxista del Evangelio católico que busca inspirarse en la fe cristiana para luchar contra la pobreza y la opresión. </ref>
Ernesto mukwepa katka ka Nicaragua tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti.
== Tay kichiwki? ==
Yaja nemik tik se Kal pal tanamaka amachti tik Managua itukey El Hilo Azúl, wan mumachtia pal muchiwa se pale tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual katka. Yaja se tatuktiani ipal Ministerio de Cultura tik Nicaragu<ref>Ministro de Cultura del Gobierno surgido de la Revolución sandinista, tras su triunfo el 19 de julio de 1979, hasta 1987.</ref>a katka. Wan yaja tamawawasua lirica wan takwikalis.
=== Yaja kipia miak takulis ipanpa itekiw: ===
* Premio de la Paz del Comercio Librero Alemán (1980)
* Reconocimiento Internacional Foca Mediterránea - Premios Ondas Mediterráneas (2005)
* Premio Iberoamericano de Poesía Pablo Neruda (2009)
* Miembro correspondiente de la Academia Mexicana de la Lengua (2010)
* Premio Reina Sofía de Poesía Iberoamericana (2012)
* Doctor ''honoris causa'' por la Universidad de Huelva (2012)
* Premio Internacional Pedro Henríquez Ureña (2014), que otorgan el Ministerio de Cultura y la Presidencia de la República Dominicana, recibido durante el acto inaugural de la XVII Feria Internacional del Libro Santo Domingo 2014 (FILRD), junto con el escritor Eduardo Galeano de Uruguay.
* Doctor ''honoris causa'' por la Universidad de Valparaíso (2014)
* Orden de la Independencia Cultural Rubén Darío por el gobierno de Nicaragua máximo premio y reconocimiento otorgado por Nicaragua.
* Premio Mario Benedetti por la Fundación Benedetti de Uruguay (2018).
== Ne itekiw ==
=== Takwikalis: ===
* ''Hora 0'' (1957)
* ''Gethsemani Ky'' (1960)
* ''Epigramas'' (1961; reeditado por Trotta, Madrid, 2001)
* ''Salmos'' (1964; reeditado por Trotta, Madrid, 1998)
* ''Oración por Marilyn Monroe y otros poemas'' (1965)
* ''El estrecho dudoso'' (1966)
* ''Mayapán'' (1968)
* ''Homenaje a los indios'' (1969)
* ''Antología'' (1972)
* ''Canto nacional'' (1973)
* ''Oráculo sobre Managua'' (1973)
* ''Canto a un país que nace'' (1978)
* ''Tocar el cielo'' (1981)
* ''Vuelos de victoria'' (1984)
* ''Quetzalcúatl'' (1985)
* ''Los ovnis de oro'' (1988)
* ''Cántico cósmico'' (1989; reeditado por Trotta, Madrid, 2012, Reeditado por Editora Patria Grande 2013)
* ''El telescopio en la noche oscura'', Trotta, Madrid, 1993
* ''Antología nueva'', Trotta, Madrid, 1996
* ''Versos del pluriverso'', Trotta, Madrid, 2005
* ''Pasajero de tránsito'', Trotta, Madrid, 2006
* ''Tata Vasco. Un poema'', Vaso Roto, Barcelona, 2011
* ''El celular y otros poemas'', Del Centro Editores, 2012; contiene, además del poema que da título al libro, cuanto inéditos; edición de lujo con ilustraciones de Walter Canevaro; tirada única de 100 ejemplares numerados y firmados por este último
* ''Hidrógeno enamorado'', antología, edición conjunta de la Universidad de Salamanca y el Patrimonio Nacional, 2012; la portada reproduce un retrato de Cardenal realizado por el ecuatoriano Oswaldo Guayasamín
* ''Dos en uno'', libro-disco editado por Fundación Autor de la Sociedad General de Autores y Editores de España y la Universidad Veracruzana de México. La compositora Inés Fonseca puso música a once poemas que ella misma interpreta en el CD
* ''Somos polvo de estrellas'', antología, con prólogo del poeta chileno Jaime Quezada; editorial del Centro Nicaragüense de Escritores, Managua, 2013
* ''Poesía completa,'' tomo I, Editora Patria Grande, 2007
* ''Poesía completa,'' tomo II, Editora Patria Grande, 2007
* ''Poesía completa,'' Trotta (Madrid), 2019
=== Taelnamikilis: ===
* ''Vida perdida'', Seix Barral, Barcelona, 1999 (Trotta, Madrid, 2003)
* ''años de Granada'', Anama, 2001
* ''Las ínsulas extrañas'', Trotta, Madrid, ''Los'' 2002
* ''La revolución perdida'', Trotta, 2004
=== '''Ujukseuk:''' ===
* ''Ansías y lengua de la poesía nueva nicaragüense'' (1948)
* ''Vida en el amor (meditaciones)'' (1970; reeditado por Trotta, Madrid, 2010; con prólogo de Thomas Merton)
* ''En Cuba'' (1972)
* ''Fidel Castro: cristianismo y revolución'' (1974)
* ''El evangelio en Solentiname'' (1975; reeditado por Trotta, Madrid, 2006)
* ''La santidad de la revolución'' (1976)
* ''La batalla de Nicaragua'' (1980)
* ''La paz mundial y la revolución en Nicaragua'' (1981)
* ''Democratización de la cultural'' (1982)
* ''Los campesinos de Solentiname pintan el Evangelio'' (1982)
* ''Nostalgia del futuro: pintura y buena noticia en Solentiname'' (1983)
* ''Nuevo cielo y tierra nueva'' (1985)
* ''El río de San Juan: estrecho dudoso en el centro de América'' (1993)
* ''Del monasterio al mundo. Correspondencia (1959-1968)'' (1998)
* ''Correspondencia (1959-1968). Thomas Merton y Ernesto Cardenal'', contiene 90 cartas entre el poeta nicaragüense y el monje escritor estadounidense; Trotta, Madrid, 2003
* ''Este mundo y otro'', ensayos, Trotta, Madrid, 2011
== Ken mikik ==
Yaja mikik ipanpa tamik iijiu ka Managua. Yaja kitalpachuat katka kan nemit shajshaput ne tik Isla Macarrónn en el Archipielago ka Solentiname, Nicaragua.
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Wikipedia: https://es.wikipedia.org/wiki/Ernesto_Cardenal
Biografia: https://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/cardenal.htm
BBC: https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-50843104
El Malapensante: https://elmalpensante.com/articulo/4370/ernesto-cardenal-poeta-sacerdote-y-revolucionario
9ky1l0hjgfrzufl6mh8vblmxil6omew
España
0
367
8762
2614
2026-01-30T13:18:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q29]]
8762
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''España'''<br>'''Reino de España'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Spain.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Escudo de España (mazonado).svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:EU-Spain.svg|300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 46.951.532<ref name=repetida_1>{{Cita web|url=http://www.ine.es/|título=Población padronal a 1 de enero de 2010. Instituto Nacional de Estadística}}</ref>
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 504.645<ref>[http://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario06/anu06_01entor.pdf Anuario estadístico de España 2006. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente]</ref> [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Madrid]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Rey
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Felipe VI]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Itatuktiani ne kalpuli
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Pedro Sánchez Pérez-Castejón]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Castillajtaketzalis|Castilla]] ''(oficial)'', [[Catalantaketzalis|Catalan]], [[Vascojtaketzalis|Vascoj]], [[Gallegojtaketzalis|Gallegoj]] ''(ojoficial ijtik sejse takutun ipal ne estadoj)'' wan sejseuk
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[euro]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|-
|}
[[Taanalis:Felipe VI 2015 (cropped 2).png|120px|thumb|left|Ne rey Felipe VI.]]
'''España''' se [[estadoj]] tik [[Europa]]. Kiyawaluat [[Francia]], [[Andorra]], [[Portugal]], [[Gibraltar]], wan ne [[weyat|wejweyat]] [[Atlantico]] wan [[Mediterraneo]]. Kipia 47 millones ipal chanejket. Ne [[weytechan]] itukay [[Madrid]]. Ne tumin ipal España ne [[euro]]. Ne taketzalis oficial ipal muchi España ne [[Castillajtaketzalis|Castilla]]. Ne [[rey]] ipal España [[Juan Carlos I]], wan ne [[tatuktiani ipal ne kalpuli]] itukay [[José Luis Rodríguez Zapatero]].
Ijtik ne estadoj Español nemit sejse techan: ne [[Tejtechan Catalan]], [[Galicia]] wan ne [[Techan Vascoj]]. Tik yejemet nemit uksejse taketzalis ne nusan ojoficial: ne [[Catalantaketzalis|Catalan]], ne [[Gallegoj]] wan ne [[Vascojtaketzalis|Vascoj]]. Ini tejtechan nusan kipiat ikajkalpuli.
[[Taanalis:Comunidades_autónomas_de_España.svg|480px|thumb|center|Ne tajtakutun ipal España kipiat sejse ikalpuli, wan ankakeski nusan kipiat tajtaketzalis tekenhat, ken Galicia, ne Techan Vascoj, Cataluña, Valencia wan Baleares.]]
== Sejseuk pal tikita tik ne Wikipediaj Tik Nawat ==
* [[Talmet wan tejtechan ipal España]]
* [[Ikmanpanutuk ipal España]]
==References==
{{Reflist}}
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [http://www.casareal.es Jefatura del Estado]
* [http://www.lamoncloa.es Presidencia del Gobierno ipal España]
* [https://web.archive.org/web/20190829121001/http://www.constitucion.es/ Constitución española]
* [http://www.ine.es Instituto Nacional de Estadística]
* [http://www.spain.info Web oficial del turismo en España]
* [http://go.hrw.com/atlas/span_htm/spain.htm Atlas de España]
* [https://web.archive.org/web/20090513080105/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html Estadísticas de España en el ''CIA World Factbook''] (en inglés)
[[Takutun:Europa]]
__NOTOC__
ejbgj51pgezxbg1p1834qzxqoewz4p3
Estados Unidos
0
368
2629
2628
2026-01-29T23:25:37Z
Jon Harald Søby
5
14 revisiones importadas
2628
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]
qniyczxovixrjg6k5swkp5fyhphi5e6
Estados Unidos de America
0
369
2631
2630
2026-01-29T23:25:37Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2630
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]
qniyczxovixrjg6k5swkp5fyhphi5e6
Et
0
370
9648
8763
2026-04-06T11:44:08Z
Kwamikagami
437
9648
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Frijoles-negros-guatemala.jpg|thumb|right|Et.]]
[[Taanalis:Phaseolus vulgaris seed.jpg|thumb|upright|left|Ejet ipal miak clasej.]]
[[Taanalis:CookbookRefriedBeans.jpg|thumb|right|Emanti.]]
Ne '''et''' se [[mekat]]; mutuka tik ne [[mil]] wan ne iish mumana wan mukwa. Nemit miak clasej, ken ne chiltiket, istaket, kutiltiket, ayekuj wan sejseuk. Weli mutuka et ka ikwaj tik se etal, wan nusan tik ne mil inawak ne sinti (muilwia ne sinhet). Ne et se mekat ne te weli naka ejkatuk isel, yajika kwak takati muilpia itech se kwawit o itech ne sinti. Kipia se vainaj, wan ijtik ne vainaj muajsi ne iish. Kwak tami weya tikpishkat, tikajkawat ma waki, tikishtiat ne iish tik ne vainaj, tikpupuat wan tiwelit tikanat pal tiknamakat o pal tikmanat. Kwak tiawit tikmanat ne et, achtu tiktaliat tik at pal yamania, wan nemanha mumana tik at. Kwak nemi mantuk, tikilwiat emanti. Seujseujti tiktisit wan mukwa iwan ne tamal. Nusan weli muishtuka ijtik tishti pal muchiwa ne [[ijtikukuk]] o pupusaj.
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
__NOTOC__
1bum26snpl6bihncx421oepf23pggrw
Etzat
0
371
8764
2654
2026-01-30T13:19:03Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q25420]]
8764
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Etzat'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Megarhyssa greenei female.jpg|thumb|center|300px| Ne Megarhyssa yaja sujsul weyak 150 mm iwan ne ovipositor (se wey kulaj pal takalaktia ne iteksis)]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Artropoda
|-
| Clasej : Insecta
|-
| Orden : Hymenoptera
|-
| Familiaj : Mijmiak ken ne Vespidae, Ichneumonidae, Braconidae
|}
Ne '''Etzat''' se [[insectoj]] ipal ne orden itukay Himenoptera.<ref>Ne taketzalis etzat muajsi tik ne iamaw, Lyle Campbell (Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library), p 212 wan kinutzat katka ijkiuni tik Witzapan. Melka ashan, anka tesu aka kielnamiki ne taketzalis etzat.</ref> Tik ne Himenoptera nemi nawi takutun: tzikat, etzat, abeja wan ne muyut wan sierraj; ini tesu [[Muyut]] ne nemi tik ne Orden itukay Diptera. Tiwelit tikmatit ne etzat u ne ukse himenoptera tesu muyut ika ne muyut kipia semaya ume iejtapal wan ne etzat kipia nawi. Sejse etzat sujsul weyak. Se tik ne Familiaj Ichneumonidae, ne itukay Megarhyza kipia 51 mm tik ne iweyka wan nusan se [[Ovipositor]] ne kipia 100 mm wan iwan ne ovipositor weli kinkalaktia ne iteksis ijtik ne kwilin ka nemi kalijtik ne kwawit. Ini etzat yaja [[Parasitoide]]. Ne etzat yejemet kipiat ne mas chikitik insectoj, semaya 0.139 mm wan yaja mas chikitik ka ne amibaj.<ref>https://web.archive.org/web/20160304202851/http://elmicrobiologo.com/megaphragma-es-la-avispa-mas-pequena-y-solo-le-costo-los-nucleos-de-sus-neuronas/.</ref>. Sejse entomologoj inat ka ne etzat anka ne Orden ne insectoj ne kipia ne mas clasej te kenha (especiej), anka mas ka ne shikut ne kipia 600,000 especiej.
<gallery>
Wasp_with_Orange-kneed_tarantula.JPG|Ini wey etzat weli kitzkia ne wey tukat [[Picacaballoj]]
Dicopomorpha_echmepterygis.jpg |Ne insecto ne mas chikitik yaja ne etzat Dicopomorpha wan semaya 0.139 mm
</gallery>
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
hzvch0aumbtddrxiqx4x9um5sxzn38g
Fairuz
0
372
8765
2659
2026-01-30T13:19:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3247658]]
8765
wikitext
text/x-wiki
= Fairuz =
Nouhad Wadie Haddad kaj titukeytiat Fairuz, nesik se tunal 21 pal ne metzti noviembre tik ne shiwit 1934 tik ne techan Beirut tik ne italyu Líbano. Yaja se wey takwikani.
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka Lisa Al-Boustani yaja se Líbanochanej katka.
Ne iteku itukey katka Wadie yaja se Siriachanej wan Asiriochanej katka.
Ne ishuleyju itukey katka Assi Rahbani yaja se Líbanochanej katka.
[[Taanalis:Fairuz playing the guitar.jpg|thumb|Fairuz kitzutzuna ne mekawewet]]
Fairuz kipia 4 ipijpipil, wan ikunew [[:en:Ziad_Rahbani|Ziad]] takwikani.
== Ne itekiw ==
Pewa takwika tik ne shiwit 1950, wan kimakat ne tajtakulis tik ne tajtal Líbano, Siria, Jordania, Palestina, Tunisia, EEUU, Egipto, wan Francia. Fairuz sujsul wey takwikani tik Líbano wan Levante. Fairuz takwika katka 1500 tajtakwikalis wan kinamaka katka (150 milliones) Se tzunti ume pual majtakti tzunti shikipil tajtakwikalis.
=== Sujsul wey tajtakwikalis ===
* ''"Kifak Inta" (Ken tinemi ?)''
* ''"Sa'alouni El Nas"''
* ''"Nassam Alayna El Hawa"''
* ''"Li Beirut" (Pal Beirut)''
* ''"Habaitak Ta Nseit Al Naum"''
* ''"Aatini Al Nay Wa Ghanni"''
* ''"Ya Tayr" (Ne tutut)''
* ''"Ana La Habibi"''
* ''"Zahrat Al Mada'in" (Ne Shuchit tejtechan)''
* ''"Bhebak Ya Libnan"''
=== Ujulinkwikwil ===
* ''Biya' Al Khawatem, 1964''
* ''Safar Barlik, 1967''
* ''Bint Al Haress, 1968''
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Fairuz_discography
https://es.wikipedia.org/wiki/Fairuz
nxx61osdbhjzt3h576ganzodpk5pbig
Fatima Mohammed Bernawi
0
373
8766
2666
2026-01-30T13:19:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q18684778]]
8766
wikitext
text/x-wiki
= Fatima Mohammed Bernawi =
[[:en:Fatima_Bernawi|Fatima Mohammed Bernawi]] nesik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtu nawi (1939) katka. Ne ichan nemi tik ne techan Jerusalem, West Bank tik ne Filisteen katka. Tik Jerusalem yaja kiskalia inwan miak sub-saharanafrikanchanej katka.
Fatima Bernawi ne Tiltikchin-Filisteenchanej. Yaja se tapajtiani, tajpiani, tapalewiani, wan tasumani katka.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne inan ne Filisteenchanej wan Jordanchanej wan ne iteku Nigeriachanej katka. Yaja kipia makwil iikawan katka. Kwak kipia chiknawi shiwit katka, yaja, ne inan wan ne iikawan mijkwanit tik ne kal kan nemit ne tuijikniwan tesu tawikilia Jordan, West Bank inpana ne [[:en:Nakba|Nakba]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) katka. Ne iteku tea weli muilpia ne imiekawan, taja naka tik ne kal kan nemit ne tuijikniwan tesu tawikilia Jerusalem, West Bank katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960) yaja mukwepa iwan ne iteku wan ne tuijikniwan Africanchanej tik Jerusalem katka.
== '''Tay kichiwki?''' ==
Kwak yaja kipia se pual se shiwit, Bernawi muputzua iwan ne yankwik Fatah sentekitit se pajpartidoj politicoj tik Filisteen katka. Ika ne tajtamaishtilianimet Israelis kimiktijket miak tuijikniwan ijikman tik Filisteen, yaja kinaya se takamatilis tik se kalulinkwikwil<ref>cine</ref> katka. Yaja kaj tiktukeytiat ne achtu siwat Tiltikchin-Filisteenchanej ne tajtamaishtilianimet Israelis kitzkiat wan kitaliat tik ne kal kan nemit ne tuijikniwan tesu tawikilia<ref>Carcel cuando una persona es detenida injustamente/inocente</ref> katka.
== '''Ken mikik?''' ==
Yaja miki se tunal yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil se paul ume (2022) katka. [https://samidoun.net/2022/11/remembering-fatima-bernawi-historic-palestinian-fighter-and-liberated-prisoner-1939-2022/ Bernawi] kipia nawi pual yey shiwit kwak mikik tik se kaltapajtiani tik Cairo, Egypt katka.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
* Remembering Fatima Bernawi: Historic Palestinian fighter and liberated prisoner 1939-2022 (Ingles): https://samidoun.net/2022/11/remembering-fatima-bernawi-historic-palestinian-fighter-and-liberated-prisoner-1939-2022/
* Nakba (Ingles): https://en.wikipedia.org/wiki/Nakba
* The Question of Palestine (Ingles): [https://www.un.org/unispal/about-the-nakba/#:~:text=The%20Nakba%2C%20which%20means%20%E2%80%9Ccatastrophe,the%201948%20Arab%2DIsraeli%20war. https://www.un.org/unispal/about-the-nakba/#:~:text=The%20Nakba%2C%20which%20means%20%E2%80%9Ccatastrophe,the%201948%20Arab%2DIsraeli%20war.]
gxvhfm4tq8ytd9iuculjcr3a9i2b2gb
Federico García Lorca
0
374
8767
2670
2026-01-30T13:19:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q41408]]
8767
wikitext
text/x-wiki
[https://www.britannica.com/biography/Federico-Garcia-Lorca Federico García] Lorca nesik tik ne [[:en:Fuente_Vaqueros|Fuente Vaqueros]], Granada tik ne [[:es:España|España]] tik ne tik makwil metzti chikwasen tik ne se shikipil chikwey nawi pual kashtul yey wan yaja ustut tik ne kashtul yey tik ne tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se.
Yaja tawawasuani wan yaja pewa tamawawasua keman yaja kashtul nawi shiwit. Yaja kimumachtij Filosofía wan Letras wan Derecho tik ne [[:es:Universidad_de_Granada|Universidad de Granada]] tik ne España tik ne se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi.
Itzalan wejwey ajamachti nemit:
'''[[:es:El_maleficio_de_la_mariposa|El maleficio de la mariposa]]''' - se shikipil chiknawi tzunti se pual
[[Taanalis:FEDERICO GARCIA LORCA (13451705834).jpg|thumb|Federico García Lorca ]]
'''[[:es:Mariana_Pineda_(obra_de_teatro)|Marian Pineda]]''' - se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume
'''[[:es:La_zapatera_prodigiosa|La zapatera prodigiosa]]''' - se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti
'''[[:es:Así_que_pasen_cinco_años|Así que pasen cinco años]]''' - se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se
'''[[:es:Bodas_de_sangre|Bodas de sangre]]''' - se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey
'''[[:es:Yerma|Yerma]]''' - se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi
'''[[:es:Doña_Rosita_la_soltera|Doña Rosita la soltera]]''' - se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul
'''[[:es:La_casa_de_Bernarda_Alba|La casa de Bernarda de Alba]]''' - se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil
Ne metzti chikwey tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se, Federico García Lorca kimiktij tik ne tatwika.
[[Taanalis:Familia-federico-garcia-lorca 00055f18 800x596.jpg|thumb|Federico García Lorca and his family]]
n6pzxnnnrvmp87c8y93rtdqy61yj26o
Feliciano Ama
0
375
8768
2682
2026-01-30T13:19:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1403046]]
8768
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
'''José Feliciano Ama''' ne [[mayordomoj]] ipal [[Itzalku]] ká tatekimaka katka kwak ajsik ne [[ejercitoj]] ipal ne [[kalpuli]] wan kimiktijket sujsul miak [[Metzali]] tik ne [[Tamiktilis ipal 1932]].
Feliciano Ama mukwepki mayordomoj ipal ne [[cofradiaj]] Corpus Cristi tik ne shiwit 1917. Ne 22 ipal ne Metzti 1 ipal 1932, ijtik se wey kumunilis, muketzki ne techan tik Itzalku wan ijkiuni nakak chikwasen tunal, hasta de tunal 28. Kwakuni kalakket ne [[tasumanit]] ipal ne ejercitoj tik ne techan. Kimiktijket sujsul miak tukniwan tik uni tujtunal. Feliciano Ama se tatuktiani ipal ne techan Metzali wan nusan mikik. Sejse inat ka mikik kechpilujtuk, wan sejseuk ka achtu kitejteminket wan kikechpilujket kwak miktuk.
Feliciano Ama nesik tik ne shiwit 1881. Te kipiatuya wey tumin wan tekitini katka hasta munamiktij. Ne isiwaw Josefa Shupan, se ipal se familiaj wey tik Ijtzalku.
Teuk tikmatit muchi tay panuk tik ne Metzti 1 ipal 1932 tik Ijtzalku. Tik ne techan ipal Itzalku, muchi ne shijshiwit muchiwa se ilwit ne 22 ipal ne Metzti 1 pal muelnamiki. Tik ipal 2007 musenputzuj se comision pal sentekitit wan mumachtiat ken ijtuk tik 1932. Tik ne ijilwit senpa nemit sejse ipal ne familiaj Ama, wan se iishwiu, Juliana Ama, nusan nemi tik uni comision.
==Sejseuk pal tikita tik ne Wikipediaj Tik Nawat==
* [[Tamiktilis ipal 1932]]
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
__NOTOC__
69n1x8ytm5rrcv8529ebo9335an5gz1
Feliciano de Jesús Ama Trampa
0
376
2689
2688
2026-01-29T23:25:41Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
2687
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Yaja Tatuktiani tik ne tatukani wan ijikman.jpg|thumb|Yaja Tatuktiani tik ne tatukani wan ijikman]]
'''Feliciano de Jesús Ama Trampa'''<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Feliciano_Ama]</ref> nesik tik ne techan Itzshalku([[Izalco]]) tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual se. Yaja ne tatuktiani ka ijikman. Yaja taketzki nawatajtaketzalis Yaja tatukani wan ijikman. Yaja kituktia katka ka kumunilis ka tatukani wan ijikman.
Yaja kipiat itzunkal itachishka tiltik, alawak wan Chiktik. Yaja kipiat chupi itepajsu wan iishpajsu. Yaja kitalia katka ishumpe, Yaja kitalia katka ikwach ikotón, Yaja kitalia katka ikwach isala Yaja kitalia katka ikak.
Yaja munamiktij wan Josefa Shupan ne imiakawan ka siwat kenhanya imun Patricio Shupan. Patricio mikik nemanhan yaja munamiki iwan wey Tatuktiani Carlos Meléndez<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Carlos_Meléndez_(político)]</ref> katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume Feliciano de Jesús Amas Trampa mukwepki ne mayordomoj ka Cofradiaj Corpus Christi. Cofradiaj Corpus Christi tajtakamet wan ijikman katka nusan. Yejemet kimakasit ika ne ipatiw ne atutun temu katka Kunij ne tuijikniwan kumunit
Tik ne tunal se pual yey tik ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume. Feliciano de Jesús Amas Trampa wan tajtakamet ka tatukani wan ijikman tik ne techan Itzshalku musunket inwan ne tajpianimet wan ne ejestadoj.
Ne tapajtianimet kikupachuat ne kumunilis katka. Yejemet kimiktiat ukchupi ka se pual majtakti shikipil tajtakamet ijikman .keman Claribel Alegría<ref name="Clara Alegría">[https://es.wikipedia.org/wiki/Claribel_Alegría]</ref> kipiak chikyey shiwit yaja kita katka ne masacre tajtakamet ijikman nemhana yaja kineshtia katka tik ne iamachti “ Neshti Itzshalku" (novela).<ref name="Clara Alegría"/> Ne tajtakamet ijikman maya kipiatuyat kwawit, takutunya wan ne Tapajtianimet kipiaket ne tamiktialis.
Tik ne tunal se pual chikyey tik ne metzti se tik ne se shikipil chiknawi tzunti se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume ne tapajtianimet kikunaktiat katka ka Feliciano tik ne tajkutechan tik ne techan La Asunción tik ne Itzshalku, Sentzunhat<ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Sonsonate]</ref>
== Kan inatiwit ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
qsuqz34kwthwrbg7c79kmlmv8zl55c1
Fernanda Torres
0
377
2693
2692
2026-01-29T23:25:41Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2692
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Fernanda Torres at the 2024 Toronto International Film Festival 3.jpg|thumb|'''Fernanda Torres tik Toronto International Film Festival tik ume shikipil se pual nawi (2024).''']]
Fernanda Pinheiro Torres kaj tiktukeytiat Fernanda Torres. Yaja nesik se tunal makwil pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil tzunti chiknawi yey pual makwil (1965) tik ne techan Tijuca, Rio de Janeiro takutun ipal tutakyu tik ne italyu Brasil. Yaja se wey weyakulinkwikwilchiwani<ref>https://pt.wikipedia.org/wiki/Fernanda_Torres</ref>.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak peliculas y series: Os Normais tik ume shikipil se (2001) wan ume shikipil yey (2003), Tapas & Beijos tik ume shikipil majtakti se (2011) wan ume shikipil kashtul (2015), Eu Sei Que Vou Te Amar tik shikipil tzunti chiknawi nawi pual chikwasen (1986). Ostra e vento tik se shikipil tzunti chiknawi nawi pual kashtul yey (1998) a Mulher Invisível tik ume shikipil kashtulnawi (2019)<ref>https://www.ebiografia.com/fernanda_torres/</ref>, yaw-kimakat se Oscar katka, se wey takulis pal ne weyakulinkwilkwil Ainda Estou Aqui tik ume shikipil se pual nawi (2024)<ref>https://www.ebiografia.com/fernanda_torres/</ref>.
Kimakaket miak tajtakulis ken: Festival de Cannes mejor actriz shikipil tzunti chiknawi nawipual chikwasen (1986), Festival de Cinema de Recife mejor actriz shikipil tzunti chiknawi nawi pual kastulyey (1998). Golden Globe se wey siwat weyakulinkwikwilchiwani tik ume shikipil se pual makwil (2025).
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Colégio São Vicente wan Escola do Tablado
Wan mumachtij pal muchiwki se weyakulinkwikwilchiwani pero te mumachtiat ne wey tamachtiluyan<ref>https://www.adorocinema.com/personalidades/personalidade-19494/biografia/</ref>.
Ne ichtaka itunal:
Ne inan itukey katka Fernanda Montenegro yaja se Brasilchanej katka. wan ne iteku itukey katka Fernando Torres. Yaja se Brasilchanej katka. Ne inan wan ne iteku weyakulinkwikwilchiwani nusan
Yaja munamiktij iwan Andrucha Waddington tik ne shiwit 1987. Yaja se Brasilchanej katka.
Yaja kipia ume ipijpialawan katka. Ne ipilawan intukey Joaquim Torres Waddintong wan Antonio Torres Waddington katka.
jia3gpqmgkbit0v5mvak8845qatm9cl
Fernando Llort
0
378
8769
2698
2026-01-30T13:19:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3062580]]
8769
wikitext
text/x-wiki
== '''Fernando Llort''' ==
[[Taanalis:Recuerdos del mural de Fernando Llort en catedral.JPG|thumb|MURAL " LA ARMONIA DE MI PUEBLO" se mantuvo en la fachada de Catedral Metropolitana de San Salvador desde 1998 hasta 2011]]
'''Fernando Llort Choussy'''
yaja takwikwiluani kuskatanchanej katka
Fernardo Llort nesik tik ne techan Kuskatan se tunal chikume pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi
wan yaja mikik tik ne techan La Palma se tunal majtakti pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume pual shikipil tzunti kaskhtul yey
isiwaw katka : Estela Chacón
ipilawan: Juan Pablo Llort Chacón, María José Llort Chacón, Fernando Llort Chacón
yaja itekiw katka takwikwiluani wan takwikwiluani pal ne tapepechul
yaja se wey takwikwiluani ka Kuskatan iwan ichiwa tamachtiluyan sukitekitini itukay “estilo palmeño”
== ipanpa kwak mumachtiani katka ==
yaja mumachtiani tik ne Liceo Salvadoreño, yaja mumachtiani tik ne Wey Tamachtiluyan Estatal ipal Luisiana wan Wey Tamachtiluyan Católica ipal Lovaina nusan tik ne Wey Tamachtiluyan ipal Kuskatan mumachtiani pal kalchiwani
Takulis
Kitukeytijket wey ipiltzin ka Kuskatan tik ne shiwit ume pual shikipil tzunti yey
Kimakaket ne itakulis tutalyu tik ne shiwit ume pual shikipil tzunti majtakti yey
itakulis se tunal makwil pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti majtakti se Proceres de la Independencia Patria tik ne shiwit ume pual shikipil tzunti kashtul yey
kwikwinaj, sukitekitini, tilkwil,
[[Taanalis:Artesanias de La Palma Chalatenango.jpg|thumb|ARTESANIA LA PALMA, CHALATENANGO]]
== Wey itekiw ==
* Caja tequilera de vidrio fundido
* Pashalua ka peyna
* Paisaje pal tawil
* takwikalis nupal nutalyu
* kwawit shuchikisa
* kwawit itakil pal tuesyu
ezgo7qa2rozxs7ktn3zj6td1opg92m4
Fernando Llort Choussy
0
379
8770
2703
2026-01-30T13:19:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3062580]]
8770
wikitext
text/x-wiki
'''Fernando Lort Choussy''' kaj tiktukeytiat
Fernando Llort Choussy nesik se tunal 7 chikume pal ne metzti 4 nawi tik ne shiwit 1949 se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi tik ne techan kuskatanchanej takutun ipal italyu kuskatan.
Yaja se wey takwikwiluachiwanichiwani<ref>Pintor</ref><ref>Artesano</ref>,kunchiwani <ref>Ceramista</ref>katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak ikwijkwikil'''
'''El mural de la Catedral Metropolitana de San Salvador'''
Tik ne shiwit1990 se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti, Llort itekiti katka ne tepanti tik ne shiwit 1se ne tepanti itukey
«La armonía de mi pueblo». ne tepanti itachiska tachialis kipia yey shikipil kianaya ne itunal , ne itasujtalis ne nuteku tiut, ne itekiti wan «recuerdo permanente» por Monseñor Óscar Arnulfo Romero.
=== La fundación Fernando Llort ===
1989 tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi
[[Taanalis:Fernando Llort 11.jpg|thumb|279x279px]]
=== El derribo del mural ===
26 tik ne tunal se pual chikuasen 12 pal ne metzt chikuey wan pal ne metzti majtakti se
'''Abrazo fraterno'''
pal ne metzti majtakti ume 2011 ume shikipil majtakti se
=== La Cruz Romero ===
23 se pual yey pal ne metzti 9 chiknawi 2013 ume shikipil majtakti yey
<references />
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
'''Premio Nacional de Cultura'''
Pal ne metzti se 1 metzti majtakti tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey 2013, la Secretaría de Cultura de la Presidencia Ne Kuskatan ne takulis Nacional de Cultura.
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka Victoria Choussy yaja se Kuskatanchanej katka.
wan ne iteku itukey katka Baltasar Llort. Yaja se Kuskatanchanej katka.
Ne isiwaw itukey Estela Chacon katka Yaja se
Kuskatanchanej katka.
Yaja kipia ipijpipil wan isiwapíltzin katka.
Ne ipijpipil Juan Pablo, María José,Fernando intukey katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Liceo Salvadoreño
Wan mumachtij pal muchiwki se yaja takwikwiluani tik ne wey tamachtiluyan
Universidad Nacional El Salvador wan kiski tik ne shiwit..
Yaja tekitki ken se takwikwiluani tik La Palma Shalatenanku wan tik ne italyu Kusktan.
Yaja munamiktij iwan Ester Chacón tik ne shiwit
Yaja mikik se tunal 10 majtakti pal ne metzti 8 majtakti chikwey ne shiwit 2018 ume shikipil majtakti chikwey
tik ne techan Kuskatan, takutun ipal tutalyu Kuskatan.
== '''Referencias''' ==
# '''Andrade, Teresa (11 de agosto de 2018). «Muere el artista Fernando Llort, el artesano de la paz». ''El Salvador Times''. Consultado el 11 de agosto de 2018.'''
# '''Fundación Fernando Llort: Fernando Llort'''
# '''«Biografía». ''Tributo a Fernando Llort''. Consultado el 13 de agosto de 2018.'''
# '''«Fernando Llort: 40 años de trayectoria artística». Archivado desde el original el 9 de junio de 2015. Consultado el 14 de diciembre de 2012.'''
# '''Fernando Llort (2011). ''Desde La Palma: con paz y amor''. El Salvador: El Faro. Escena en 3:09. Consultado el 15 de diciembre de 2012.'''
# '''La Palma: La Historia de La Palma Archivado el 20 de junio de 2013 en Wayback Machine.'''
# '''Menéndez, César (3 de enero de 2012). «Destrucción de identidad». ''El Faro''. Consultado el 13 de agosto de 2018.'''
26kwrrmuo4k1vel94t30dv5kup41ax8
Fey
0
380
9563
8771
2026-03-15T06:17:24Z
~2026-16404-85
361
9563
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Fey
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Fey (8343795672).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 21 ne metzti chikwey, tik ne shiwit 1973
|-
! Ichan Techan
| London
|-
! Italyu
| Meshiku [[Taanalis:Flag of Mexico.svg|15px|alt=Mexico|link=Mexico]] Meshikuchanej
|-
! Itekiw
| Takwikani
|}
[[:en:Fey_(singer)|Maria Fernanda Blazquez Gil]] nesik se tunal se pual se, ne metzti chikwey, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:Mexico_City|Ciudad de Mexico]], tik ne italyu [[:en:Mexico|Meshiku]]<ref>Mexico / México</ref>. Yaja se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>meshikuchanej<ref>Demonym: Mexican / Gentilicio: Mexicana</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Fey_(singer)
https://en.wikipedia.org/wiki/Mexico
https://en.wikipedia.org/wiki/Mexico_City
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
ad59e8kva5z0bgpgubfhjsn2zwip1fj
Fidel Castro
0
381
2721
2720
2026-01-29T23:25:43Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
2720
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Fidel Castro - MATS Terminal Washington 1959.jpg|thumb]]
== <big>'''Fidel Castro'''</big> ==
<big>'''[[:es:Fidel_Castro|Fidel Alejandro Castro Ruz]]''' kaj tiktukeytiat '''Fidel''' nesik se tunal majtakti yey pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (13/8/1926) tik ne techan Birán, Provincia de Oriente, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Cuba.</big>
<big>Yaja se wey tatuktian</big><big>i</big><ref>'''Presidente, Jefe del Gobierno'''</ref><big>, tapalewiani</big><ref>'''Abogado'''</ref><big>, tawawasuani</big><ref>'''Escritor'''</ref> <big>, yultaketzani</big><ref>'''Pensador'''</ref> <big>wan revolucionarioj comunistaj katka.</big>
[[Taanalis:Fidel Castro under arrest after the Moncada attack.jpg|thumb]]
== '''<big>Ne itekiw: tay kichiwki?</big>''' ==
<big>'''Yaja kichiwki miak ajamachti:''' </big>
* <big>“La historia me absolverá”</big><big>, discurso de autodefensa, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953).</big>
* <big>Colecciones de sus discursos y artículos en volúmenes como Pensamiento político, económico y social de Fidel Castro, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1959).</big>
* <big>La victoria estratégica, ume shikipil majtakti (2010).</big>
'''<big>Kimakaket miak tajtakulis ken:</big>'''
* <big>Premio Lenin de la Paz, se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961).</big>
* <big>Héroe de la Unión Soviética, se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963).</big>
* <big>Órdenes de Lenin se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1972, 1986),</big>
* <big>Orden de la Revolución de Octubre, se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti chikwasen (1976)</big>
* <big>Doctorados honoris causa de múltiples universidades de Cuba, América Latina y Europa.</big>
[[Taanalis:Fidel Castro12.jpeg|thumb]]
== '''<big>Ne ichtaka itunal:</big>''' ==
<big>Ne inan itukey '''Lina Ruz González''' katka yaja se Cubachanej katka. wan ne iteku itukey '''Ángel María Bautista Castro y Argiz''' katka. Yaja se Cubachanej katka. Ne isiwaw itukey katka '''Mirta Díaz Balart'''. Yaja se Cubachanej katka.</big>
<big>Yaja kipia chiknawi ipijpipil katka. Ne ipijpipil intukey Fidel Angel Castro, Alina Castro, Francisca Pupo, Jorge Ángel Castro Laborde, Alexis Castro Soto del Valle, Alexander Castro Soto del Valle, Antonio Castro Soto del Valle, Alejandro Castro Soto del Valle, Ángel Castro Soto katka.</big>
<big>Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Birán wan La Habana. Wan mumachtij pal muchiwki se tapalewiani tik ne wey tamachtiluyan La Habana wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950).</big>
<big>Yaja tekitki ken se tapalewiani, se tatuktiani wan se tawawasuani tik ne italyu Cuba intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959) wan ume shikipil kashtul se (2016) tik ne italyu Cuba.</big>
<big>Yaja munamiktij iwan '''Mirna Díaz Balart''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) tik ne techan La Habana, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Cubachanej.</big>
<big>Wan muajkaw iwan ne isiwaw tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti makwil (1955).</big>
<big>Yaja mikik se tunal se pual makwil pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016), ipanpa yulmiki tik ne techan La Habana takutun ipal tutakyu tik ne italyu Cuba.</big>
== '''<big>Ipanpa ini:</big>''' ==
<references />
== '''<big>Ijilpika:</big>''' ==
<big><nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Fidel_Castro</nowiki></big>
<big><nowiki>https://www.britannica.com/biography/Fidel-Castro</nowiki></big>
<big><nowiki>https://www.cndh.org.mx/noticia/fidel-castro-revolucionario-y-estadista-cubano-defensor-de-la-soberania-e-independencia-de</nowiki></big>
<big><nowiki>https://www.parlamentocubano.gob.cu/taxonomy/term/71</nowiki></big>
1emsfjq9g8k80e7hbbmde8oefayowgu
Flor Nuila
0
382
2723
2722
2026-01-29T23:25:43Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2722
wikitext
text/x-wiki
Flor Elizabeth Nuila kaj tiktukeytiat Flor Nuila
Flor Nuila nesik se tunal Se pual chinawi pal ne metzti chiwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi (1969) tik ne techan San Salvador , San Salvador takutun ipal tutakyu tik ne italyu El Salvador.
Yaja se wey Takwikwilani katka.
Ne itekiw: tay kichiwki?
Yaja kichiwki miak ikwijkwikil:
“Cálida Tarde de jardín”
“Perfume de gardenias”
“Claudia Lars”
“Arte emergente”
“Preludio”
“Niño mi creencia Aurea”
Kimakaket miak tajtakulis ken:
“Homenaje a la mujer artista salvadoreña”
“Los años Visionarios del rector Fabio Castillo”
“Visualización de la estética Pictórica en el periodo de la guerra civil de El Salvador”
“Juegos florales de Cojutepeque”
Wan mumachtij pal muchiwki se Takwikwilani tik ne wey tamachtiluyan
Centro Nacional de Artes (CENAR) wan kiski tik ne shiwit 1989
Yaja tekitki ken se Takwikwiluani tik Universidad Salvadorña Alberto Masfrrer
intzajtzalan wan 2025 tik ne italyu El Salvador
Yaja se wey Tatuktiani del “Proyeto fememnino: MUJERES PINTORAS EL SALVADOR”
5nj8t8qfe96qup2663ov555xndb0o0x
Florence Welch
0
383
8772
2728
2026-01-30T13:19:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2272493]]
8772
wikitext
text/x-wiki
== '''Florence Welch''' ==
[[Taanalis:Florence and the Machine at Coachella.jpg|left|thumb]]
[[:en:Florence_Welch|Florence]] Leontine Mary Welch nesik tik ne techan Camberwell tik Londres, se takutun ipal Inglaterra, se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986).
[https://www.britannica.com/biography/Florence-Welch Florence] Welch takwikani wan takwikalismawawasuani. Yaja inwan ukse tajtakwikanimet tiktukeytiat Florence and the Machine.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne inan itukey Evenlyn Welch, se Estados Unidoschanej. Yaja se tatuktiani tik ne wey tamachtiluyan Universidad de Bristol. Ne iteku itukey Nick Russel Welch, se Inglaterrachanej. Yaja se tapalewiani pal tanamaka. Florence Estados Unidoschanej wan Inglaterrachanej nusan. Yaja kipia ume iikawan, yejemet intukey Grace wan J.J.
Keman Florence siwapil, ne inoya yulmaka yaja pal Florence takwika wan tamawawasua takwikalis katka. Florence tamawawasua miak takwikalis ipanpa inoya katka. Yaja takwika keman ne ujume munamiktiat wan keman nuknew mikik katka.
Keman Florence kipia majtakti yey, ne itejtekuwanyaja muajkawat<ref>Se divorciaron.</ref> yajika Florence kipia nawi chupi-iikawan.
Iwan ne itakwikalis “Hunger” '''yaja taketza ipanpa ne tesu-takwa kukulis'''<ref>Anorexia, desorden alimenticio. Lit. la enfermedad de no comer.</ref> yaja kipia keman yaja siwapil katka. Yaja kilwij ika yaja sujsul majmawi , yaja tawana, tesu takwa wan kiuni pajti wan yaja tesu kukuya katka.
Yaja mumachtia tik ne tamachtiluyan Thomas` London Day School wan Alleyn`s School katka. Yaja yek mumachtiani melka ne tajtamachtianimet kajkwa yaja ika yaja takwika ka ne tamachtilis wan yaja tzajtzi keman yaja takwika katka.
Yaja tasujta amachti, melka yaja kipia [https://www.mayoclinic.org/es/diseases-conditions/dyslexia/symptoms-causes/syc-20353552#:~:text=Descripci%C3%B3n%20general,y%20las%20palabras%20(decodificaci%C3%B3n). dislexia], se kukulis ipanpa uej amataketza u uej tamawawasua. Yaja kipia [[:es:Dispraxia|dispraxia]] nusan, se kukulis ipanpa uej uluni. Yaja kilwij iwan ne son wan amachti yaja nejmacnemi wan yulpajpaki.
Yaja pewa mumachtia tik ne wey tamachtiluyan Camberwel College of Arts katka melka tea yawi ika yaja kineki kita su yaja kiweli takwikani katka.
Yaja yultaketza muchi ne sijsiwatket wan muchi ne LGBTQIA+ tuijikniwan nemit pal kipia muchi ne tamakishtilis<ref>Derechos humanos, libertades.</ref>. Yaja kinyulmaka ne tuijikniwan pal kitakuliat<ref>Donar.</ref> tumin pal ne itamakistilis sijsiwatket katka.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja takwikani wan takwikalismawawasuani. Tik ne shiwit ume shikipil chikwey (2008), yaja tamawawasua se amachti itukey [https://www.britannica.com/biography/Florence-Welch Useless Magic.]
Keman Florence iwan ne ichaku Isabella pewat kichiwat ne son katka, yejemet kipiat ne pajpakitilis<ref>Broma, chiste.</ref>: ne ikujkumpawan kitukeytiat Florence ken Florence Robot wan Isabella ken Isabella Machine, wan nemanha, yejemet kitukeytiat Florence wan ne Machine keman yejemet takwikat.
Florence wan ne ikujkupawan takwikani kimakat ka kimatit ne achtu inson<ref>Primer álbum musical. Lit. su primera música.</ref> se tunal chikwasen pal ne meztti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009). Florence and the Machine kinamakat se tzunti shikipil tik se metzti katka. Ne inson sujsul kishmati tik Estados Unidos, Inglaterra wan Irlanda katka.
Ne ume inson itukey [[:es:Florence_and_the_Machine|Ceremonials]]. Florence and the Machine kimakat ka kimatit se tunal se pual majtakti se pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil majtakti se (2011).
Tik ne mezti ume tik ne shiwit se shikipil kashtul (2015), yejemet kimakat ka kimatit ne yey takwikalis itukey How Big, How Blue, How Beautiful. Ne intakwikalis sujsul kishmatit tik Estados Unidos, Reino Unido wan Canada.
Ne yankiwik intakwikalis Florence and the Machine itukey Dance Fever. Yaja kisa tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022).
== '''Ne itekiw:''' ==
Florence wan ne ikujkumpawan kipia miak takwikalis wan Florence tamawawasua takwikalis isel wan pal ukse takwikani. Yaja takwika iwan ukse takwikani nusan.
[[Taanalis:Florence and the Machine 12 09 2018 -32 (32834280768) (cropped).jpg|thumb]]
==== Florence and the Machine son<ref>àlbum musical. Lit. música.</ref>: ====
Lungs
Ceremonial
How Big, How Blue, How Beautiful
High as Hope
Dance Fever
==== Florence ukse takwikalis pal ukse tajtakwikanimet: ====
Goodnight Gotham
To Be Human
Easier
Florida!!!
==== '''Takwikalis kan Florence takwika inwan ukse tajtakwikanimet:''' ====
Sweet Nothing
Wild Season
Riverside
She`s No Sense
Here Lies Love
My Baby Just Cares for Me
I Come Apart
Neon Citied Sea
Yalla
Swarm
Midnight
The Other Side
Hey Girl
Wild Horses
Sonet 29
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Florence Welch biografía (Eng.): https://en.wikipedia.org/wiki/Florence_Welch
Florence Welch (Eng.): https://www.britannica.com/biography/Florence-Welch
Dislexia: [https://www.mayoclinic.org/es/diseases-conditions/dyslexia/symptoms-causes/syc-20353552#:~:text=Descripci%C3%B3n%20general,y%20las%20palabras%20(decodificaci%C3%B3n). https://www.mayoclinic.org/es/diseases-conditions/dyslexia/symptoms-causes/syc-20353552#:~:text=Descripci%C3%B3n%20general,y%20las%20palabras%20(decodificaci%C3%B3n).]
dispraxia: https://es.wikipedia.org/wiki/Dispraxia
Useles Magic (Esp.): https://www.britannica.com/biography/Florence-Welch
Florence+the Machine (Esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Florence_and_the_Machine
oqj12a8a163i6dz4827hmoxfklclweq
Flow (ulinkwikwil, 2024)
0
384
2731
2730
2026-01-29T23:25:43Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
2730
wikitext
text/x-wiki
= Flow (ulinkwikwil, 2024) =
[[Taanalis:Flow Blender splash cropped.png|thumb]]
Flow (tik ne tajtaketzalis inglés : '''''Tepeyat''''') ulinkwikwil Letoniachanej. Kisashki ne shiwit 2024.
== Ne casoj ==
Se tiltik mistun itukey "Cat" kipia se kal ka kwawital. Ka nujme ne tanestuk kishtemua taiwan wan kiajsik se michin. Sejse pejpelu mutaluat ka ipan Cat. Nemanha, se tultik pelu Labrador Retriever muchiwa ichaku Cat. Musta, ne tsunami talishkupini wan keman Cat tajtachia, nemi wey at. Cat wan Dog te mikik wan anmutunal nemi tik ne barco iwan Capybara, Lémur wan Bird. Whale, ka at, kinpalewia Cat wan ichajchakuwan. Muchi nemi pal mumachtiat ken kipalewiat kajkalchanej wan kojkojtanchanej.
== Kaj Kichiwki Flow ? ==
* Weyakulinkwikwiltuktiani : Gints Zilbalodis
* Sonchiwani : Gints Zilbalodis wan Rihards Zaļupe
* Kwikwilnaj : Léo Silly-Pélissier wan Gints Zilbalodis wan Konstantins Višņevskis wan Mārtiņš Upītis
== Ipanpa Itajtakulis ==
{| class="wikitable"
|+
!Shiwit
!Takulis
|-
|2024
|Takulis Cine Europachanej
|-
|2024
|Festival Internacional de Cine de Animación tik ne techan Annecy
|-
|2024
|Festival internacional de Cine tik ne techan Guadalajara
|-
|2025
|Takulis Oscar
|-
|2025
|Takulis Globo de Oro
|-
|2025
|Takulis César
|-
|2025
|Takulis Itunal Independiente (Independent Spirit Awards)
|-
|2025
|Takulis Lumières
|}
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Flow_(pel%C3%ADcula_de_2024)
# https://www.imdb.com/title/tt4772188/
# https://flow.movie/
# https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2025
q426ckgfx79vjpwlajbolymbhxwcpv2
Francisco "Chico" Sánchez
0
385
8773
2747
2026-01-30T13:19:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q8962266]]
8773
wikitext
text/x-wiki
== '''Francisco "Chico" Sánchez kaj tiktukeytiat Francisco Chavez''' ==
'''[https://web.archive.org/web/20080812025128/http://www.loquesomos.org/lacalle/tuopinion/Lainsurreciondeunpueblooprimido.htm Francisco "Chico" Sánchez] kaj tiktukeytiat Francisco Chavez'''
Yaja nesik tik ne techan [[:en:Juayúa|Juayua]], tik [[:en:Sonsonate,_El_Salvador|Sonsonate]] sa takatun ipal [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Kuskatan Kuskatan], se tunal se pual chikwa, pal ne metzti se, tik ne se shikipil chiknawise pual (1900?) wan mikik se tunal se pual chikwa, pal ne metzti se tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932)
[[Taanalis:Francisco Sánchez, uno de los líderes del movimiento campesino, después de ser fusilado en la plaza principal de Juayúa.jpg|thumb|'''Francisco Sánchez, intatuktiani ne tuijikniwan ijikman katka, wan kimiktiat katka, inwan miak ne ikujkujpawan''']]
'''Tay kichiwki?'''
Tik se shikipil chiknawi se pual majtakti se (1931) ka Juayua ne techan miak najnawa katka wan Francisco "Chico" Sánchez Yaja ne intatuktiani ne tuijikniwan ijikman<ref>Líder indígena</ref> katka.Yejemet kalalit ka kal kalpuli katka wan yejemet kitajtanit muchi ne intekuyu ne kajkal wan ne tajtakamet katka.
Muchi ne sijsiwatket nemi pal ne kitalijeket inkwajwash itachiska chiltik katka,ne itachiska kenha ne [[:en:Communist_Party_of_El_Salvador|partidoj Comunistaj]]<ref>Partido Comunista</ref>[[:en:Communist_Party_of_El_Salvador|,]] wan se sonjsonchiwani tik ne kalpuli nemi pal kinmawasawasuat tajtakwikalis katka.
'''Ken mikik?'''
[[Taanalis:Dead bodies of the killing of the salvadorean army in 1932.jpg|thumb]]
Se tunal se pual chikwey pal ne metzi tik se shikipil chiknawi se pual majtakti ume, ne tajtajpianimet pal ne kalpuli <ref>Las Tropas del gobierno</ref>kikwit senpa<ref>retomaron, se tomaron de nuevo</ref> ka Juayua katka wan ne kitzkiat Sanchez wan kimiktiat katka, inwan miak ne ikujkujpawan. [https://medium.com/@chris_steff/the-story-of-el-salvadors-1932-la-matanza-massacre-8ea3eb7d267 Emilio Radaelli], ne itekuyu miak intajtal<ref>Terrateniente, el dueño de muchas tierras</ref>, kimiktiat katka wan nusan ne isiwaw wan ne tatuktiani tajpian<ref>Coronel</ref>i [https://web.archive.org/web/20081003024837/http:/www.faes.gob.sv/MdnCCp/heroes-batallas/revolucion-1932.htm Mateo Vaquero] ne tatuktiani pal ne Juayua
[[Taanalis:El General Martinez Con Su Gabinete Presidencial.jpg|thumb|Ne tatuktiani General Maximiliano Hernandez Martinez ]]
Ne tatuktiani [[:en:Maximiliano_Hernández_Martínez|General Maximiliano Hernandez Martinez]] iwan [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]] kipalewij, kintajtani ne tajtajpianimet kinmiktiat intzajtzalan ne se pual makwil shikipil wan ne se pual majmati ume shikipil ne tuijikniwan ijikman katka
[[Taanalis:Mapa levantamiento campesino 1932.svg|thumb]]
Keman miak tuijikniwan kinmiktijket Najnawa<ref>El Genocidio Nahua</ref> ipal kuskatan, nusan tikishmatit katka ken ne [https://actualidad.rt.com/sociedad/175301-genocidio-indigena-1932-salvador La Matanza,] kitawelchiwat ne tajtajpianimet pal ne kalpuli ka kuskatan, wan uni panu intzajtzalan 1932 (se shikipil chiknawi se pual majtakti ume) wan 1944 (se shikipil chiknawi ume pual nawi)
'''Ipampa uni (referencia basica)'''
<references />
'''Ijilpika'''
Referencias:
1. [https://web.archive.org/web/20070516185923/http:/www.loquesomos.com/lacalle/tuopinion/Lainsurreciondeunpueblooprimido.htm El genocidio indígena de 1932, una mancha oscura en la historia de El Salvador]. ''RT en Español''. Consultado el 16 de mayo de 2019.
2. [https://elsudamericano.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/07/220.miguel-marmol-roque-dalton.pdf Dalton, R. (1982). Miguel Mármol: los sucesos de 1932 en El Salvador.]
3. [https://books.google.ca/books?hl=en&lr=&id=9yq8eUObv6oC&oi=fnd&pg=PA1&dq=4.%09Galeano,+E.+(2003).+One+Hundred+Red+Hot+Years:+Big+Moments+of+the+20th+Century.+Ocean+Press.&ots=g68hseCWR1&sig=bm86nOIk9ehyI8Uzh4_RDf6PeFw#v=onepage&q&f=false Galeano, E. (2003). ''One Hundred Red Hot Years: Big Moments of the 20th Century''. Ocean Press.]
4. [https://www.researchgate.net/publication/350978500_The_People_of_El_Salvador_the_Communal_Sufferings_of_Job_A_theological_reflection_based_on_documentary_evidence José Feliciano Ama and Chico Sánchez - Arriola, T. S. M. The People of El Salvador: the Communal Sufferings of Job.]
5. [https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0094582X9101800402 Harlow, B. (1991). Testimonio and Survival: Roque Dalton's Miguel Marmol. ''Latin American Perspectives'', ''18''(4), 9-21.]
6. [https://www.youtube.com/watch?v=mLZTTxddCZg Museo de la palabra y la imagen 1932, Cicatriz de la Memoria Archivado el 18 de marzo de 2024 YouTube video]
7. [https://web.archive.org/web/20081003024837/http:/www.faes.gob.sv/MdnCCp/heroes-batallas/revolucion-1932.htm Fuerza Armada de El Salvador Revolución 1932]. consultado el 5 de mayo de 2007
8. [https://web.archive.org/web/20070516185923/http:/www.loquesomos.com/lacalle/tuopinion/Lainsurreciondeunpueblooprimido.htm Payés, Txanba El Salvador. La insurrección de un pueblo oprimido y el etnocidio encubierto Internet Archive WayBack Machine, , consultado el 18 Agosto , 2024]
9. [https://www.udb.edu.sv/editorial/pdf/es/coleccioninvestigacion/serieinvestigacion/balsamera-bajo-la-guerra-fria.pdf Lara-Martínez, R. (2009). Balsamera bajo la guerra fría. El Salvador 1932, historia intelectual de un etnocidio. ''San Salvador, El Salvador, Editorial Universidad Don Bosco''.]
10. Anderson, T. P. (1971). Matanza: El Salvador's communist revolt of 1932.
11'''.''' [[:es:Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932|Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932. Wikipedia. Consultado Agosto 14, 2024]]
12. [https://www.youtube.com/watch?v=jtQ-GVybp5s La Negacion Indigena 1932. (2007) Audiovisuales, Universidad Centroamericana José Simeón Cañas (UCA), EL Salvador]
13. [https://www.diariocolatino.com/la-insurreccion-de-1932-en-el-salvador-antecedentes-y-protagonistas/ La insurrección de 1932 en El Salvador: Antecedentes y protagonistas. 2023 Diario Latino, El Salvador. Consultado Agosto 18, 2024.]
14. [https://medium.com/@chris_steff/the-story-of-el-salvadors-1932-la-matanza-massacre-8ea3eb7d267 Steffanoni, C. (2023). The Story of El Salvador’s 1932 La Matanza Massacre. Medium - Human Stories and Ideas]
15. Sedgewick, A. (2021). ''Coffeeland: One Man's Dark Empire and the Making of Our Favorite Drug''. Penguin.
16. [[:en:El_Mozote_massacre|El Mozote Massacre]]. WIkepedia consultado el 25 de Augusto, 2024
0xtiof1bkw5gesnfvtnsib0gblyrwvu
Francisco Antonio Lara Hernández
0
386
8774
2751
2026-01-30T13:19:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q8962270]]
8774
wikitext
text/x-wiki
== <small>'''Francisco Antonio Lara Hernández'''<ref>Pancho Lara</ref> kaj tiktukeytiat [[:es:Francisco_"Pancho"_Lara|Pancho Lara]]</small> ==
* '''<small>Ipanpa Pancho Lara</small>'''
Katka yaja se tatzutzunani Kushkatanchanej.
Pancho Lara nesik tik ne techan Siwatewakan se tunal yey pal ne metzti majtaktu ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti. Tejemet titakwikat itajtakwikalis tik ne tajtamachtiluyan.
Wan yaja mikik tik ne techan Kushkatan se tunal makwil pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi.
Wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Cementerio_de_Los_Ilustres</ref> tik ne ilustres tik ne techan [[:es:San_Salvador|Kushkatan]].
== '''<small>Tay kichiwki?</small>''' ==
Yaja kinchiwki ini tajtakwikalis:
* Ne kwawit tatatuk ( El Carbonero)
* Chaletenango.
== '''<small>Ipanpa uni</small>''' ==
<references />
== '''<small>Ijilpika</small>''' ==
Cementerio los Ilustres https://es.wikipedia.org/wiki/Cementerio_de_Los_Ilustres
https://www.google.com/search?sca_esv=570758810&rlz=1C1SQJL_esSV908SV908&sxsrf=AM9HkKn_xJjEoduYGHiuZSHxkrANEkuhgA:1696451420826&q=pancho+lara+el+carbonero&stick=H4sIAAAAAAAAAONgFuLVT9c3NEwqibc0zyhOU4Jwk41zy3MyCiq0BH1LizOTHYtKMotLQvKD8_PSF7FKFCTmJWfkK-QkFiUqpOYoJCcWJeXnpRblAwCk-EGTTgAAAA&sa=X&ved=2ahUKEwj1nsSCnt2BAxWVRDABHb3yCW8Qri56BAgREAI&biw=1280&bih=595&dpr=1.5
6ivrqnvhh96rms7udc9lieihdz3t1a2
Francisco Gavidia
0
387
8775
2758
2026-01-30T13:19:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2920418]]
8775
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Francisco Gavidia es otorgado la máxima condecoración de El Salvador, la orden «José Matías Delgado», en su lecho de enfermo pocos días antes de morir.jpg|left|thumb|Tawawasuani kuskatanchanej , kipia katkase wey culturaj wan kimati katkane taktzaliz se Tamatini.wan kikwikwi katka ne ombron tikismatik Tujtunal katka ipal kimikik ne orden Jose Matias Delgado.Keman yaja kimikik yaski kitalpachuat tik ne Cementerioj ne Ilustres<ref>[[Cementerioj]] Los Ilustres</ref> ]]
== '''Francisco Antonio Gavidia Guandique''' ==
Yaja Nesik tik San Miguel<ref>yaja nesik San Miguel</ref>, ne se pual ckiknawi, metzti majtakti ume, se chikipil chikwey zunti yey pual wan mikik tik Kuskatan ne se pual ume, mesti chiknawi, se chikipil chiknawi zunti ume pual cashtul
Yaja Tawawasuani, Tamachtiani, Historiador,Tamatini,Taketzani, Tapatiani Kuskatanchanej katka. Muchi Tajtakamet.wan Sijsiwasket Tajtaketzat katka ipal yaja wan muchi Tuijikniwan kimatit ka tamachiwa ka alis, kal kan taketza katka Ruben Dario pal kiputzua ne takwikalis Alejandrinoj kaj metricaj kastiyaj; nusan kitekiti.kajkamuchi ne casoj, takwik
Ipiltzin Francisco Antonio Gavidia<ref>Francisco Antonio Gavidia </ref> wan de Eloisa Guandique Gavidia<ref>Eloisa Guandique Gavidia</ref> wan iipan iiswiyu ne wey takat Gregorio Melara, nesik tik ne itechan Cacahuatique,,wey itechan Barrios, ipal ombron techan San Miguel, Kuskatan.
Gavidia<ref>Gavidia</ref> kipia katka se wey cultura wan kimati Katka ne Tajtaketzalis: ne Aleman, ne Francés, ne Inglés, ne Italiano,ne Portugues, ne Hebreo, ne Latin, wan ne Griego, nusan ne Maya-Kiche Taketzalis pal kichiwa se Gramatikaj, ika yaja kineki katka ka muchi tuijikniwan tikmatit katka ne taketzakalis.. Yaja Kichiwa Katka nusan se taketzalis itukey: “Salvador” wan kitemua Katka ka muchi tuijikniwan kimatit katka ne taketzalis, peroj kinpalewia katka chupi ne Tajtamatinimet. Gavidia kichiwa katka sejse takwikalis tik “Takwikalis Salvador” Sejse ipal ne mas kimati katka: “Los Argonautas:” wan “A Marconi” <ref>LosArgonautas:”wan “A Marconi”</ref>
<references />
== '''IPANPA UNI''' ==
<references>[https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Gavidia][https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Gavidia]
<references /></references>
[https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Gavidia Biografía de Francisco Gavidia]
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
9f6k6xnc6mcwmc70dmk8b25v1cju2aa
Francisco Gonzalez
0
388
2761
2760
2026-01-29T23:25:45Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
2760
wikitext
text/x-wiki
'''[[Francisco Gonzalez]]'''
Ne itukey Francisco Gonzalez, yaja nesik tik ne techan Este de Los Angeles California Estados Unidos de America tik ne shiwit 1954. Yaja ne Tamachtiani ipal ne Son Mexicano wan yaja kitzutzuna muchi yek. kitzutzuna Arpa Veracruzana, Arpa Paraguaya, Mekawewet acustica wan electrica, Jarana Verucruzana, wan muchi instrumento musical katka. Yaja wan ichajchakuwan ingustuj kitztutzunat son pal inhinan katka.
'''Tay Kichiwki? Tay Kichiwa'''?
Yejemet kichiwat ne grupo musical “Los Lobos del Este de Los Angeles”. Ne ChicanoChanej igustoj muchi ne ilwit. Melka Francisco nemi pal kisa. Tesu igustuj muchi droga wan at chichik.
'''Ne itekiw'''
Francisco pejki tekiti tik ne Teatro Campesino tik ne San Jose California EEUU. Yaja kimawawasua ne son pal actos de teatro katka, Sujsul yek melka tesu nemi cuerdas pal instrumentos Mexicanos. Tesu nemi cuerdas pal Viruela, Arpa, Guitarron. Kunij Francisco ne mumachtia pal kichiwa cuerdas musicales. Wan nusan kimati kichiwa cuerdas pal instrumento Mexicano/Chicano. Wan pejki tik Guadalupe Custom Strings. Wan muchi Musico Chicano tik ne techan Este de Los Angeles kipia cuerdas pal instrumento Mexicano. Francisco kimawawasua, wan mawiltia muchi musica.
'''Ke Mikik?'''
Francisco Gonzalez mikik tik ne Metzi Yey, tik netunal se pual matakti, pal ne ume shikipil se pual ume shiwit, ika kipia cancer katka.
'''Ne itunal ichtaka'''
Francisco kipia se Siwapil, se isiwapiltzin wan se ipiltzin, wan muchi ichajchakuwan katka.
'''Ipanpa uni: references'''
# Los Lobos del Este de Los Angeles documentary (available on YouTube)
# The Gift / El Regalo by Francisco Gonzalez on Spotify
# thegcs.co
'''Ijilpika : Available links'''
# Francisco Gonzalez <nowiki>https://g.co/kgs/zshk8Zy</nowiki>
# https://www.npr.org/2022/04/05/1091007144/los-lobos-francisco-gonzalez-obituary 3. https://www.latimes.com/obituaries/story/2022-04-04/francisco-gonzalez-los-lobos-guadalupe-custom-strings
# https://twitter.com/LosLobosBand/status/1511133474639515651
624ueor8i9zfen63jlk7k7qpbkd8i8n
Francisco Jiménez
0
389
9558
8776
2026-03-15T06:12:14Z
~2026-16404-85
361
9558
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Francisco Jiménez 2018-5.jpg|thumb|Ne wey tamachtiani Francisco Jiménez.]]
Kaj tiktukeytiat '''Francisco Jiménez''', yaja nesik tik ne techan [[:es:Tlaquepaque|Tlaquepaque]] tik [[:es:México|México]] se tunal se pual chiknawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (29/03/1943). Yaja se wey tawawasuani, se wey tamachtiani wan tamachtia tik [[:es:Universidad_de_Santa_Clara|ne wey tamachtiluyan Santa Clara]] tik [[:es:California|California]] tik [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]].
== Itunal ichtaka ==
[[Taanalis:View from road in Santa Maria - September 2023 - Sarah Stierch 02.jpg|thumb|Ne techan Santa María.]]
Tamachtiani Jiménez nesik tik ne techan Tlaquepaque tik México. Yaja kipia se imanuj wan chikwasen ijikawan. Keman nemituya kunet ichan nemituya tik ne techan El Rancho Blanco tik ne estado pal [[:es:Jalisco|Jalisco]] tik México, peroj keman kiajshitilij nawi shiwit imiekawan wan yaja kisket pal México wan yajket ka Estados Unidos pal tekitit tik ne tajtapishkal. Keman kiajshitilij chikawen shiwit, pewki tapishka. Keman nemituya piltzín, imiekawan wan yaja tekitituyat tik miak tejtechan wan tesu ishtikaya welituya yawi ka tamachtiluyan.
Keman mumachtijtuya ne chikwey shiwit tik ne tamachtiluyan, ne tajtatuktianimet kinishtijket ne piltzín Francisco wan imiekawan pal ne Estados Unidos wan kintuktij ka México. Nemanha, ne gobierno pal Estados Unidos kinmakak amat <ref>Papeles para migrar legalmente.</ref>pal ma mukwepakan ka California. Keman mukwepaket pewket tekitit tik ne Rancho Bonetti nemik tik ne techan [[:es:Santa_María_(California)|Santa María]]. Ne piltzín Francisco iteku tesu welituya tekiti ika kinpiyatuya se wey kukulis wan se wey titika tik iteputzta. Keman ne piltzín Francisco mumachtijtuya ne secundaria, yaja wan imanuj itukey Roberto tekitituyat kipupuat ne tamachtiluyan pal kipalewit imiekawan.
Kiajshitilij itamachtilis pal ne secundaria nemanha yajki ka ne wey tamachtiluyan Santa Clara pal mumachtia ne taketzalis wan ne amaketzalis <ref>Literatura.</ref>tik Kastiya. Keman mumachtijtuya tik ne wey tamachtiluyan, yaja muchiwki ciudadano naturalizado ipal Estados Unidos. Nemanha, ne mumachtiani Francisco kimanamikik se wey beca pal mumachtia tik [[:es:Universidad_de_Columbia|ne wey tamachtiluyan Columbia]]. Man kiajshitili imaestría wan idoctorado ipal ne amaketzalis pal Latinoamérica.
Keman mumachtijtuya tik ne wey tamachtiluyan Santa clara, ne mumachtiani Francisco kishmatki isiwaw itukey Laura Facchini. Kipia yey iujukichpíltzin yajawan isiwaw.
== Itekiw ==
Achtu ne tamachtiani Jiménez tamachtij tik ne wey tamachtiluyan Columbia, wan nemanha yajki ka ne wey tamachtiluyan Sanata Clara kan sujsul tekitik hasta ne shiwit ume shikipil chiknawi kashtul (2015). Tikishmatit ika yaja tamachtia yek wan kinmanamikituk miak reconocimientos. Tamachtiani Jiménez nusan kinchiwtuk miak itekiw administrativos tik ne wey tamachtiluyan Santa Clara wan tik seyuk instituciones kan timumachtiat wan kan ne tajtamachtianimet tekitit. Wan nusan kichiwki se wey amat<ref>Publicación científica o journal.</ref> itukey [[:en:Bilingual_Review|The Bilingual Review]] pal ne tajtemuanimet <ref>Investigadores, researchers.</ref>ma tawawasukan ipal ken titajtaketzat Kastiya wan inglés tik Estados Unidos.
Tik ne shiwit shikipil chiknawi se pual nawi pual cashtol ume (1997), tamachtiani Jiménez kiwawasuj se achtu iamach itukey ''[[:en:The_Circuit:_Stories_from_the_Life_of_a_Migrant_Child|The Circuit: Stories from the Life of a Migrant Child]]'' tik englés, wan itukey ''[https://www.gavilan.edu/academic/spanish/gaspar/html/3_02.html Cajas de Cartón]'' tik Kastiya. Tik imach tajtaketza ipal inemilis keman nemituya piltzín wan kiski nejnemi pal México wan ajsik Estados Unidos, wan nusan keman mumachtijtuya wan tapishkatuya. Nemanha kinwawasuj yey amachti kan tajtaketza ipal inemilis keman muchatijtuya secundaria, ilicenciatura, imaestría wan idoctorado. Ne amachti ipal secundaria itukey ''[https://books.google.com/books/about/Breaking_Through.html?id=b5W_7ITr7oUC Breaking Through]'' tik inglés wan ''[https://www.goodreads.com/book/show/277228 Senderos fronterizos]'' tik Kastiya. Ne amachti ipal ilicenciatura itukey ''[https://www.supersummary.com/reaching-out/summary/ Reaching Out]'' tik inglés wan ''Más allá de mí'' tik Kastiya. Wan ne amachti ipal imaestría wan idoctorado itukey ''[https://scholarcommons.scu.edu/faculty_books/22/ Taking Hold: From Migrant Childhood to Columbia University]'' tik inglés wan ''[https://scholarcommons.scu.edu/faculty_books/560/ Pasos firmes: Desde niñez migrante a la Universidad de Columbia]'' tik Kastiya. Tamachtiani Jiménez nusan kiwawasujtuk sejse amachti inwan ikwikwil ipal inemilis. Yaja kinmanamikituk miac premios ipal iajamachmet, wan seyuk tajtawawasuanimet kinpataket iajamachmet ka [[:es:Chino_mandarín|chino]], [[:es:Idioma_coreano|corenao]], [[:es:Idioma_japonés|japonés]], [[:es:Idioma_italiano|italiano]], [[:en:Persian_language|farsi]] wan Kastiya.
Tik ne shiwit ume shikipil chiknawi kashtul (2015), kitukeytijket se tamachtiluyan “[https://www.cde.ca.gov/schooldirectory/details?cdscode=42691200131623 Roberto and Dr. Francisco Jiménez Elementary School]” pal yaja wan ne imanuj. Ne tamachtiluyan nemi tik ne techan Santa María. Tamachtiani Jiménez nusan kinmanamikituk miak reconocimientos pal ne gobierno Méxicochanej wan ne gobierno EstadosUnidoschanej.
== Ken tinat tik Kastiya ==
<references />
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
o1egsxakdh1idw7p9pdj32u3mhk49nv
Francisco Menendez
0
390
8777
2788
2026-01-30T13:19:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q887749]]
8777
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Francisco Menéndez.jpg|thumb|francisco menendez]]
== '''Francisco Menéndez Valdivieso''' ==
'''Francisco Menéndez Valdivieso''' kaj tiktukeytiat '''general Francisco Menéndez Valdivieso''' '''general Francisco Menéndez''' nesik se tunal '''yey''' pal ne metzti '''majtakti''' tik ne shiwit '''se shikipil Chikwey tzunti Se pual majtakti''' (1830) tik ne techan ahuachapan ,ahuachapantakutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan (país).
tajpiani<ref>militar</ref>, tatuktiani tik ne kuskatan <ref>politico, presidente de el salvador</ref> katka
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka '''Gabriela Valdivieso''' yaja se Kuskatanchanej katka.
wan ne iteku itukey katka '''José Eustaquio Menéndez de Guzmán'''. Yaja se Kuskatanchanej katka.
Ne isiwaw itukey katka '''Bonifacia Salazar''' Yaja se Kuskatanchanej katka.
== '''Yaja mikik''' ==
Yaja mikik se tunal se pual ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti (22/06/1890), ipanpa yulmikik<ref>infarto o paro cardiaco</ref> tik ne techan kuskatan, Kuskatan takutun ipal tutalyu tik ne italyu Kuskatanchanej katka .
== '''Papa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Men%C3%A9ndez
https://web.archive.org/web/20070922151656/http://www.casapres.gob.sv/presidentes/pres/fmenendez1885.htm
http://www.elmirador.edu.co:8081/wikipedia_es_all_maxi_2023-05/A/Francisco_Men%C3%A9ndez_Valdivieso
habwwbqy57v5hv35grr4cdhpr8iatc4
Francisco Morazán
0
391
8778
2795
2026-01-30T13:19:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q332111]]
8778
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Gral Francisco Morazan, Honduran General and Politician.jpg|thumb|253x253px|Gral Francisco Morazán ]]
[[:es:Francisco_Morazán|José Francisco Morazán Quezada]] kaj tiktukeytiat Francisco Morazán, nesik se tunal yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual majtakti ume<ref name=":0">mil setecientos setenta y dos </ref> (1772) tik ne wey techan [[:es:Tegucigalpa|Tekutzinkalpan]]<ref name=":1">Tegucigalpa</ref>, Francisco Morazán, takutun ipal tutakyu tik ne italyu [[:es:Honduras|Mictal]]<ref name=":2">Honduras </ref>
Yaja se wey tajpiani katka
== Ne Itekiw ==
* Tatuktiani Federal de Centroamérica
* Tatuktiani pal Kuskatan
* Tatuktiani pal Mictal
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka Guadalupe Quezada Borjas yaja se Mictalchanej katka. Wan de iteku itukey katka José Eusebio Morazán Alemán ya se Mictalchanej katka. Ne isiwaw itukey kataka María Francisca Úrsula Josefa Lastiri Lozano. Yaja kipua ume ipijpipili katka ne ipijpipili Adela Morazán Lastiri. Yaja mumachtij ne tamachtiluyan Convento San Francisco
Yaja mikik se tunal kashtul pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual ume (1842) kimiktiket iwan tit
Tik ne wey techan San José, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Costa Rica
== Ipanpa ni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Moraz%C3%A1n
https://es.wikipedia.org/wiki/Honduras
https://es.wikipedia.org/wiki/Tegucigalpa<nowiki/>
llbvap69vw25qni17emwrjglb2f1aw3
Francisco Palaviccini
0
392
8779
2805
2026-01-30T13:19:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5866998]]
8779
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Francisco Palaviccini, violinista, saxofonista, clarinetista, director, compositor2.jpg|thumb|Paquito Palaviccini.]]
= '''Francisco Palaviccini''' =
[[:es:Francisco_Palaviccini|Francisco Palaviccini]] kaj tiktukeytiat "Paquito" Palaviccini, nesik ka Siwatewakan tik ne tunal se pual chikwey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti ume (28/02/1912), wan mikik ka Kuskatan tik ne tunal se pual nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (24/03/1996). Yaja takwikaliswawasuani<ref>Compositor.</ref> wan takwikani<ref>Cantante.</ref> katka.
== '''Itunal Ichtaka''' ==
Ne itatanoy kipanultij ne itzuntukey Palaviccini, kaj nesik ka Nápoles se takutun ipal italyu Italia wan walaj ka Kuskatan, kiajkaw ne itechan, ken ujukseuk ejekunimet kaj wajlaket wejwejka wan nakaket ka Kuskatan katka.
== '''Tay mumachtij?''' ==
Yaja mumachtij pal muchiwa violintzutzunani<ref>Violinista.</ref> wan mumachtij pal muchiwa takwikalisamatachiani<ref>Leedor de música (solfeo).</ref> iwan iteku, yaja sonchiwani katka, wan mumachtij pal muchiwa takwikalisamatachiani tik ne Conservatorio Nacional de El Salvador tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual yey (1923), wan mumachtij pal muchiwa takwikaliswawasuani ka Kwawtemalan tik ne Conservatorio Nacional Germán Alcántara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928) nusan mumachtij tik ne Academia "Ignacio Acevedo" ka La Habana, se takutun ipal italyu Cuba tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934).
== '''Itekiw''' ==
Yaja mukwepki ka Kuskatan intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959), pal muchiwa ne takwikalis tatuktiani<ref>Director musical.</ref> pal ne "Orquesta Internacional Polío". Yaja kichiwa "Los Palaviccinis" tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960) katka. Yaja nusan ne takwikalis tatuktiani pal ne "Orquesta de la Universidad de El Salvador" intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973), wan nemik inwan “Bossa” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982) katka.
Palaviccini kichiwa ne "[[:es:Xuc|Xuc]]", ne son kenha ijikman. Itajtakwikalis: "Adentro Cojutepeque", "El Xuc", "El Carnaval en San Miguel", "Santa Ana mía", "El Café de mi tierra", "Usulután" wan "Cocotero Sonsonateco".
Kimakaket ne takulis "Hijo Meritísimo de El Salvador" tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992).
== '''Yajyawaltakwikalis<ref>Discos de música.</ref>''' ==
==== Inwan Orquesta Internacional Polío ====
* "[[:es:El_Xuc|El Xuc]]" (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume / 1962)
* "¡Que Siga La Fiesta!" (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume / 1962)
* "Ten Cuidado" (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se / 1971)
==== Inwan Los Palaviccinis ====
* "Bouquet de Melodías" (Se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey / 1963)
== '''Ipanpa Ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Palaviccini
https://es.wikipedia.org/wiki/Xuc
https://es.wikipedia.org/wiki/El_Xuc
if2slvykp5co5m6vo9po46l5i3pyqb4
Francisco X. Alarcón
0
393
8780
2811
2026-01-30T13:19:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5484051]]
8780
wikitext
text/x-wiki
== Francisco X. Alarcón ==
[[Taanalis:Francisco-X-Alarcon.jpg|left|thumb]]
Francisco Xavier Alarcón <ref>Poeta y educador estadounidense. </ref>kay tiktukeytiat Francisco X. Alarcon, Yaja nesik tik Wilmington, California, Estados Unidos de América, se pual se pal ne metzi ume se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi. (21.02.1954) wan mikik ne kashtul pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil kashtul se.
Yaja se takwikani wan tamachtiani.
== '''Ne itual ichtaka'''. ==
Yaja kiskalij tik Guadalajara<ref>A los 6 años junto con su familia se van a vivir a Guadalajara, pero regresan cuando el tenia 18 años.</ref>, Meshiku. Yaja mukwepa katka ka California kwak yaja kipia kashtul yey shiwit katka. Yaja yawi wan witz ka California wan ka Guadalajara katka. Francisco se Chicano<ref>'''Chicano''' es un término que se refiere a un estadounidense de origen mexicano, empleado coloquialmente en los Estados Unidos para referirse a los mexicanoestadounidenses. </ref> wan siwayulo.<ref>«Compañero de alma», el poeta mexicano Elías Nandino,</ref>
Yaja mumachtia pal muchiwa se tamachtiani ne Wey Tamachtiluyan Stanford wan Estatal ka California, Long Beach.
== Tay kichiwki? ==
Francisco tamachtij ka wey tamachtiluyan ka California tik Davis (UC Davis, UCD u Davis) wan yaja kichiwki ne amachti ume taketzalis castilla wan inglés katka . Yaja wawasuj amachti pal pijpipil.
=== Yaja kipia miak takulis ipanpa itekiw: ===
* 1981 Ruben Dario Prize for poetry.
* 1984 Chicano Literary Prize for poetry.
* 1993 American Book Award
* 1993 PEN Oakland Josephine Miles Award
* 1997 Pura Belpré Honor Award by the American Library Association
* 1998 Carlos Pellicer-Robert Frost Poetry Honor Award by the Third Binational Border Poetry Contest, Ciudad Juárez, Chihuahua.
* 2002 Pura Belpré Honor Award, Danforth and Fulbright fellowships
* 2002 Fred Cody Lifetime Achievement Award from the Bay Area Book Reviewers Association (BABRA)
== '''Ne itekiw:''' ==
=== Yaja kichiwa miak amachti ken: ===
* Cuerpo en llamas 1990.
* De amor oscuro 1991.
* Snake poems 1992.
* Jitomates Risueños y otros poemas de primavera 1997
* El Ombligo de la Luna 1998.
* Los Angeles andan en bicicletas 1999.
* Iguanas en la nieve y otros poemas de invierno 2001.
* Del otro lado de la Noche 2002.
* Poemas para soñar juntos 2005
* Animalario del Iguazú 2008.
* Canto hondo 2015
=== Takwikalis: ===
* Oda a mis zapatos
* L.A. Prayer
* Las palabras son pájaros
* A Blank whit page
* Jaguar
* “México” no es un nombre.
* Oración.
== Ken mikik: ==
Yaja mikik ipanpa ne kukulis cáncer ka Davis, Califonia.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Wikipedia: https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_X._Alarc%C3%B3n
Poetry Foundation: https://www.poetryfoundation.org/poets/francisco-x-alarcon
Poets.org: https://poets.org/poet/francisco-x-alarcon
Reading Rockets: https://www.readingrockets.org/people-and-organizations/francisco-alarcon
4d3wpqfbf2b28xm8uvwhcpdb3wc9f7c
Franz Kafka
0
394
8781
2816
2026-01-30T13:19:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q905]]
8781
wikitext
text/x-wiki
'''Franz Kafka''' (1883 - 1924) yaja se tawawasuani chequiachanej katka.
== Ipanpa Franz Kafka. ==
[[Taanalis:Franz Kafka, 1923.jpg|left|thumb|252x252px|Franz Kafka tik ne shiwit 1923]]
[[:es:Franz_Kafka#|Franz Kafka]] yaja nesik se tunal yey pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual yey katka. Yaja nesik tik ne techan [[:es:Praga|Praga]] katka. Ne inan itukey Julie Löwy (1856-1934) katka wan ne iteku itukey Hermann Kafka (1852-1931) katka. Yaja itejtekuwan judíos katka. Yejemet kipiat se kal tay kinamaka dajdatka wey ipatiw katka. Yaja imiekawan taketza alemán katka.
Kafka yaja kipia yey iikawan: Gabriele ("Elli") (1889-1941), Valerie ("Valli") (1890-1942), y Ottilie ("Ottla") (1892-1943) katka.
Kafka yaja mumachtij tapalewialis. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwey yaja kalaki tekiti tik ne “Instituto de Seguros para Accidentes de Trabajo” katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual ume Kafka kiajkawa tekiti ika yaja kukuya katka.
Kafka yaja miki tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi tik ne sanatorioj de Kierling tik Vienaj ika yaja kipia ne [[:es:Tuberculosis|tuberculosis]] katka.
Sujsul takutun Kafka itekiw kineshtij nemanha Kafka yaja miki katka. Kafka ichaku [[:es:Max_Brod|Max Brod]] kineshtij Kafka itekiw.
Kafka yaja se wey tamawawasuani katka. Yaja icajcasoj mezclan fantasíaj wan realismoj.
== Itekiw. ==
=== '''Kafka itekiw kineshtij keman Kafka yultuk katka.''' ===
* Un breviario para damas (1909)
* Conversación con el borracho (1909)
* Conversación con el orante (1909)
* Los aeroplanos en Brescia (1909)
* Una novela de juventud (1910)
* Una revista extinta (1910)
* Primer capítulo del libro Richard y Samuel (1912)
* Barullo (1912)
* Contemplaciones. (1912)
* La condena. Una historia para Felice B. (1913)
* El fogonero. Un fragmento (1913)
* [[:es:La_metamorfosis|La metamorfosis]] (1915)
* En la colonia penitenciaria (1919)
* Un médico rural (1919)
* Un artista del hambre (1924)
* Desde Matlárháza (1920)
* El jinete del cubo (1921)
=== '''Kafka itekiw kineshtij nemanha Kafka miki katka.''' ===
* Cuando Eduardo Raban... (1906-1907).
* Y la gente bien vestida... (1907-1908).
* "El maestro del pueblo" (1914-1915).
* Un estudiante, joven ambicioso... (1914-1915)
* Blumfeld, un soltero... (1915)
* Yo estaba rígido y frío... (1917).
* Dos niños estaban sentados... (1917)
* Una mañana, el abogado Bucephalas... (1917)
* Ayer vino a casa una extenuación... (1917)
* Seguramente debería haberme ocupado antes... (1917)
* Aquella noche en que el ratoncito... (1917)
* "Durante la construcción de la muralla china" (1917)
* Era verano, un día caluroso... (1917).
* Al llegar a casa por la tarde... (1917)
* El peso de mi negocio recae por completo sobre mí... (1917).
* "Un cruzamiento" (1917)
* "¿Cómo es eso, cazador Gracchus?..." (1917)
* Mis dos manos empezaron a pelearse (1917)
* K. era un gran prestidigitador... (1917)
* Ayer estuve por primera vez en las oficinas de la dirección... (1917)
* Un suceso cotidiano... (1917).
* "Una vida" (1917)
* Sancho Panza... (1917)
* Para protegerse de las sirenas... (1917-1918).
* Érase una vez una comunidad de canallas.... (1917)
* Aforismos de Zürau (1917)
* Cuadernos en octavo (1917)
* Sobre Prometeo... (1918).
* ¿Quieres irte lejos de mí?... (1918)
* Estaba invitado entre los muertos... (1920)
* Amaba a una muchacha... (1920)
* Me encontraba cerca de la puerta... (1920)
* A decir verdad, el asunto... (1920)
* Remaba en un lago... (1920)
* ¡El gran nadador!... (1920)
* A la entrada de mi casa... (1920)
* Sumido en la noche... (1920)
* Nuestra pequeña ciudad... (1920)
* "Sobre la cuestión de las leyes" (1920)
* Las levas, a menudo necesarias (1920)
* Da vergüenza decir con qué medios gobierna el coronel imperial... (1920)
* Una noche de otoño... (1920)
* Los niños retozan en la escalinata de la iglesia... (1920)
* Había una gran hogaza sobre la mesa (1920)
* Había apostado un centinela... (1920)
* Se mordía el labio inferior... (1920)
* Estaba en el despacho del ingeniero de minas... (1920)
* Lucho; nadie lo sabe... (1920)
* Es gente extraña... (1920)
* Unos labradores que al anochecer... (1920)
* "¿En qué reside tu poder?"... (1920)
* Poseidón hacía cálculos... (1920).
* Acudieron a mí algunas personas... (1920)
* Un campesino me detuvo en la carretera... (1920)
* Estaba sentado en el palco... (1920)
* Somos cinco amigos... (1920)
* Pasaron los botes... (1920)
* Corríamos por el suelo liso... (1920)
* Cuando empezó a construirse la Torre de Babel... (1920)
* Es un mandato... (1920)
* "¿No soy yo el timonel?"... (1920)
* "Consolidación" (1920)
* Soy un criado... (1920)
* Érase un buitre... (1920).
* Me pierdo una y otra vez... (1920)
* Dices que debo seguir bajando... (1920)
* Estaba indefenso ante ese personaje... (1920)
* Es el animal de la gran cola... (1920)
* "Ay", dijo el ratón... (1920).
* El correo del zar... (1920)
* No es que tú estés enterrado... (1920)
* Si avanzas corriendo y sin cesar... (1920)
* Un filósofo solía frecuentar... (1920)
* Veinte pequeños sepultureros... (1922)
* Ordené traer mi caballo del establo... (1922).
* No era muy seguro que yo tuviera abogados... (1921-1922)
* En nuestra sinagoga... (1921-1922)
* Érase un juego de paciencia... (1921-1922)
* ¡Cómo ha cambiado mi vida... (1922).
* "Imágenes de la defensa de una granja" (1922)
* En la ciudad se construye sin cesar... (1922)
* Me alojaba en el hotel Edthofer... (1922)
* Era a primera hora de la mañana... (1922).
* Muchos se quejaban... (1922).
* "El matrimonio" (1922)
* Era un trabajo muy difícil... (1923-1924)
* Serpentea el sueño… (1923-1924)
* Lo característico de la ciudad… (1923-1924)
* Búscalo con afilada pluma... (1923-1924)
* He vuelto... (1923-1924)
* He provisto a la obra... (1923).
* Diarios (1910-1923)
* [[:es:El_proceso|El proceso]] (1925). [Yaja tesu yekami. Kafka yaja tawawasua pejki tik ne shiwit 1914 wan tamik tik ne shiwit 1915 katka.]
* [[:es:El_castillo_(novela)|El castillo]] (1926). [Yaja tesu yekami. Kafka yaja tawawasua tik ne shiwit 1922.]
* [[:es:América_(novela)|El desaparecido]] (1927). [Yaja tesu yekami. Kafka yaja tawawasua tik ne shiwit 1912.]
* Carta al padre 1919 (1952)
* Cartas a Milena 1920-1923 (1952)
* Cartas a Felice 1912-1917 (1967)
* Cartas a Ottla y a la familia 1909-1924 (1974)
* Cartas a Max Brod 1904-1924 (1989)
* Cartas a los padres 1922-1924 (1990)
==== '''Itajkwilua''' ====
* Los dibujos (2021, Galaxia Gutenberg)
== Ijilpika ==
https://www.penguinlibros.com/es/682-franz-kafka
https://www.uandes.cl/franz-kafka/
https://es.wikipedia.org/wiki/Franz_Kafka#
https://www.franzkafka.de/
72sd5yqq3otw2yzw9ujrts1v66ez1av
Françoise de Graffigny
0
395
8782
2821
2026-01-30T13:19:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q449451]]
8782
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Françoise de Graffigny - Musée Historique Lorrain.png|thumb|Françoise de Graffigny (1695-1758)|alt=(1695-1758)]]
= Françoise de Graffigny =
'''Françoise de Graffigny''' (1695-1758) (nesik ken Françoise d’Issembourg du Buisson d’Happoncourt) tawawasuani Franciachanej katka.
== Itunal ichtaka ==
Françoise nesik tik ne techan Nancy tik ne Ducado de Lorena keman tesu nenki tik Francia. Iteku François d’Issembourg du Buisson d’Happoncourt wan inan Marguerite Callot katka. Itatanoy Jacques Callot wan kwikwilani katka. Mumachtij ken mawawasua wan ken amatachia keman kipij 13 o 15 shiwit. Keman kipij 16 shiwit, sujsul galanchin katka wan ne shiwit 1712 munamiktia iwan François Huguet de Graffigny.
== Itekiw ==
Ishulejyu mikik ne shiwit 1725, wan nemanha, inan mikik ne shiwit 1727 wan iteku mikik ne shiwit 1733. Françoise tesu kanaj tumin. Yajika yaja yawki ka ne techan París wan pejtuk kimawawasua ajamachti. Ume sujsul yey ajamachti katka "''Lettres d'une Péruvienne"'' (''"Ajamat se siwat Peruchanej"'' ne shiwit 1747) wan "''Cénie"'' (ne shiwit 1750). Françoise tekitki pal isiwaw Tatuktiani Francia, Marie-Antoinette keman chikitik katka.
== Ijilpika ==
https://fr.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7oise_de_Graffigny
https://gallica.bnf.fr/essentiels/graffigny
https://enseignants.lumni.fr/parcours/1523/francoise-de-graffigny-le-roman-d-une-vie.html
https://es.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7oise_de_Graffigny
2ixxdbqlky56faxzr1h6r1776w97y74
Frei Betto
0
396
8783
2824
2026-01-30T13:19:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1453782]]
8783
wikitext
text/x-wiki
'''Carlos Alberto Libânio Christo''' kaj tiktukeytiat '''Frei Betto,''' nesik se tunal se pual nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi tik ne techan Belo Horizonte, Minas Gerais takutun ipal tutakyu tik ne italyu Brasil.
Yaja se wey tapalewiani(religioso) wan tawawasuani (escritor) katka.
[[Taanalis:Frei Betto 25385.jpeg|thumb|Frei Betto]]
== Ne ichtakal itunal: ==
Ne inan itukey katka '''Stela Libanio''' yaja se Brasilchanej katka. wan ne iteku itukey katka '''Antonio Carlos Vieira Christo'''. Yaja se Brasilchanej katka.
Wan mumachtij pal muchiwki se tapalewiani tik ne wey tamachtiluyan Orden de los Dominicos wan kiski tik ne shiwit se shikipiil chiknawi tzunti
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''
* ''Bautismo de sangre'' (memorias).
* ''De las catacumbas'' (cartas personales).
* ''El amor fecunda el universo. Ecología y espiritualidad'' (con Marcelo Barros).
* ''La noche en que Jesús nació''.
* ''Fidel y la religión''.
* ''La mosca azul''.
* ''Calendario del poder''.
* ''Entre todos los hombres'' (ficción; biografía no autorizada de Jesús).
* ''Sinfonía universal: la cosmovisión de Teilhard de Chardin'' (ensayo).
* ''Trece cuentos diabólicos y uno angélico'' (ensayo).
* ''Alfabeto: autobiografía escolar'' (memorias).
* ''La obra del artista. Una visión holística del universo'' (ensayo).
* ''Uala, o amor'' (literatura juvenil).
* ''Alucinado sonido de tuba'' (ficción juvenil).
* ''Hotel Brasil'' (ficción).
* ''El vencedor'' (ficción juvenil).
* ''Un hombre llamado Jesús'' (novela).
* ''Minas do ouro'' (novela publicada en español como ''El oro perdido de los Arienim'').
* ''Domingo de Guzmán, desde la cárcel'' (novena).
* ''El día de Ángelo'' (novela).
* ''¡Creo desde la cárcel!: desde los subterráneos de la historia'' (ensayo).
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
* Premio Juca Pato, por ''Batismo de sangue''. se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985).
* Premio Jabuti, de la Cámara Brasilera del Libro, por ''Batismo de Sangue'', se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982).
* Intelectual do Ano, título dado pela União Brasileira de Escritores em 1986, por seu livro ''Fidel e a Religião''. Tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986).
* Prêmio de Direitos Humanos da Fundação Bruno Kreisky, em Viena, em 1987. se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987).
* Premio a la mejor obra infantojuvenil, por la Asociación Paulista de Críticos de Arte, por su libro ''A noite em que Jesus nasceu''. se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (1988).
* Ttrofeo Sucesso Mineiro, por la Prefectura Municipal de Belo Horizonte. se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996).
* Premio Paolo E. Borsellino, en Italia, por su trabajo em pro de los derechos humanos. Foi el primer brasilero que recibió este premio. se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).
* Premio CREA/RJ de Meio Ambiente, em 1998, do CREA/RJ. se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).
* Medalla Chico Mendes de Resistencia, concedida por el grupo Tortura Nunca Más (de Río de Janeiro). se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).
* Trofeo Paulo Freire de Compromisso Social. ume shikipil (2000)
* Medalha da Solidariedade do governo cubano. ume shikipil (2000)
* Ppremio Jabuti, de la Cámara Brasilera del Libro, por ''Típicos tipos: perfiles literarios''. ume shikipil makwil (2005)
* Es una de las 13 Personalidades Ciudadanía 2005, en una iniciativa de la UNESCO, la Asociación Brasilera de Prensa y el periódico ''Folha Dirigida''. ume shikipil makwil (2005)
* Medalla del Mérito Dom Helder Câmara del Instituto Ciudadano, por sus servicios prestados en la preservación y la fiscalización de la gestión pública moral y legal. ume shikipil chikwasen (2006)
* Título de Ciudadano Honorario de Brasilia, concedido por la Cámara Legislativa del Distrito Federal. ume shikipil chikume (2007)
* Premio internacional José Martí de la Unesco. ume shikipil majtakti yey (2013)
'''Ijilpika: (3 enlaces)'''
También agregar referencias e imágenes.
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Frei_Betto</nowiki>
<nowiki>http://www.cubadebate.cu/autor/frei-betto/</nowiki>
<nowiki>https://www.librerianuestramerica.com/frei-betto-una-biografia</nowiki>
iva7rlc2uf0f9tk4utxglgslz2uvohh
Frida Kahlo
0
397
8784
2830
2026-01-30T13:19:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5588]]
8784
wikitext
text/x-wiki
'''[[Wp/pplhttps://www.culturagenial.com/es/frida-kahlo/|Magdalena]] Carmen Frida Kahlo Calderon.'''
Tikishmatit ken '''Frida Kahlo''' nusan. Yaja nesik tik ne wey techan '''Meshijku,''' Itechan Itukey '''Coyoacan.''' Yaja nesik se tunal chikwasen, tik ne metzi chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikume (1907). Wan mikik ne majtakti yey tunal, ne chikwasen metzi tik ne shiwit se shikipil chikanwi tzunti ume pual majtakti nawi. (1954).
Yaja tesu kojtik wan nan tzapachin katka. Yaja pichawak katka. Yaja itzunkal tiltik katka wan alawak. Yaja kipia ne iijish itachiska tiltik katka.
[[Taanalis:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo (cropped).jpg|frameless]]
'''Keman Frida '''kipiatuya kashtul yey shiwit yaja wan se takat kaj itukey katka '''Alejandro Gomez Arias'''. Yejemet yajket tik tajtawikani kinchiwitwit iwan kwawtit ne tajtakwakani mutzunchalujket. Frida tesu nemituya yek, yaja sujsul kukuya . Yaja kitapanik itchtan wan ikechtanhumiyu. Frida nakak tik ne itapech. Yaja kipiatuya yey pual takutunalis.
Yajika Frida achtu kikwikwiluj mutekatuk tik ne itapech. Yaja Kiwikwiluj ipanpa yaja. Ne itunal nemituya tesu yek. Kiwkij temal ne imetzkuyu, yajika kikutunket. Iyulu sujsul chuka katka.
Nemanha kwak yaja kipiatuya se pual se shiwit, yaja kishmatki '''Diego Rivera'''. Yaja nusan se wey takwijkwiluani katka, kenha frida. '''Diego Rivera''' kipatuya ume pual ume shiwit keman yejemet munamiktijket.
Frida inak ipanpa keman yaja yaw-miki: '''Kwak naja niu-nimiki ,naja nikneki ma nechtimaka, tesu nikneki ma nechtalpahua, Naja sujsul nimutekatuya tik nutapech”'''
Ne ikal kan Frida nemik, an ,se sujsul galanchin kal kan tailwitiat miak itajkwikwilulis Frida, nusan ikajkaj wan Ikwajkwach.
Ini kal tikishmati ken '''" Ne Susul Kal"''' (La casa Azul). Yaja nemi tik ne wey techan Meshiku ,tik ne techan Itukey Coyoacan. tik ne kajkal Itukey Del Carmen, tik ne ujti Itukey Londers, tik ne tapaualis me tzunti ume pual chikume (247)https://www.bing.com/ck/a?!&&p=5b0ec3536d917e42JmltdHM9MTY5MzA5NDQwMCZpZ3VpZD0yMzc2Mjc5OS0xMTIyLTY1YjktMjZiMC0yODA3MTBkOTY0YTYmaW5zaWQ9NTM1MA&ptn=3&hsh=3&fclid=23762799-1122-65b9-26b0-280710d964a6&psq=referencias+de+Frida+kal&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cucGJzLm9yZy93ZXRhL2ZyaWRha2FobG8vcmVzb3VyY2VzL2luZGV4X2VzcC5odG1s&ntb=1
.
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
5zjs4p39od1e2be9bw7xufmpv4esrgh
Funes
0
398
2832
2831
2026-01-29T23:25:50Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2831
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mauricio Funes]]
orp1f9sce2uex6mga90gg9lkyfyojhq
Fyodor Dostoevsky
0
399
2837
2836
2026-01-29T23:25:51Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
2836
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Dostoevsky 1872.jpg|thumb|Ikwikwil Dostoevsky tik 1872]]
Fyodor Mikhailovich Dostoevsky se tawawasuani katka Rusiachanej. Miak amatachialismatiani inat yaja ne ukchupi yek tawawasuani tik ne nujme taltikpak pal amatachialis.
Yaja ukchupi timatit iamachti: Crime and Punishment (1866), The Idiot (1869), Demons (1872), The Adolescent (1875), wan The Brothers Karamazov (1880).
Dotoevsky kiwawasua yey amachti, yey kutu amachti, kashtul ume kutu casoj, wan miak ukseuk itekiw. Ajamachti kipatat tik se tzunti yey pual majtakti tajtaketzalis katka.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Fyodor Dostoevsky nesik tik ne tunal majtakti se pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual se (1821) tik ne wey techan Moscow. Iteku itukey katka Mikhail wan inan itukey katka Maria. Kishkaliat katka tik se kal tik ne tal pal “Mariinsky Hospital for the Poor,” se kaltapajtiani pal chichiuk tuijikniwan. Doestoevsky kishmati ne chichiuk kujkuyani neman mawiltia tik ne tal pal ne kaltapajtiani katka.
Inan mikik tik ne tunal se pual chikume pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual kashtul ume (1837) kemen Doestoevky yawi ka ne wey techan Nikolayev Military Engineering Institute katka. Nemanha, iteku mikik tik ne tunal kashtul se pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual kashtul nawi.
== Tay Kichiwa? ==
[[Taanalis:Cover of the first edition of Crime and Punishment.jpg|thumb|"Crime and Punishment" amachti]]
Dostoevsky yekawi achtu amachti, “Poor Folk,” tik makwil metzti tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual makwil (1845). Poor Folk kisat tik ne tunal kashtul pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual chikwasen (1846) tik ne “St Peterburg Collection.” Inamaka yek katka.
Nemanha, iwawasua ume iamachti, “The Double.” Yaja kisat tik ne “Notes of the Fatherland” tik ne tunal se pual majtakti pal ne metzti se tik ne shiwit se shikpil chikwey tzunti ume pual chikwasen. Melka nemanha, kitzkiat wan kiwikiat ka Siberia. Yaja nemi tik Siberia miak shijshiwit katka. Ini kipata yaja iyultaketzalis katka.
Dostoevky ukchupi yek ajamachti:
* Crime and Punishment
* The Brothers Karamazov
* The Idiot
* The Possessed
== Ken Mikik? ==
Tik ne tunal chikume pal ne metzi ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual se, Dostoevski mikik ika tesu weli ijiumiki katka. Yaja kitalpachua katka nemi ne shajshaput ne Tikhvin Cemetery inawak sujsul igustuj tajtawawasuani, Nikolay Karamzin wan Vasily Zhukovsky.
== Ijilpika ==
Fyodor Dostoevsky: https://es.wikipedia.org/wiki/Fi%C3%B3dor_Dostoyevski
Amachti pal ne tunal pal Dostoevsky: Lantz, Kenneth A. (2004). [https://books.google.com/books?id=XfDOcmJisn0C The Dostoevsky Encyclopedia]. Greenwood Publishing Group. <nowiki>ISBN 978-0-313-30384-5</nowiki>.
eq9fhn5iqcmw24em055vuz0b9uazz75
Gabriel García Márquez
0
400
8785
2840
2026-01-30T13:19:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5878]]
8785
wikitext
text/x-wiki
'''Gabriel José García Márquez''' kaj tiktukeytiat [[:es:Gabriel_García_Márquez|Gabriel García Márquez]], Gabo u Gabito (1927 - 2014) yaja se tawawasuani colombiachanej.
== Ipanpa Gabriel García Márquez. ==
[[Taanalis:Gabriel Garcia Marquez.jpg|left|thumb|332x332px|Gabriel García Márquez tik ne shiwit 2002.]]
Gabriel García Márquez yaja nesik se tunal chickwasen pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume katka. Yaja nesik tik ne techan Magdalena, Colombia katka. Ne inan itukey Luisa Santiaga Márquez Iguarán katka wan ne iteku itukey Gabriel Eligio García katka. Luisa itejtekuwan kitajpiat Márquez keman yaja ne piltzín. Yejemet inchan nemit tik ne techan Aracataca.
Marquéz yaja kipia katka majtakti se iikawan: Luis Enrique, Margarita, Aída, Gustavo, Ligia, Rita, Jaime, Hernando (Nanchi), Alfredo Ricardo (Cuqui) y Eligio (Yiyo). Márquez iteku kipia katka nawi ipijpipil nusan: Carmen Rosa, Abelardo, Germaine Hanai (Emi) y Antonio María Claret (Toño).
Tik ne shiwit 1947 Márquez yaja pewa mumachtij tapalewialis katka. Tik ne shiwit 1950 yaja kiajkawa mumachtij tapalewialis wan yaja pewa tekiti pal ne tawawasualis katka.
Márquez yaja munamiktia iwan [[:es:Mercedes_Barcha_Pardo|Mercedes Barcha]] (1932 - 2020) katka. Yaja kipia ume ipijpipil: Rodrigo wan Gonzalo García katka.
Tik ne shiwit 1967 yaja kineshtij ne amachti “[[:es:Cien_años_de_soledad|Cien años de soledad]]” katka.
Tik ne shiwit 1982 ne [[:es:Academia_Sueca|Academiaj Suecaj]] kitakiat ne “[[:es:Premio_Nobel_de_Literatura|Premio Nobel de la Literatura]]” ka Márquez katka.
Tik ne shiwit 1999 ne tajtapajtia kiajsit Márquez kipia ne cáncer linfáticoj katka. Márquez yaja miki tik ne shiwit 2014 ika ne cáncer katka.
Márquez yaja se wey tamawawasuani katka. Yaja tawawasua ne géneroj [[:es:Realismo_mágico|realismoj mágicoj]] katka. Yaja nemi ka grupoj pal ne [[:es:Boom_latinoamericano|boom latinoamericanoj]] katka.
== Itekiw. ==
=== '''Márquez itekiw kineshtij keman Márquez yultuk katka.''' ===
* La hojarasca (1955).
* [[:es:El_coronel_no_tiene_quien_le_escriba|El coronel no tiene quien le escriba]] (1961).
* La mala hora (1962).
* Los funerales de la Mamá Grande (1962).
* [[:es:Cien_años_de_soledad|Cien años de soledad]] (1967).
* La novela en América Latina. Diálogo (1968). Márquez iwan Mario Vargas Llosa.
* Relato de un náufrago (1970).
* La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada (1972).
* Ojos de perro azul (1972).
* Cuando era feliz e indocumentado (1973).
* Chile, el golpe y los gringos (1974).
* El otoño del patriarca (1975).
* Crónicas y reportajes (1976).
* De viaje por los países socialistas (1978).
* Periodismo militante (1978).
* García Márquez habla de García Márquez en 33 grandes reportajes (1979).
* [[:es:Crónica_de_una_muerte_anunciada|Crónica de una muerte anunciada]] (1981).
* Obra periodística 1. Textos costeños 1948-1952 (1981).
* El olor de la guayaba (1982). Márquez iwan Plinio Apuleyo Mendoza.
* Obra periodística 2. Entre cachacos 1954-1955 (1982).
* Viva Sandino (1982). Guion.
* Obra periodística 3. De Europa y América 1955-1960 (1983).
* Nuestro primer premio Nobel (1983).
* La soledad de América Latina / Brindis por la poesía (1983).
* Protagonistas de la literatura hispanoamericana (1985). Márquez iwan Emmanuel Carballo.
* [[:es:El_amor_en_los_tiempos_del_cólera|El amor en los tiempos del cólera]] (1985).
* La aventura de Miguel Littín clandestino en Chile (1986).
* El cataclismo de Damocles (1986).
* El general en su laberinto (1989).
* La soledad de América Latina. Escritos sobre arte y literatura 1948-1984 (1990).
* Primeros reportajes (1990).
* Obra periodística 5. Notas de prensa 1961-1984 (1991).
* [[:es:Del_amor_y_otros_demonios_(novela)|Del amor y otros demonios]] (1994).
* Diatriba de amor contra un hombre sentado (1994).
* Un manual para ser niño (1995).
* Cómo se cuenta un cuento (1995). Taller.
* Me alquilo para soñar (1995). Taller.
* Por un país al alcance de los niños (1996).
* Noticia de un secuestro (1996).
* La bendita manía de contar (1998). Taller.
* Obra periodística 4. Por la libre 1974-1995 (1999).
* El amante inconcluso y otros textos de prensa (2000).
* [[:es:Vivir_para_contarla|Vivir para contarla]] (2002).
* [[:es:Memoria_de_mis_putas_tristes|Memoria de mis putas tristes]] (2004).
* Textos anexos a Gabriel García Márquez. La escritura embrujada (2005). Márquez iwan Yves Billon wan Mauricio Martínez Cavard.
* Cien años de soledad y un homenaje (2007). Márquez iwan Carlos Fuentes.
* Yo no vengo a decir un discurso (2010).
* Para que no se las lleve el viento (2011).
* Tratos y retratos (2013). Márquez iwan Silvia Lemus.
* Gabo periodista (2013).
* Gabo. La nostalgia de las almendras amargas (2014).
=== '''Márquez itekiw kineshtij nemanha Márquez miki katka.''' ===
* Gabo contesta (2015).
* El escándalo del siglo (2018).
* Las cartas del Boom (2023). Márquez iwan Julio Cortázar, Carlos Fuentes wan Mario Vargas Llosa.
* En agosto nos vemos (2024).
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Garc%C3%ADa_M%C3%A1rquez#
https://www.cervantes.es/bibliotecas_documentacion_espanol/creadores/garcia_marquez_gabriel.htm
https://www.penguinlibros.com/es/581-gabriel-garcia-marquez
q8ce1l0nuffwt0ofogw54pq2s8kj14l
Gabriela Triste
0
401
2845
2844
2026-01-29T23:25:51Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
2844
wikitext
text/x-wiki
Gabriela Triste nesik se tunal yey (3), pal ne metzi chikwasen tik ne shiwit ume shikipil (2000) tik ne techan Kuskatan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan.
== Tay kichiwki? ==
Yaja se wey takwikani. Gabriela Triste kichiwa tajtakwikalis tik ne Pop Latino, urban pop, indie, wan pop-alternative. Yaja tajtakwikalis kusta tasujtalis, juventud, wan fantasía.
Yaja pewa takwikani wan mumachtia tik Youtube, kaj kiciwa k-pop parodies wan kawachti blog.
Gabriela Triste muchiwki kimati ipal viral se takwikalis, “Frutsi!”, ka kimati yek muchi tik ne internet. Nusan, “Frutsi!” '''se takwikalis imawiltilis tanuzalis ombron itukey''' Gentefied tik Netflix. itekiw tajtakwikaniwan itukey Guaynaa wan Cultura Profética. Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis ne EP wan Sencillos.
Ne yajyawaltakwikalis
== Sencillos ==
* “Frutsi!” – Lanzado ne 29 tik febrero tik ne shiwit 2020 por Normandie Records
* “Domingo” – Sencillo tik 2020 incluido en ne EP Triste
* “44” – Lanzado en 2020 ipal EP Triste
* “Papi” – Lanzado ne 18 tik marzo tik ne shiwit 2020
* “HERENCIA” – Lanzado ne 6 tik junio tik ne shiwit 2019
* “555” – Lanzado ne 6 tik abril tik ne shiwit 2024
* “Venus” – Lanzado ne 9 tik febrero tik ne shiwit 2024
* Otra Vez (feat. Alerip) – 2024
* PAPI + 555 – 2024
* TE VAS A IR – 2023
* American Psycho – 2022
* darT (feat. vlntna B) – 2022
* kinky – 2022
== EPs ==
* Triste – EP debut lanzado ne 21 tik mayo tik ne shiwit 2021; iwan “Frutsi!”, “Domingo” wan “44”
* Hoe World – EP
== Colaboraciones ==
* Ella Lo Enrola – Mario Bora (2019)
* Mi Fan – Spuk (2019)
== Resumen Cronológico ==
{| class="wikitable"
|Año
|Tipo de Lanzamiento
|Título
|-
|2019
|Colaboración
|Ella Lo Enrola (Mario Bora feat. ella)
|-
|2019
|Colaboración
|Mi Fan (Spuk feat. ella)
|-
|2019
|Sencillo
|HERENCIA
|-
|2020
|Sencillo
|Frutsi!
|-
|2020
|Sencillo
|Domingo
|-
|2020
|Sencillo
|44
|-
|2020
|Sencillo
|Papi
|-
|2021
|EP
|Triste
|-
|2022
|Sencillo
|American Psycho
|-
|2022
|Sencillo
|darT (feat. vlntna B)
|-
|2022
|Sencillo
|kinky
|-
|2023
|Sencillo
|TE VAS A IR
|-
|2024
|Sencillo
|Venus
|-
|2024
|Sencillo
|PAPI + 555
|-
|2024
|Sencillo
|Otra Vez (feat. Alerip)
|-
|2024
|Sencillo
|555
|-
|–
|EP
|Hoe World
|}
Ijilpika:
Instagram
Twitter
Youtube
Spotify
Soundcloud
qqp9czo5ujvlwz3uq3xe2rft7l7boxg
Gabriela de Bukele
0
402
8786
2852
2026-01-30T13:19:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q63877349]]
8786
wikitext
text/x-wiki
'''[[:es:Gabriela_Rodríguez_de_Bukele|Gabriela Roberta Rodriguez de Bukele]]'''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Gabriela_Rodr%C3%ADguez_de_Bukele</ref> (Rodriguez Perezalonso katka) Siwat Achtu pal [[:es:El_Salvador|Kuskatan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/El_Salvador</ref>. Yaja isiwaw ka Tatuktiani [[:es:Nayib_Bukele|Nayib Bukele]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Nayib_Bukele</ref>. Yaja nesik se tunal se pual majtakti se ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul tik ne wey techan Kuskatan ka tal Kuskatan.
[[Taanalis:Gabriela Rodríguez de Bukele.jpg|thumb|Gabriela de Bukele]]
== KWAK YAJA CHIKITIK KATKA ==
Iteku itukey José Roberto Rodriguez Trabanino, wan yaja kuskatanchanej. Inan itukey Arena Perezalonso de Rodriguez, wan yaja nikanhanawakchanej.
Yaja kipia nawi ijieltiw.
== ITEKIW ==
Gabriela de Bukele tamachtiani achtu tamachtilis.
Katka de Bukele kichiwa:
* “Ne tatuktialis tinesit iwan tasujtalis”, tik kastiyaj “[https://www.presidencia.gob.sv/la-ley-nacer-con-carino-avanza-en-su-camino-para-saldar-una-deuda-historica-con-las-mamas-y-sus-bebes/ La Ley Nacer Con Cariño]<ref>https://www.presidencia.gob.sv/la-ley-nacer-con-carino-avanza-en-su-camino-para-saldar-una-deuda-historica-con-las-mamas-y-sus-bebes/</ref>”. Ne tatuktialis kipalewia ijinan.
* “Ne tatuktialis ne tasujtalis muchiwa takwal”, tik kastiyaj “La Ley Amor Convertido En Alimento”.
* “Ne tatuktialis tisenweyat” tik kastiyaj “La Ley Crecer Juntos”.
== NE BALLET ==
Keman Gabriela de Bukele siwapilchichin, katka yaja mijtutia ne [[:es:Ballet|ballet]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Ballet</ref>.
Yaja kitakewket ken timijtutiani pal ne “La Fundación Ballet de El Salvador”.
== IPANPA ITUNAL ICHTAKA ==
[[Taanalis:Nayib Bukele and Gabriela de Bukele.jpg|thumb|Nayib Bukele wan Gabriela de Bukele]]
Gabriela de Bukele munamiktij iwan Nayib Bukele se tunal chikwey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi. Ne achtu isiwapíltzin nesik se tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi. Ne ume isiwapíltzin nesik se tunal chikwey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil se pual yey.
* Achtu Isiwapíltzin itukey Layla Bukele
* Ume Isiwapíltzin itukey Amina Bukele
== IPANPA UNI ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
o0drxt28mpq00bbmh6cab1myeiz8q0c
Gal Gadot
0
403
8787
2866
2026-01-30T13:19:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q185654]]
8787
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Gal Gadot
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | גל גדות (tik hebreo)
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Gal Gadot for Revlon.png|197px|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 30 ne metzti nawi, tik ne shiwit 1985
|-
! Ichan Techan
| Petah Tikva
|-
! Italyu
| Israel [[Taanalis:Flag of Israel.svg|20px|alt=Israel|link=Israel]] Israelchanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Gal_Gadot|Gal Gadot]] nesik se tunal se pual majtakti, ne metzti nawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985). Yaja nesik ti ne techan [[:en:Petah_Tikva|Petah Tikva]], tik ne italyu [[:en:Israel|Israel]]. Gadot se tamawiltiani <ref>Actor / Actriz</ref>israelchanej<ref>Demonym: Israeli / Gentilicio: Israelí</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Gal_Gadot
https://en.wikipedia.org/wiki/Petah_Tikva
https://en.wikipedia.org/wiki/Israel
fm4z186tcbsdb0d1w8wuzpd511d6c8o
Galileo Galilei
0
404
8788
2874
2026-01-30T13:19:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q307]]
8788
wikitext
text/x-wiki
Galileo di Vincenzo Bonaiuti de’ Galilei kaj tijtujeytiat Galileo Galilei u maya Galileo katka se wey sitaltamatiani <ref>Astrónomo, astronomer</ref> wan tatemuani <ref>Cientifico, scientist</ref>ka Italia.
[[Taanalis:Galileo Galilei (1564-1642) RMG BHC2700.tiff|thumb|Galileo Galilei]]
== Tay kichiwki? ==
Ne wey tajtatemuani Stephen Hawking wan Albert Einstein katka kitukeytiat<ref>Considerar, consider</ref> Galileo ne wey sitaltamatiani wan tatemuani. Ipal se iishwejkatikalis<ref>Telescopio, telescope</ref>, Galileo ne achtu sitaltamatiani katka kitachia [[Ne kuneshnaj talsital (Ne achtu talsital)|ne kuneshnaj talsital]], [[Ne chiltik talsital (Ne talsital nawi)|ne chiltik talsital,]] ne metzi, wan ne Neshtamalani tik 1610.
Galileo katka kimati "[[:es:Heliocentrismo_copernicano|Heliocentrismo copernicano]]," ne tamatilis<ref>Idea, belief</ref> ka ne tunal, te ne Taltikpak, ne tajkulis<ref>El centro, the center, the middle</ref> ipal ne sental. Uni tamatilis katka tesu ne tamatilis ipal ne tiupan catholica. Tik ne amachti ipal Galileo itukey Https://en.wikipedia.org/wiki/Dialogue_Concerning_the_Two_Chief_World_Systems Dialogue Concerning the Two Chief World Systems], Galileo kiktujtumakilwik [[:es:Urbano_VIII|Papa Urbano VIII]]. Tik 1615, ne [[:es:Inquisición_romana|Romachanej Inquisición]] arrestaron Galileo. Galileo katka "arresto domiciliario" tik yaja katka mikik tik ne shiwit 1642.
== Ne itunal ichtaka ==
[[Taanalis:Galileo inscription on St Mark's Campanile.jpg|thumb|Galileo Galilei]]
Galileo nesik se tunal kashtul pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti yey pual nawi (15/2/1564) tik ne techan [[:es:Pisa|Pisa]], tik ne italyu [[:es:Ducado_de_Florencia|Ducado ipal Florencia]] (uksan [[:es:Italia|Italia]]). Ne inan itukey katka [[:es:Giulia_Ammannati|Giulia Ammannati]] wan ne iteku itukey [[:es:Vincenzo_Galilei|Vicenzo Galilei]]. Yaja kipia five siblings katka. Yaja katka tesu ikman isiwaw, peroj yaja kipia yey ipijpipil iwan Marina Gamba: ume isiwapíltzin (Virgina wan Livia) wan se ipíltzin (Vincenzo). Galileo mikik se tunal chikwey pal ne metzti achtu tik ne shiwit chikwasen tzunti yey pual ume (8/1/1642). Yaja mikik ika katka kipia tutunik.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
Brecht, Bertolt (1980). ''The Life of Galileo''. Eyre Methuen. ISB 0-413-47140-3.
O'Connor, J. J.; Robertson, E .F. "Galileo Galilei". ''The MacTutor History of Mathematics archive''. University of St Andrews, Scotland.
Whitehouse, D. (2009). ''Renaissance Genius: Galileo Galilei & His Legacy to Modern Science''. Sterling. p. 219. ISBN <bdi>978-1-4027-6977-1</bdi>.
9z2kxz2vrelio0xau013kcg2yut5l2j
George Harrison
0
405
8789
2889
2026-01-30T13:19:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2643]]
8789
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | George Harrison
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:George Harrison 1974 (cropped).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 25 ne metzti ume, tik ne shiwit 1943
|-
! Ichan Techan
| Liverpool
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Sonchiwani
|-
! Yaja mikik
| Se tunal 9 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 2001
|}
[[:en:George_Harrison|George Harrison]] nesik se tunal se pual makwil, ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Liverpool|Liverpool]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Harrison se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>, wan kwikalia iwan "The Beatles" katka. Yaja inglaterrachanej <ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>katka. Harrison mikik se tunal se pual chiknawi, ne metzti majtakti se, tik ne shiwit ume shikipil se (2001).
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Harrison
https://en.wikipedia.org/wiki/Liverpool
https://en.wikipedia.org/wiki/England
9c4w7li0mpzlxo0e0zqvgd7v6hc3ehg
George R. R. Martin
0
406
2892
2891
2026-01-29T23:26:23Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
2891
wikitext
text/x-wiki
[[:es:George_R._R._Martin|George R. R. Martin]] yaja se tawawasuani estadosunidoschanej.
== Ipanpa George R. R. Martin ==
[[Taanalis:George R. R. Martin (30858832321).jpg|thumb|264x264px|George R. R. Martin]]
George Raymond Richard Martin nesik se pual pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit Se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey katka. Yaja nesik tik ne techan Bayonne, New Jersey takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos. Ne inan itukey Margaret Brady Martin katka wan ne iteku itukey Raymond Collins Martin katka. Yaja kipia ume iikaw: Darleen wan Jane.
Ne isiwaw itukey Parris McBride. Yaja se estadounidensechanej.
== Ne itekiew. ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
=== [[Ne Takwikalis pal ne At Takwawak wan ne Tit (Ne amachti)|Ne Takwikalis pal ne At Takwawak wan ne Tit]]. ===
Ne wey ajamachti:
* Tik ne shiwit 1996: '''[[:es:Juego_de_tronos|Ne Awilti pal Miak Wey Tzintalijka]]''' (Juego de tronos/ A Game of Thrones)
* Tik ne shiwit 1998: [https://es.m.wikipedia.org/wiki/Choque_de_reyes '''Ne Tasumalis pal''' '''ne''' '''Tajtatuktiani'''] (Choque de reyes/ A Clash of Kings)
* Tik ne shiwit 2000: '''[https://es.m.wikipedia.org/wiki/Tormenta_de_espadas Ne Wetzilis At pal ne Takutunalis]''' (Tormenta de espadas/ A Storm of Swords)
* Tik ne shiwit 2005: '''[https://es.m.wikipedia.org/wiki/Fest%C3%ADn_de_cuervos Ne Lilish pal ne Taiwan pal ne Tzanat]''' (Festín de cuervos/ A Feast for Crows)
* Tik ne shiwit 2011: '''[[:es:Danza_de_dragones|Ne Mijtutialis pal ne Wey Kujkuat pal Tit]]''' (Danza de dragones/ A Dance with Dragons)
Ne casoj pal Dunk wan Egg:
* Tik ne shiwit 1998: El caballero errante (The Hedge Knight)
* Tik ne shiwit 2003: La espada leal (The Sworn Sword)
* Tik ne shiwit 2010: El caballero misterioso (The Mystery Knight)
''The Rogue Prince & The Princess:''
* Tik ne shiwit 2013: The Princess and the Queen, or, the Blacks and the Greens
* Tik ne shiwit 2014: El Príncipe Pícaro (The Rogue Prince, or, a King's Brother)
* Tik ne shiwit 2017: The Sons of the Dragon
[[:es:Fuego_y_sangre_(novela)|Ne Tit wan ne Esti]].
Ne tesu wey ajamachti:
* Tik ne shiwit 2013: ''The Wit & Wisdom of Tyrion Lannister''
* Tik ne shiwit 2014: ''El mundo de hielo y fuego'' (''The World of Ice & Fire''), iwan Elio M. García Jr. wan Linda Antonsson
* ''The Rise of the Dragon''
Ne ajamachtichin:
* Tik ne shiwit 1997: Sangre de dragón (''Blood of the Dragon'')
* Tik ne shiwit 2000: Camino de dragón (''Path of the Dragon'')
* Tik ne shiwit 2000: Dominio de dragones (''Excerpt from A Feast for Crows'')
* Tik ne shiwit 2003: Hijos del Kraken (''Arms of the Kraken'')
=== Ne amachit maya. ===
* Tik ne shiwit 1997: Muerte de la luz (''Dying of the Light'')
* Tik ne shiwit 1981: Refugio del viento (''Windhaven'')
* Tik ne shiwit 1982: Sueño del Fevre (''Fevre Dream'')
* Tik ne shiwit 1983: El rag del Armagedón (''The Armageddon Rag'')
* Tik ne shiwit 1986: Los viajes de Tuf (''Tuf Voyaging'')
* Tik ne shiwit 2007: ''Hunter's Run'', iwan Daniel Abraham wan Gardner Dozois.
Ne amachit pal pijpiltzitzin:
* Tik ne shiwit 1998: El dragón de hielo (''The Ice Dragon'')
=== Ne ajamachtichin. ===
* Tik ne shiwit 1976ː Una canción para Lya (''A Song for Lya'', o ''A Song for Lya and Other Stories'')
* Tik ne shiwit 1977ː Canciones de estrellas y sombras (''Songs of Stars and Shadows'')
* Tik ne shiwit 1981ː ''Sandkings''
* Tik ne shiwit 1983ː Canciones que cantan los muertos (''Songs the Dead Men Sing'')
* Tik ne shiwit 1985ː ''Nightflyers'', o ''Nightflyers and Other Stories''
* Tik ne shiwit 1987ː Retrato de sus hijos (''Portraits of His Children'')
* Tik ne shiwit 2001ː ''Quartet''
* Tik ne shiwit 2003ː George R. R. Martin: Autobiografía literaria (''Dreamsongs: A RRetrospective'', o ''GRRM: A RRetrospective'')
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/George_R._R._Martin
https://georgerrmartin.com/
https://www.lecturalia.com/autor/2255/george-r-r-martin
https://www.penguinrandomhouse.com/authors/233901/george-r-r-martin/
dx3f7hfpxx6luhpg10irl6avk7svdp1
George Sand
0
407
2899
2898
2026-01-29T23:26:23Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
2898
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:George Sand 1830.png|thumb|George Sand 1830]]
'''George [[:fr:George_Sand|Sand]]'''
[[Taanalis:George Sand 1840.jpg|thumb|George Sand 1840]]
'''Amantine Aurore Lucile Dupin de Dudevant''' (George Sand)[https://en.wikipedia.org/wiki/George_Sand], se wey tawawasuani)
Nesik tik ne techan Paris takutun Francia, se tunal-se, pal ne ne metzi chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi (01-07-1804) . Yaja mikik tik ne techan Nohant-le Bic, tekutun Francia se tunal chikwey pal ne metzi chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul se (08-06-1876).
'''Ne itunal Ichtaka'''
Ne inan itukey katka Victoria Delaborde, se siwapil imiekawan tesu kipia katka tumin. Ne iteku itukey Maurice Dupin. Ne iteku imiekawan kipia katka wey tumin.
Marie-Aurore de [[:en:Marie-Aurore_de_Saxe|Saxe]], Maurice inan, te kineki katka Victoria Delaborde melka ne inoya sujsul kitasujtak Aurora.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti chikwey (1808), ne inchan itejtekuwan nemik tik ne techan Madrid takutun España. Aurora yulpaki katka wan yaja kitalij inkwajkwach tajtakamet<ref>Aurora kitasujta katka ne tamakishtilis</ref>.Ka né, ne iijikniwan kilwiat katka Aurora siwapiltzín.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti chiknawi (1809), ne imiekawan witz katka ka Francia. Ne ichan Aurora nemik tik ne techan Nohant-Le Bic iwan ne inoya tik ne wey Kal. Aurora iteku mikik wan ne inan yajki ka Paris. Tik ne shiwit 1821, ne inoya mikik, wan Aurora kipiak (kipia katka) ne wey kal wan ne tumin.
Keman Aurora kipia kashtul yey shiwit(( tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual ume( 1822) ), mumamiktia katka iwan Casimir Dudevant. Yejemet kinpiat ume pijpipil : Maurice Sand wan Solange Dudevant.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti se (1831) Aurora iajkaw Casimir. Yaja wan ne ipilawan iyajket ka Paris. Yaja pewa tamawawasua katka iwan ne itukey George Sand. Yaja igustuj katka ne inkwajkwach tajtakamet pal ne tamakishtilis.
George Sand kitasujta kaka ne tawawasuani Alfred de [https://www.histoire-amour.com/vraies/sand-musset.html#google_vignette Musset] wan ne sonchiwani Frédéric [https://www.discoverwalks.com/blog/paris/all-you-need-to-know-about-the-love-story-between-george-sand-and-frederic-chopin/ Chopin].George Sand kipalewia katka Federico ika yaja sujsul kukuya.
'''Tay Kichiwki?'''
Yaja tamawawasua katka miak ajamachti
.
'''Ne itekiw'''
Le Commissionaire
Rose et Blanche <ref>achtu amachti iwan itukey George Sand)</ref>
La Fille d'Albano,
Valentine
Indiana
Leila
Journal Intime
Les Sept Cordes de la lyre
Un hiver à Majorque <ref>ne amachti ipanpa ne Federico Chopin kukulis. </ref>
wan miak amachti
'''Ken mikik?'''
Yaja mikik ika kukuya katka pal ne ielishku.
Yaka kitapalchuat katka kan nemit shajshacut tik ne techan Nohant-lle Bic takutun Francia.
'''Ipanpa Un'''i
<references />
'''Ijilpika'''
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Sand
https://en.wikipedia.org/wiki/Marie-Aurore_de_Saxe
https://www.histoire-amour.com/vraies/sand-musset.html#google_vignette
https://www.discoverwalks.com/blog/paris/all-you-need-to-know-about-the-love-story-between-george-sand-and-frederic-chopin/
9760am0oxvoeil72ptqsobo0mju2c82
Georgia O'Keeffe
0
408
2904
2903
2026-01-29T23:26:23Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
2903
wikitext
text/x-wiki
= Georgia O'Keeffe =
[[Taanalis:Georgia O'Keeffe MET DP230868.jpg|thumb|Georgia O'Keeffe, ne shiwit 1932]]
'''Georgia Totto O'Keeffe''' (1887-1986) se takwikwiluani Estadounidensechanej katka.
== Itunal Ichtaka ==
Nesik tik ne techan Sun Prairie tik ne EEUU tik ne shiwit 1887. Iteku Francis Calyxtus O'Keeffe wan inan Ida (Totto) O'Keeffe katka. Yejemet kichiwket at istak. Itajtatanoywan witzet ka Irlanda wan Hungría. Yaja kipiak chikwasen imajmanujwan wan iikawan. Ne shiwit 1903, yawi iwan imiekawan ka techan Williamsburg, Virginia, wan pejki mumachtia tik Tamachtiluyan Chatham Hall. Nemanha, muchiwki Tamachtiani pal takwikwilua tik ne Tamachtiluyan West Texas A&M University.
== Itekiw ==
[[Taanalis:Red Cannas by Georgia O’Keeffe.jpg|thumb|Red Cannas]]
Ikwikwil Georgia O'Keeffe sujsul wey. Yaja kikwikwilua ne shujshuchit ombrón wan ne kwajkwawital wan ne wajwaktal wan ne tejtepet wan iumiyu kojtanchanej. Sujsul tekitki tik ne techan Nueva York wan nemanha tik ne takutun ipal Nuevo Mexico. Alfred Stiglitz kikipalewiat. Georgia nemi pal kikwikwilua ne takutun ipal Nuevo Mexico katka. Yaja kipiak miak itajtachishka pal kikwikwiluat wan at, peroj kikwikwilua iwan tijtisatchichin katka.
Georgia O'Keeffe kikwikwilua "''Jimson Weed/White Flower No. 1"'', "''Black Iris"'', "''Red Canna'' y ''Cow’s Skull: Red, White, and Blue"'' katka.
== Ijilpika ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_O%27Keeffe
# https://es.wikipedia.org/wiki/Georgia_O%27Keeffe
# https://www.okeeffemuseum.org/about-georgia-okeeffe/
hhc0pl5pqkhfs0bt62h4j86fwxlbnce
Geronimo
0
409
8790
2909
2026-01-30T13:19:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2791]]
8790
wikitext
text/x-wiki
== Geronimo (Goyahkla) ==
[[Taanalis:Geronimo (Goyathlay), a Chiricahua Apache, full-length, kneeling with rifle, 1887 - NARA - 530880.jpg|thumb|Geronimo se Apachechanej]]
Goyahkla, kaj tiktukeytiat Geronimo.
Yaja se lujlun [[:en:Apache|Apachechanej]] katka. Geronimo se tatuktiani ipal tasumalis<ref>War</ref> nusan.
Yaja nesik inawak<ref>Near</ref> ne [[:en:Gila_River|Gila River]] tik [[:en:New_Mexico|New Mexico]] se takutun ipal [[:en:United_States|U.S.A.]], se tunal kashtul se metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual chiknawi (1829) wan mikik se tunal kashtul ume metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chiknawi (1909).
== Ne itunal ichtaka ==
[[Taanalis:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|thumb|Geronimo iwan iijikniwan]]
Yaja itejtekuwan [[:en:Chiricahua|Bedonkohe-Apachechanejket]] peroj keman iteku mikik inan yaja kiwikak<ref>Took him</ref> ka [[:en:Chiricahua|Tchihende-Apachechanejket]] katka. Yaja kipia chikume i'''majmanujwan''' katka. Ne Tchihende-Apachechanejket kiskalijket<ref>They raised him</ref>. Keman yaja kipia kashtul ume shijshiwit yaja munamiktia iwan Alope katka. Alope se Nedni Chiricahua-Apachechanej. Yejemet kipiat yey ipijpipilwan katka.
Pal muchi ne shijshiwit ne Apachechanejket kinsumat inwan ne [[:en:Mexico|Mexicochanejket]]. Wan se tunal makwil metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti se (1851), ne Mexicochanejket kinsumat inwan ne Apachechanejket katka. Ne Mexicochanejket kinmiktiat ne inan ne Geronimo, isiwaw, wan ipijpipilwan katka. Yajika Geronimo kinishijia ne Mexicochanejket pal muchi ne shijshiwit.
== Tay kichiwki? ==
[[Taanalis:Geronimo surrender site.jpg|thumb|Skeleton Canyon tik Arizona]]
Geronimo kinsuma katka ne U.S. Army wan ne Mexicochanejket. Ne Americachanejket kitzkijket<ref name=":0">Caught them</ref> wan kiwikaket<ref>They took them</ref> ka [[:en:San_Carlos_Apache_Indian_Reservation|San Carlos Reservation]] tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual majtakti (1870) katka. Peroj metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtulyey (1878), yaja chuluj<ref name=":1">Escaped</ref>. Senpa, ne Americachanejket kitzkijket peroj yaja chuluj<ref name=":1" /> tik metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual se (1881). Uksenpa ne Americachanejket kitzkijket<ref name=":0" /> peroj ukseujti yaja chuluj<ref name=":1" /> tik metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual makwil (1885). Senpa yaja chuluj<ref name=":1" /> inwan iijikniwan nusan.
Ne Apachechanejket chuluat ka tejtepet ipal [[:en:Sierra_Madre_Occidental|Sierra Madre]]. Ne tejtepet Sierra Madre nemi intzajtzalan<ref>In between</ref> [[:en:Sonora|Sonora]] wan [[:en:Chihuahua_(state)|Chihuahua]]; ume takutun ipal Mexico. Ukseujti ne Americachanejket kinitzkijket<ref name=":0" /> ne Apachechanejket ka [[:en:Skeleton_Canyon|Skeleton Canyon]] tik [[:en:Arizona|Arizona]] se takutun ipal ne U.S.A. se tunal nawi metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chiksen (1886).
== Ne tajtasumalis ==
* The Apache Wars (1849-1886)
* Geronimo campaign (1885-1886)
== Ken mikik ==
Yaja mikik ika yaja ka ijpak<ref>On top of</ref>ne ikawash<ref>His horse</ref> wan yaja wetzki ka talchi katka. Yaja mikik se tunal kashtul ume pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chiknawi (1909).
[[Taanalis:Apacheria - San Carlos, From Nantes Rim-Triplets Peak,Yellowjacket area and Mount Turnbull, San Carlos Apache Reservation - panoramio.jpg|thumb|Apachetal]]
Yaja kitalpachuat katka kan nemit ne shajshaput ka Beef Creek Apache.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Geronimo: https://en.wikipedia.org/wiki/Geronimo
Apachechanejket: https://en.wikipedia.org/wiki/Apache
Apache Wars: https://en.wikipedia.org/wiki/Apache_Wars
Geronimo Campaign: https://en.wikipedia.org/wiki/Geronimo_Campaign
0cbxsxe5oq5htglxtm6fdu248mgrken
Giancarlo Esposito
0
410
8791
2917
2026-01-30T13:19:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q726142]]
8791
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Giancarlo Esposito 2012 cropped.jpg|thumb|Giancarlo Esposito]]
[[:en:Giancarlo_Esposito|Giancarlo Giuseppe Alessandro Esposito]] nesik se tunal se pual chikwasen ne metzti nawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey. Yaja Gustavo (Gus) Fring tik ne ikwikwil pal ne tepustachialis “[[:en:Breaking_Bad|Breaking Bad]]” wan “[[:en:Better_Call_Saul|Better Call Saul]]”.
== KWAK YAJA CHIKITIK KATKA ==
Esposito nesik tik ne techan [[:en:Copenhagen|Copenhagen]] tik ne italyu [[:en:Denmark|Dinamarca]]. Ne iteku Italiachanej wan tekitini iwan kwawit. Ne inan Estadosunidoschanej<ref>Ciudadano de Estados Unidos / US Citizen</ref>, tiltikchin wan takwikani ka opera son katka. Yaja nesik tik Alabama takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos.
Kwak Esposito kipituya chikwasen shiwit, yaja wan imiekawan yawit katka tik ne techan Manhattan, New York. Esposito mumachtij tik ne wey tamachtiluyan Elizabeth Seton College tik ne techan New York.
== NE ITEKIW ==
Esposito pejki tekiti keman weyakulinkwikwilchiwani<ref>Actor</ref> keman yaja kipituya majtakti shiwit.
Wey tiujikniwan tikishmati keman Esposito tekiti katka iwan weyakulinkwikwiltuktiani <ref>Film director / Director de cine</ref>Spike Lee tik ne iwejweykulinkwikwil intukey:
* School Daze
* Do The Right Thing
* Mo’ Better Blues
* Malcolm X
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996), Esposito kisa katka tik ne ulinkwikwil son itukey “California” ka takwikani franciachanej Mylène Farmer. Ne weyakulinkwikwiltuktiani Abel Ferrera katka.
Esposito kitekiti tik ne ikwikwil pal ne tepustachialis “The Mandolorian”, wan tik ne weyakulinkwikwil “Captain America: Brave New World” katka.
== NE ITEKIW IWAN IIJIU ==
Esposito kichiwa ne iijiu ka:<ref>Esposito is a voice actor and he was the voice of the following characters / Esposito es un actor de voz y ha hecho las voces de los siguientes personajes</ref>
* Akela tik ne weyakulinkwikwil “The Jungle Book”
* Faraday tik ne ikwikwil pal Netflix « Cyberpunk : Edgerunners”
* Anton Castillo tik ne ikwikwil awilti “Far Cry 6”
* Ne tapajtani kipajtia itajtan tik ne ikwikwil awilti « Payday 2 »
== NE ITEKIW KEMAN TAWAWASUANI ==
Esposito kitawawasua ne amachti "The Venetian”
== NE ITAJTAKULIS ==
Esposito kikwij chikwasen takulis:
* National Board of Review
* Critics’ Choice Television Awards
* Hollywood Critics Association TV Awards
* Critics’ Choice Television Awards
* NAACP Image Awards
* Prize for American-Italian Relations (PAIR)
== NE ICHTAKA ITUNAL ==
Esposito munamiktij iwan Joy McManigal, wan muajkaw ne isiwaw tik ne shiwit ume shikipil kashtul.
Yaja kipia nawi isijsiwapíltzin.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Better_Call_Saul
https://en.wikipedia.org/wiki/Breaking_Bad
https://en.wikipedia.org/wiki/Giancarlo_Esposito
https://en.wikipedia.org/wiki/Denmark
rh29qlpfhsmvk9549d4ip4w2c2jtwbo
Giovanni battista Enrico Antonio Maria Montini/Pablo VI
0
411
2925
2924
2026-01-29T23:26:25Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
2924
wikitext
text/x-wiki
== Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini kaj tiktukeytiat Pablo VI ==
[[Taanalis:Paul VI – edited.jpg|thumb|PAPA PABLO VI]]
WEY PALEJ Pablo VI<ref>papa pablo VI</ref> nesik se tunal se pual chikwasen pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti nawi pual kashtul ume(1897)tik ne techan concesio, concesio takutun ipal tutakyu tik ne italyu Italia.
ne palej tatuktiani tik ne tuipan tapual Ume tzunti yey pual ume katka wan ne tatuktiani tik ne techan Vaticano intzalan ne se pual se pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963),
tesu tikmatiit keman kitukeytit palej tik achtu takutun <ref>sacerdote primer grado (diacono)</ref>
kitukeytia palej tik ne ume takutun <ref>sacerdote segundo grado(presbitero)</ref>tik ne tanestuk se pual chiknawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920) katka
kitukeytia palej tik ne yey takutun <ref>sacerdote tercer grado (obisopo)</ref>tik ne tanestuk majtakti ume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil choknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) katka
wan yaja palej tik ne yey takutun kitukeytia palej tik ne nawi takutun<ref>cardenal</ref> pal kinajnawati wan tiktukeytia pal ne yankwik wey palej o palej tatuktiani<ref>nuevo papa</ref> tik ne tanestuk kashtul pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil choknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) katka
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
== ajamachti pal ne PABLO VI ==
kimawawasuj<ref>Libro o carta apostolica o enciclicas</ref> ne majtakti nawi ajamachti siguientes.
·humana Vitae( 1968)
· Populorum Progressio (1967)
· Ecclesiiam suam(1964)
· mense maio (1965)
·mysterium fidei(1965)
· christi matri(1966)
· sacerdotalis caelibatus (1967)
·Octagesima adveniens(1971)
·De institutiones(1977)
·Tanta Est(1978)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Giudetta Alghisi. yaja se Italiachanej katka.
wan ne iteku itukey katka Giorgio Montini Yaja se Italiachanej katka.
== kipia katka se wey cultura wan kimati Katka ne Tajtaketzalis ==
ne italiano, ne francés, ne alemán, ne inglés, ne español, ne portugués, ne latin
== Yaja mikik ==
[[Taanalis:Paulus VI, by Fotografia Felici, 1969.jpg|thumb|PAPA PABLO VI]]Yaja mikik se tunal chilwasen ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual v kashtul ume (06 de agosto de 1978), ipanpa Kukulis pal yulmiki<ref>infarto agudo al meocardio (paro cardiaco)</ref> tik ne techan vaticano, vaticano takutun ipal tutalyu tik ne italyu poloniachanej katka .
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Pablo_VI
https://www.vatican.va/content/paul-vi/es.html
https://www.google.com/search?gs_ssp=eJzj4tDP1Tcwjc82N2D04ihITMrJVyjLBAA42AXU&q=pablo+vi&oq=pablo+&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqDAgBEC4YQxiABBiKBTIGCAAQRRg5MgwIARAuGEMYgAQYigUyDwgCEC4YQxixAxiABBiKBTIMCAMQLhhDGIAEGIoFMgwIBBAuGEMYgAQYigUyBggFEEUYPDIGCAYQRRg8MgYIBxBFGDzSAQgzNDgxajBqN6gCCLACAfEF0gGlzyUMUjU&sourceid=chrome&ie=UTF-8#vhid=j2EKmuMt0nS1oM&vssid=_FpNgaLXQN6SSwbkPjpyN6Qo_54
t6yq5f3mdskiae5vy6sz3162ttn1tdh
Gloria Evangelina Anzaldúa
0
412
8792
2929
2026-01-30T13:19:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3109110]]
8792
wikitext
text/x-wiki
Gloria Evangelina Anzaldúa nesik se tunal se pual chikwasen, pal ne metzti Septembre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume tik ne techan Harlingen, Texas takutun ipal tuakyu tik ne italyu Estados Unidos. Yaja kichiwki miak tawawasuani katka tik Feminismo chicano, teoría cultural y teoría queer.
Tay kichiwki?
Gloria Evangelina Anzaldúa kichiwki miak ajamachti “Borderlands/La Frontera: The New Mestiza” (1987), ipanpa weya tik ne Mexico-Texas borde wan ne marginación social wan cultural.
Ajamachti
* 1981 – This Bridge Called My Back: Writings by Radical Women of Color (co-edited with Cherríe Moraga) Wikipedia+2Wikipedia+2
* 1987 – Borderlands / La Frontera: The New Mestiza Wikipedia+2Wikipedia+2
* 1990 – Making Face, Making Soul / Haciendo Caras: Creative and Critical Perspectives by Women of Color (edited collection) Wikipedia+1
* 2000 – Interviews / Entrevistas (edited by AnaLouise Keating) Wikipedia+1utrgv.libguides.com
* 2002 – This Bridge We Call Home: Radical Visions for Transformation (co-edited with AnaLouise Keating) Wikipedia+1utrgv.libguides.com
* 2009 – The Gloria Anzaldúa Reader (edited by AnaLouise Keating) Wikipedia+1utrgv.libguides.com
* 2015 – Light in the Dark / Luz en lo Oscuro: Rewriting Identity, Spirituality, Reality (posthumous, edited by AnaLouise Keating) Wikipedia+1utrgv.libguides.com
----Ajamachti ipal Pihpipil
* 1991 – Prietita Has a Friend Wikipedia
* 1995 – Friends from the Other Side / Amigos del Otro Lado Wikipedia+1utrgv.libguides.com
* 1996 – Prietita y La Llorona Wikipediautrgv.libguides.com
----Ensayos y artículos clave
* 1981 – “Speaking in Tongues: A Letter to Third World Women Writers” (essay in This Bridge Called My Back) Wikipedia+1
* 1981 – “La Prieta” (essay in the same anthology) Wikipedia+1
* 1987 – “En Rapport, In Opposition: Cobrando cuentas a las nuestras” (published in Sinister Wisdom) Wikipedia
* 1990 – “Bridge, Drawbridge, Sandbar, or Island: Lesbians-of-Color Hacienda Alianzas” (published in Bridges of Power) Wikipedia
* 1990 – “Metaphors in the Tradition of the Shaman” (in Conversant Essays: Contemporary Poets on Poetry) Wikipedia
* 1991 – “To(o) Queer the Writer – Loca, escritora y chicana” (in Inversions: Writing by Dykes, Queers, and Lesbians) Wikipedia
* 1993 – “Border Arte: Nepantla, el Lugar de la Frontera” (in La Frontera / The Border) Wikipedia
* 1996 – Foreword to Cassell’s Encyclopedia of Queer Myth, Symbol and Spirit Wikipedia
* 2005 – “Let us be the healing of the wound: The Coyolxauhqui imperative – la sombra y el sueño” (published in One Wound for Another) Wikipedia
Ne ichtaka itunal:
Ne inan itukey katka Amalia née García wan ne iteku itukey Urbano Anzaldúa yehemet se Tejano. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Universidad de Texas–Pan American iwan B.A. tik Inglés, Arte y Educación Secundaria wan M.A. tik Inglés y Educación de la Universidad de Texas en Austin wan kiski tik ne shiwit 1968. Yaja tekitki ken se tamachtiani ipal preescolar wan educación especial tik Texas wan California tik ne Estados Unidos. Melka, giwawasuani tik feminismo, estudios chicanos wan escritura creativa tik ne Universidad Estatal de San Francisco, la Universidad de California, Santa Cruz, la Universidad Atlántica de Florida y otras universidades.
Mikik:
Yaja miki se tunal se pual chikwasen pal ne metzti Mayo tik ne shiwit ume shikipil nawi, ipanpa ipal complicaciones de la diabetes ik ne techan Santa Cruz, California takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos.
Ijilpika:
Wikipedia – List of works by Gloria Anzaldúa
<nowiki> </nowiki><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_works_by_Gloria_Anzald%C3%BAa</nowiki>
Wikipedia – Gloria Anzaldúa
<nowiki> </nowiki><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Anzald%C3%BAa</nowiki>
University of Texas Rio Grande Valley – Gloria Anzaldúa Special Collections Guide
<nowiki> </nowiki><nowiki>https://utrgv.libguides.com/SCA/gloria</nowiki>
Wikipedia – Borderlands/La Frontera: The New Mestiza
<nowiki> </nowiki><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Borderlands/La_Frontera%3A_The_New_Mestiza</nowiki>
Wikipedia – This Bridge Called My Back
[[Taanalis:Gloria Anzaldua.jpg|thumb]]
<nowiki> </nowiki><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/This_Bridge_Called_My_Back</nowiki>
h5vuav8l7xgdte6zww0qeqbxpekp4ae
Grunya Efimovna Sukhareva
0
413
8793
2934
2026-01-30T13:19:58Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q514110]]
8793
wikitext
text/x-wiki
== '''Grunya Efimovna Sukhareva''' ==
[[:en:Grunya_Sukhareva#:~:text=7%20References-,Biography,1915%2C%20earned%20her%20medical%20degree.|Grunya]] Efimovna [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10038965/ Sukhareva] nesik tik ne techan Kyiv, an, se takutun tik Ucrania melka, kakta se takutun tik Rusia<ref>En ese tiempo, la Unión Sovietica.</ref>. Yaja nesik se tunal majtakti se pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti se (1891) wan mikik se tunal se pual chikwasen pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti nawi pual se (1981).
[[Taanalis:Kyiv Passage, Kyiv Ukraine, August 2012.jpg|thumb|Kyiv, Ucrania]]
Yaja yultaketzalis tapajtiani<ref>Psiquiatra. Doctora del pensamiento.</ref> pal siwapil wan piltzín wan tamachtiani katka.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne inan itukey katka Rakhila Iosifovna Sukhareva wan ne iteku itukey katka Chaim Faitelevich. Yaja se judía siwat katka. Yaja kipiak se iikaw, itukey katka Maria, yaja tapajtiani nusan katka. Sukhareva mumachtij tik Instituto Médico de Kyiv pal muchiwa tapajtiani. Yaja tesu kipiak ipilawan katka.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti kashtul (1915) yaja kipejki tekiti tik ne Instituto Médico de Kyiv. Intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul se wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1917-1921) yaja tekitki ken se yultaketzalis tapajtiani tik ne Hospital Psiquiatrico de Kyiv. Intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1919-1921) yaja se tatuktiani tik ne Instituto de salud mental de la niñez y adolescencia katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1921) yaja yawit tik ne ukse techan, ne yankwik ichan nemi ka Moscú, man, yaja tekitki tik ne Departamento psiconeurológico para la niñez, kan yaja kichiwki se tamachtiluyan, Sukhareva itukey katka ne tamachtiluyan “Escuela sanatorio psico-neurologico y pedagógico”. Man, yaja mumachtij ne sijsiwapipil wan pijpiltzitzin pal kishmatki ipanpa ne Desorden del Espectro Autista, nemanha, iwan uni tamachtilis yaja tamawawasuj ipanpa Desorden del espectro Autista. Yaja tamawawasuj ukchupi se tzunti se pual majtakti amat<ref>Artículos, reportes, documentos, papeles. </ref> wan miak amachti.
[[Taanalis:Río Moscova, Moscú, Rusia, 2016-10-03, DD 16-17 HDR.jpg|thumb|Ciudad de Moscú.]]
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928), Sukhareva tamachtiani katka tik ne achtu wey tamachtiluyan Instituto Medico tik Moscú. Intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1933-1935) yaja tatuktiani tik se takutun ka psiquiatria tik ne wey tamachtiluyan Universidad de Kharkiv katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1935) yaja se tatuktiani tik ne wey tamachtiluyan Instituto central de educación medica de postgrado wan yaja se tatuktiani tik ne Hospital psiquiatrico de Kashchenko nusan katka.
== '''Ne itekiw:''' ==
Grunya Efimovna Sukhareva [https://www.italianjournalofpsychiatry.it/article/view/540 ne achtu nuknew ka taketzak ipanpa autismo] katka. Ika yaja tekitki innawak ne sijsiwapipil wan ne pijpiltzitzin tik ne tamachtiluyan ka yaja kichiwki, yaja welik kishmati wan taketza inpanpa ne sijsiwapipil wan ne pijpiltzizin ka tesu kenha ken<ref>Direfentes. Lit. No iguales.</ref> ne muchi sijsiwapipil wan pijpiltzitzin katka.
Yaja tamawawasuj ipanpa autismo tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925), ne amat kitamawawasuj tik ne ruso tajtaketzalis wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1926) ne amat kipatki tik aleman tajtaketzalis. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1927) Sukhareva tamawawasuj ukchupi ipanpa autismo. Yajasan tamawawasuj ipanpa autismo tik siwapipil. Katka ne tajtapatianimet yultaketzket ka autismo kachka ne kukulis esquizofrenia, melka Sukhareva kishmatki ka yejemet tesu kenha.
Sukhareva kichiwki wan tamawawasuj ipanpa autismo, se yankwik tamatialis, se pual kashtul shiwit katka ka ukse tajtapajtianimet. An, ne tajtapajtianimet yultaketzat ne itekiw Sukhareva sujsul yek wan ken ne tamatialis ka an tikpiat. Yaja nusan kilkij ka autism nemi tik ne intzuntishyu, an tikmatit ka yaja yultaketzalis nemik yek.
Tik iajamat, yaja achtu tamawawasuj ne taketzalis “psicopatia esquizoide”. Esquizoide kachka ne taketzalis "tesu kenha". Nemanha, yaja kipatki iwan ne taketzalis autismo. Yaja tamawawasuj ipanpa autismo se pual shiwit [https://www.scientificamerican.com/article/how-history-forgot-the-woman-who-defined-autism/ katka Hans Asperger] wan Leo Kanner, melka ne sujsul yek itekiw chupi kinishmatki. Kanner kilwij yaja itukey tik se iamat. Miak tatemuani<ref>Científicos, investiagadores.</ref> yultaketza Asperger tesu kinekik tamawawasua yaja itukey ika Sukhareva judía katka wan Asperger tekitki inwan ne Nazis.
Sukhareva tekitki pal ne sijsiwapipil wan pijpiltzitzin kipiat tamakishtilis. Yaja yultaketzki uej sijsiwapipil wan uej pijpiltzitzin tesu nemi pal yawi tik ne kal kan nemit ne tuijikniwan kaj kitzij tiwit<ref>Cárcel.</ref> , yaja yultaketzki ka tajtapajtianimet nemi pal kinpalewiat yejemet. Yaja mumachtij ne kukulis PTSD tik sijsiwapipil wan pijpiltzitzin nusan.
== '''¿Ken mikik?''' ==
[[Taanalis:People gathered at the grave of Andrei Sakharov, 1990.jpg|thumb|Cementerio de Vostryakovskoye]]
[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10038965/ Sukhareva mikik] tik Moscú, se tunal se pual chikwasen pal ne metzti nawi tik se shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981) keman yaja kipiak nawi pual majtakti shiwit. Yaja kukuyak. Kitalpachuat katka kan nemi ne shajshaput Vostryakovskoye iwan ne itejtekuwan wan iwan ne iikaw.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Sukhareva biografía (Eng.): [[:en:Grunya_Sukhareva#:~:text=7%20References-,Biography,1915%2C%20earned%20her%20medical%20degree.|https://en.wikipedia.org/wiki/Grunya_Sukhareva#:~:text=7%20References-,Biography,1915%2C%20earned%20her%20medical%20degree.]]
Contribuciones, NIH (Eng.) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10038965/
Sukhareva y la descripción de autismo (Eng.) https://www.italianjournalofpsychiatry.it/article/view/540
Sukhareva, la primera en describir el autismo (Eng.) https://www.scientificamerican.com/article/how-history-forgot-the-woman-who-defined-autism/
Sobre su muerte (Eng.) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10038965/
2zjc0x8jdndu9nvcxn6uo70ld02bmsn
Guanajuato
0
414
8794
2943
2026-01-30T13:20:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q46475]]
8794
wikitext
text/x-wiki
'''Guanajuato''' nos '''Guanajuato tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Guanajuato'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
rioi2dpb0qm11yjzqtzj7gd23favz54
Guatemala
0
415
2947
2946
2026-01-29T23:26:27Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
2946
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kwawtemalan]]
0lzhujiifm1pxhld0dle5q2q5e5ywr5
Guerrero
0
416
8795
2956
2026-01-30T13:20:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q60158]]
8795
wikitext
text/x-wiki
'''Guerrero''' nos '''Guerrero Tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Guerrero'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
4373lkl63ezd6c177bgu3ljviidbvbu
Gustavo Cerati
0
417
8796
2960
2026-01-30T13:20:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q533284]]
8796
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Gustavo Cerati.jpg|thumb|252x252px]]
Gustavo Adrian Cerati, kaj tiktukeytiat '''[[:es:Gustavo_Cerati|Gustavo Cerati]]''', katka se takwikani, sonchiwani, wan takwikalismawawasuani. Yaja nesik tik ne wey techan Buenos Aires ka [[Argentina]], ne tunal se majtakti se, pal ne metzti chikwey, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume paul kahstul nawi (1959). Wan yaja mikik tik ne techan Buenos Aires ka Argentina, ne tunal nawi, pal ne metzti chiknawi, tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014). Yaja kipia katka ume pual kashtul shiwit.
Cerati se tatuktiani pal ne movimientoj itukey “[[:es:Rock_de_Latinoamérica|rock latinoamericano]]” wan “[[:es:Rock_en_español|rock en español]]” wan se yejyey tajtakwikanimet itukey [[:es:Soda_Stereo|Soda Stereo]].
== Ipanpa ne itunal Ichtaka ==
Ne iteku itukey katka Juan Jose Cerati, wan yaja inan, itukey katka Lilian Clarke. Ne achtu isiwat itukey Belen Edwards. Cerati munamiktij iwan Edwards katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul chikume (1987).
Wan ne ume isiwat se siwaawil itukey [[:es:Cecilia_Amenábar|Cecilia Amenábar]]. Cerati munamiktij Amenábar katka tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey. Yaja kipia katka iwan Amenábar se ipijpipil, wan itukey Benito Cerati wan se isiwapíltzin, wan itukey Lisa Cerati.
== Itekiw ==
1993: Ne tasujtalis itachishka tultik (Amor Amarillo)
1999: Tenpukisa (Bocanada)
2002: Ishtikaya an (Siempre es hoy)
2006: Tiawit kan (Ahí Vamos)
2009: Itunal (Fuerza Natural)
== Ipanpa Uni ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Gustavo_Cerati
https://es.wikipedia.org/wiki/Rock_de_Latinoam%C3%A9rica
https://es.wikipedia.org/wiki/Rock_en_espa%C3%B1ol
https://es.wikipedia.org/wiki/Soda_Stereo
https://es.wikipedia.org/wiki/Cecilia_Amen%C3%A1bar
4v5ujygvfa34smkzxmp7c03ohmoc4v1
H.P. Lovecraft
0
418
8797
2965
2026-01-30T13:20:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q169566]]
8797
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Howard Phillips Lovecraft.jpg|thumb|Lovecraft tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul (1915), kwak yaja kipia se pual makwil shiwit.]]
= H.P. Lovecraft =
Howard Phillips Lovecraft, kaj tiktukeytiat H.P. Lovecraft, nesik tik ne techan Providence, tik Rhode Island, Estados Unidos, se tunal se pual pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti (20/09/1890).
Yaja se wey tawawasuani.
== Itunal ichkata. ==
Lovecraft iteku itukey Winfield Scott Lovecraft wan inan itukey Sarah Susan Phillips. Iteku mikik kwak Lovecraft kipia chikwey shiwit katka.
Lovecraft mumachtia amatachia kwak yaja kipia yey shiwit katka. Yaja sujsul igustuj amatachia ken [[:es:Sherlock_Holmes|Sherlock Holmes]] wan "''Corazón delator''" pal [[Edgar Allan Poe]]. Kwak Lovecraft piltzinchin yaja sujsul igustuj kiishkejketza cajcasoj ka kojtan katka.
Yaja tesu yawi tamachtiluyan ikan yaja mumachtia tik ne ichan katka. Yaja kukunawi miak tanestuk katka.
Kwak Lovecraft kipia majtakti nawi shiwit, itatanoy Whipple Van Buren Phillips mikik. Lovecraft sujsul iyulu chuka yaja kineki mumiktia katka.
Lovecraft neki mumachtia ne sijsital<ref>Astronomía</ref> tik ne wey tamachtiluyan, melka yaja tesu weli ikan yaja kuyuka.
Kwak Lovecraft kipia se pual majtakti shiwit, inan mikik, kay yaja sujsul neki. Ume metzti nemanha inan mikik, Lovecraft kishmati [[:es:Sonia_Greene|Sonia H. Greene]], se shumpetanamakana<ref>Vendedora de sombreros</ref> wan tawawasuani. Yejemet munamiktiat tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi (1924).
Lovecraft sujsul tzinshuti.
== Ne itekiw. ==
Kwak Lovecraft kipia kashtul shiwit yaja wawasua achtu icasoj itukey “''La bestia en la cueva''”.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual yey (1923) yaja wawasua ne pichawak amachti<ref>Revista</ref> “The Conservative” katka. Uni shiwit, ne pichawak amachti “''Weird Tales''” kikinhilwitia miak Lovecraft icasoj katka. Ka né Lovecraft kishmati ujukseuk tajtawawasuanimet namej [[:es:Robert_Bloch|Robert Bloch]], [[:es:Clark_Ashton_Smith|Clark Ashton Smith]], [[:es:Frank_Belknap_Long|Frank Belknap Long]], [[:es:August_Derleth|August Derleth]] wan [[:es:Robert_E._Howard|Robert E. Howard]], tawawasuani pal “''[[:es:Conan_el_Bárbaro_(personaje)|Conan el Bárbaro]]''”, Lovecraft wey ichaku. Yejemet kichiwa ne “Yawal pal Lovecraft” katka.
Lovecraft kiwawasua miak amachti, wan itekiw namej tawawasuani ichtaka<ref>Escritor fantasma (''Ghostwriter'')</ref> nusan katka.
[[Taanalis:Cthulhu sketch by Lovecraft.jpg|thumb|Cthulhu kwikwil ka Lovecraft kikwikwilua katka.]]
=== Ne imajmachti: ===
* ''El Alquimista'' (1908).
* ''Dagón'' (1917).
* ''Los gatos de Ulthar'' (1920).
* ''La música de Erich Zann'' (1921).
* ''La llamada de Cthulhu'' (1926).
* ''El caso de Charles Dexter Ward'' (1927).
* ''El color del espacio exterior'' (1927).
* ''Historia del Necronomicon'' (1927).
* ''El horror de Dunwich'' (1928).
* ''El que susurra en la oscuridad'' (1930).
* ''En las montañas de la locura'' (1931).
* ''La sombra sobre Innsmouth'' (1931).
* ''Los sueños en la casa de la bruja'' (1932).
* ''El ser del umbral'' (1933).
* ''El clérigo malvado'' (1933).
== Keman Mikik? ==
Lovecraft mikik tik Providence se tunal kashtul pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume (1937). Yaja kukuya pal ne iijijtimekayu.
Yaja kitalpachujket kan nemit shajshaput “Swan Point” iwan ne imiekawan.
== Ipampa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/H._P._Lovecraft
lioo7u4f88701frcssjbha0k7h7nx1p
H.P Lovecraft
0
419
2967
2966
2026-01-29T23:26:28Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
2966
wikitext
text/x-wiki
Howard Phillips Lovecraft: Yaja se tawawasuani katka.
=== Kan nesik katka? ===
Yaja nesik se tunal se pual pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti tik ne techan Rhode Island, Estados Unidos. Wan mikik se tunal kashtul pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume tik ne techan Rhode Island, Estados Unidos.
=== Ne Imiekawan ===
Ne inan itukey Sarah Susan Phillips katka. Inan mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual se.
Ne iteku itukey Winfield Scott Lovecraft katka. Iteku mikik keman yaja se noy.
Ne isiwat itukey Sonia Greene Lovecraft Davis katka. Greene yaja se tawawasuani katka nusan. Yaja tekitket iwan yaja ne casoj "Yejemet mumutujket tik ne wey puyek at Martin"
=== Itewik ===
.
oy0rw67hdwacgjorcf12yxiil1d3bgo
Haing S. Ngor
0
420
8798
2971
2026-01-30T13:20:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q312364]]
8798
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Haing S. Ngor, 1986.jpg|thumb|Haing S. Ngor (Ne shiwit 1986)]]
== Haing S. Ngor ==
Dr. Haing Somnang Ngor (1940-1996) katka tapajtiani tik Camboya.
== Itunal katka Jemeres Rojos ==
Haing S. Ngor nesi katka tik ne techan Samrong Yong tik Camboya. Iteku katka tik China wan inan katka tik Camboya.
Yaja mumachtia katka tik Lycée Preah Sisowath tik ne techan Phnom Penh wan muchiwa ken se tapajtiani pal ne sijsiwatket ujutzititiwit.
== Ne shijshiwit Jemeres Rojos ==
Ne shijshiwit 1975, ne [[Jemeres Chiltik]] kwijket katka ne techan Phnom Penh wan Haing Ngor kiinaya katka itekiw ika ne Jemeres Chiltik kinmikiat tuijikniwan kachka tajtapajtianimet wan tajtamachtianimet wan tuijikniwan amataketzat ne ajamachti. '''Yajki tik ne chikitik kojkojtan wan kwawital.''' Tik ne chikitik techan, ne isiwaw utztituk mikik. Nemanha yajki tik Tailandia wan EEUU.
== Ipanpa Itajtakulis ==
Haing S. Ngor kikwij se takulis:
* Takulis [[:es:Premios_Óscar|Óscar]] tik ne shiwit 1984 pal ulinkwiwkil [[:es:The_Killing_Fields|The Killing Fields]]
* 2 Tajtakulis [[:en:British_Academy_Film_Awards|BAFTA]] tik ne shiwit 1984 pal ulinkwiwkil [[:es:The_Killing_Fields|The Killing Fields]]
* Takulis [[:es:Premios_Globo_de_Oro|Globo de Oro]] tik ne shiwit 1984 pal ulinkwiwkil [[:es:The_Killing_Fields|The Killing Fields]]
== Ujulinkwikwil ==
{| class="wikitable"
|+
!Shiwit
!Ulinkwikwil
!Tuknew
!Tajtakulis
|-
|1984
|The Killing Fields
|Dith Pran
|Takulis [[:es:Premios_Óscar|Óscar]]
Takulis Golden Globe
Takulis BAFTA
|-
|1986
|Ba Er San Pao Zhan
|Yeung Lung
|
|-
|1987
|Miami Vice
|Nguyen Van Trahn
|
|-
|1989
|The Iron Triangle
|Colonel Tuong, NVA
|
|-
|1993
|My Life
|Mr. Ho
|
|}
== Ajamachti ==
* Haing Ngor with Roger Warner, ''A Cambodian Odyssey,'' Macmillian Publishing Company, 1987. (<nowiki>ISBN 0-02-589330-0</nowiki>).
* Haing Ngor with Roger Warner, ''Survival in the Killing Fields,'' Carroll & Graf Publishers, 2003; 515 pp. (<nowiki>ISBN 0-7867-1315-1</nowiki>).
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Haing_S._Ngor
# [[imdbname:0628955|Haing S. Ngor]] tik Internet Movie Database
f0lqefbpankpvxd6g23444lae1tgu81
Hamacaj
0
421
8799
2976
2026-01-30T13:20:10Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q193823]]
8799
wikitext
text/x-wiki
Ne hamacas, chayunti tik nawat, chinchorro u nusan itukey hamaca paraguaychanej (Ka Argentina wan Uruguay), se datka pal tikuchit u pal tiktzakwa nuijish wan pal timusewiat. Miak kwachti ken se matat tikchiwat tiktzumat ichti.
Ne itukey hamaca tik taino. Ne hamacas kipiat sujsul itachiska. Ne hamaca nesik ka America kan nemi ne wey puyek at. Sujsul wey tik techan ka ne Caribej wan sujsul wey tik ne tajtawikani tik ne at ika kiulini wan ne ishpuyawi. Ne hamacas tikchiwat ichkatm ichwit wan tikchiltiat shikilit wan ujukse. Tikitat hamacas miak itachiska; itachiska chiltik, susul, tultik wan ujukse.
Ne hamacas tesu Kichiwat ne mayas katka.
== Kupawichi ==
Ne kupawichi se kwijpal pal mukupawia, kikwit ne chijchikitik, itukey hamaca tik Argentina, Costa Rica, Paraguay y Uruguay.
== Referenciaj ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Hamaca
# https://es.wikipedia.org/wiki/Columpio
e7dnp53pxs20lfn67nauani8qao3soo
Hamelia patens
0
422
8800
2981
2026-01-30T13:20:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q4919655]]
8800
wikitext
text/x-wiki
== '''Hamelia patens (chichipince)''' ==
[[Taanalis:Hamelia patens- firebush-hummingbird bush-scarlet bush- redhead 01.jpg|thumb]]
[[:es:Hamelia_patens|Hamelia patens]] ka kitukeytia chichipince. Yaja chikitik kwawit<ref>Árbusto. Lit. árbol pequeño.</ref>, ishtikaya shushuknaj <ref>Siempre verde, perenne.</ref>. Yaja weya ka Abya Yala tik ne takutun kan ne taltikpak tutunik wan ne takutun kan ne taltipakak tatajku tutunik wan sesek. Yaja imiekawan itukey rubiáceas.
== '''¿Keman weya?''' ==
Chichipince weya intzalan Floridad tik Estados Unidos wan Argentina. Yaja weya keman ne tal chupi waktuk wan ashalnaj, yaja weli weya tik sukit nusan. Chichipince weya yek itan ne tunal, yaja kiselia tutunik wan ne amikilis. Ne sesek weli kimiktia yaja. Ne chichipince weli uksempa weya maya iwan ne itzinweyaka.
== '''¿Ken itachiska?''' ==
[https://www.flawildflowers.org/flower-friday-hamelia-patens/ Chichipince] weli weya chikume metros. Yaja kiweyakilia intzalan se tzunti ume pual majtakti centimetros wan ume tzunti se pual centimetros kunij, yaja weli kimaka iekawyu. Tik ne chichipince yey u nawi iswat senweyat. Ne iswayu ne chichipince itachishka shushuknaj. Ne iswat kuteweyak wan kuweyak<ref>Larga y punteaguda.</ref>, ne iswat weya intzalan makwil wan se pual yey cm weyak wan intzalan se wan majtakti cm patawak, ka tatzinu ne iswat tzuntamej. Ne iswat weli kitepusteki<ref>Doblarse, ser doblada.</ref> wan ne iswat tesu keluni.
Ne chichipince weli shuchikisa ishtikaya. Ne shuchit pilishnaj itachishka achiuk wan chiltik. Ne papalut wan witzitzil igustuj kikwat ne tzupelek tik ne shuchit wan ne itakil chichipince.
[[Taanalis:Hamelia patens 4.jpg|thumb]]
Ne itakil kuteweyak, chikitikchin, itachishka chiltik. Ne itakil yuwaki keman ishtultia, muchiwa kachka tiltik u pushawak. Ne itakil shukuk. Ne tutut igustuj kikwat ne itakil chichipince.
== '''Ken taiwan:''' ==
Ne tuijikniwan welit kikwat ne itakil [https://edis.ifas.ufl.edu/publication/FP237 chichipince] melka yejemet tesu ajwiak. Tik Meshiku ne itakil kichiwat at chichik<ref>Bebida alcoholica.</ref>. Ne pajpapalut ken ne Aphrissa Statira papalut, ne tujtutut, ne wijwitzitzil wan ukse chikitik kojtanchanej kitakwat ne chichipince.
== '''Ken pajti:''' ==
Iwan ne iswat kichiwa ne atutun<ref>Té, cocimiento.</ref> pal cancer, malaria, ericipela, sífilis. Ne [[:es:Anexo:Plantas_medicinales_(C)|chichipince]] kipalewia iwan ne chintu wan pal kinmiktia ne tejtekpin, nusan, keman ne nuknew kuiwisnaj<ref>Desnutrido, con anemia.</ref>, ne atutun iswayu chichipince kitalia ijpak ne iewayu keman mutzunteki wan mutatia. Iwan ne itzun kichiwa ne atutun pal keman nuknew kipia tutunik wan pal kimiktia ne piyal tik ne iijitimekayu.
Ne itzun atutun tapajtia ne kukulis keman ne tuijikniwan tesu kipia vitamina C.
Ne itzinweyaka pal ne kukulis kan nemi sujsul tzupelek tik ne esti<ref>Diabetes, elevada azucar en la sangre. </ref>, pal keman ne ujumit kinkukuat<ref>Reumatismo, dolor de huesos.</ref>.
Ne iswat chamantuk muchiwa tewti pal kitalia ijpak chiraj. Ne iayu iswat kipalewia keman ne chikitikchin kojtanchanej kitzupina<ref>Para aliviar las picaduras de insectos.</ref>.
[[Taanalis:Bencenuco (Hamelia patens) - Flickr - Alejandro Bayer (1).jpg|thumb]]
Ne iswat, shuchit wan ne itzinu chichipince kipalewiat ka kipajtia ne pelech<ref>Cicatrizante, ayuda a cicatrizar.</ref>, keman ne takutun tuweyka suluni<ref>Antiinflamatorio, Desinflamante, ayuda a desinflamar.</ref>, wan pal kichiwa ukchupi shisti<ref>Diuretico, para producir más orina.</ref>. Ne chichipince nemi yek pal kipupuwia ne iewayu wan ne chiraj.
Ne wey tamachtiluyan Universidad de El Salvador, [https://www.youtube.com/watch?v=A8xPOzVSsrw mumachtij ne chichipince] pal kishmati su ne chichipince tik atutun weli kichiwa tamiktialis su kuniskiat susjul chichipince wan yejemet kiajsik ka ne chichipince tesu kichiwa tamiktialis melka yaja kilwij tesu kunit sujsul.
== '''Pal ne shuchital:''' ==
[[Taanalis:SULPHUR, STATIRA (Phoebis statira) (5-13-14) modello park, 288th st and rte 1, miami, miami-dade co, fl -01 (14211924123).jpg|thumb|Papalut Aphissa statatira itijpakul ne ishuchit chichipince.]]
Ne chichipince kichiwa ne shuchital galanchin ika kipia shuchit ishtikaya wan kinutza ne pajpalut, tujtutut wan ne wijwitzitzil. Weli kituka chichipince pal kichiwa kujkulal<ref>Cercos vivos, vallas, límites de jardìn.</ref>.
== '''Ne ukse itukey:''' ==
Tik Colombia: bencenuco, coralillo.
Tik Costa Rica: Pico de pájaro, coralillo.
Tik Cuba: bonasí, palo de coral, ponasí.
Tik Estados Unidos: firebush, scarlet bush
Tik República Dominicana: buzunuco.
Tik Meshiku: tres hojitas, chacloco, bayetilla, Xcanan: tik ne maya taketzalis kenha tajpiani ka kwawital.
Tik Guatemala: achiotillo colorado, canuto, chichipince, clavito, cohetillo, hierba del cáncer, pie de paloma, sicunken.
Tik Kuskatan: chichipince u chichipinco.
Tik Nicaragua: pinta machete, ka né, ne iayu itakil kitalia ijpak ne takutunaya katka kishtilia ne jaral tik ne kojtan ika yultaketzat ka ne jaral weya tesu nemanha.
En Puerto Rico: Cachimbo rojo
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Hamelia patens (Esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Hamelia_patens
Hamelia patens (Eng.): https://en.wikipedia.org/wiki/Hamelia_patens
Chichipince (Eng.): https://www.flawildflowers.org/flower-friday-hamelia-patens/
Chichipince como medicina (Esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Plantas_medicinales_(C)
Chichipince/ Firebush, Scarlet bush (Eng.): https://edis.ifas.ufl.edu/publication/FP237
Estudio de la Universidad de El Salvador (Esp.): https://www.youtube.com/watch?v=A8xPOzVSsrw
m2wuzs8r94by4obutnjwxnvzdq87q4p
Harriet Tubman
0
423
2986
2985
2026-01-29T23:26:30Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
2985
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Harriet Tubman (circa 1885).jpg|thumb|Harriet Tubman]]
Harriet Tubman kaj tiktukeytiaj Araminta Ross. Yaja nesik tik ne techan Dorchester County, Maryland. Se takutun ipal Estados Unidos. Tik se shikipil chikwey tzunti se pual (1820). Yaja itejtekuwan esclavos inhtekuyu Mary Pattinson Brodess wan Anthony Thompson Katka. Itekuyu inhmaka Harriet Tubman katka wan yaja se siwapil katka, se takat istakchin muchaluj itzuntekun ipal Harriet wan yaja kipia kukulis itzuntishyu<ref>Convulsiones/Seizures </ref>, kikukua kitzuntekun, wan kukulis kuchi<ref>Narcolepsia/Narcolepsy </ref> pal wey itunal katka.
Yaja kinamikitia se takat itukey John Tubman tik ne se shikipil chikwey tzunti ume pual nawi (1844). Ne se shikipil chikwey tzunti ume pual chiknawi (1849) yaja kikaki itekuyu kinamaka ya. Yaja chulua ipal tamakihstilis. Yaja ichan nemi Philadelphia, Pennsylvania. Yaja kiajsi ne tutekiw wan ne yankwik itunal katka.
Ne se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti (1850), ne ipilu itukey Kessiah, itekuyu kinamaka ya. Harriet ujuksenpa pashalua ipalewia chulua ya. Yaja pashalua kashtul nawi iwan, kipalewia iijikiwan katka. Yaja kiishpata ne ujti kituktia ikniwan ne Canada katka. Yajini “Tepuskwilin ujti talchi<ref>The Underground Railroad</ref>” katka.
Harriet tejtetzilnaj keman ipalewia iijikiwan ne “Tepuskwilin ujti talchi” kiwika ne pistola pal kinmutia iijikiwan kaj kineki kikwepilia, kimaka ne pajti kikuchteka ne shujshulet katka. kipalewia nawi pual iijikniwan katka. Yaja wey ne Estados Unidos katka. Ne itekuyu kineki ya katka $40,000 ipal ya. Ne takat itukey John Brown kimaka ne itukey “La General Harriet Tubman”.
Ne Guerra Civil, pewa se shikipil chikwey tzunti yey pual se (1861). kipalewia ne erjecito de la Union. Yaja tamanani, tapajtiani, wan espia. Yaja achtu sijsiwaket kituktia ne ejercito de la Union. Yejemet kipalewia 750 iijikiwan pal esclavitud.
Keman ne guerra tami, Harriet ichan nemi Auburn, Nueva York. Yaja kinamiktia se takat itukey Nelson Davis, se shikipil chikwey tzunti yey pual chiknawi (1869). Yejemet adoptar ne noya itukey Gertie.
Yaja ipalewia sijsiwaket itukey Susan B. Anthony, Ida B. Wells, wan Elizabeth Cady Stanton pal derechos pal sijsiwaket. Yaja mikik tik se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey (1913) iwan imiekawan.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Ne inan itukey katka Harriet Green katka wan ne iteku katka Ben Ross katka. Yejemet kipiat nawi ipijpipil.
=== Ipiliwan ===
Gertie Davis
=== Ishuleyu ===
Nelson Davis
=== Ikman Ishuleyu ===
John Tubman
== Ipana Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Harriet_Tubman</nowiki>
<nowiki>https://www.battlefields.org/learn/articles/10-datos-harriet-tubman</nowiki>
<nowiki>https://historia.nationalgeographic.com.es/a/harriet-tubman-y-su-incansable-lucha-contra-la-esclavitud_16292</nowiki>
j6z3ichgwhyft980uydjsnh8tpo7fdg
Harry Potter
0
424
8801
2995
2026-01-30T13:20:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3244512]]
8801
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Daniel Radcliffe in July 2015.jpg|thumb|Daniel Radcliffe]]
== Harry Potter (Daniel Radcliffe) ==
Kaj tiktukeytiat “[[:en:Daniel_Radcliffe|Daniel Jacob Radcliffe]]”. Yaja nesik tik Londrés se takutun ipal italyu Inglaterra se tunal se pual yey pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (23/07/1989) wan teuk miki. Yaja kisat tik se wejweyak ujulinkwikwil <ref>películas</ref> katka" “Harry Potter”.
== Itekiw ==
Yaja kinchiwa chikwey wejweyak ujulinkwikwil <ref>películas</ref> kaj intukey:
[[:en:Harry_Potter_and_the_Philosopher's_Stone_(film)|Harry Potter and the Philosopher’s Stone]] (ume shikipil se/2001)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]] (ume shikipil ume/2002)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]] (ume shikipil nawi2004)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)|Harry Potter and the Goblet of Fire]] (ume shikipil makwil/2005)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]] (ume shikipil chikume/2007)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]] (ume shikipil chiknawi/2009)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_1|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1]] (ume shikipil majtakti/2010)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_2|Harry Potter and the Deathly Hallow – Part 2]] (ume shikipil majtakti se/2011)
The Woman in Black (ume shikipil ume/2012)
Kill Your Darlings (ume shikipil majtakti yey/2013)
Surreal drama Swiss Army Man (ume shikipil kashtul se/2016)
Thriller Now You See Me 2 (ume shikipil kashtul se/2016)
The Lost City (ume shikipil ume pual ume/2022) wan
The Al Yankovic Story (ume shikipil ume pual ume/2022)
Kaj miak tuijikniwan kikuat. Tesu akaj weli kinimakat ukchupi yawaltakwjkalis ken Harry Potter.
Yaja tekiti katka iwan Nickelodeon tik The Amanda Show (intzalan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi/1999 wan ume shikipil ume/2002), Drake & Josh (intzalan ume shikipil nawi/2004 wan ume shikipil chikume/2007), nek ne serie The Fairly OddParents (intzalan ume shikipil majtakti se/2011 an ume shikipil majtakti nawi/2014).
Kimakaket majtakti takulis Grammy Award.
== Itunal ichtaka<ref>Su vida privada</ref> ==
Ne iteku itukey Alan Radcliffe wan ne inan itukey Marcia Gresham.
Yaja kipia se pipil. Ne achtu isiwaw itukey katka [[:es:Erin_Darke|Erin Darke]].
Munamiktijket tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume/2012.
Se iipan inoya taketza nahuatl wan ukse iipan inoya taketza purepecha.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika (links) ==
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Daniel_Radcliffe</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Philosopher%27s_Stone_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_1</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_2</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_(film_series)</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Erin_Darke</nowiki>
mgll79htkmncqj8p3mor9qvgc2z7ip5
Haruki Murakami
0
425
9248
3000
2026-02-07T15:03:10Z
Emaus
168
9248
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Haruki Murakami 2018.jpg|thumb|Haruki Murakami tik 2018]]
Haruki Murakami se tawawasuani Japonchanej. Kinnamaka miak ajamachti wan kutu casoj tik Japon wan ne taltikpak. Itekiw kipatat tik ume pual majtakti tajtaketzalis katka. Kimakat miak tajtakulis ken ne “Gunzo Prize for New Writers,” ne “World Fantasy Award,” ne “Tanizaki Prize,” “Yomiuri Prize for Literature,” ne “Frank O'Connor International Short Story Award,” ne “Noma Literary Prize,” ne “Franz Kafka Prize,” ne “Kiriyama Prize for Fiction,” ne “Goodreads Choice Awards for Best Fiction,” ne “Jerusalem Prize,” wan ne “Princess of Asturias Awards.”
== Ne Itunal Ichtaka ==
Murakami nesik tik ne techan Kyoto tik Japon nemanha “Segunda Guerra Mundial.” Kiskaliat tik ne tejtechan Nishinomiya, Ashiya, wan Kobe. Yaja sujsul igustuj ajamatchti wan son kan kalaki ne tunal wan Rusia nusan. Amatachia tawawasuani ken Franz Kafka, Gustave Flaubert, Charles Dickens, Kurt Vonnegut, Fyodor Dostoyevsky, Richard Brautigan wan Jack Kerouac. Ini tesu kenha miak tawawasuani witz Japon.
Murakami imumachtia tik ne wey tamachtiluyan Waseda University tik ne wey techan Tokyo katka. Uni ka kishmati Yoko katka, an isiwaw. Yejemet tesu kinekit kipiat ipijpipil.
Murakami se mutaluani. Pewa keman kipia se pual majtakti yey shiwit. Tik se tunal se pual yey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996) yekawi ne achtu “ultramarathon,” mutalua se tzunti “kilometros” kiyawaltlia ne wey at Lake Saroma tik Hokkaido takutun ipal Japon katka. Tik ne shiwit ume shikipil chikume, kiwawasua ne amachti “[[:es:De_qué_hablo_cuando_hablo_de_correr|What I Talk about When I Talk About Running]].”
== Tay Kichiwa? ==
Murakami pewa kiwawasua keman kipia se pual chiknawi shiwit katka. Tekiti tik ne achtu amachti, "Hear the Wind Sing," majtakti metzti katka. Kituktia ka se awilti pal ne amatachialis wan kimakat ne achtu takulis. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973) kimawawasua “Pinball” katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982), kimawawasua “A Wild Sheep Chase.” Ini yey amachti kichiwat ne “Trilogy of the Rat” (Yey Takutun pal ne Ombron Kimichin).
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil, kimawawasua “Hard-Boiled Wonderland and the End of the World” wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume kimawawasua “Norwegian Wood” katka. Kinamaka miak shikipil shikipil ajamachti katka.
== Ijilpika ==
Haruki Murakami: https://en.wikipedia.org/wiki/Haruki_Murakami
Murakami kipatat tik ume pual majtakti tajtaketzalis: https://www.curtisbrown.co.uk/haruki-marukami-now-available-in-50-languages/
[[en:Haruki Murakami]]
er78km6hlapni2jhc0oml0bgdnii5c7
Haunani-Kay Trask
0
426
8802
3005
2026-01-30T13:20:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5682579]]
8802
wikitext
text/x-wiki
= '''Haunani-Kay Trask''' =
[[:en:Haunani-Kay_Trask|Haunani-Kay Trask]] nesik se tunal yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1949) tik San Francisco, California tik Estados Unidos katka. Yaja [[:en:Native_Hawaiians|Kanaka Maoli]], Chinachanej, Caucasiachanej. Kiskaliat tik O’ahu, Hawái katka.
[[Taanalis:Flag of Hawaii Hawaiian sovereignty.svg|thumb|Ne panti ipal [[:es:Movimiento_Hawaiano_de_la_Soberanía|Movimiento Hawaiano de la Soberanía]]]]
Yaja siwat tamachtiani, takwikani<ref>poeta</ref>, tapalewiani<ref>activista</ref>, tamawawasuani wan tekitini pal ne tamakishtilis inpal tuijikniwan ijikman Hawáichanej wan ipal intalyu katka. Yaja tatuktiani inpal ne [[:es:Movimiento_Hawaiano_de_la_Soberanía|Movimiento Hawaiano de la Soberanía]] wan [https://kalahuihawaii.com/ Ka Lahui Hawaii] nusan katka.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne iteku itukey Bernard Kaukaohu Trask, tapalewiani<ref>abogado</ref>, wan inan itukey Haunani (Cooper) Trask, tamachtiani pal ne chikitik tamachtiluyan<ref>escuela elemental</ref> katka.
Yaja kinpia nawi iikawan katka. Ne iikawan intukey [[:en:Mililani_Trask|Mililani Bernardette Trask]], Kahala-Ann Trask Gibson, Damien Onaona Trask wan Michael.
Trask munamiktia iwan [[:en:David_Stannard|David Stannard]].
== '''Tay kichiwki?''' ==
Haunani-Kay Trask mumachtia ne casoj Hawáichanej tik ne [https://manoa.hawaii.edu/ Universidad de Hawái en Mānoa] wan mumachtia ne ciencias politicas tik ne [https://www.wisc.edu/ Universidad de Wisconsin-Madison] kan kinajshitilia ume wey ajamat<ref>diplomas de maestria y doctorado</ref> katka. Nemanha Trask tatuktiani tik ne Centro de Estudios Hawaianos de la Universidad de Hawái en Manoa, kan yaja ne achtu siwat Kanaka Maoli tamachtiani nusan katka.
Trask kineshtia wan kimawawasua inpanpa tuijikniwan ijistakchichin wan pujpujpudiente wan ne Estados Unidos kikwi ne tal tik Hawái katka. Kineshtia inpanpa miak pajpashaluanimet<ref>turistas</ref> ika kinhijtakua ne intzijtzinweyaka<ref>raizes </ref>, ne incajcasoj<ref>historias tradicionales</ref>, wan ne intal katka. Miak sijsiwatket puliwit inpanpa miak pajpashaluanimet ijistakchichin wan pujpujpudiente ejkut ka Hawái.
[[Taanalis:Liliuokalani in 1880, from- Hawaii album, p. 49, portrait of a woman (cropped).jpg|thumb|Ne Reina Lili’uokalani]]
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993), Trask kintuktia kashtul shikipil Kanaka Maoli tuijikniwan kaj nejnemit ka ujti katka. Kitajtanit Estados Unidos kikwepilia ne intal katka. Nejnemit ka ujti nemanha se tzunti shiwit keman Estados Unidos kitzkiat ne Reina Lili’uokalani tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti yey (1893). Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul yey (1898), ne EEUU kiputzuat Hawái iwan ne italyu. Hawái kalpuli pal EEUU tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959).
Keman nejnemit ka ujti<ref>marcha/protesta</ref>, Trask mutuskapelua wan kinhilwia ka ishpan ne [https://www.iolanipalace.org/ Palacio Iolani] tik Honolulu:
“Tejemet tesu tiamericanchanejket. Timikit tihawáichanejket. Te keman tiamericanchanejket.”
Yaja mutekitilia pal ne tamakishtilis inpal tuijikniwan ijikman tik ne [https://www.un.org/es/ Naciones Unidas] katka. Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), kitakuliat se takulis itukey Premio [[:es:Angela_Davis|Angela Y. Davis]] ika ne itekew pal ne tamakishtilis inpal tuijikniwan ijikman Hawáichanej katka.
== '''Ne itekew: Ne ajamachti ipal Haunani-Kay Trask''' ==
''Eros and Power: The Promise of Feminist Theory'' (1981)
''[https://uhpress.hawaii.edu/title/from-a-native-daughter-colonialism-and-sovereignty-in-hawaii-revised-edition/ From a Native Daughter: Colonialism and Sovereignty in Hawai’i]'' (1993)
''Light in the Crevice Never Seen'' (1994)
''Night Is a Sharkskin Drum'' (2002)
''Ku’e: Thirty Years of Land Struggle in Hawai’i (''2004)
== '''Ken mikik?''' ==
Trask miki tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) tik Honolulu, Hawái kwak kipia yey pual majtakti se shiwit ipanpa ne cáncer katka.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
HAUNANI KAY TRASK (1949-2021): https://mujeresbacanas.com/haunani-kay-trask-1949-2021/
Haunani-Kay Trask: https://nuhw.org/haunani-kay-trask/
“Remembering a Hawaiian Hero: Haunani-Kay Trask and Her Fight for the Rights of Native Hawaiians”: https://www.culturalsurvival.org/news/remembering-hawaiian-hero-haunani-kay-trask-and-her-fight-rights-native-hawaiians
Entrevistas con Haunani-Kay Trask: https://www.kaainamomona.org/haunani-kay-trask
“AANHPI Month: Celebrating Scholar and Advocate, Dr. Haunani-Kay Trask”: https://www.aauwhonolulu.org/post/aanhpi-month-celebrating-scholar-and-advocate-dr-haunani-kay-trask
“In memoriam: Haunani-Kay Trask, exemplary Native Hawaiian scholar”: https://www.hawaii.edu/news/2021/07/03/in-memoriam-haunani-kay-trask/
“Haunani-Kay Trask, Champion of Native Rights in Hawaii, Dies at 71”: https://www.nytimes.com/2021/07/09/us/haunani-kay-trask-dead.html
1w9v899a8y830u6x2yhgpm64lfocfkg
Hayley Williams
0
427
8803
3010
2026-01-30T13:20:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q201562]]
8803
wikitext
text/x-wiki
Hayley Williams nesik tik tunal se pual chikume (27) pal ne metzi majtakti ume (12) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1988) tik Meridian, Mississippi tik ne italyu United States.
[[Taanalis:RiP2013 Paramore Hayley Williams 0003.jpg|thumb|412x412px]]
== Ne itekiw: ==
Hayley kichiwki katka yey yawaltakwikalis:
* ''Petals for Armor'' (Ume shikipil se pual; 2020)
* ''Flowers for Vases / Descansos'' (Ume shikipil se pual se; 2021)
* ''Ego Death at a Bachelorette Party'' (Ume shikipil se pual makwil; 2025)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey Cristi Williams; yaja se Estados Unidoschanejket.
Wan ne iteku itukey Joey Williams. Yaja se Estados Unidoschanejket nusan. Hayley kipia ume iikaw.
Keman Hayley kipia katka majtakti yey (13) shiwit, yaja mijkwani ka Franklin, Tennessee. Tik ne techan, yaja kishmati katka Josh Farro, Zac Farro, wan Jeremy Davis. Nemanha, yejemet sojsonchiwanimet <ref>Band: Music creators</ref>Paramore. Tik Paramore, Hayley takwika inpanpa iyulu chuka wan ne tasujtalis<ref>music about heartbreak and love</ref>.
Ne tatuktiani pal Atlantic Records kineki katka ma Hayley takwika isel pero Hayley kilwia tesu. Hayley ina ma yaja yaw-naka iwan ichajchakuwan. Neman Atlantic Records kinankilia ma eje Paramore weli sennemit. Yejemet kichiwki katka chikwasen yajyawaltakwikalis.
Tik ume shikipil kashtul se (2016), Hayley munamiktia katka Chad Gilbert peroj an yejement tesu sennemi. Tik ume shikipil se pual ume (2022), Hayeley muilpia iwan Taylor York; Taylor kitzutzuna ne mekawewet tik Paramore. Amejemet tesu ankimatit su yejemet sennemit an.
Hayley kikwikwilua itzunkal miak itajtachishka<ref>dyes her hair multiple colors</ref>. Yaja kinamaka ne itajtachishka pal itzunkal tik Good Dye Young.
Hayley tesu tzuntawana. Yaja kineki ne talsital sujsul yek: Hayley kipalewia feminismo, Black Lives Matter, wan No Music for Genocide. Yaja tesu igustuj conservatismo wan ne tatuktiani pal italyu United States Donald Trump.
== Ipanpa ini: ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://paramore.net/ Paramore Official Website
https://gooddyeyoung.com/ Good Dye Young Official Website
https://www.hayleywilliams.net/ Hayley Williams Official Website
cqefm018ccxmefsb1ivy71ish6nk0iy
Hedy Lamarr
0
428
8804
3018
2026-01-30T13:20:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q49034]]
8804
wikitext
text/x-wiki
= Hedy Lamarr =
[[Taanalis:Hedy Lamarr Ziegfeld Girl.jpg|thumb|Hedy Lamarr, itukey Hedwig Eva Maria Kiesler]]
[[:es:Hedy_Lamarr|Hedy Lemar]], itukey Hedwig Eva Maria Kiesler, nesik tik se tunal chiknawi pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne wey techan Vienna tik Austria.
Yaja se taketzani<ref name=":0">actor/actriz</ref> wan dajdatkayankwikchiwani<ref>inventor/a</ref> Estados Unidoschanej. Tejemet tikishmatit katka ipanpa ne weyak ulinkwikwil Sansón y Dalila wan nusan kichiwki [[:es:Espectro_ensanchado|ne miak itajchishka mejmelawtuk]]<ref name=":1">espectro ensanchado</ref>.
== Ne itunal ichtaka ==
Yaja se siwat Austriachanej.
Ne iteku iteku yaja itukey [https://www.jmw.at/museumsblog/news_detail?j-cc-id=1610672643758 Emil Kiesler], yaja ne tatuktiani ume<ref>subdirector</ref> pal Wiener Bankverein wan tatuktiani pal Creditanstalt-Bankverein.
Yaja inan itukey Gertrud Kiesler, se sonchiwani pal piano.
Keman Lamarr weyaka katka yaja igustuj katka taketza<ref name=":2">actuar</ref> wan ujulinkwikwil. Keman yaja kipia katka majtakti ume shiwit yaja achtu katka [[:en:Hedy_Lamarr#CITEREFBarton2010|ki'''suma pal galanchin''']]<ref>competencia de belleza</ref>. Nusan [https://web.archive.org/web/20170204170424/http://o.usasciencefestival.org/schoolprograms/role-models-in-science-engineering/item/2659-lamarr-hedy.html mumachtia pal tejtepusti]<ref>maquinas</ref> ipanpa iteku.
== Tay kichiwa? ==
Keman yaja siwapil, kikwi katka se itekiw pal taketzani<ref name=":0" />. Se tatuktiani, itukey Max Reinhardt, paki katka iwan Lamarr wan yaja kiwika katka Lamarr ipal ne wey techan [[:en:Hedy_Lamarr#CITEREFBarton2010|Berlin]] tik ne italy Alemania. Keman yaja kipia kashtul yey shiwit yaja taketza<ref name=":2" /> katka ne weyak ulinkwikwil itukey Éxtasis. Muchi ne tuijikniwan kishmatit Lamarr ipanpa ne weyak ulinkwikwil. Yaja tesu igustuj katka. Ne tajtatuktianimet pal ne weyak ulinkwikwil [[:en:Hedy_Lamarr#cite_note-Liberty-17|ishijshikua Lamarr]] inpal kiinat katka yaja tutunik. Lamarr tesu kineki ka yejemet kilwiat yaja. Yaja ishpijpilti katka.
Nemanha, Lamarr kishmati katka iachtu ishulejyu, itukey Friedrich Mandl. Yaja kishmati katka [[:en:Hedy_Lamarr#cite_note-Liberty-17|Benito Mussolini wan Adolf Hitler]]. Mandl ukichkulut. [[:en:Hedy_Lamarr#cite_note-doc-21|Yaja tesu kiajkawa katka Lamarr kikisa pal ikal]]. Lamarr chulua katka wan ajsik katka ne wey techan Paris tik ne italyu Francia.
[[Taanalis:Hedy Lamarr Publicity Photo for The Heavenly Body 1944.jpg|thumb|Hedy Lamarr ipal The Heavenly Body]]
[[Taanalis:Color photograph of Victor Mature and Hedy Lamarr as Samson and Delilah.jpg|thumb|Hedy Lamarr keman Dalila wan Victor Mature keman Sansón tik Sansón y Dalila]]
Tik Europa, Lamarr [https://web.archive.org/web/20180404191848/http://knowledgenuts.com/2015/09/07/hedy-lamarrs-great-escape/ kishmati katka Louis B. Meyer] ne tatuktiani pal MGM. Lamarr kikwi katka itekiw pal makwil tzunti ipanpa chikume tanestuk de taketzani<ref name=":0" />. Yaja kichiwki miak weyak ulinkwikwil wan yaja pujpudiente katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) yaja kichiwki ne weyak ulinkwikwil itukey [[:en:Hedy_Lamarr#cite_note-doc-21|Sansón y Dalila]].
[[Taanalis:09-spread-spectrum-8-728.jpg|thumb|Ne miak itajchishka mejmelawtuk- tik castilla espectro ensanchado.]]
[https://segulamag.com/en/articles/%D7%94%D7%9B%D7%95%D7%9B%D7%91%D7%AA-%D7%94%D7%99%D7%94%D7%95%D7%93%D7%99%D7%99%D7%94-%D7%A9%D7%94%D7%9E%D7%A6%D7%99%D7%90%D7%94-%D7%98%D7%95%D7%A8%D7%A4%D7%93%D7%95/ Lamarr igustuj kichiwki dajdatka yankwik]. Keman pewa katka ne Segunda Guerra Mundial, Lamarr kichiwki ne miak itajchishka mejmelawtuk<ref name=":1" /> iwan ichaku itukey George Antheil ipal kipalewia ne tamiktiani. [https://www.inventionandtech.com/content/hedy-lamarr-radio-controlled-torpedo Ne tajtajpianimet tesu kinekit katka], melka ne miak itajchishka mejmelawtuk<ref name=":1" /> ne achtu taksal<ref>primer paso</ref> [[:en:Spread_spectrum#cite_note-ref_1-1|inpal ka kichiwat ne WiFi]].
== Ne itekiw: ==
Yaja kichiwki weyak ulinkwikwil ken:
* Money on the Street
* Storm in a Water Glass
* The Trunks of Mr. O.F.
* No Money Needed
* Ecstasy
* Algiers
* Lady of the Tropics
* I Take This Woman
* Boom Town
* Comrade X
* Come Live with Me
* Ziegfeld Girl
* H. M. Pulham, Esq.
* Tortilla Flat
* Crossroads
* White Cargo
* The Heavenly Body
* The Conspirators
* Experiment Perilous
* Her Highness and the Bellboy
* The Strange Woman
* Dishonored Lady
* Let's Live a Little
* Samson and Delilah
* A Lady Without Passport
* Copper Canyon
* My Favorite Spy
* Loves of Three Queens
* The Story of Mankind
* The Female Animal
== Ken mikik? ==
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi nawi pual se (1981) Lamarr kiana katka isel ikal. Hollywood kitakulia katka se [https://walkoffame.com/hedy-lamarr/ sital] tik ne Hollywood Walk of Fame.
Lamarr te keman kikisa pal ikal. Yaja isel taketza katka ipanpa tanutzalis. Yaja taketza katka chikume hojhoraj muchi tanestuk.
[https://search.worldcat.org/title/471817029 Yaja kimiki] katka tik se tunal kashtul nawi pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil (2000) keman yaja kipia katka nawi pual makwil shiwit.
== Inpanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Hedy Lamarr: https://es.wikipedia.org/wiki/Hedy_Lamarr
Espectro Ensanchado: https://es.wikipedia.org/wiki/Espectro_ensanchado
Apartment building, villa and palace – A tour of Hedy Lamarr's Viennese living places: https://www.jmw.at/museumsblog/news_detail?j-cc-id=1610672643758
''Hedy Lamarr: The Most Beautiful Woman in Film'': https://en.wikipedia.org/wiki/Hedy_Lamarr#CITEREFBarton2010
USA Science & Engineering Festival – Role Models in Science & Engineering Achievement- Hedy Lamarr: https://web.archive.org/web/20170204170424/http://o.usasciencefestival.org/schoolprograms/role-models-in-science-engineering/item/2659-lamarr-hedy.html
A Candid Portrait of Hedy Lamarr", ''Liberty'' magazine, December 1938, pp. 18–19: https://en.wikipedia.org/wiki/Hedy_Lamarr#cite_note-Liberty-17
''Extraordinary Women: Hedy Lamarr,'' documentary, 2011: https://en.wikipedia.org/wiki/Hedy_Lamarr#cite_note-doc-21
Hedy Lamarr’s Great Escape: https://web.archive.org/web/20180404191848/http://knowledgenuts.com/2015/09/07/hedy-lamarrs-great-escape/
A Beautiful Mind: https://segulamag.com/en/articles/%D7%94%D7%9B%D7%95%D7%9B%D7%91%D7%AA-%D7%94%D7%99%D7%94%D7%95%D7%93%D7%99%D7%99%D7%94-%D7%A9%D7%94%D7%9E%D7%A6%D7%99%D7%90%D7%94-%D7%98%D7%95%D7%A8%D7%A4%D7%93%D7%95/
Hedy Lamarr, Radio-Controlled Torpedo: https://www.inventionandtech.com/content/hedy-lamarr-radio-controlled-torpedo
''Principles of Spread-Spectrum Communication Systems, 4th ed''.: https://en.wikipedia.org/wiki/Spread_spectrum#cite_note-ref_1-1
Hedy Lamarr: https://walkoffame.com/hedy-lamarr/
Beautiful : the life of Hedy Lamarr: https://search.worldcat.org/title/471817029
mplpygv3orpq9xvl89cdjeaxte3ive1
Helen Keller
0
429
3023
3022
2026-01-29T23:26:33Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
3022
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Helen Keller circa 1920 - restored.jpg|thumb|Helen Keller]]
Helen Keller nesik tik ne techan Tuscumbia, Alabama tik se shikipil chikwey tzunti nawi pual, metzi chikwasen se pual chikume (June 27, 1880). Yaja kipia sulunik ne itzuntishyu kukulis<ref>Meningitis</ref> keman yaja kipia kashtul nawi metzti. Yaja tesu kikita wan tesu kikaki katka.
Anne Sullivan se tamachtiani ne Helen Keller, graduado pal wey tamachtiluyan pal ne Ciegos. Yaja kimachtia ne Helen kimawawasua tajkwilulchin ne imey. kimachtia Helen braille wan ne tapalu especial ka Tamachtiluyan ne Perkins ka Boston, Massachusetts, se takutun ipal Estados Unidos.
Keman kipia majtakti nawi, yaja pasalua ka Nueva York, Estados Unidos pal ume anos. Taketza sujsul yek. Yaja pashalua ne Massachusetts yawi Tamachtiluyan ne Cambridge pal sijsiwaket. Kunij yawi wey Tamachtiluyan ne Radcliffe, graduando Cum Laude se shikipil chiknawi tzunti nawi (1904).
Yaja kimawawasua ume amachti itukey “La Historia de Mi Vida” se shikipil chiknawi tzunti ume (1902) wan “Optimismo” se shikipil chiknawi tzunti yey (1903). Yaja kimawawasua amachti wan articulos ne prevencion ne ciegos wan kukulis.
Yaja kipalewia ne “Movemento ipal Sufragio Femenino”, sociolismo, ciegos wan pacifista kwak Ne Achtu Guerra Mundial. Ukseuk tilkwiliwintia<ref>Pelicula en blanco y negro/ Black and White Film </ref> itukey “Deliverance” kichiwa tik se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919).
Kawk Ne Ume Guerra Mundial yaja pashalua Kaltapajtiani Militares<ref>Hospitales Militares/Military Hospitals </ref> kinyulmaka ne soldados.
Yaja iishmati presidentes ne Estados Unidos wan imanamiki Ne Medalla Presidential Ne Libertad se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964). Yaja nusan imanamiki Doctorado Honorifico pal Glasgow, Harvard, wan Wey Tamachtiluyan ne Templo.
Yaja mikik se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikyey ne Metzti chikwasen se (June 1, 1968).
== Ne Itunal Ichtaka ==
Inan itukey Katherine Adams Keller wan iteku itukey Arthur H. Keller kaj ne tatukani, tawawasuani, wan ne veterano ne Ejercito ne Confederado katka. Yaja tesu kinamiktia wan tesu kipia pijpipil ika ne iikniwan yultaketzalis yaja tesu yejka ne isiwaw wan inan ika ya kipia discapacidades.
== Ipana Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Helen_Keller</nowiki>
<nowiki>https://www.cndh.org.mx/noticia/helen-keller-escritora-y-activista-social-sordociega-estadounidense-fallecimiento-1-de</nowiki>
<nowiki>https://viviragradecidos.org/helen-keller-una-historia-de-superacion/</nowiki>
dqat6whzc32fg246gtc6w4wcfg4tv2i
Helena Christensen
0
430
8805
3027
2026-01-30T13:20:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q229397]]
8805
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Helena Christensen
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:MKr381344 Helena Christensen (Cannes 2025).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 25 ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit 1968
|-
! Ichan Techan
| Copenhagen
|-
! Italyu
| Dinamarca [[Taanalis:Flag of Denmark.svg|20px]] Dinamarcachanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil
|}
[[:en:Helena_Christensen|Helena Christensen]] nesik se tunal se pual makwil ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968). Christensen nesik tik ne techan [[:en:Copenhagen|Copenhagen]], tik ne italyu [[:en:Denmark|Dinamarca]]. Yaja dinamarcachanej <ref>Demonym: Danish / Gentilicio: danesa</ref>wan se wey siwaawil<ref>Supermodel / Supermodelo</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Helena_Christensen
https://en.wikipedia.org/wiki/Copenhagen
https://en.wikipedia.org/wiki/Denmark
jn2yaeg7nd6r08i0lgi5bqsc1whyu9h
Hermandad de Jesús Nazareno de los Viacrucis Sonsonate
0
431
3031
3030
2026-01-29T23:26:34Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3030
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:20240315 Jesús Nazareno de los Viacrucis.jpg|thumb]]
[[Taanalis:20240315 virgen dolorosa.jpg|thumb]]
Yaja nesik se tunal majtakti pal ne metzti ume pual (10/02/1,940) achtu ne intekuyu se kan musenpuzuat kaj yawit ka tiupan keman tamik ne se tzunti shiwit patanuk.
Kaj kichiwki ne Santuj?
Ne Santuj kichiwki Julio Dubois tim Guatemala tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi (1,929) wan kitakulij Dionisio Escalante.
Tay kichiwat ne Hermandad?
Kichiwa ne lilish<ref>celebración</ref> pal ne wey ume pual tanestuk iwan chikwasen tuijikniwan kisat nejnemit iwan Sajsantuj tik ne Viacrucis kwak ne chikwasen tunal makwil tik ne wey ume pual tanestuk, ne tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj tik ne "Domingo de Ramos" wan "Domingo de Resurrección ".
Intzajzalan ne tajtatukianimet<ref>presidentes</ref> ka yaja kipiak Alejandro Orellana, José H.Guzmán, Victor Manuel Ortiz, Daniel Zelidon, Carlos Antonio Castillo, Antonio Selek Chaín, Julio Battan, Manuel de Jesús Rossell, Guillermo Alvarez, Julio Cesar Augusto Cordova, Edson Wilfredo Moran Conrado wan an ne tatuktiani Oswaldo Enrique Larín Deleó n.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1,992) ne tatuktiani Edson Wilfredo Moran Conrado wan ne tajtakamet wan musenpuzuat kaj yawit ka tiupan inaket ka kichiwket se shulun yankwik.
Keski Tajtakamet wan Sijsiwatket kikechtanuat ne Shujshulun?
Ne shulun tik Jesús kikechtanuat se pual tajtakamet.
Ne shulun tik ne siwapil María kikechtanuat kashtul yey Sijsiwatket.
Ipanpa ne Inkwahwach
Ne tajtakamet kitaliat se túnica, se intzunzajka itachishka pushawak, se inkwajtzin, se anmutzajka, se mekat tik ne itachishka istak.
Ne sijsiwatket kitaliat se wipil itachishka istak, se kweyat itachishka pushawak, se intzunzajka itachishka tiltik.
Ipanpa Ini
<references />
Ijilpika
https:// hermandad de Jesus Nazareno de los Viacrucis Sonsonate
8pwtocf2x7rjgkl0qbetl9c8dsv9flh
Hermandad de Jesús Resucitado Sonsonate
0
432
3033
3032
2026-01-29T23:26:34Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3032
wikitext
text/x-wiki
Yaja nesik tik ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2,010) majtakti ume tajtakamet kan yejemet musenputzuat iwan ne palej Ricardo Cuestas wann nusan ne wey palej Mojica Morales (mikika) tik ne tiupan Nuestra Se;ora de Los Angeles tik Sentzunhat.
Kaj kitakulij ne Santuj
Ne Santuj kitakulij ne tijmiekwakan Granados kan yejemet musenputzuat tik ne Hermandad de Jesus Nazareno wan kaj kichiwket ne Hermandad de Cristo Resucitado.
Kaj Kichiwki ne Santuj
Ne Santuj kichiwki Jose Pachaca ka Itshalku wan yaja kenha ne Santuj ka Espa;a wan kimakak tik ne Tunal Chikwasen Tijtika (Sabado de Dolores) tik ne unmi se shiwit wan ne Santuj tik ne Siwapil Maria (Virgen Maria) kimaka se talulchin ka te datka se Santuj Eduardo Clark yaj kipia pajpaki iishkalyu yajika kitukeykiat Madre de la Resurreciion.
Ini HERMANDAD kichiwki ka tiujiknikniwan kista nejnemit inwan sajsantuj tik ne Tercera Caida (wetzi yey ujti) ka pejki intzajzalan ne shijshiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1,970) wan se shikipilo chiknawi tzunti nawi pual (1,980) ka pewa intzalan achtu wan ne ume tik ne tunal chikwasen tik ne wey ume pual tanestuk (cuaresma)
at101p938l7oc6dzfv2is67x26hexws
Hidalgo
0
433
8806
8561
2026-01-30T13:20:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80903]]
8806
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Estadoj ipal Hidalgo'''<br>'''Estado de Hidalgo'''</big></big>
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Hidalgo.svg|120px|]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Hidalgo.svg|120px|]]
|-
| align="center" width="140px" | Banderaj
| align="center" width="140px" | Escudoj
|}
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Hidalgo in Mexico (zoom).svg|200px|]]
|}
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 3.082.841
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 77.684 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | Pachuca de Soto
|-
|}
'''Hidalgo''' se [[estadoj]] ipal [[Meshijku]] tik [[Ajkuik America]]. Ne 8 taltakutun nemi tik ajkuikpa, inawak [[Tlaxcala]], [[Puebla]], [[Meshijku Weyechan|Meshijku]], [[Querétaro]], [[San Luis Potosí]] wan [[Veracruz]]. Kipia 84 [[techan]], ne Pachuca de Soto iweytechan.
==Tejtepet==
Ne estadoj kipia ume cordilleraj, achtu itukay Sierra Madre Oriental tik [[Sierra Gorda]] ne ukse itukay ipal Altiplano Mexicano tik ne cordilleraj ne tepet La Peñuela umpa Metepec techantakatun.
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="2" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;"
|- bgcolor=#e8e8e8
! align="left" scope="col" | Techantakutun
! align="left" scope="col" | Techan
! scope="col" | Chanejket
|-
| align="left" | Acatlán
| align="left" | Acatlán
| align="right" |
|-
| align="left" | Acaxochitlán
| align="left" | Acaxochitlán
| align="right" |
|-
| align="left" | Actopan
| align="left" | Actopan
| align="right" |
|-
| align="left" | Ajacuba
| align="left" | Ajacuba
| align="right" |
|-
| align="left" | Apan
| align="left" | Apan
| align="right" |
|-
| align="left" | Atitalaquia
| align="left" | Atitalaquia
| align="right" |
|-
| align="left" | Atlapexco
| align="left" | Atlapexco
| align="right" |
|-
| align="left" | Atotonilco de Tula
| align="left" | Atotonilco de Tula
| align="right" |
|-
| align="left" | Calnali
| align="left" | Calnali
| align="right" |
|-
| align="left" | Chapantongo
| align="left" | Chapantongo
| align="right" |
|-
| align="left" | Chapulhuacán
| align="left" | Chapulhuacán
| align="right" |
|-
| align="left" | Chilcuautla
| align="left" | Chilcuautla
| align="right" |
|-
| align="left" | Cuautepec de Hinojosa
| align="left" | Cuautepec
| align="right" |
|-
| align="left" | El Arenal
| align="left" | El Arenal
| align="right" |
|-
| align="left" | Emiliano Zapata
| align="left" | Emiliano Zapata
| align="right" |
|-
| align="left" | Huejutla
| align="left" | Huejutla de Reyes
| align="right" |
|-
| align="left" | Huichapan
| align="left" | Huichapan
| align="right" |
|-
| align="left" | Ixmiquilpan
| align="left" | Ixmiquilpan
| align="right" |
|-
| align="left" | Jacala
| align="left" | Jacala
| align="right" |
|-
| align="left" | Jaltocán
| align="left" | Jaltocán
| align="right" |
|-
| align="left" | Lolotla
| align="left" | Lolotla
| align="right" |
|-
| align="left" | Metepec
| align="left" | Metepec
| align="right" |
|-
| align="left" | Metztitlán
| align="left" | Metztitlán
| align="right" |
|-
| align="left" | Mineral de la Reforma
| align="left" | Pachuquilla
| align="right" |
|-
| align="left" | Mineral del Monte
| align="left" | Mineral del Monte
| align="right" |
|-
| align="left" | Mixquiahuala
| align="left" | Mixquiahuala
| align="right" |
|-
| align="left" | Molango
| align="left" | Molango de Escamilla
| align="right" |
|-
| align="left" | Nopala
| align="left" | Nopala
| align="right" |
|-
| align="left" | Pachuca
| align="left" | Pachuca de Soto
| align="right" |
|-
| align="left" | Progreso de Obregón
| align="left" | Progreso de Obregón
| align="right" |
|-
| align="left" | San Agustín Tlaxiaca
| align="left" | San Agustín Tlaxiaca
| align="right" |
|-
| align="left" | San Salvador
| align="left" | San Salvador
| align="right" |
|-
| align="left" | Santiago de Anaya
| align="left" | Tlachichilco
| align="right" |
|-
| align="left" | Tepeji del Río
| align="left" | Tepeji del Río
| align="right" |
|-
| align="left" | Tetepango
| align="left" | Tetepango
| align="right" |
|-
| align="left" | Tezontepec de Aldama
| align="left" | Tezontepec de Aldama
| align="right" |
|-
| align="left" | Tizayuca
| align="left" | Tizayuca
| align="right" |
|-
| align="left" | Tlahuelilpan
| align="left" | Tlahuelilpan
| align="right" |
|-
| align="left" | Tlaxcoapan
| align="left" | Tlaxcoapan
| align="right" |
|-
| align="left" | Tolcayuca
| align="left" | Tolcayuca
| align="right" |
|-
| align="left" | Tula de Allende
| align="left" | Tula de Allende
| align="right" |
|-
| align="left" | Tulancingo de Bravo
| align="left" | Tulancingo
| align="right" |
|-
| align="left" | Villa de Tezontepec
| align="left" | Villa de Tezonteoec
| align="right" |
|-
| align="left" | Xochiatipan
| align="left" | Xochiatipan
| align="right" |
|-
| align="left" | Zacualtipan
| align="left" | Zacualtipan de Ángeles
| align="right" |
|-
| align="left" | Zempoala
| align="left" | Zempoala
| align="right" |
|-
| align="left" | Zimapán
| align="left" | Zimapán
| align="right" |
|-
|}
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [https://web.archive.org/web/20190822223634/http://www.hidalgo.gob.mx/ Ne Estadoj ipal Hidalgo]
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
80dkgdsulo7kdwsp0jzpvwi0ikr76fd
Hind Rajab
0
434
8807
3088
2026-01-30T13:20:26Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q124477340]]
8807
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Palestine 1946.png|thumb|342x342px|'''Palestina'''[[Taanalis:Flag of Palestine.svg|thumb|269x269px|Panti ne '''Palestina''']]]]
[[:en:Killing_of_Hind_Rajab|Hind Rajab]]<ref>Asesinato de Hind Rajab</ref> se siwapilchin ne chikwasen shiwit ne yaja kimiktia pal ne tajpiani Israelí tik ne metzti se, tik ne ume shikipil se pual nawi ne wey techan [[:en:Gaza_Strip|Gaza]]<ref>Gaza</ref>, [[:en:State_of_Palestine|Palestina]]<ref>El estado de Palestina</ref>. Hind ne se yultuk ne chikwasen keman ne tawikani ne ipal iiknew yejemet kiitzkiat pal ne tajpiani Israelí. Ne tajpiani Israelí kiatajkut melaktik wan kimiktiat ne tajtapajtiani ne tawikani pal ne kukuyani kititaniat pal inishtia ne Hind. Yejemet tajpiani Israelí mutewelneki inchiwa achkachin pal ne tawikani. Ne kinawatiat [[:en:Al_Jazeera_Media_Network|Al-Jazeera]]<ref>Al-Jazeera</ref> tajtanilia ne situacion kinawatiat ne tanques israelíes inchiwa achkachin tik kwak ne. Ne casoj ne Hind kiishtia coberturaj keman ne publicój ipal kitukaytia tanutzalis ne yey oraj ka ne [[:en:Palestine_Red_Crescent_Society|Takamet ne Kitajkua Metzti Chiltik Palestina]]<ref>Sociedad de la Media Luna Roja Palestina</ref>. Hind yaja kiilwia ne tekitini: “Niknemi sujsul kimutia pal kipalewiat ma shiwikikan. Ma shiwikikan wan kiwika Pal kipalewiat, ¿Ma shiwikikan?”. Ne iikniwan ipal Hind tesu kipiat kikwepat ashta tay ne tajpiani Israelí yawit inpal majtakti ume sental nemanha. Tik ne majtakti pal ne metzti ume, tik ne ume shikipil se pual nawi ipal iiknew inmuneshtia ne tawikani ka ne iiknew miktiwit wan ne tawikani pal ne kukuyani ka ne tajtapajtiani miktiwit. Hind kimiki kisel chukakan tik ne tawikani ka ikuni ne ipal iiknew mimikinij. Hind nesik wan kimiki tik Gaza, Palestina.
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Hind Rajab: Were Israeli troops around where the six-year-old was killed?: https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed
a3fhjcdx70ln0rpy39n5o4fwio5yhdf
Homero Gómez González
0
435
8808
8574
2026-01-30T13:20:28Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q84044408]]
8808
wikitext
text/x-wiki
'''Homero Gómez González''' kaj tiktukeytiat [https://www.infobae.com/mexico/2024/05/14/quien-fue-homero-gomez-gonzalez-el-guardian-de-las-monarcas-y-que-se-sabe-sobre-sus-asesinos/ Homero Gómez González] "ne tajpiani ne papalut monarca" yaja nesik tik Michoacán,se tunal yey,pal ne metzti se,tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti(3-enero-1970)
yaja kipia ume pual majtakti shiwit Katka.
Wan mikik,tik Michoacán.
Homero mupuluj se tunal majtakti yey pal ne metzti se,tik ne shiwit ume shikipil se pual (13 enero 2020,wan yaja kiajsiket,se tunal se pual chiknawi pal ne metzti se, tik ne shiwit ume shikipil se pual (29 enero 2020), kiajsiket atuktuk.
Isiwaw itukey Rebeca Valencia katka
yaja se yultaketzani pal tatuka katka ipal ne wey tamachtiluyan Autonoma Chapingo,
==== Ne itekiw: ====
yaja se tatuktiani ipal ne weytechan [[Rosariohttps://www.gob.mx/semarnat/acciones-y-programas/santuario-de-la-mariposa-monarca|Rosario]] Katka.
yaja musuma pal te kikutunat ne kwakwital. yaja tatuktiani Katka kan kianat pal nemit ne Papalut monarca tik oyamel.
wan yaja kitajpia pal ne kokojtanchanej wan ne kwawital Katka,
yaja se tajtulini ipal meshiku
ivyxo7rnsrf028ion5n80n8d45gu0al
Honduras
0
436
9328
8809
2026-02-12T14:21:00Z
Ziv
214
Se ha deshecho la revisión [[Special:Diff/3100|3100]] de [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] ([[User talk:CommonsDelinker|disc.]]) adding missing flag back
9328
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Honduras'''<br></big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Honduras.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | [[Banderaj]]
| align="center" width="140px" | [[Escudoj]]
|}
|-
| [[Himnoj]]
| [[Takwikalis Tutal]]
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:HND orthographic.svg|300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text- align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 8 millones<ref>[https://web.archive.org/web/20110311165137/http://www.ine.gob.hn/drupal/node/35 Chanejket tik Honduras (Tik Castillaj).]</ref>
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 112,492 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Tegucigalpa]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Porfirio Lobo]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Castillajtaketzalis|Castilla]] ''(oficial)'', [[Chorti]], [[Lenka]] ''(tea aka tanutza)'', [[Garifuna]], [[Miskitu]]<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=HN Tajtaketzalis ipal Honduras (Tik ingles).]</ref>
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Lempira]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|-
|}
'''Honduras''' se tal tik ne [[Shiktal]]. Ne [[tatuktiani]] ipal Honduras itukay [[Porfirio Lobo]]. Honduras kipia 8 millones ipal chanejket. Tik Honduras taketzat tik [[Castillajtaketzalis|Castilla]], nusan nemit sejseuk taketzalis, sejse yejemet ne [[Garifuna]], [[Tol]], [[Chorti]] wan [[Miskitu]], pero sema chiupichin taketzat ini tajtaketzalis. Ne tumin ipal Honduras ne [[Lempira]].
Honduras kiyawaluat [[Kuskatan (El Salvador)]] wan ne [[Nejmachat]] ka tatzinu, wan ne [[Caribe]] ka ajkuikpa. Honduras kipia [[Kwajtemalan]] tik ne ladoj kan kalaki ne tunal. Ne Caribe wan [[Nicaragua]] nemit ka taneshkan.
Honduras kipia 18 taltakutun. Ne weytechan ipal Honduras itukay Tegucigalpa. Ne weytechan nemi tik ne talkutun itukay [[Francisco Morazán]]. Tegucigalpa nemi inawak ne seuk techan, itukay [[Comayagüela]].
== Sejseuk pal tikita tik ne Wikipediaj Tik Nawat ==
* [[Meshijku]]
* [[Alemania]]
* [[Canada]]
==References==
{{Reflist}}
{{Shiktal}}
[[Takutun:Honduras]]
__NOTOC__
8aclnvqhaupu07j22jdmzbb5gdwbgcc
Horacio Castellanos Moya
0
437
8810
3107
2026-01-30T13:20:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q719545]]
8810
wikitext
text/x-wiki
Horacio Castellanos Moya kaj tiktukeytiat
Horacio Castellanos Moya nesik se tunal se pual se pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chicknawi tzunti ume pual kashtul ume(21/11/1957) tik ne techan, Tegucigalpa takutun ipal italyu Honduras.
Yaja se wey Tawawasuani, Tawawasuani Casoj
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''
* ''La diáspora'' ''1989 se shikipil chiknawi tzunti nawi pual shiknawi''
* ''Baile con serpientes'' ''1996 se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se''
* ''El asco. Thomas Bernhard en San Salvador'' ''1997 se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume''
* ''La diabla en el espejo'' ''2000 ume shikipil''
* ''El arma en el hombre'' ''2001 ume shikipil se''
* ''Donde no estén ustedes'' ''2003 ume shikipil yey- Saga de la Familia Aragón se''
* ''Insensatez'' ''2004 ume shikipil nawi''
* ''Desmoronamiento -'' ''2006 ume shikipil chikwasen Saga de la Familia Aragón ume''
* ''Tirana memoria -'' ''2008 ume shikipil chikwey Saga de la Familia Aragón yey''
* ''La sirvienta y el luchador'' ''20011 ume shikipil majtakti se - Saga de la Familia Aragón nawi''
* ''El sueño del retorno'' ''2013 ume shikipil majtakti yey- Saga de la Familia Aragón makwil''
* ''Moronga'' ''2018 ume shikipil kashtul yey- Saga de la Familia Aragón chikwasen''
* ''El hombre amansado'' ''2022 ume shikipil se pual ume- Saga de la Familia Aragón chikume''
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
[[Taanalis:Horacio Castellanos y Michelle Bachelet 2014.jpg|thumb|332x332px]]
* '''Premio Nacional de Novela, Universidad Centroamericana José SimeónCañas, por ''La diáspora'' ''1998 se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey'''''
* '''XXVIII Northern California Book Award, por ''Insensatez'' ''2009 ume shikipil chiknawi'''''
* '''Premio Iberoamericano de Narrativa Manuel Rojas 2014 ume shikipil majtakti nawi'''
* '''Su legado tiene asignada la Caja de las Letras n.º 696 chikwasen tzunti nawi pual kashtul se del Instituto Cervantes,2021 ume shikipil se pual se entregándose 12 majtakti ume la llave conmemorativa el 14 nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit 2021.ume shikipil se pual se'''
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey Ruth Moya yaja se Hondureña wan ne iteku itukey Crescencio Castellanos Yaja se Kuskatanchanej
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Liceo Salvadoreño, Universidad de El Salvador peroj tik ne shiwit 1979 se shikipil yey pual kashtul nawi katka tesu tamik tamachtiluyan. Yaja yawia ne ejkuni se Universidad New York ka tik ne techan Toronto ipal italyu Canada nemanha ipal italyu Costa Rica 1980 se shikipil nawi pual ka tik ne techan Mexico Meshico 1997- 1992 se chikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume
Tesu yaja kipia isiwaw, tesu yaja kipia ipijpipil
Wan mumachtij pal muchiwki se Tawawasuani, Tawawasuani Casoj tik ne wey tamachtiluyan Universidad de New York, tik ne techan Toronto Canada, Costa Rica Wan Mexico wan kiski tik ne shiwit 1981-1992 se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se - se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume
Yaja tekitki ken se Tawawasuani ,Tawawawuasuani Casoj, Tamachtiani tik Universidad de Iowa intzajtzalan wan Sampsonia Way Mgazine tik ne italyu Estados Unidos
== '''Ijilpika:''' ==
https://www.escritores.org/biografias/306-horacio-castellanos-moya
https://web.archive.org/web/20070214072242/http://www.escritores.org/horaciocastellanos.htm
https://web.archive.org/web/20061209095837/http://www.libros.com.sv/edicion20/horacio.html
https://es.wikipedia.org/wiki/Insensatez
0x1dl22fdppcnhlsj7vyeglak3plk3z
Howard Ashman
0
438
8811
3113
2026-01-30T13:20:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1334295]]
8811
wikitext
text/x-wiki
= Howard Ashman =
[[Taanalis:Little Shop of Horrors at Grafton High School 10.jpg|thumb|Itekiw "Little Shop of Horrors"]]
Howard Elliott Ashman (1950-1991) se tawawasuani Estadounidensechanej katka.
== Itunal Ichtaka ==
Howard nesik tik ne techan Baltimore ne shiwit 1950. Inan Shirley Thelma Glass wan iteku Raymond Albert Ashman katka. Ashman kipia se iikaw katka : Sarah Ashman Gillespie.
Ne shiwit 1968 kimakat amat tik Tamachtiluyan Universidad de Boston wan nemanha tik Tamachtiluyan Goddard College wan nemanha tik Tamachtiluyan Universidad de Indiana.
Howard Ashman siwayulu katka.
== Itekiw ==
Howard pejtuk itekiw tik ne shiwit 1974, pal ne kal ajamachti Grosset & Dunlap. Nemanha, ne shiwit 1977, WPA Theater tik ne techan Nueva York. Ne shiwit 1979, mutekitilia iwan [[Alan Menken]] ipanpa ne musical ''"God Bless You Mr. Rosewater"'' wan ne shiwit 1982 ipanpa ''"Little Shop of Horrors"'' katka. Sujsul wey katka. Ne shiwit 1986 mutekitilia ipanpa ne musical ''"Smile"'' kan munamiki iwan Jodi Benson (ne iijiu Ariel tik ne ulinkwikwil ''"La Sirenita"''). ''"Smile"'' tesu yek katka, pero ne shiwit 1986 pejtul itekiw pal Walt Disney Animation Studios pal ne ulinkwikwil ''"Oliver y su pandilla"'' wan sujsul yek katka. Nemanha, kinutzki Alan Menken pal itekiw ipanpa miak ujulinkwikwil: ''"La Sirenita"'' (ne shiwit 1989), ''"La Bella y la Bestia"'' (ne shiwit 1991) wan ''"Aladdin"'' (ne shiwit 1992).
== Ipanpa Itajtakulis ==
Howard Ashman kikwij miak tajtakulis, ume tajtakulis Oscar nusan :
* 2 Tajtakulis Óscar tik ne shijshiwit 1984 pal tajtakwikalis ''"Talchi ne wey puyek at"'' (tik "La Sirenita) wan ''"La Bella y La Bestia"''
* Se takulis Golden Globe pal ulinkwikwil ''"La Bella y La Bestia"''
* 5 tajtakulis Grammy Awards
* Se takulis Laurence Olivier Award
== Ken mikik? ==
Ne shiwit 1990, Howard Ashman kukuya iwan VIH katka. Yaja mikik ne shiwit 1991, katka ''"La Bella Y La Bestia"'' wan ''"Aladdin"'' kisashket wan katka kikwij ne takulis Oscar pal ne ulinkwikwil ''"La Bella Y La Bestia".''
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Howard_Ashman
# https://d23.com/walt-disney-legend/howard-ashman/
# https://www.waltdisney.org/education/talks/remembering-howard-ashman-disney-legend-don-hahn-and-special-guests
54z9ex87e2od08cdywm9jzt11lbe1c1
Hugo Lindo
0
439
8812
3117
2026-01-30T13:20:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5549075]]
8812
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Hugolindo0001.jpg|left|thumb|274x274px|lindo]]
====== Hugo Lindo Olivares Yaja nesik tik La Union se tunal majtakti yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (13/10/1917) wan mikik tik weytechan kuskatan se tunal chiknawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (09/09/1985) kaj tiktukeytiat Hugo Lindo Yaja se tawawasuani, tatuktiani, tatuktiani wan tapalewiani kuskatanchanej katka. ======
== '''Itekiw''' ==
====== Yaja se tatuktiani tekiti ken tatuktiani tik ne Departamento Editorial del Ministerio de Cultura se tunal kashtul pal ne metzti se wan ume pual majtakti se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (15/01/1953 al 31/12/1953) katak. ======
====== Yaja se tatuktiani ipal Kuskatan tik Chile tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1953 y 1959)katka Kenha yaja se tatuktiani ipal Kuskatan tik Colombia tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1959 y 1960) katka wan yaja se tatuktiani tik Educion tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) katka. wan uksenpa yaja tekiti ken tatuktiani ipal Kuskatan tik Reino de España tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1969 y 1972) katka. ======
== '''yaja kinchiwki ini ajamachti''' ==
====== ''Poema eucarístico y otros tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey'' (1943) katka. ======
====== , ''Libro de Horas tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey'' (1948) katka. ======
====== ''Sinfonía del Límite tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) katka.'' ======
====== ''Trece instantes tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi'' (1959) katka. ======
====== ''Varia Poesía tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se'' (1961) katka. ======
====== ''Navegante río tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey'' (1963) katka. ======
====== ''Solo la voz tik ne shiwit'' se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) katka. ======
====== ''Maneras de llover tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi'' (1969) katka. ======
====== ''Este Pequeño Siempre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se'' (1971) katka. ======
====== ''Resonancia de Vivaldi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se'' (1976) katka. ======
====== ''Aquí mi Tierra tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi'' (1979) katka. ======
====== ''Fácil Palabra tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil'' (1985) katka. ======
====== ''Desmesura tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume'' (1992) katka. ======
====== ''Prólogo a la Noche wan Casi en la Luz tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999) katka.'' ======
====== ''Guaro y champaña tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul'' (1955) katka. ======
====== ''El Anzuelo de Dios tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se'' (1956) katka. ======
====== ''¡Justicia, Señor Gobernador! tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual'' (1960) katak. ======
== '''Itunal ichtaka''' ==
====== Ne iteku itukey katka Oscar Lindo wan ne inan itukey matilde olivare wan isiwaw itukey katka Carmen Fuentes wan tejemet kipia makwil inpijpipil ======
== '''Ipanpa ini''' ==
====== Tawawasuani ======
====== Tatuktiani ======
====== Tapalewiani ======
== '''Ijilpika''' ==
====== https://es.wikipedia.org/wiki/Hugo_Lindo ======
====== https://www.biografiasyvidas.com/biografia/l/lindo_hugo.htm ======
====== https://literaturas.fandom.com/es/wiki/Hugo_Lindo ======
rdz4ojkfdq1jnry34ub0dvpmx4fjac8
Hábitos Atómicos
0
440
8813
3122
2026-01-30T13:20:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q98178602]]
8813
wikitext
text/x-wiki
=== [[:es:James_Clear|James Clear.]] ===
[[Taanalis:James Clear in 2010.jpg|thumb|James Clear nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986). Yaja se tawawasuani.]]
Yaja se tawawasuani ka Estados Unidos chanej. Ne tuijikniwan kishmatit ika ya kimawawasuj ne amachti Hábitos Atómicos.
Ka yaja kisumak tik ne iishkalyu iwan se kwawit pusti ka mawiltia wan mima. Itejtekuwan kwikaket pal ne kal tapasjtiani.
Ne tajtapasjtiani inaket, yaja kipia tapantuk ne itzuntekun wan nusan tapanuk ikwatapal, wan nusan ne iyak sujsul tapanuk. Ne tajtapajtini iajkawket ma kuchi pal miak tanestuk.
Sujsul tanestuk panuk pal ne itejtekuwan kishtijket ka ne kal tapajtiani; wan panuk ukse miak tajtanestuk pal yaja welik nemi yek. Keman yaja sujsul nemi yek, yaja kipatak pal kichiwa ne itejtekiu.
Keman yaja pajtik, yaja kiwawasua ken tekitki pal nenki sujsul yek. Ikujkunpawan mujmusta kitajtalij ma kiwelit pal tekitit chupichin wan nemit sujsul yek; yajika yaja kichiwki se amachti.
=== [https://d3g4v0cf6ioz32.cloudfront.net/teccuicalli/BibliotecaGrupos/d8cd22cd_e2d0_424d_91e7_e43c4b38875e.pdf Hábitos Atómicos.] ===
[[Taanalis:Atomic habits.jpg|thumb]]
Keman yaja tamik ne amachti kitukey Hábitos Atómicos. Yaja kishtij miak amachti pal ne tuijikniwan kikuat wan amatachiat wan mumachtiat.
Ne amachti kina: keman tejemet tipatat chupichin ken kichiwat ne tajtaysan tesu yek, wan tejemet tikpatat mujmusta tejemet tikpiat ukse tajtaysan sujsul yek.
Pal kichiwa ne tajtaysan tesu yek wan tejemet tikpatat tik tajtaysan sujsul yek, ne amachti techkilwia techtekitit kiane:
# Tikitat sujsul ne tajtaysan naja nikneke (Hacerlo Obvio)
# Kichiwa sujsul galanchin (Hacerlo atractivo)
# Tesu tekiti sujsul (Hacerlo facil)
# Nemi pajpaki ma tamik (Hacerlo satisfactorio)
6x1e0p4nir06n3fgit68idrlukriknc
Héctor Martínez
0
441
8814
3135
2026-01-30T13:20:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q135851005]]
8814
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:TamachtianiHector.jpg|thumb|Tamachtiani Héctor Martínez|left]]
== '''Héctor Josué Martínez Flores.''' ==
'''[https://revistaculturel.com/rostros-de-la-cultura/hector-martinez-y-su-lucha-contra-la-muerte-del-nahuat/?fbclid=IwAR1WmYdm3r0Pz_c0dEM2qd15WXgQcPtozwQhuMKWuqqwtbEjji-wJ1TPdow Héctor Josué Martínez Flores].''' kaj tiktukeytiat '''[https://rising.globalvoices.org/blog/2020/02/17/interview-with-hector-josue-martinez-flores-activist-of-the-nawat-language/?fbclid=IwAR1f9972CotvMi2phKfWDlm0sNeTLdirHZZs2RF8mZKGh2pz_cMtmcpj70o Héctor Martínez],''' nawatamachtiani pal Kuskatan. Yaja se nawatamachtiani kaj mumachtia iwan ne MINED wan yaja se ipal yey pual majtakti nawatajtamachtianimet ka MINED kinmakat se wey amat.
== '''Ipanpa Héctor Martínez.''' ==
'''Héctor Martínez,''' nesik se tunal kashtul pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume tik ne techan Kushultepet pal Kuskatan.
Ne inan itukey Patricia wan itzuntukey Flores, wan ne iteku itukey Héctor wan ne itzuntukey Martínez.
'''Héctor Martínez,''' se nawatamachtiani wan kiski ka MINED ken se wey tamachtiani pal ne nawat.
Wan yaja kichiwa ne amat <ref>pagina 1</ref>[https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/ Timumachtikan Nawat], se wey wan tumak kalamachti ipanpa ne [https://www.laprensagrafica.com/cultura/Timumachtikan-Nawat-resultados-del-proyecto-que-busca-revivir-el-Nahuat-20210811-0068.html nawat]. Ka né nemit ujulinkwikwil iwan ne tajtamachtilis pal ne nawat, takwikalis, cajcaso, podcast, yankwik tajtaketzalis wan muchi ne dajdatka ipanpa ne nawat.
'''Héctor Martínez,''' kimachtia ne nawat tik ne tamachtiluyan ne [https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/posts/1146201952956961/?locale=hi_IN I]<ref>pagina 2</ref>[https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/posts/1146201952956961/?locale=hi_IN chan Safoura].
Ne Ichan Safoura se tamachtiluyan kan tamachtiat nawat, ka né Héctor tekiti inwan Nantzin Sixta Pérez wan ne Tajtzin Renato Alfonso pal kimachtiat ne Nawat.
[[Taanalis:Tamachtiani2.jpg|thumb]]
== '''Tay Kichiwtuk?''' ==
Yaja kichiwa ne amat [https://www.laprensagrafica.com/cultura/El-joven-que-se-niega-a-dejar-morir-el-nahuat-20210109-0058.html?fbclid=IwAR2mKmxX7P_ti7kwrvWqw0RBAbIFzcgB33hiD9GeLkQGUORwkRmdWoa14sA Timumachtikan Nawat]. se wey wan tumak kalamachti ipanpa ne nawat. Ka né nemit ujulinkwikwil iwan ne tajtamachtilis pal ne nawat, takwikalis, cajcaso, podcast, yankwik tajtaketzalis wan muchi ne dajdatka ipanpa ne nawat, wan Tamachtiani ne Ichan Safoura.
Yaja kichiwki ne achtu amachti iwan ijiu tik Nawat. ne Amachti itukey "El Tabudo" tik Kastiyaj wan itukey "Ne Lujlun Takamichin" tik nawat iwan ne tamawawasuani Jessy Carlisle wan kinamakat ne amachti tik Amazon.
Nusan tekitki iwan [[Nantzin Sixta|Nantzin Sixta Pérez]] ne achtu [https://www.laprensagrafica.com/cultura/El-nahuat-se-revitaliza--con-el-primer-diccionario-hecho-por-una-hablante-nativa-20230218-0056.html amachti] iwan tajtaketzalis tik nawat.
== '''Ipanpa Uni.''' ==
<references />
== '''Ijilpika.''' ==
https://www.laprensagrafica.com/cultura/El-joven-que-se-niega-a-dejar-morir-el-nahuat-20210109-0058.html?fbclid=IwAR2mKmxX7P_ti7kwrvWqw0RBAbIFzcgB33hiD9GeLkQGUORwkRmdWoa14sA
https://revistaculturel.com/rostros-de-la-cultura/hector-martinez-y-su-lucha-contra-la-muerte-del-nahuat/?fbclid=IwAR1WmYdm3r0Pz_c0dEM2qd15WXgQcPtozwQhuMKWuqqwtbEjji-wJ1TPdow
https://www.laprensagrafica.com/cultura/Timumachtikan-Nawat-resultados-del-proyecto-que-busca-revivir-el-Nahuat-20210811-0068.html
https://www.laprensagrafica.com/cultura/El-nahuat-se-revitaliza--con-el-primer-diccionario-hecho-por-una-hablante-nativa-20230218-0056.html
https://rising.globalvoices.org/blog/2020/02/17/interview-with-hector-josue-martinez-flores-activist-of-the-nawat-language/?fbclid=IwAR1f9972CotvMi2phKfWDlm0sNeTLdirHZZs2RF8mZKGh2pz_cMtmcpj70o
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
ihhgdpimh2zvi6ex5ebmjwevsyjk6kx
Ian Flemming
0
442
8815
3141
2026-01-30T13:20:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q82104]]
8815
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ian Fleming on Doctor No dust jacket (cropped).jpg|thumb]]
Ian Lancaster Flemming se Inglaterrachanej tawawasuani, tikinhshmatket ajamachti ipal tapachiwiani <ref>Espía</ref>James Bond.
Fleming kimawawasuj ne achtu Bond amachti, “Casino Royale,” tik new shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume paul majtakti ume (1952) keman kipia ume pual nawi shiwit. Ne amachti tanamak yek. Kimawawasuj majtakti se Bond amachti wan ume amachti ipal kutu casoj intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) wan se shikpil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966). Ne Bond cajcasoj sejse ukchupi yek tanamak ajamachti tik nujme shijshiwit. Tanamak ajku shikipil shikipil amachti tik ne nujme taltikpak. Bond kiski tik se pual chikume wey ulinkwikwil.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Ian Lancaster Fleming nesik se tunal se pual chikwey pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwey (1908) tik se pujpudiente takutun ipal London. Inan itukey katka Evelyn “Eve” Fleming wan iteku itukey katka Valentine Fleming.
Iteku kimiktijket se tunal se pual pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (1917) tik ne Achtu Taltikpak Wey Tasumalis<ref>Primera Guerra Mundial</ref>.
Imanuj intukey katka Peter (1907-1971) muchiwki se pashaluani tawawasuani wan munamiktij iwan Celia Johnson, se casoj mawiltiani<ref>Actriz </ref>.
Fleming tikpia ume iikaw, intukey katka Michael (1913-1940) wan Richard (1911-1977). Michael mikik ika tikpia tajtatzuntekilis tik ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual (1940) nemanha kitzkijket tik Normandy tik ne Ume Taltikpak Wey Tasumalis<ref>Segunda Guerra Mundial</ref>.
Fleming nikpia katka se chupi iikaw ipal inan nusan, ne sonchiwani Amaryllis Fleming (1925-1999). Amaryllis nesik keman Evelyn pewa senkuchket iwan Augustus John, se sonchiwani, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual yey (1923), chikwasen shiwit nemanha Valentine mikik.
Fleming munamiktij iwan Anne Charteris tik se tunal se pual nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) tik Jamaica. Charteris munamiktij Viscount Rothermere se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945). Rothermere kiajkaw Charteris tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1951) ika yaja kishijshikuj iwan Fleming. Fleming nikpia katka se ipíltzin iwan Charteris, itukey Caspar.
== Tay Kichiwa ==
Fleming kimawawasuj achtu iamachti, Casino Royale, tik ume metzti. Pewki tik Goldeneye, se ichan tik Jamaica, se tunal kashtul pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) wan tamik se tunal kashtul se pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952). Kiwawasuj ajku ume shikipil tajtaketzalis mujmusta.
Tik se tunal majtakti yey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953), “Casino Royale” kiski tik Inglaterra. Tanamak sujsul yek.
Nemanha “Casino Royale” kiski, Fleming kimawawasuj ukse amachti ipal Bond keman yawi ka itechan tik Jamaica senpa. Majtakti ume amachti ipal Bond wan ume amachti ipal kutu casoj kisket intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966).
== Ken Mikik ==
Fleming sujsul igustuj kichichinki miak tachichinalis wan nusan wey at chichik wan iyulu yaja kukuya. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961), keman kipia ume pual majtakti yey shiwit, mikik ika tamik iijiu.Yaja kitalpachua katka nemi ne shajshaput tik ne Sevenhampton tiupan.
Ume amachti “The Man with the Golden Gun” wan “Octopussy and the Living Daylights” kiski nemanha Flemming mikik
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Ian Flemming: https://en.wikipedia.org/wiki/Ian_Fleming
"[https://www.ianfleming.com/timeline/michael-fleming-dies/ A Casualty of War]". ''ianfleming.com''. 16 August 2016. Consultado 22 January 2021.
Fleming, Fergus (5 August 1999). "[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-amaryllis-fleming-1110720.html Amaryllis Fleming]". Obituario. ''The Independent''. London. Consultado 4 December 2011.
Lycett, Andrew (1996). Ian Fleming. London: Phoenix. ISBN <bdi>978-1-85799-783-5</bdi>.
dvv6ynxb8g98gutt2lauqu2jvr1hrbr
Ian McKellen
0
443
8816
3154
2026-01-30T13:20:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q170510]]
8816
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Ian McKellen
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:SDCC13 - Ian McKellen.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 25 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1934
|-
! Ichan Techan
| Burnley, Lancashire
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Ian_McKellen|Sir Ian Murray McKellen]] nesik se tunal se pual makwil, ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul nawi (1934). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Burnley|Burnley]], Lancashire, tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. McKellen se tamawiltiani <ref>Actor</ref>inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Ian_McKellen
https://en.wikipedia.org/wiki/Burnley
https://en.wikipedia.org/wiki/England
lt2pfyl4l1cin9k0iju4z0q5rv4j9s5
Idle No More
0
444
8817
3160
2026-01-30T13:20:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1284861]]
8817
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Idle no more (9179654965).jpg|thumb|Bandera]]
[[:en:Idle_No_More|Idle No More]]<ref>Inactiva No Más</ref> se tajtawelia pejki tik ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume. Pejki pal ne [[:en:First_Nations_in_Canada|First Nations]]<ref>Término utilizado para identificar a los pueblos indígenas de Canadá que no son ni inuit ni métis.</ref> wan [[:en:Métis|Metis]]<ref>Son un pueblo indígena cuyas tierras de origen históricas incluyen las tres provincias de las praderas de Canadá. Tienen una historia y una cultura compartidas, derivadas de una ascendencia mixta específica de europeos (principalmente franceses, escoceses e ingleses) e indígenas.</ref> wan [[:en:Inuit|Inuit]]<ref>Son un grupo de pueblos indígenas cultural e históricamente similares que habitan tradicionalmente las regiones árticas y subárticas de América del Norte, incluidos Groenlandia, Labrador, Quebec, Nunavut, los Territorios del Noroeste, Yukón (tradicionalmente[b]), Alaska y el distrito de Chukotka del Okrug autónomo de Chukotka, Rusia.</ref> tik ne Canada pal ne tal wan nusan muchi ne ijikman.
Tik ne shiwit ume shikipil majtakti se ne tatuktiani ne wey kalpuli ne canada itukey [[:en:Stephen_Harper|Stephen Harper]] kiwawasuki ne amat itukey [[:en:Jobs_and_Growth_Act|Bill C-45]] wan kikinpata ne muchi tik ne Canada. Yaja tesu kinekik kitajpia ne kojtan wan ne at. Kichiwki tesu uej pal ne tawikani tik ne at apanut tik ne ajapan tik ne itejtechan ijikman. Harper kinekik kinpanu kan panu ne petroleo. Tik ne metzti majtakti se pal shiwit ume shikipil majtakti ume Nina Wilson wan Sheelah Mclean wan [[:en:Sylvia_McAdam_Saysewahum|Sylvia McAdams Saysewahum]] wan Jessica Gordon pejkit tajtaketzat wan tamachtiat. Ne tunal majtakti pal metzti majtakti ume<ref>Día de los Derechos Humanos de Amnistía Internacional</ref> miak tuijikniwan kitajtaniliaket wan kitzakwat itekiw wan sejseki mijtutiket pal ne wey ikajkalpui tal kitajpiat ne tal wan kojtan wan at. Se tunal majtakti se pal metzti se tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey Harper kintajtaketzalij ne [[:en:Assembly_of_First_Nations|ijikman tajtatuktianimet]]<ref>La Asamblea de Primeras Naciones es una asamblea de Primeras Naciones canadienses (bandas indígenas) representadas por sus jefes.</ref>.
Idle No More iselia ne wey kajkapuli kinhishtiliat ka kojtan wan ne kintajtankit ijikman itechan. Kinekit '''nekchiwa''' ne ijikman wan ne wey kalpuli ipal Canada wan nusan kikintajpiat ne kojtan wan kiashitiliat ne amat [https://www.un.org/development/desa/indigenouspeoples/wp-content/uploads/sites/19/2018/11/UNDRIP_E_web.pdf UNDRIP]<ref>Una resolución jurídicamente no vinculante aprobada por las Naciones Unidas en 2007. Delinea y define los derechos individuales y colectivos de los pueblos indígenas, incluidos sus derechos de propiedad a la expresión cultural y ceremonial, la identidad, el idioma, el empleo, la salud, la educación y otras cuestiones.</ref> wan [https://www.nativehope.org/missing-and-murdered-indigenous-women-mmiw kikintemuat ijikman sijsiwatket]. Pejki tik ukseuk tajtalyu.
=== Ipanpa Uni ===
<references />
=== Ijilpika ===
* <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Idle_No_More</nowiki>
* <nowiki>https://idlenomore.ca/</nowiki>
* <nowiki>https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/idle-no-more</nowiki>
* "History of Idle No More". December 23, 2012.
* Fraser, David (December 13, 2012). "Hundreds march in Regina against Bill C-45". Leaderpost.com.
* Palmater, Pamela (January 4, 2013). "Idle No More: What do we want and where are we headed?". rabble.ca.
* Van Gelder, Sarah (February 8, 2013). "Why Canada's Indigenous Uprising Is About All of Us". ''Yes! Magazine''.
* "Idle No More: History of Idle No More". Idlenomore1.blogspot.ca. December 10, 2012.
905iuo364p8e86ro1v14ve9phzbh8pb
Ihuchiyu Itzut
0
445
3162
3161
2026-01-29T23:26:43Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3161
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ishuchiyu Itzut]]
klsb6utzq44kxpkmqjbbij233yi9nkx
Iinii
0
446
3166
3165
2026-01-29T23:26:43Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3165
wikitext
text/x-wiki
== <big>'''Iinii'''</big> ==
[[Taanalis:American bison k5680-1.jpg|thumb|IInii ]]
Iinii<ref>Iinii es el nombre dado por los Niitsitapi, Bison es el nombre científico pero varias comunidades tienen su propio nombre, y en Canadá y Estados Unidos es común llamarlos “Buffalo”.</ref> ne [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bison bison] <ref>Bovino grande encontrado en los Americas de Norte</ref>kiajsi ka North America. Se turuj ishachi wan shelnaj wan tumak inakayu wan itzunkal pajsulijtuk. Ne Iinii sentzakatakwat wan anmejemet senpashaluat. Nemit ka Canada, Estados Unidos wan Mexico katka.
Igustu maltiat tik ne pulul wan tewti. Yejemet nejmachnemit wan tajtatziwis melka welit mukwalantiat. Yejemet mutaluat mutzinwewepat wan iwejkatika. Muchi yejemet kipiat itzujtzunwawyu wan musumat.
Ingustuj ne apan wan tzakat. Kipiat ne tejtekwani nemaj ne tumak pelu wan tekwani metzkujkutu wan kuyut wan tuijkniwan.
Pal Niitsiitapichanej <ref>Hablantes de Blackfoot</ref>ne Iinii nemit takwal wan tapalewis katka. Miak kitat ne kojtanchanej ken se tiut inpanpa wan kitakamatit. Kichiwat ne inkal pal kwetashti, ne tapech wan sesek inkoton wan wewet wan kushtalchin pal inujmiyu. Ne kumal pal ielishku, ne kwelpaj pal intzunkwawyu, ne takutunaya pal ujumit. Ne iluyu pal nakayusalijka. Ne awil pal inakastanhumiyu wan initztit.
Ne Europeochanej kinmutapewiliat miak ijiinii katka, yajika nemit nawijchin katka. An mukwepat Iwan tapalewit, yajika nawi tzunti chiknawi shikipil t'il ne Yellowstone National Park<ref>El primer parque nacional de los Estados Unidos</ref>.
== <big>Ipanpa Uni</big> ==
<references />
== Ijilpika ==
Bison https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bison
Boyd, Delaney P. (April 2003). Conservation of North American bison: status and recommendations (PDF) (Thesis). University of Calgary, Calgary, AB. doi:10.11575/PRISM/22701 OCLC 232117310 – via Buffalo Field Campaign
Cunfer, Geoff and Bill Waiser. Bison and People on the North American Great Plains: A Deep Environmental History. College Station, TX: Texas A&M University Press, 2016.
Halbert, N; Derr, J (1995). "A Comprehensive Evaluation of Cattle Introgression into US Federal Bison Herds". Journal of Heredity. 98 (1).
Nesheim, David A (2012). "Profit, Preservation, and Shifting Definitions of Bison in American". Environmental History. 17 (3): 547–77.
slds3ub1y19wv14qtp2g8jlzguj4aut
Ikmanpanutuk ipal España
0
447
8818
3174
2026-01-30T13:20:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7781]]
8818
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Galice_castro.jpg|240px|thumb|right|Ini tejtet nakat ipal se techan pal ikman panutuk tik Galicia. Se techan ijkiuni muilwia se castro.]]
Ikman, tik ne tajtal ne ashan muilwiat [[España]] wan [[Portugal]] nemituyat ne tejtechan [[Iberoj]] wan [[Vascoj]]. Ajsiket uksejse techan: ne techan itukay [[Celtaj]], wan sejseuk ipal [[Poynikia]], [[Grecia]] wan [[Roma]]; tipan sejseuk ne kistiwit ajkuik Europa wan ajkuik Africa. Ne [[Imperioj ipal Roma]] kalwikak ne itaketzalis, ne [[Latin]]; wan tik Africa ajsik ne taketzalis [[Arabej]].
__TOC__
[[Taanalis:506-Castile_1210.png|240px|thumb|left|Tejtechan wan ejestadoj tik ne shiwit 1210. Kan ne itachishka cafe, kwakuni nemituyat ne Morojmet Arabejtaketzat. Ne estadoj ipal ne Vascojmet itukay katka Navarra.]]
==Cristianojmet wan Morojmet==
Ijtik miak shiwit, ka ajkuikpa tatuktiat katka ne Latintaketzat wan ka tatzinu ne Arabejtaketzat. Ka ajkuikpa, ijtik muchi ne Latintaketzat (ne nusan muilwiat "Cristianojmet") te nemituya sanse [[estadoj]] nian sanse tatuktilis; sejse takutun kipiatuya ne itatuktiani, wan seujseujti musumat katka ijtik yejemet.
Ne Latintaketzalis mupatak yajki nujme wan mukwepki tajtaketzalis tekenhat: ne [[Gallegoj]], ne [[Castillajtaketzalis|Castilla]], ne [[Catalan]] wan sejseuk. Tik ne [[Techan Vascoj]] kipiatuya ukse taketzalis, ne [[Vascojtaketzalis|Vascoj]].
[[Taanalis:CastillaLeon_1360.png|240px|thumb|right|Ne ejestadoj tik ne shiwit 1360. Castilla, Leon wan Galicia musenputzujtiwit. Ne yankwik estadoj itukay Castilla wan Leon kisunki ne Morojmet hasta semaya nakak ne estadoj ipal Granada inhitan. Nusan musenputzujket Aragon palikman wan ne tejtechan Catalan, wan mukwepket ne estadoj ipal Aragon.]]
Tipan ne tejtechan "Cristianoj" pejket musumat iwan ne Arabejtaketzat (ne nusan muilwiat [[Morojmet]]) wan kinhishtilijket yajket intajtal, hasta semaya nakak ipal ne Morojmet ne taltakutun itukay Granada. Ne talmet ipal Castilla wan Aragon musenputzujket wan tik ne shiwit 1492 kinchulultijket muchi ne Morojmet wan [[Yudayujmet]]. Uni nusan ne shiwit kwak [[Cristobal Colon]] wan sejseuk ipal Europa ajsiket ijtik inbajbarcoj wan kishmatket America.
==Ne Wey Tetajtanilis wan ne Imperioj Español==
Panuket miak shiwit wan Portugal muchijki se estadoj mukwajpilua, wan muchi ne uksejse tajtal wan tejtechan mukwepket ne estadoj itukay España.
== Sejseuk pal tikita tik ne Wikipediaj Tik Nawat ==
* [[España]]
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Europa]]
d5dzzqwx9k1gkpm8scd4jvn6uh8oi3c
Iksut
0
448
8819
3190
2026-01-30T13:20:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q240780]]
8819
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Iksut '''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Yucca elephantipes HRM2.JPG|thumb|center|300px|Ne iksut kwak shuchikisa]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Plantae
|-
| Division: Magnoliophyta
|-
| Clasej : Liliopsida
|-
| Orden : Asparagales
|-
| Familiaj : Agavaceae
|-
| Generoj : Yucca
|-
| Especiej: ''''' Y. elephantipes'''''
|}
Ne ikuyu ''' iksut ''' (nusan '''itzut''' <ref>Hernández González, Werner (2019). Nawat Mujmusta. Secretaría de Cultura de San Salvador, Editorial Municipal </ref>) ne shuchit nacional ipal [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]]. Itukay tik Latintaketzalis '''''Yucca gigantea''''', wan muajsi tik ne familiaj itukay Agavaceae. Ne ikuyu iksut weli takati wey: anka 10 metroj kaikajku wan anka se metroj tumawak. Itukay ijkiuni, ika ne ikuyu, kwak takati wey, itachishka ken ne imetzkuyu [[elefantej]]. Melka muajsi nujme tik ne [[Shiktal]] wan yaja ne ishuchiw nacional ne Kuskatan, sejse inat ka ne iksut achtu walaj nepa Veracruz wan ne Nawataketzat kalwikaket hasta Kuskatan ashan 1000 shiwit <ref>Fowler, William R., Jr. (1989). The Cultural Evolution of Ancient Nahua Civilizations: The Pipil-Nicarao of Central America. Norman: University of Oklahoma Press </ref>.
Ne chanejket nujme sujsul ingustuj ne ikuyu iksut. Ne ishuchiw ajwiak weli mumana iwan teksisti tzuyuntuk u kijkilit shushuik. Nusan ne iyulu ne ikuyu weli mumana tik at. Munamakat ne ishuchiu wan ne iyulu tik tiankis nujme ne Shiktal <ref>https://web.archive.org/web/20121114182044/http://www.minec.gob.sv/cajadeherramientasue/images/stories/fichas/guatemala/gt-yucca-elephantipies.pdf</ref>. Nusan kinekit wey tik Ajkuikpa America wan Ewropa ika itachishka yektzin wan ne ijiswat te kipiat witzti <ref>Morton, Julia (1991) The spineless yucca deserves more attention as an ornamental and food plant. Proc. Fla. State Hort. Soc. 104: 341-345</ref>. Tik sejsesek tal ken ne [[Canada]] semaya weli takati kalijtik tik se kan tunalwijtuk wan ne tal naka chiupi waktuk.
Ne [[meshkal]] nusan muajsi tik ini familiaj tik ne generoj [[Agave]]. Tik Meshijku kichiwat, ashan ken ikman ne Metzali, sejse [[atata]] intukay pulquej, meshkal, wan nusan ne tequilaj ipal ne shushuktzin agavej.
Ukse kwawit pal tikamaita tik nawat: [[Nan]], [[Makwiliswat]]
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
<references />
__NOTOC__
dvnchmqthml4x5ly7ckiazddhtm7nht
Ikwitarbolario
0
449
3204
3203
2026-01-29T23:26:59Z
Jon Harald Søby
5
13 revisiones importadas
3203
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Corn smut - Ustilago maydis (44846792281).jpg|thumb|Ikwitarbolario se nanakat pal ne elut.]]
'''Ikwit arbolario''' se nanakat mulini ka ijpak ne elut. Tajtamatinimet kitukeytijket ini nanakat "Ustilago maydis". Yaja weya ka shupan.
Yaja itukey ikwit arbolario ika Najnawamet kimatit ka yaja ne ikwit ipal se Arbolario.
Se Arbolario, se itukay tik castillaj ipal ne [[Tepewaj]] (nusan itukey Hurracanero u Managua), se piltzín u se siwapil kaj weli patani. Arbolariojmet kikwit ne at tik ne ajapan wan kishtukat tik se wajkal, wan kiwikat ini at ka ikajku pal, su Tajtzin Taluk kiajkawa, kimimat ini at ka ijpak tutal; kiuni, wetzi at ka shupan.
Arbolariojmet nusan kichiwat tesu yek datka. Pal welit kinhitzkiat, najnawamet kitaliat se kan tikitat tuishkalyu ka ijtik se wajkal pal tea ma welikan tachia wan wetzit ka talchi ne Arbolariojmet .
[[Taanalis:Quesadilla huitlacoche.jpg|thumb|Meshikuchanejket tikwat ikwitarbolario. ]]
Ka nikan ka Meshiku tikwat ne ikwit arbolarioj. Tejemet tikmanat ne ikwit arbolario iwan cebollaj, ajoj, epatzin, chil shushuknaj, wan elut; wan kitaliat ka ijtik se quesadillaj u se tacoj. ¡Yaja sujsul ajwiak!<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Ustilago_maydis</ref>
<ref>https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/posts/pfbid0Ekq4Yp8dfL2qc5N3RijcETNej6E2emt4cUmhQiWnUiZCRVFAJUFJjjQbmriErQzPl</ref>
<ref>https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/posts/pfbid02ZuvzJJGRcxa3zJjLhrvbrGJCQ5qSgCbmJeQGXkS3VoRvafBEZutuWxWsMkAKbqE2l</ref>
<ref>https://peopleenespanol.com/recetas/9873-huitlacoche-b-sico/</ref>
== Kan inatiwit ==
<references />
[[Takutun:Najnanakat]]
7sdhc3w6rbeihyki1srjk9u2mi3xssf
Ilamatepet
0
450
8820
3209
2026-01-30T13:20:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1049338]]
8820
wikitext
text/x-wiki
== Ipanpa ne tepet kalmima tik Ilamatepet<ref>volcán de Santa Ana</ref>. ==
[[Taanalis:Volcán de Izalco.jpg|left|thumb|Tepet Ilamatepet]]
Ne tepet kalmima tit [[:es:Volcán_Ilamatepec|Ilamatepet]].
Ne tepet kalmima tit ka Siwatewakan itukey witz tik nawat Ilamatepet. Nemi intzajtzalan tejtepet itech Apanhejekat, kipia se kwawital iwan miak pukti wan mishti. Ne tajtakamet wan sijsiwatket ka nin kitukat wan nusan kalwikat tuijikniwan pashaluat tik ne ujti tepet.
Keman tesu wetzi at welit kuchit tik ne tepet, kinhitat ne sital, takwikat wan kichiwat se chikitik tit. Tik ne metzti makwil, metzti chikwasen, metzti majtakti se wan metzti majtakti ume welit yawit inmiakwan. Ne Ilamatepet kipia miak shuchit wan kwawit. Nemi kuyut, masat wan tutut. Kemanian ne tepet weli sujul sesek ush sujsul tutunik.
Tik ne shiwit ume shikipil makwil ne Ilamatepet<ref>Erupción volcánica de ceniza y piedras </ref> kalminki ka ikajku neshti wan tet. Ne tuijikniwan nemituyat inawak mumutijket wan chulujket pal mutajpiat.
== Ipanpa Uni. ==
<references />
== Ijilpika. ==
[https://salvadoreantours.com/es/destination/volcan-santa-ana/ atracción turística volcán santa Ana https://salvadoreantours.com/es/destination/volcan-santa-ana/]
[[Takutun:Tejtepet ipal Kuskatan]]
osfekkwwwox1ux3o9766c49kvih55ld
Kwilintajtaketzalis Nawat
0
451
9419
9391
2026-02-24T18:34:32Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Kwilintajtaketzalis]] a [[Kwilintajtaketzalis Nawat]]: Título mal escrito
9386
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Se encuentra aquí una lista de términos utilizados en Wikiamachti Tik Nawat, con sus equivalentes más comunes en español y algunas anotaciones sobre el origen de cada término. No pretende ser un diccionario terminológico prescriptivo sino una documentación descriptiva de los términos. Esto sirve para saber qué términos están presentes, para comprobar el significado de términos en caso de dudas, o para que los editores lo usen ''como si fuera'' un diccionario, no solamente para saber cómo expresar conceptos sino además para procurar la máxima consistencia interna dentro de WTN. Sería deseable que todos los editores cooperaran en esta búsqueda de consistencia.
==Introducción==
=== Generación de la lista ===
El método para la generación y actualización de este banco de terminología '''no''' es la edición directa de la tabla, ya que esto sería demasiado laborioso y así difícilmente se lograría el grado de consistencia y la cobertura que se espera ofrecer. Lo que se propone hacer es mantener una base de datos fuera de línea que se actualizará manualmente (pero con más facilidad) con regularidad para intentar reflejar los cambios de contenidos de artículos y artículos nuevos que vayan apareciendo. Esa base de datos se vertirá periódicamente aquí por medio de la renovación de la tabla por una nueva exportada de la base de datos.
'''Nota:''' Se pueden comprobar los contextos en los que cada término realmente ocurre en la wikipedia utilizando la función de búsqueda de la propia wikipedia.
=== ¿Foro para discutir terminología? ===
Aunque esto no se ha planteado en principio como un foro para discutir terminología, los términos propuestos (en los artículos) y recopilados aquí pueden ser discutidos, comentados o aclarados por cualquier editor, bien en la página de discusión de este artículo, o bien en la página de discusión del artículo donde se emplea el término. Lo que '''no conviene hacer''' es editar la lista en sí que aparece abajo porque cualquier cambio desaparecería la próxima vez que se actualice, al no estar presentes esos cambios en la base de datos maestra.
Si alguien quisiera indicar datos que le parezca que faltan o deberían añadirse o modificarse, que lo haga por favor en esta otra tabla editada manualmente:
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ Notas y propuestas para el banco terminológico (esta tabla puede editarse)
! Término
! Traducción
! Anotaciones
|-
| tamakalis
| producto, versión
| m de -maka 'dar', n, d-ARK
|-
| tzunshiwit
| siglo
| n de tzun 'cabeza' + shiwit 'año'
|-
| -ishwelita
| aprobar, admirar
| d-Valencia
|}
=== Significado de símbolos en las anotaciones ===
* '''b''' = ''préstamo'' de otro idioma. El idioma fuente puede indicarse por su código en wikipedia tras un guión, p.ej. '''b-en''' = préstamo del inglés, '''b-nah''' = préstamo del náhuat, etc. Cuando no se especifica el idioma, se sobreentiende el español.
* '''c''' = ''calco''. Un calco es una palabra o expresión compuesta de elementos náhuat en imitación de un término preexistente en otro idioma, como por ejemplo '''Ajkuik America''' calcado sobre ''Norteamérica'' o ''North America''. La lengua que proporciona el modelo para un calco puede indicarse por un código de idioma tras un guión, p.ej. '''c-nah''' = calcado del náhuatl mexicano.
* '''d''' = ''documentado''. Indica que un uso parecido de la palabra está atestiguado en al menos alguna fuente independiente, como por ejemplo el uso observado de hablantes nativos, transcripciones de conversaciones, documentos escritos, vocabularios, etc., o por una combinación de tales testigos. A veces una fuente concreta se especifica detrás del código, conectado por un guión, p.ej. '''d-GRV''' = usado por el hablante Genaro R.V., '''d-LSJ''' = ocurre en las transcripciones publicados por L. Schultze Jena, '''d-LC''' = se da en el vocabulario del libro de Lyle Campbell, y '''d-Cuisnahuat''' = oído en el pueblo de Cuisnahuat (no se especifica siempre).
* '''e''' = ''extensión semántica''. Indica que la palabra ya existía con un significado parecido, pero en el presente caso se propone extender o especializar el sentido para expresar otra idea emparentada y compatible; este proceso se da en todos los idiomas (como cuando ''red'' pasa de designar un artilugio de la pesca a denominar el internet, por ejemplo). En las traducciones de términos, el significado original o primario se da en último lugar.
* '''m''' = ''derivación morfólogica''. Indica que aunque la palabra sea "nueva", se ha obtenido directamente por la derivación regular de una palabra tradicional utilizando procedimientos morfológicos también tradicionales, como por ejemplo '''sennemilis''' "sociedad", una palabra nueva obtenida directamente del verbo preexistente '''sennemi''' "estar juntos, reunirse, asociarse, vivir juntos..." con el sufijo regular de nominalización '''-lis'''. Un ejemplo de esto en español sería ''ordenador'', del verbo ''ordenar'' con el sufijo ''-dor'' (que además es un calco del francés ''ordinateur'').
* '''n''' = ''neologismo'' (palabra nueva). Se reserva para neologismos que no entran claramente en las otras categorías enumeradas. Por ejemplo, los nuevos compuestos formados con palabras preexistentes producen neologismos, como ''Nejmachat'' "Océano Pacífico" (de ''nejmach'' + ''at''). Cuando se considera útil, se incluirá al final de la lista de traducciones una literal entre comillas, así: "Océano Pacífico, 'mar tranquilo'".
* '''p''' = ''perífrasis'' (una frase para expresar una idea, en lugar de una sola palabra). Si procede, el significado literal de la frase se dará en último lugar, p. ej. ''talmet wan tejtechan'' "geografía, tierras y pueblos".
* '''syn''' = ''sinónimo'' (para indicar otra manera de decir lo mismo), seguido por el sinónimo en question, que normalmente tendrá su propia entrada en el banco (aún cuando no ha sido usado, para dejar constancia de su existencia). Cuando uno de los sinónimos es menos recomendable, al citar la alternativa que se considera mejor pondrá '''pref syn''' (sinónimo preferido), p.ej. para la palabra ''alamal'' "mar" se indica que su uso está documentado y que es un préstamo del castellano, pero que es preferible usar la palabra ''weyat'', así: '''d-LC, b (a la mar), pref syn: weyat'''.
* Otras abreviaturas no necesitan ninguna explicación aquí porque su significado es evidente.
== El banco de términos ==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ BANCO TERMINOLOGICO PARA ''WIKIAMACHTI TIK NAWAT'' - 135 términos (actualizado por [[Tuknew:A R King|A R King]] 06:13, 23 August 2010 (UTC))
! Término
! Traducción
! Anotaciones
|-
| ajawilti
| juegos, deportes
| d
|-
| ajkuik
| norte, arriba
| d, pref syn ajkuikpa
|-
| Ajkuik America
| Norteamérica
| c
|-
| ajkuikpa
| norte
| d, syn ajkuik
|-
| alamal
| mar
| d-LC, b (a la mar), pref syn: weyat
|-
| Aleman
| alemán
| b
|-
| amaishmatilis
| literatura, conocimiento de libros
| n
|-
| amat
| libro, documento, papel
| d
|-
| Americanoj
| americano
| b
|-
| animal
| animal
| d, b
|-
| Astekat
| azteca
| b-nah
|-
| Aymara
| aimara
| b
|-
| Belice
| Belice
| b
|-
| cachoj
| cuerno
| d-LC, b, d:kwajkwayu
|-
| Castilla
| castellano, español (lengua), Castilla
| d, b
|-
| Catalan
| catalán
| b
|-
| clasej
| clase, tipo
| d, b, d: machiut
|-
| cofradiaj
| cofradía
| b
|-
| colon
| colón
| b
|-
| comision
| comisión
| b, m: mutujtuktijtuk
|-
| computadoraj
| computadora, ordenador
| b
|-
| cuentoj
| cuento, historia narrativa
| d, b, n: casoj
|-
| culturaj
| cultura
| b, c y d: kultuwas
|-
| chanej
| habitante, residente
| d, pl. -ket
|-
| chikawaya
| fortalecerse
| d
|-
| Chinoj
| chino
| b
|-
| dolar
| dólar
| b
|-
| ejercitoj
| ejército
| b
|-
| enciclopediaj
| enciclopedia
| b
|-
| España
| España
| b
|-
| Españolujmet
| españoles
| d-LSJ, singular: Español?
|-
| estadoj
| estado
| b
|-
| familiaj
| familia
| d, b, d: -miakwan
|-
| Frances
| francés
| b
|-
| Francia
| Francia
| b
|-
| Gallegoj
| gallego
| b
|-
| guerraj
| guerra
| d, b, n: tasumalis
|-
| Honduras
| Honduras
| b, c: Ujustutal
|-
| horaj
| hora
| d, b
|-
| ikmanpanutuk
| historia, antigüedad
| e
|-
| ilpika
| vínculo, enlace, ligadura, cincho
| e
|-
| imperioj
| imperio
| b, n: tatekimakalis
|-
| ina ka ipal...
| conquistar, decir que es de (pertenece a)...
| p, n nah: tepupulua (-pupulua 'borrar, destruir')
|-
| Ingles
| inglés
| b
|-
| internet
| internet
| b
|-
| Inupiak
| inupiaq
| b
|-
| iswat
| página, hoja
| d, e
|-
| -ishpejpena
| elegir, escoger
| d
|-
| Italianoj
| italiano
| b
|-
| itatuktiani ne kalpuli
| presidente del gobierno
| c-es, p
|-
| Japones
| japonés
| b
|-
| Kakawira
| Cacaopera
| b-cacaopera
|-
| kalpuli
| gobierno, alcaldía
| d-GRV, b-nah?
|-
| kanka witz ne palabraj
| etimología, de donde viene la palabra
| p
|-
| -kechpilua
| ahorcar
| n de kech- 'cuello' + -pilua 'colgar'
|-
| keski tal kipia
| territorio, área, cuánta tierra tiene
| p
|-
| Kwechwa/Kichwa taketzalis
| quechua, quichua
| b
|-
| Kwajtemalan
| Guatemala
| c-nah
|-
| kumunilis
| revuelta, levantamiento, revolución, alboroto
| m de kumuni 'alborotarse'
|-
| Kuskatan
| El Salvador, Cuzcatlán
| d, Kuskatan?
|-
| ladoj
| lado
| d, b
|-
| ladoj kan kalaki ne tunal
| oeste, 'lado donde se pone el sol'
| p
|-
| Lenka
| Lenca
| b
|-
| Maya
| maya
| b
|-
| mayordomoj
| mayordomo
| b, d: mayul
|-
| Meshijkat
| mexicano (antiguo o moderno)
| b-nah
|-
| Meshijku
| México
| b-nah
|-
| Metzali
| indígena, indio
| d-GRV, ?
|-
| metzalitaketzalis
| lengua indígena
| n, ver Metzali + taketzalis
|-
| millon
| millón
| b
|-
| Mixteco
| mixteco
| b, c: Mishtekat
|-
| mukwajpilua
| independiente, '(que) se cuelga aparte'
| n, de: (ni)mupilua ka (nu)kwaj 'yo me cuelgo aparte', syn: te kipia itekuyu
|-
| Nahuatl (ipal Meshijku)
| náhuatl
| b
|-
| Nawajo
| navajo
| b
|-
| Nawataketza
| nahuahablante
| d, pl -t
|-
| Nejmachat
| Océano Pacífico, 'mar tranquilo'
| c-es
|-
| oficial
| oficial
| b
|-
| pesoj
| peso (moneda)
| d, b
|-
| Pipil
| pipil
| d, b-, pl -met, algo dudoso y apenas empleado pero a falta de otra denominación...
|-
| Portugues
| portugués
| b
|-
| programaj
| programa (de televisión)
| b
|-
| rey
| rey
| b, pref syn tatuktiani
|-
| Rusoj
| ruso
| b
|-
| sennemilis
| sociedad, convivencia
| m
|-
| sentekiti
| colaborar, trabajar juntos
| d, de sen- 'juntos' + tekiti 'trabajar'
|-
| Shiktal
| Centroamérica, 'tierra ombligo'
| d-GRV
|-
| taejekulis
| ejercicio, prueba, intento
| m -ejekua 'ejercitar, hacer todo lo posible'
|-
| taishpejpenalis
| elecciones
| m de -ishpejpena
|-
| tajkwilul
| escrito, nota, carta, artículo
| c-nah, m -ijkwilua 'escribir'
|-
| tajtuli
| ley
| d-GRV, b-nah? tlahtolli
|-
| takamet wan siwatket wey
| biografía, hombres y mujeres importantes
| p
|-
| taketzalis
| lengua, habla
| d?, m taketza 'hablar'
|-
| takwalmatilis
| gastronomía, conocimiento de comida
| n
|-
| -talilia
| añadir, agregar, proporcionar, 'ponerle'
| d
|-
| talmet wan tejtechan
| geografía, tierras y pueblos
| p
|-
| taltakutun
| departamento, provincia, estado, región, 'parte de tierra'
| n
|-
| taltikpak
| mundo, universo, tierra
| d-LSJ, b-nah?
|-
| taltikpakmatilis
| ciencias naturales, naturaleza, conocimiento de la tierra
| n
|-
| tamachtilis
| educación, enseñanza
| m -machtia 'enseñar'
|-
| tamachtiluyan
| escuela
| d, m -machtia 'enseñar'
|-
| tamatilis
| filosofía, sabiduría, información, comprensión
| m
|-
| tamiktilis
| matanza, masacre, asesinato
| m de -miktia 'matar'
|-
| taneshkan
| este, oriente, aurora, 'lugar de amanecer'
| d, e
|-
| tapajtilis
| medicina, curación
| m
|-
| tasumani
| soldado, guerrero, luchador
| d, m de -suma 'luchar, pelear'
|-
| tatuktiani
| presidente, primer ministro, rey, líder, 'uno que manda'
| m -tuktia 'mandar'
|-
| tatzinu
| sur, abajo
| d-LSJ
|-
| tayektzinchiwalis
| arte, creación de belleza
| n
|-
| tayulmatilis
| creencia, religión, conocimiento en el corazón
| n
|-
| te kipia wey tumin
| pobre
| p = 'no tiene mucho dinero'
|-
| te timunekit titashtawiat
| gratuito, gratis, no necesitamos pagar
| p
|-
| tea naka ipal
| independizarse de, ya no quedar de
| p
|-
| techantuktilis
| política, autoridad sobre un pueblo
| n
|-
| tejkia
| verdad
| d-Witzapan, syn yekkaya
|-
| -tejtemima
| apedrear
| d, de tet 'piedra' + -mima 'tirar'
|-
| tekenha
| diferente, no igual
| d-GRV, p, pl -t
|-
| tekitilis
| artesanía, profesión, ocupación, servicio, forma de trabajar
| d
|-
| tekitini
| trabajador, sirviente, persona que trabaja
| m de tekiti 'trabajar'
|-
| television
| televisión
| b
|-
| tepewa
| grupo, banda
| e, cf Tepewa (mítica banda del Nanawatzin, LSJ)
|-
| tepustekitilis
| tecnología, ingeniería, industria, trabajo con herramientas
| n
|-
| tukniwan
| gente, 'nuestros hermanos (y hermanas)'
| d, p
|-
| tumin
| dinero, moneda, plata
| d
|-
| ukich
| macho, varón
| d, pl -ket/-met
|-
| Vascoj
| vasco
| b
|-
| Warani
| guaraní
| b
|-
| wey itukay
| famoso, de gran nombre
| p
|-
| weyat
| mar, océano, lago, 'agua/lago grande'
| d-ACCIES, syn: alamal
|-
| weykamatilis
| anatomía, conocimiento del cuerpo
| n
|-
| weytamachtiluyan
| universidad
| d, n
|-
| weytechan
| ciudad (grande), capital, 'pueblo grande'
| d
|-
| wikij
| wiki
| b
|-
| wikiamachti
| wikipedia
| b
|-
| yekkaya
| verdad, verdadero
| d-Cuisnahuat, pron [-jk-], syn tejkia
|-
| -yulkwepa, mu-
| volver a la vida, recuperarse
| d-GRV
|}
[[Takutun:Incubator:Nahuatl languages|*]]
c7yksym7zw86e7bg3djhfqbbwdwljex
Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?
0
452
9421
9393
2026-02-24T18:35:45Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk]] a [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?]]: Título mal escrito
3233
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Wikipedia les ofrece a editores unas herramientas muy útiles para facilitar su trabajo, como las siguientes que son particularmente importantes.
== El historial ==
La pestaña "Ver historial" se encuentra arriba, al lado de la pestaña "Editar". Haz clic en esa pestaña ahora y observa lo que aparece: una lista de todas las ediciones que se han hecho. Ahora vuelve a editar algo, y despues de guardar el cambio, vuelve a mirar el historial para observar que se ha registrado tu nuevo cambio.
== Tu lista de seguimiento ==
Si editas páginas enciclopédicas, paginas de discusión o cualquier otra página, probablemente querrás saber cuando alguien más cambia la página o te contesta. Para eso hay una herramienta que se llama watchlist o lista de seguimiento. Para ver to lista de seguimiento, busca el vínculo en la primera línea de cualquier página de WTN. Si tienes una cuenta y está abierta, podrás verlo.
== Las páginas de discusión ==
Se explica cómo usar las páginas de discusión [[Ayuda:Editar#La_p.C3.A1gina_de_discusión|aquí]].
[[Takutun:Incubator:Nahuatl languages|*]]
bkvvw029rtcoucdidogf1yojxn0dgxo
Ken tikpatat
0
453
9395
9376
2026-02-21T22:58:27Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Editar]] a [[Ken tikpatat]]
8573
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Una wikipedia es una enciclopedia que tú puedes ayudar a escribir. Si ya tienes experiencia trabajando en una wikipedia, tal vez no necesites leer lo que sigue. Si no, esta página te ayudará a aprender a ser un editor (escritor) de artículos de enciclopedia en Wikiamachti Tik Nawat (WTN).
Primero, recuerda que según la [[Ayuda:Politica de idiomas]] de WTN, todos los artículos se tienen que escribir completamente '''en náhuat'''. Si no sabes náhuat te invitamos a aprenderlo primero y luego volver aquí y empezar a contribuir a los artículos.
Antes de seguir, aunque no es obligatorio, te conviene '''abrir una cuenta''' en wikipedia si no lo has hecho ya. Puedes elegir entre usar tu nombre de verdad o cualquier otro pseudónimo que te guste, pero recuerda que en Wikipedia serás conocido por el nombre que hayas elegido, y que no es fácil cambiar tu nombre una vez que te hayas registrado. Si ya tienes cuenta en una wikipedia en otro idioma, puede ser necesario que abras otra en Incubator.
En tus preferencias (donde pone "Internacionalización") puedes elegir si quieres que los elementos fijos y mensajes de las páginas de wikipedia estén en inglés, español u otro idioma. Mientras no tengamos la posibilidad de que estén en náhuat, elige el idioma que prefieras.
== Cómo editar una página ==
Casi todas las páginas de WTN pueden ser editadas por cualquier persona. Es mejor si lo haces desde una cuenta abierta de wikipedia, y nosotros pedimos que todo el mundo que edite lo haga así porque trae muchas ventajas para trabajar más eficazmente.
Sin cerrar esta página para poder seguir leyendo, ahora abre [[Incubator:Sandbox|este vínculo]] en otra ventana o pestaña. Se trata de una página donde cualquiera puede hacer pruebas y ver cuál será el resultado de lo que se edita. Esto sirva para practicar y experimentar antes de intentar escribir nada en una página de la enciclopedia. Se llama "sandbox". Puede haber otras cosas escritas allí; son las pruebas que ha hecho alguien antes que tú. Cada tanto tiempo esto se borrará.
Haz una pequeña prueba. Primero haz clic en la pestaña "Editar", en la parte superior de la página. Aparece una gran ventana de edición donde puedes escribir. Ignora cualquier otra cosa escrita allí. Haz una nueva línea y escribe lo que quieras. Escriba "Yek tunal". Ahora haz clic en el botón "Save" o "Grabar la página" debajo de la ventana de edición. Otra vez verás la página de Sandbox sin la ventana de edición, y pondrá "Yek tunal" donde lo escribiste. Todo el mundo que vea el Sandbox podrá ver lo que has escrito. ¡Ya sabes cómo se edita una página de la wikipedia!
== Previsualización ==
Ahora haz una segunda prueba pero esta vez, después de escribir algo, en lugar de usar el botón "Grabar la página", haz clic en el botón al lado donde pone "Show preview" o "Mostrar previsualización". Esto resulta en que sólo tú puedas ver cuál será el efecto de tu edición antes de que se se grabe definitivamente. Ahora puedes volver a editar si lo quieres cambiar, o simplemente dejarlo sin guardar, o si quieres guardar los cambios, haz clic esta vez en "Save"/"Grabar la página". Es conveniente ustilizar la previsualización cuando trabajes sobre páginas de verdad para evitar errores.
== Resumen de edición ==
Intenta poner algo en la ventanita "Resumen", aunque sea una palabra o dos, para acordarte de qué tipo de cambio has hecho a la ventana y para que otros usuarios también lo sepan. Eso no importa en el Sandbox pero sí cuando sea una página de verdad, porque todos los cambios que se hagan quedan registrados y se puede repasar qué se hizo después. Esto se ve en la pestaña "history" o "Ver historial".
== La página de discusión ==
Una de las pestañas encima de cada página es la que dice "Talk" o "Discusión". Esta pestaña abre una página donde los editores pueden escribir para comentar acerca de la página de la enciclopedia a la que está asociada. Es bueno que los editores se comuniquen entre ellos para discutir cómo piensan que se puede mejorar la página cuando hay que explicar o debatir cualquier cosa. Cada página de discusión sólo debe usarse para hablar sobre esa página concreta. Se edita como las demás páginas. Hay dos reglas importantes:
* Cada vez que se introduce un nuevo tema de discusión, pon primero un título con un resumen del tema. Para hacer esto, haz clic en la pestaña "New section" o "Añadir tema" encima de la página de discusión.
* Cada vez que escribes algo en una página de discusión, es muy importante "firmar" tu comentario. Esto se hace de una manera especial: con el cursor al final de tu comentario, haz clic en el botón justo encima de la ventana de edición que muestra una firma. Cuando haces esto se inserta tu nombre y la fecha y hora de tu comentario. También puedes lograr esto escribiendo cuatro veces el símbolo ~ seguido por dos guiones, sin espacios. ''Importante:'' '''nunca''' firma lo que escribas en una página de la enciclopedia (pero el historial mostrará quién lo escribió); '''siempre''' firma cuando aportas a una página de discusión.
== Buscar un artículo ==
Para buscar un artículo sobre un tema determinado en WTN, utiliza la casilla "Search" o "Buscar" en cualquier página y escribe lo que piensas que podría ser el nombre del tema. Pero por el hecho de que WTN todavía está en la incubadora, hay que especificar la wikipedia pipil. Se hace así:
* En la casilla de búsqueda, primero escribe esto: (esto significa "wikipedia pipil"). Luego, sin dejar espacio, escrite el nombre del tema. Por ejemplo, para buscar el artículo sobre Izalco, escribiremos en la casilla: ''Ijtzalku''.
Si existe el artículo, lo verás. Si no existe, salrá una página donde se muestran artículos (si los hay) que contengan una parte de lo que escribiste.
== Cómo crear un artículo nuevo ==
Si quieres crear un nuevo artículo en la enciclopedia, tienes que crear la página. Hay varias maneras de hacer esto. Esta es una:
* Haz una búsqueda del tema como si fueras a leerlo, con la casilla de "Search" o "Buscar". Si ya existe un artículo con exactamente ese nombre, se mostrará, pero si no existe, en la página que sale verás que donde te dice que no existe, pregunta si quieres crearlo. Podría poner por ejemplo: "¡Crear la página «Ijtzalku» en esta wiki!" Esto contiene un vínculo. Si haces clic en el vínculo saldrá la nueva página, en blanco, y podrás empezar a escribir el artículo.
Sin embargo, si acabas de empezar es mejor que esperes un poco hasta saber con seguridad cuales son las convenciones y políticas a seguir en la creación de artículos nuevos. Otra manera más empezar es haciendo pequeños cambios para mejorar los artículos que ya existen, si ves algo que haga falta corregir o añadir. Además, es conveniente un común acuerdo sobre cuáles artículos y elementos de la enciclopedia hacen falta en una fase determinada de su desarrollo, o sea una [[Ayuda:Planificación|agenda editorial]]. Pedimos a todos los editores, y sobre todo los nuevos, que tengan muy en cuenta todo esto.
== Respetar la política editorial de nuestra Wikiamachti y las opiniones de otros editores ==
La estructura abierta de las wikipedias las hace muy democráticas y accesibles a todos, pero también exigen un buen trabajo de equipo y autodisciplina para que den buenos resultados. Ser democrático no quere decir que no haya reglas, sino que las mismas reglas también se decidan entre todos y se cumplan entre todos. Una Wikipedia necesita una [[Ayuda:Política general|política editorial]] y conviene que todos los editores la respeten, o si no funciona, que ayuden a mejorarla con sus ideas y sugerencias (por ejemplo, podemos hacer comentarios en la página de discusión de una página de este tipo).
== Tu página de usuario y página de discusión personales ==
Cada persona con una cuenta puede tener su propia página de perfil donde si lo desea puede dar información acerca de sí mismo/misma. Se llama una página de usuario. Para ver tu propia página de usuario, haz clic en el vínculo en la primera línea de una página donde aparece tu nombre de usuario. Se edita como cualquier otra página. Todo el mundo puede ver to página de usuario pero sólo tu puedes escribir en ella.
También puedes tener una página de discusión personal que es como un buzón donde tú y cualquier otra persona puede escribir cosas. Recuerda que no es privada, ya que todo el mundo puede leerla. Esto es muy útil para discutir cosas y para que los demás puedan contactarte. Se edita como todas las páginas de discusión.
== Para más información ==
* Es muy recomendable que todos los editores lean [[Ayuda:Indice|todas lás páginas de esta breve guía de ayuda]] primero para saber más sobre el proyecto en los que están a punto de participar.
* Recuerda también que escribir y editar artículos es sólo [[Ayuda:Participación|una de las maneras]] en que podemos apoyar y participar en la creación de Wikiamachti Tik Nawat. Sepas o no sepas náhuat, necesitamos tu ayuda para sacar adelante este proyecto.
* Si quieres ser editor, utiliza las [[Ayuda:Recursos|recursos adicionales]] que se creen en este proyecto para ayudar a los editores.
* Hay mucho más para aprender sobre la edición en Wikipedia. No pretendemos que esta guía resumida sea exhaustiva. Si no encontramos lo que buscas aquí, consulta las páginas de ayuda de Wikipedia en [http://es.wikipedia.org/wiki/Ayuda:Contenidos español], o aún mejor, en [http://en.wikipedia.org/wiki/Help:Contents inglés], ya que estas son las más completas. No todo funciona exactamente igual en todas las wikipedias en diferentes idiomas, pero las cosas más basicas sí.
[[Takutun:Incubator:Nahuatl languages|*]]
kz75alphk6s8zuwdcgthsw0e0iypfas
Yankwik tajtaketzalis
0
454
9400
9378
2026-02-21T23:00:55Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Neologismos]] a [[Yankwik tajtaketzalis]]
3249
wikitext
text/x-wiki
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ NEOLOGISMOS Y PALABRAS NECESARIAS
! Término
! Propuesta
! Anotaciones
|-
| abanico
| ejkasewas*, ajkasewas*
| Tomado del náhuatl clásico ehcacēhuāztli ("moscador/abanico para hacer aire")
|-
| aconsejar
| -maka -tajtul*/-taketzal*
|
|-
| agave
| met*
| Del náhuatl clásico metl ("maguey")
|-
| agua fría
| sesekat*
| Del náhuatl clásico cecēcātl ("agua fría")
|-
| aguamiel
| nekayut
| Campbell lo documentó como miel en Cuisnahuat
|-
| agricultor
| talchiwani, tatukani
|
|-
| agricultura
| talchiwalis, tatukalis
|
|-
| ahogar a alguien
| -atukultia*
|
|-
| ahogarse (en líquido)
| amesawi, atuku, atuki
|
|-
| ahuautle
| awawti*
|
|-
| ajo
| ajush, ashush*
|
|-
| amaranto
| wawti*
|
|-
| amasar
| -majmatzua
| Sixta lo confirmó.
|-
| anales
| senshiwamat*
| cenxihuamatl
|-
| arrepentirse
| -yulpata*, -yulkwepa, -yulkukua*, -yulijtakua*
|
|-
| atlatl
| ajtat
|
|-
| axila
| -siyakatan*, -sekatan*
|
|-
| ayunar
| musawa*
|
|-
| azul
| shushuktik*
|
|-
| ballena
| wayenaj*, payenaj*
|
|-
| baño
| (a)shishkal*
|
|-
| barco
| wey-akal*
|
|-
| bautizar
| -ulyuj -maka, -kwaatekia*
|
|-
| beso
| tetennamikilis*
|
|-
| biblioteca
| amachkal*, amakal*
|
|-
| billete
| amatumin*
|
|-
| bodega (de vino)
| winujpatzkaluyan*
|
|-
| bolígrafo
| tutulakat*
|
|-
| bolsa
| shikipil
|
|-
| buitre
| kusma, tzupilut
|
|-
| caballero
| kawayujpiyani
|
|-
| café
| cafej, kapej
|
|-
| caja
| kajaj, kashaj*, -kajajyu
|
|-
| cajón
| kajun, kashun*
|
|-
| calendario
| tunalamat
|
|}
atmidwnof55folmywrm0iyxi9vw5b4t
Kwilintajtaketzalis nawat
0
455
9402
9380
2026-02-21T23:01:25Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Vocabulario]] a [[Kwilintajtaketzalis nawat]]
3256
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
'''Vocabulario esencial náhuat-español'''
Este mini-diccionario de palabras muy usadas en náhuat es una versión revisada del vocabulario náhuat-español que forma parte de una publicación de [[IRIN-Te Miki Tay Tupal]] titulada ''¡Conozcamos El Náhuat!'' por Alan R. King (2004). La presente versión revisada del vocabulario también se encuentra en [https://www.facebook.com/netapepechul.nawataketza Ne Tapepechul Nawataketza], en [http://www.facebook.com Facebook]. No es ni pretende ser un diccionario completo. La lista sigue el orden del náhuat; para buscar una palabra española, utiliza tu navigador para buscarla en la página.
''ABREVIATURAS:''
adj. adjetivo
adv. adverbio
art. artículo
conj. conjunción
cuan. cuantificador
det. determinante
int. interyección
mod. modificador
rel. relacional
num. numeral
part. partícula
pcpio. participio
pred. predicado
pref. prefijo
prep. preposición
pron. pronombre
s. sustantivo (alienable)
si. sustantivo inalienable (siempre poseído)
tb. también
vap. verbo aplicativo (con objeto "indirecto")
vi. verbo intransitivo
vr. verbo reflexivo
vs. verbo semitransitivo (a veces con objeto)
vt. verbo transitivo (siempre con objeto)
vtdir. verbo transitivo direccional
A
achtu adv., adj. primero, primeramente, antes
-ajkawa vt. dejar
ajku adv., adj. arriba, alto, en alto, altura. tb. ka ikajku 'arriba'.
ajsi vs. llegar, hallar
ajwiak adj. sabroso
aka pron. nadie, alguien
-alwika vtdir. traer
amat s. amate, papel, libro, documento
anmejemet pron. vosotros, ustedes
apan s. río
ashan adv. ahora, hoy
at s. agua, jugo, río, manantial, mar, lluvia
-awiltia vt., vr. jugar
-ayu si. jugo de, sopa de
CH
-chan rel. casa de
-chia vt. aguardar a
chikitik adj. pequeño
chikiwit s. canasta
chiknawi num. nueve
chikume num. siete
chikwasen num. seis
chikwey num. ocho
chil s. chile
chiltik adj. rojo, colorado
chiupi cuan., adv. poco, pocos
-chiwa vt. hacer
chuka vi. llorar
chulet s., adj. anciano
E
e, eje int. sí
ejekat s. viento
-elkawa vt. olvidar
-elnamiki vt. recordar
esti s. sangre
et s. frijol
G
-gustoj pred. gustar
H
hasta prep., conj. hasta, hasta que
horaj s. hora
I
-(i)chteki vt. robar
ijkiuni adv. así, de esa manera
-(i)jpak rel. sobre, encima de
ijtik prep. en, dentro de
ika adv., conj. por eso, porque
-ikaw si. hermano (menor)
-iknew si. pariente, amigo, prójimo, 'hermano'
-(i)kniwan si. amigos, hermanos, gente
-(i)kshi si. pie, pata
-ilpia vt. atar, amarrar
-ilwia vt. decir a
ina vi. decir
ini det., pron. este, éste, esto
inte part., int. no
-ipan rel. detrás de
istak adj. blanco
iswat s. hoja, página
-ish si. ojo, semilla
-ishpan rel. delante de
-ishtia vt. sacar, quitar
-ishtilia vap. sacar de, quitar de
-ita vt. ver, mirar
-itzkia vt. agarrar, cazar
K
ka 1 prep. a, de, por
ka 2 conj. que, porque
ká pron. quién
-kaki vt. oír, escuchar
kal s. casa
kalaki vi. entrar
kan adv., conj. dónde, donde, cuando
kashtul num. quince
katka part. era, antes, marca de pasado
-keluna vt. romper
keman adv., conj. cuándo, cuando. te keman 'nunca'
ken adv., conj. cómo, como
kenha adv. igual
keski cuan. cuánto(s)
kimichin s. ratón, rata
kisa vi. salir
kiuni(j) = ijkiuni
kojtan s. monte, bosque, campo
-kua vt. comprar
kuat s. serpiente
kuchi vi. dormir
-kukua vt. doler
kukuya vi. estar enfermo
kunet s. niño (de cualquier sexo)
kunij = kwakuni
kuyamet s. cerdo
KW
-kwa vt. comer
kwachti s. manta, prenda, trapo
kwak conj. cuando
kwakuni adv. entonces
kwawit s. árbol, madera, leña
-kwi vt. coger, recibir, usar
L
lala s., adj. naranja, anaranjado
lamaj s. anciana, abuela. lamajtzin 'abuelita, ancianita'.
M
ma 1 part. de subjuntivo
ma 2 = maka
-machtia vt. enseñar
majmawi vi. tener miedo
majtakti num. diez
maka part. de imperativo negativo
-maka vt. dar, pegar, golpear
makwil num. cinco
maltia vr. bañarse
-mana vt. cocinar, cocer
mas mod. más
masat s. venado
-mati vt. saber, sentir, entender
maya = semaya
mayana vi. tener hambre
-metzkuyu si. pierna
metzti s. luna
-mey si. mano
miak cuan., pron. muchos
michin s. pescado, pez
miki vi. morir
-miktia vt. matar
mil s. huerta, milpa
mistun s. gato
muchi cuan. todo, todos
muchiwa vr. hacerse, llegar a ser, convertirse en, ser
mujmusta adv.cada día
muketza vr. levantarse, detenerse
mukwepa vr. volver, volver a
mumachtia vr. aprender, estudiar
mumati vr. saberse, sentirse, saber (de sabor)
muneki vr. hacer falta, necesitar
musta adv. mañana
-muta vt. tirar, echar
mutalia vr. colocarse, ponerse, sentarse
mutalua vr. correr, fluir
-mutia vt. asustar
N
naja pron. yo
naka vi. quedar, quedarse
nakat s. carne
-namaka vt. vender
nian conj. ni
-nan si. madre
nantzin s. señora
Nawat s. náhuat
-nawatia vt. aconsejar, avisar, consultar
nawi num. cuatro
ne 1 o né adv. allá, aquel
ne 2 art. el, la, los, las, que
nejnemi vi. caminar, andar
-neki vt. querer, desear, faltar, amar
nemanha adv. luego, pronto
nemi vi. estar, haber, vivir
nesi vi. nacer
nikan adv. aquí
noya s. abuela
nujme adv. en todas partes
nusan adv. también
-nutza vt. llamar, hablar a
O
o conj. o
P
padiush = panpadiush
pak = ijpak
-paka vt. lavar
paki vi. estar contento, alegrarse, reirse
pal rel., prep., conj. para, de, para que
palej s. cura, sacerdote
-palewia vt. ayudar, apoyar, defender, salvar
-panpa rel. por, a causa de, acerca de
panpadiush int. gracias
panu vi. pasar, atravesar, suceder
pashalua vi. pasear, divertirse
patawak adj. ancho
-patiw si., pred. precio, valer
pelu s. perro
pero conj. pero
pewa vi. empezar
peyna adv. temprano, de mañana
-pia vt. tener
piltzin s., si. muchachito, hijo (varón)
pipil s., si. muchacho, cipote, hijo (varón)
pula s. plátano
S
se cuan., art., pron. uno, un, alguien
-sel adv. solo, sólo, por su cuenta
sema(ya) adv. sólo, solamente
senpa adv. otra vez, siempre
sesek adj. frío
seuk det., pron. uno más, otro
sinti s. maíz, mazorca
sital a. estrella
siwapil s. muchacha
siwat s. mujer, esposa
su conj. si
sujsul adv., mod. muy, mucho, demasiado
SH
shiwit s. año
shuchit s. flor
-shulejyu si. marido
shupan s. invierno
shushuik adj. verde, inmaduro, crudo
T
tachia vi. mirar, ver
taika adv. por qué
taja pron. tú, vos, usted
tajku s. mitad, medio, cintura
tajkwilua vs. escribir
tajtani vs. pedir, preguntar
-tajtanilia vap. preguntar (a alguien)
tajtzin s. señor
takat s. hombre
takati vi. crecer, germinar, brotar
taketza vi. hablar, platicar
-takil si. fruto, cosecha
takutun s. sección, parte
takwal s. comida, animal
takwika vi. cantar
tal s. tierra, suelo
-talia vt. poner, meter, ponerse (ropa)
tamachtiani s. profesor, maestro
tamal s. tortilla
tami vi. terminar, acabar(se), hacer algo completamente
-tan 1 si. diente, filo
-tan 2 rel. bajo, debajo
tanesi vi. amanecer
-tashtawia vt. pagar
tatanoy s. abuelo
tatka pron. nada, algo
tatwi vi. amanecer
tawial s. maíz desgranado
tawil s. luz
tawilua vt. alumbrar
tay pron. qué
tayua s., adv. noche, de noche
te = inte
-tech rel. junto a, a, en, por, de
techan s. pueblo
tejemet pron. nosotros
tekiti vi. trabajar
-tekiw si. trabajo
-teku si. padre, dios
-tekuyu si. dueño, amo
-tema vt. llenar
temu vi. bajar, descender
-temua vt. buscar, cazar
-ten si., rel. boca, apertura, borde
tepet s. montaña, cerro
tesu = inte
tet s. piedra
teupan s. iglesia
teut s. dios
teutak s. la tarde
tijlan s. gallina
tik prep. en, a, por, de
tit s. fuego
tuchti s. conejo, animal pequeño
-tuka vt. sembrar, plantar, enterrar
-tukay si., pred. nombre
-tuktia vt. mandar, enviar, ordenar
tumak adj. grande, grueso
tumin s. dinero
tunal s. sol, día
tunalku s. verano
tutunik adj. caliente
tutut s. pájaro
TZ
-tzakwa vt. cerrar, tapar, cubrir
-tzuntekun si. cabeza
tzupelek adj. dulce
U
ujti s. camino, calle
ukse = seuk
ume num. dos
uni det., pron., adv. ese, eso, ahí
-uni vt. beber
W
wajkal s. morro, guacal, recipiente
walaj (pasado irregular de witz) vino
wan rel., prep., conj. con, y
wejka adv. lejos
weli vi. poder
wetzi vi. caer
wey adj., cuan. grande, mucho, bastante
weya vi. crecer
-weyka si. cuerpo
-wika vt. llevar
witz vi. venir
Y
yaja pron. él, ella, ello
yajika con. por eso, por lo tanto
yawi vi. ir, irse, auxiliar futuro, auxiliar iterativo
yayu s. jugo, sopa
yejemet pron. ellos
yek adj., adv. bueno, bien
yektzin adj. bonito
yey num. tres
yultuk pcpio. vivo
-yulu si. corazón
© Alan R. King 2004, 2010
© IRIN - Te Miki Tay Tupal
[[Takutun:Incubator:Nahuatl languages|*]]
bfukh5q525dciznayi02vbwnrvfijlj
Irene Bedard
0
456
8821
3264
2026-01-30T13:20:54Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q958996]]
8821
wikitext
text/x-wiki
== Irene Bedard ==
[[Taanalis:Irene Bedard (24821594575).jpg|thumb|Irene Bedard tik ne Magic City Comic Con ne shiwit 2016]]
Irene Bedard (Anchorage,1967- ) se tapajtiani Estadounidensechanej.
== Itunal Ichtaka ==
Irene Bedard nesik tik ne techan Anchorage tik ne takutun ipal Alaska, EEUU. Imiekawan nemi Creechanej wan Inuitchanej wan Francia-Canadachanej. Yaja kipia se ikunew iwan nitatzutzunani Denny Wilson.
== Itekiw ==
Pejtuk itekiw ken tapajtiani tik ne shiwit 1994 tik ne chikitik ulinkwikwil "''Lakota Woman: Siege at Wounded Knee" (Ne siwat Lakota: siege tik ne techan Wounded Knee).'' Nemanha, kimanamiki se takulis Golden Globe. Ne shiwit 1995, sujsul wey itekiw kichiwki: Irene kimakak iijiu pal ulinkwikwil Disney ''"Pocahontas"'' wan nemanha pal ''"Pocahontas 2".''
Yaja kinmaka miak ujulinkwikwil iwan cajcasoj tuijikniwan indígenas.
=== Ujulinkwikwil ===
{| class="wikitable"
!Shiwit
!Ulinkwikwil
!Kaj tuknew
|-
|1994
|''Squanto: A Warrior's Tale''
|Nakooma
|-
|1995
|''Pocahontas''
|Pocahontas (iijiu)
|-
|1996
|''Navajo Blues''
|Audrey Wyako
|-
| rowspan="2" |1997
|''Song of Hiawatha''
|Minnehaha
|-
|''Det store flip''
|Oglala
|-
| rowspan="6" |1998
|''Two for Texas''
|Sana
|-
|''6/29''
|Laura Cooper
|-
|''Naturally Native''
|Tanya Lewis
|-
|''Smoke Signals''
|Suzy Song
|-
|''Pocahontas II: Journey to a New World''
|Pocahontas (iijiu)
|-
|''12 Bucks''
|Babe
|-
|1999
|''Wildflowers''
|Ruby
|-
|2000
|''Pussykat''
|
|-
|2001
|''Your Guardian''
|Katherine 'Kat' Damon
|-
| rowspan="3" |2003
|''Paris''
|Sandy
|-
|''Greasewood Flat''
|Abbey
|-
|''Edge of America''
|Annie Shorty
|-
| rowspan="4" |2005
|''Planting Melvin''
|Billie Lawrence
|-
|''Miracle at Sage Creek''
|Sunny
|-
|''Love's Long Journey''
|Miriam Red Hawk McClain
|-
|''The New World''
|Pocahontas's Mother (Nonoma)
|-
| rowspan="3" |2007
|''Cosmic Radio''
|K.C.
|-
|''Tortilla Heaven''
|Liberata
|-
|''The Red Chalk''
|Eve
|-
|2008
|''Turok: Son of Stone''
|Catori (iijiu)
|-
|2011
|''The Tree of Life''
|Messenger
|-
|2013
|''Vertical''
|Lucy Mills
|-
|2014
|''Ron and Laura Take Back America''
|Mrs. Alma
|-
|2015
|''Songs My Brothers Taught Me''
|Lisa Winters
|-
|2017
|''Spreading Darkness''
|Marci Gippolin
|-
|2018
|''Ralph Breaks the Internet''
|Pocahontas (iijiu)
|-
|2019
|''The Bygone''
|Mrs. Call
|-
| rowspan="4" |2022
|''The Harbinger''
|Floating Hawk
|-
|''How to Blow Up a Pipeline''
|Joanna
|-
|''Mending the Line''
|Mrs. Redcloud
|-
|''The Redeemer''
|Aponi Nelson
|-
| rowspan="2" |2023
|''On Sacred Ground''
|Mary Singing Crow
|-
|''Hey, Viktor!''
|Irene
|-
|2024
|''The Heart Stays''
|Aunt Celia
|-
|2025
|''The Last Rodeo''
|Agisa Williams
|}
== Ipanpa Uni ==
# https://www.imdb.com/name/nm0065942/
# https://en.wikipedia.org/wiki/Irene_Bedard
# https://es.wikipedia.org/wiki/Irene_Bedard
kqltecmah19xvy3o38vxbjbiycvj5hh
Irma Lanzas
0
457
8822
3268
2026-01-30T13:20:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q20995251]]
8822
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Irma_Lanzas|Irma Lanzas.]]
Katka yaja se tamawawasuani wan tamachtiani kuskatanchanej.
== '''Ipanpa Irma Lanzas''' ==
Irma Lanzas nesik tik ne techan Cojutepeque, takutun tutalyu ka Cuscatlán. Se tunal chikume pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey
Yaja mumachtij tik ne Escuela Normal de Maestras España.
Yaja munamiktij iwan ne tamawawasuani Kuskatanchanej Waldo Chávez Velasco tik ne tiupan Roma
sujsul tekiti katka tik ne tamachtilis, katka yaja tamachtiani tik ne wey tamachtiluya Kuskatan<ref>Universidad Nacional de El Salvador</ref> wan wey tamachtiluya Don Bosco<ref>Universidad Don Bosco</ref>.
Yaja tawawasuj inwan ujukseuk tajtawawasuanimet ken: Manlio Argueta, Ítalo López Vallecillos, Roque Dalton, [[Claribel Alegría]], [[Álvaro Menen Desleal]] inwan ujukseuk.
Wan yaja mikik tik ne techan kuskatan se tunal chiknawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit ume shikipil se pual.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
* 1984. ''Hacia el Reino por la fe'', reflexión.
* 1985. ''Llamados a la conversión'', reflexión.
* 2000. ''Canción de hierba'', poesía.
* 2012. ''Absoluto asombro. Poesía mística para el siglo XXI''
* 2009. "Itinerario íntimo", prólogo para el libro ''En la línea del horizonte'', de Daisy López. Sevilla, Arcibel, 2009; 2a ed., Barcelona, Editorial Hispano Árabe, 2016.
== '''Universidad Ipanpa''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Irma_Lanzas
https://diario1.com/arte-y-cultura/fallece-la-destacada-escritora-salvadorena-irma-lanzas/
https://www.asale.org/academico/irma-lanzas
bzjlqxoimaye27u0nrrbe2tqiq8fpu3
Isabel Allende
0
458
8823
3286
2026-01-30T13:20:58Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q83566]]
8823
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Isabel Allende Frankfurter Buchmesse 2015 (cropped).JPG|thumb]]
[[:es:Isabel_Allende|Isabel Angélica Allende Llona]]<sup>1</sup>, nesik tik ne weytechan [[:es:Lima|Lima]] tik ne tunal ume pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawtzunti ume pual ume. Yaja se tawawasuani (tajkwiluani) ipal chilej.
Ne iteku Tomas Allende katka wan ne inan Francisca Llona Barros katka. Ne primoj ipal iteku itukay [[:es:Salvador_Allende|Salvador Allende]]<sup>2,</sup> yaja presidentej katka ipal [[:es:Chile|Chilej]] itzalan ne shijshiwit 1970-1973.
Yaja ne ieltiw pal yey tajtakamet.
Tawawasuani kaj kishmatit ipanpa ne iajamach.
Seki iajamach:
* [[:es:La_casa_de_los_espíritus|La casa de los espíritus]] (Ne inkal ne tujtunal)
* Eva Luna (Eva metzti)
* El plan infinito (Uni tiu-tikchiwat tesu tami)
* Retrato en sepia (Ikwikwil itachiska shushuknaj)
* La ciudad de las bestias (Ne inweytechan ne tejtekwani)
'''Referencias'''
# https://es.wikipedia.org/wiki/Isabel_Allende consultado el 25 de mayo de 2023
# https://es.wikipedia.org/wiki/Salvador_Allende Consultado el 25 de mayo de 2023
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
h8zdv5ii1qdvvq5ont1o4k5j9odqv1n
Isabel I de Castilla
0
459
8824
3290
2026-01-30T13:20:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q45859]]
8824
wikitext
text/x-wiki
= Isabel I de Castilla =
[[Taanalis:Isabel la Católica, Reina de Castilla.jpg|thumb|Isabel I de Castilla, tatuktiani ka Castilla, Aragón, Valencia, Mallorca, Nápoles, Sicilia, wan Cerdeña.]]
Isabel I de Castilla kaj titukeytiat [https://historia.nationalgeographic.com.es/a/isabel-i-catolica-reina-castilla_6777 Isabel la Católica].
[[:es:Isabel_I_de_Castilla|Isabel I de Castilla]] nesik tik ne techan [[:es:Madrigal_de_las_Altas_Torres|Madrigal de las Atlas Torres]] se tunal se pual ume pal ne metzi nawi tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual majtakti se (22/ 4/ 1451), wan mikik ne se tunal se se pual chikwasen pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi tik ne techan Medina del Campo (26/ 11 / 1504).
== Ne itunal ichtaka ==
Yaja se tatuktiani ka Castilla pejki tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual majtakti nawi (1474) wan tamik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi (1504). Yaja tatuktiani nusan ka Sicilia pejki tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual chiknawi (1469), wan yaja tatuktiani nusan ka Aragón pejki tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual kashtul nawi (1479), ika ishulejyu [[:es:Fernando_II_de_Aragón|Fernando de Aragón]].
Isabel I de Castilla muichtakanamiktia se tunal kashtul nawi pal ne metzi majtakti tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual chiknawi (19 / 10 /1469), iwan piltzínchin Fernando de Aragón katka.
[[Taanalis:Ferdinand of Aragon, Isabella of Castile.jpg|left|thumb|Isabel I de Castilla wan Fernando de Aragón]]
Yaja wan ne ishulejyu Fernando wejwey tajtasumani<ref>conquistaron</ref> wan anmuchiwat tajtatuktiani<ref>conquistaron</ref> kan ne “Reino Nazari de Granada”. Yejemet kichiwat yaw-kitajtaluliat anmupilawan katka<ref>Ellos crearon compromisos matrimoniales para sus decendientes</ref> yajika kajkawiliat ne weli wey techan inhishwiyu, [[:es:Carlos_I_de_España|Carlos V]], ken tatuktiani kan Castilla wan Aragón, né ken sejse techan ka Europachanej wan muchiwa nusan tatuktiani ka Romachanej katka.
== ¿Tay kichiwki? ==
Isabel kichiwa dajdatka yankwik pal kinpalewia tuijikniwan chijchiuk katka wan kichiwa se yultaketzalis pal titashtawat ne tawikilia ne chupi imanuj, Enrique IV, kajkawa katka.
[[Taanalis:Columbus Returning to Queen Isabella.jpg|thumb|ikwikwil Cristobal Colon, Isabel I de Castilla wan tuijikniwan ka Americachanej. ]]
Yaja nusan kipalewia Cristobal Colon katka pal kajsi ne “Indias Occidentales” wan tami ne kalmunamiki ka Américachanej wan né yaja muchiwa tatuktiani ka Americachanej wa kichiwa ka tejemet tikmatit ken [[:es:Colonización_española_de_América|“conquista española”]]
== ¿Ken mikik? ==
[[Taanalis:Doña Isabel la Católica dictando su testamento (Rosales).jpg|thumb]]
Yaja mikik ne se tunal se se pual chikwasen pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi tik ne techan [[:es:Medina_del_Campo|Medina del Campo]] (26 de noviembre de 1504). Yaja mikik ika iweyka kipia wey at katka<ref>hidropesía</ref>. Yaja kitalpachuat katka kan meni ne shajshaput ne "[[:es:Capilla_Real_de_Granada|Capilla Real de Granada]]"
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Isabel la Católica: https://historia.nationalgeographic.com.es/a/isabel-i-catolica-reina-castilla_6777
Isabel I de Castilla: https://es.wikipedia.org/wiki/Isabel_I_de_Castilla
Fernando de Aragon: https://es.wikipedia.org/wiki/Fernando_II_de_Arag%C3%B3n
Carlos : https://es.wikipedia.org/wiki/Carlos_I_de_Espa%C3%B1a
Conquista: https://es.wikipedia.org/wiki/Colonizaci%C3%B3n_espa%C3%B1ola_de_Am%C3%A9rica
Madrigal de las Atlas Torres: https://es.wikipedia.org/wiki/Isabel_I_de_Castilla
Medina del Campo: https://es.wikipedia.org/wiki/Medina_del_Campo
Capilla Real de Granada: https://es.wikipedia.org/wiki/Capilla_Real_de_Granada
ehtw8sem1c6c5acs0f2iscvawqyb8cd
Isabel Ramirez viuda de Jimenez
0
460
3292
3291
2026-01-29T23:27:04Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3291
wikitext
text/x-wiki
Isabel Ramirez Viuda de Jimenez yaja nesik se tunal se pual ume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (22/07/1947) yaja se nawatajtaketza tik Witzapan
3tyrqykgvxz30s77mvwk45933990f9k
Isabella García-Manzo
0
461
8825
3303
2026-01-30T13:21:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q123140627]]
8825
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Isabella García-Manzo
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Isabella García-Manzo 2023.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 10 ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit 2002
|-
! Ichan Techan
| Kuskatan
|-
! Italyu
| Kuskatan [[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|15px|alt=El Salvador|link=El Salvador]] Kuskatanchanej
|-
! Itekiw
| Miss Kuskatan 2023 · Siwaawil
|}
[[:en:Isabella_García-Manzo|Isabella García-Manzo Gutiérrez]] nesik se tunal majtakti, ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit ume shikipil ume. Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:San_Salvador|Kuskatan]]<ref>Capital of San Salvador / La capital de San Salvador</ref>, tik ne italyu [[:en:El_Salvador|Kus]]<ref>El Salvador in Nawat / El Salvador en Náhuat</ref>[[:en:El_Salvador|katan]]. Garcia-Manzo se siwaawil<ref>Model / Modelo</ref>, wan Miss Kuskatan 2023<ref>Miss El Salvador 2023</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Isabella_Garc%C3%ADa-Manzo
https://en.wikipedia.org/wiki/El_Salvador
https://en.wikipedia.org/wiki/San_Salvador
2ca5sfstlte519bc1e2vuekbfjnmk6x
Isabelle Adjani
0
462
8826
3314
2026-01-30T13:21:03Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q106383]]
8826
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Isabelle Adjani
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Isabelle Adjani Cannes 2018.jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 27 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1955
|-
! Ichan Techan
| Paris
|-
! Italyu
| Francia [[Taanalis:Flag of France.svg|15px|alt=France|link=France]] Franciachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani · Takwikani
|}
[[:en:Isabelle_Adjani|Isabelle Yasmine Adjani]] nesik se tunal se pual chikume, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955). Adjani nesik tik ne wey techan [[:en:Paris|Paris]], tik ne italyu [[:en:France|Francia]]. Yaja se tamawiltiani <ref>Actor / Actriz</ref>was se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>. Adjani franciachanej<ref>Demonym: French / Gentilicio: Francesa</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Isabelle_Adjani
https://en.wikipedia.org/wiki/Paris
https://en.wikipedia.org/wiki/France
0s8ove911nqs7hn5y7hht8beeqkymo0
Ishpitzi
0
463
8827
3324
2026-01-30T13:21:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q25420]]
8827
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Ishpitzi'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Photuris_lucicrescens.jpg|thumb|center|300px| Ne ishpitzi se clasej shikut, ini itukay Photuris]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Artropoda
|-
| Clasej : Insecta
|-
| Orden : Coleoptera
|-
| Familiaj : Lampyridae
|}
Ne '''Ishpitzi''' se [[insectoj]] ipal ne orden itukay Coleoptera ipal ne familiaj itukay Lampyridae. Tik Nawat, ne Coleoptera itukay [[Shikut]]. Yajika, ne ishpitzi se clasej shikut. Ne ishpitzi itukay ijkiuni tik ne dialectoj ipal Ijtzalku <ref>King, A.R. (2012). Tajtaketza ipal Masin wan sejseuk. www.alanrking.info.masin.</ref>, pero ishpitzin tik Witzapan (Santo Domingo de Guzmán) wan ishkipitzin tik Kwisnawat <ref>Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library.</ref>. Kwak yaja kwilin ne ishpitzi itukay [[talumit]] <ref>Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library.</ref> melka nemit ukse kwilin tik ne orden ipal ne [[muyut]] ne weli tawilua nusan. Ne ijinsectoj ne welit tawiluat nemit sejsempa tik ne tajtaketza wan ijpak ne teupan ipal ne ikman Pipilmetzali wan Mayametzali <ref>https://web.archive.org/web/20080309001542/http://www.mesoweb.com/features/lopes/Fireflies.pdf</ref>.
Man, ken weli ne ishpitzi tawilua? Yejemet, kenhaya ukse takwalmet ka weli kichiwat [[bioluminiscenciaj]] (tawil kimakat sejse yujyultuk) ,kipiat tik iijtik se kimicoj itukay [[luciferin]], ini musalua wan oxygenoj pal tawiluat<ref>http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-and-why-do-fireflies</ref>. Kwak tawiluat yejemet tesu tutuniat, su te, mikiskiat tajtatuk. Ne tawil itachishka shushuknaj, tultik u chiltik.
Tik Kuskatan, wan nujme tik ne Americas, nemit miak clasej tekenhat ijishpitzi. Ume yejemet tik ne Generoj intukay Photuris wan Photinus. Ne Photuris siwashikut kwak yaja tawilua, kinutza ne ukich ma wiki muteleksa iwan. Pero sejse wipta ne ajsituk ne seuk ukich, ne Photinus, kwakuni, yaja kikwa. Ijkiuni, yaja kikwi se venenoj ne yaja muneki pal mutajpia, ika nemit ukse takwalmet ne welit kikwa ken ne tutut u ne tukat.
<gallery>
Firefly composite.jpg|Ne ishpitzi kipia se kimicoj itukay luciferin ijtik ne iijtik pal tawilua
Leuchtkäfer - Firefly.JPG |Ne ishpitzi kwak kwilin itukay talumit
</gallery>
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
fivkn9bsprmyexbh6h8t9sm09sb4lr8
Ishpitzin
0
464
3328
3327
2026-01-29T23:27:06Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3327
wikitext
text/x-wiki
Ne [[:es:Lampyridae|ilajlampírido]] tik se imiekawan [[:es:Coleoptera|icojcoleóptero]] [[:es:Polyphaga|ipojpolífago]] kianat <!-- incluye -->ne kojkojtanchanej itukey Ishpitzin, kojkojtanchanej tik tzitzinaka wan kwilin tik tzintzinaka, yejemet tzitzinaka ([[:es:Bioluminiscencia|bioluminiscencia]]). Yejemet tik ne inchan ne pajpantanoj o tik kojtan munamuktia ne masat wan wey tejte ka inkujkunew kipia miak ne taiwan. Tejemet, ka taltikpak, tikpiat wan tikmatit ukchupi se shikipil chiknawitzunti especiej.
[[Taanalis:Ishpitzin-2.jpg|thumb|Siwaishpitzin ka kojtan]]
== Itachiska ==
Ishjishpitzin kipiat ume itzunmekayu, iejtapal wan ishulunyu. Ne ne ukichkojkojtanchanej tumak wan siwakojtanchanej chikitikchin kukwilin wan tesu kipia iejtapal.
== Inchan ==
Ne ishjishpitzin tik ne inchan ka kojtan chupi tutunik wan munamuktia ne masat ka Europaj, Asiaj wan Americaj.
== Biologíaj ==
Ne itachiska sujsul wey cortejoj ka tayua, ka kitajtaketza intzalan, ukichishpitzin wan siwaishpitzin . Ne ukichichpitzin patani tzitzinaka wan tesu tzitzinaka wan uksempa tzitzinaka.
Ka taltikpak ne ishjishpitzin kimikit. Ne Asiajchanejket wan Europajchanejket kiinat tesu kiita ishjishpitzin ken katka ka kojtan ika intechan nemi kitamimat.
== Referencias ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Lampyridae
https://es.wikipedia.org/wiki/Coleoptera
https://es.wikipedia.org/wiki/Polyphaga
https://es.wikipedia.org/wiki/Bioluminiscencia
kp2cebxp0yq1thmxor0wle7gjsi3l8m
Ishuchiyu Itzut
0
465
9654
9653
2026-04-06T11:49:58Z
Kwamikagami
437
9654
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:FLOR DE IZOTE.jpg|thumb|Ishuchiyu Itzut]]
[[Taanalis:FLOR DE IZOTE DOS.jpg|thumb|Ishuchiyu itzut tatzuyunti iwan teksisti ]]
Ne [https://www.elsalvadormipais.com/flor-de-izote Ishuchiyu itzut]<ref>https://www.elsalvadormipais.com/flor-de-izote</ref>, se shuchit wey tik Kuskatan. Ne ishuchiyu itzut ne shuchit tupal tik ne tutalyu ipal Kuskatan yaja se símbolo patrio ipal Kuskatan.
Ken itachiska ne ishuchiyu itzut?
Ne [https://guanacos.com/flor-de-izote-flor-nacional-de-el-salvador/ ishuchiyu itzut]<ref>https://guanacos.com/flor-de-izote-flor-nacional-de-el-salvador/</ref> weya tik se kwawitchin wan shuchikisa intzajtzalan mejmetzti nawi wan makwil. Ne ishuchiyu itzut kinamaka tik ne tiankis wan wey tiankis.
Tay tikchiwat iwan ne ishuchiyu itzut?
Wan ne itzinu ishuchiyu itzut Kichiwat kwajkwachti, iwan ishuchiyu itzut kichiwa takwal, kichiwa at chichik, Tewti shapun, chikiwit wan mekat.
Tejemet tikawt ne ishuchiyu itzut.
Sejsé Tuijikniwan tikwat ne [https://www.recetassalvador.com/recetas/entradas/flor-de-izote-con-huevo ishuchiyu itzut tatzuyunti iwan teksisti]<ref>https://www.recetassalvador.com/recetas/entradas/flor-de-izote-con-huevo</ref> wan iayu tumat. Nemi sejsé kikwat tik Kuskatan.
Ne ishuchiyu itzut se wey shuchit tik kuskatan ika tik Kuskatan kitukeytijket tushuchiw tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul
==Tapalewiani==
<references />
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Tajtakwal]]
[[Takutun:Shujshuchit]]
plbrmgi6ljp9mq1xiq9uigx8hhjxkd4
Itajtachishka pal tikwikwiluat wan at
0
466
8829
3349
2026-01-30T13:21:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q50030]]
8829
wikitext
text/x-wiki
= '''Itajtachishka pal tikwikwiluat wan at''' =
[[Taanalis:Dolceacqua43 - Artista locale mentre dipinge un acquarello.jpg|thumb|Itajtachishka pal tikwikwiluat wan at ]]
'''Itajtachishka pal tikwikwiluat wan at''' ("''Acuarela"'' tik ne tajtaketzalis Kastiyaj, "''Watercolour"'' tik ne tajtaketzalis Inglés) se típo ikwikwil kwikwilnaj inwan itachiskha wan at ka ijpak amat.
== '''Ne casoj Itajtachishka pal tikwikwiluat wan at''' ==
Ne itajtachishka pal tikwikwiluat wan at sujsul ikman. Anka ne itajtachishka pal tikwikwiluat wan at kinkichiwket ijikman tik China u tik ne ikman Egipto. Ne takwikwiluani kitalia tejtewti itajtachishka iwan at pal kikwikwilua ijpak ne amat.
Kanaj ka miak itajtalyu, pero China, Japón, Francia, EEUU, Inglaterra wan España kipia miak sujsul wey tajtakwikwiluani wan ikwikwil kwikwilnaj.
== '''Kia né kikwikwilua iwan Itajtachishka pal tikwikwiluat wan at''' ==
Ne itajtachishka pal tikwikwiluat wan at munekit at pal ne itajtachishkan kikisat sujsul yek:
* Ajwituk ka ijpak waktuk
* Ajwituk ka ijpak ajwituk
* Waktuk ka ijpak waktuk
* Iwan ne istat
== '''Sujsul wey tajtakwikwiluani''' ==
[[Taanalis:Mohammed Ben Ali Rbati - Festival Scene - Google Art Project.jpg|thumb|Itajtachishka pal tikwikwiluat wan at Mohammed Ben Ali R'bati tik ne techan Tanger (Marruecos, shijshiwit 1886)]]
-[[Georgia O'Keeffe]] (1887-1986), Estadounidensechanej
-Mohammed ben Ali R'bati (1861-1939), Marruecoschanej
-Huang Tieshan (1939-), Chinachanej
-Albrecht Dürer (1471-1528), Alemaniachanej
-J.M.W. Turner (1775-1851), Inglaterrachanej
-John Singer Sargent (1856-1925), Estadounidensechanej
-Winslow Homer (1836-1910), Estadounidensechanej
-Robert Wade (1930-2024), Australiachanej
-Lamia Ziadé (1968-), Líbanochanej
-Chien Chung Wei (1968-), Taiwánchanej
-Laura Pasquet (1989-), Franciachanej
== '''Ipanpa Uni''' ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Acuarela
# https://iwsglobeart.org/
# https://en.wikipedia.org/wiki/Watercolor_painting
8781548c25ypurb02ypo6cp8p6ez9k1
Itzalku: Ne tepet kuchi, ne tit nemi
0
467
3351
3350
2026-01-29T23:27:07Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3350
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Itzshalku: Ne tepet kuchi, ne tit nemi]]
krsoo1uburh2uhl0nnxvnwplhf6ss00
Itzshalku: Ne tepet kuchi, ne tit nemi
0
468
3358
3357
2026-01-29T23:27:07Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
3357
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Green Izalco Volcano.JPG|thumb|Tepetit Itzshalku]]
== '''Tajtaketza – Tajtaketza ne Itzalku''' ==
Ne Itzshalku<ref>Topónimo de Izalco (el lugar de la(s) casa(s) de obsidiana)</ref> ne tepet kuchi. Ne tepet tik Sentzunhat<ref>Topónimo de Sonsonate (cien aguas o numerosas aguas)</ref>, Kuskatan<ref>Topónimo de Cuscatlán (Lugar de joyas o de collares)</ref>. Tik ne tajkuyawilis ne Itzshalku wan Nawitzshalku. Ne tepet kuchi. Yaja kiimima ne tit. Ne najnawamet kipia ne tit wan ne kuchi. Ne tit nemi, wan yaja kuchi nemi.
== '''Kimima ne tit – kimima tit ne Itzshalku''' ==
<mapframe latitude="13.744721" longitude="-89.676247" zoom="14" width="400" height="272" />Yaja kimima ne tit. Ne tit nemi ne tepet. Yaja kimima tik se chikipil chikume tzunti se pual ume (1722), tik se chikipil chikume tzunti ume pual makwil (1745), tik se chikipil chikume tzunti ume pual kashtul yey (1958), wan tik se chikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966), tik se chikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989).
== 🔥 '''Tit nemi''' ==
[[Taanalis:Familia de indigenas "Izalcos" en Sonsonate.jpg|thumb]]
Ne Itzalku kipia tit.
🗺️ '''Tajkuyawilis – Tajkuyawilis ne Itzalku'''
Ne Itzalku tik ne tajtukuyawilis se Apaneka. Tik nemi ne tepet wan ne tit. Tik nemi ne shuchikisa wan ne tajtaketza.
🧠 '''Tajkuyawilis ne najnawamet'''
Ne najnawamet kipiat ne tajtukuyawilis ne Itzalku. Ne tepet kuchi. Yaja nikpia ne tit. Ne náhuawan nikpia ne shuchikisa wan ne tajtaketza. Yaja nikpia ne kuchi ne tepet. Yaja nikpia ne tit ne shuchikisa.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
Portillo, G. (2025). Volcán de Izalco, una belleza de El Salvador. Retrieved from https://www.meteorologiaenred.com/volcan-de-izalco-una-belleza-de-el-salvador.html
Alemán, M. (2017). Misael Alemán. Retrieved from https://www.elsalvadormipais.com/volcan-de-izalco-el-faro-del-pacifico
Izalco. (2025). Retrieved from https://es.wikipedia.org/wiki/Izalco
9l96vs5042pyv2ufux5r6hhfqmyqgiq
Itztit
0
469
8830
3366
2026-01-30T13:21:10Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q53754]]
8830
wikitext
text/x-wiki
= Itztit =
[[Taanalis:ObsidianOregon.jpg|thumb|Ne itztit]]
[[Taanalis:001 Volcano eruption of Litli-Hrútur in Iceland in 2023 Photo by Giles Laurent.jpg|thumb|Se tepet kimima tit tik Islandia.]]
Ne [[:es:Obsidiana|itztit]] se tzatzasnaj<ref>vidrio</ref> ka kichiwa keman [https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/obsidian se tepet kimima tit wan kiseselia tesu yulik]<ref>rapido</ref>. Ne itztit se [https://www.britannica.com/science/obsidian tet ígnea]. Ne itztit kiajsi tik Kuskatan, Kwawtemalan, Meshiku, Argentina, Armenia, Azerbaijan, Australia, Canada, Chile, Georgia, Ecuador, Grecia, Hungría, Islandia, Indonesia, Italia, Japon, Kenya, Nueva Zelanda, Papúa Nueva Guinea, Peru, Rusia, Escocia, ne Canarias, Turquía, wan ne Estados Unidos.
== Ken itachishka? ==
[[Taanalis:Mahogany obsidian.jpg|thumb|Ne kupuknaj itztit]]
Ne itztit ishtikaya itachishka tiltik, melka kemanian itachishka shushuknaj, kupuknaj, tultik, achiuk, chiltik, u susul.
Yaja alawak wan pepeyuka. Ken tesu itachishka tiltik kemanian tzatzasnaj<ref>transparente</ref>. Yaja tzijtzilintuk melka kikeluna tesu uej. Keman kikeluna ne itztit tamej.
== Tay kichiwa? ==
Tuijikniwan kichiwa miak dajdatka iwan ne itztit ken [https://books.google.com/books?id=7VMVguiMmY0C&pg=PA81#v=onepage&q&f=false tajtapalewis, tajtachialis, wan dajdatka inpal ka ne tuijikniwan weli muejekchiwa].
[[Taanalis:Black Tezcatlipoca.jpg|thumb|Tezcatlipoca tik ne Codex Borgia]]
Ne itztit wey datka tik ne Amercias Pre-Hispanica. Ipal ne Meshikuchanejket ne itztit [https://web.archive.org/web/20200401121456/https://www.bl.uk/collection-items/john-dees-spirit-mirror# wey datka] ipal ne tajtzin [[:es:Tezcatlipoca|Tezcatlipoca]] (tachialis pukistuk tik nawat). Yaja ne tajtzin pal lújlújlun wan ne itztit.
An tik Kuskatan kenhayuk wey datka. Kenhayuk kichiwat tajtapalewis, tajtachialis, wan dajdatka inpal ka ne tuijikniwan weli muejekchiwa.
== Inpanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Obsidiana
Britannica: https://www.britannica.com/science/obsidian
Science Direct: https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/obsidian
Archeomineralogy, pagina 80: https://books.google.com/books?id=7VMVguiMmY0C&pg=PA81#v=onepage&q&f=false
John Dee's spirit mirror: https://web.archive.org/web/20200401121456/https://www.bl.uk/collection-items/john-dees-spirit-mirror#
Tezcatlipoca: https://es.wikipedia.org/wiki/Tezcatlipoca
t32zzvigu9uowhfw7c9pop5eh2mc1pd
Itzut
0
470
3368
3367
2026-01-29T23:27:08Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3367
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Iksut]]
o48jth2qg6vz97y1xobpyrfkjeemhq7
Izote
0
471
8831
3372
2026-01-30T13:21:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q15507520]]
8831
wikitext
text/x-wiki
== Izote ==
[[Taanalis:Yucca elephantipes HRM2.JPG|thumb|403x403px]]
Ne [[:es:Yucca_gigantea#:~:text=La%20flor%20del%20izote%20o,foliares%20que%20permanecen%20durante%20a%C3%B1os.|Izote]] se ipal se ume itakil nacional ipal [[:es:El_Salvador|Kuskatan]] ne se pual se (21) ne metzti majtakti ume ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995) wan nemi tik ne familiaj itukay ne [[:es:Yucca_gigantea#:~:text=La%20flor%20del%20izote%20o,foliares%20que%20permanecen%20durante%20a%C3%B1os.|Yucca gigantea]]. Ukseuk ine ne imiekawan ipal ne se ''yuca de interior, yuca gigante o yuca pie de elefante''. Ne Kuskatanchanej, Españachanel wan Costa Ricachanej itukey Izote. Wan Estados UnidosChanej itukey Yucca.
Ne itachiska ne amat se shushuknaj wan kanawak; wan se suchit itachiska se istak wan chupi yawaltik<ref>Poco redondo</ref>.
Ne kuskatan ne ina <ref>Le dicen</ref>shuchit wan ne tikmanat<ref>La cocinan (como alimento)</ref> iwan istak, tumat wan limon. Ne Costa Ricachanej ne imana ne Semana Santa iwan ne taiwan<ref>Comida</ref> nemi: "Gallos de flor de Itabo".
== Ipan uni ==
<references />
== Ijilpika ==
[[:es:Yucca_gigantea#:~:text=La%20flor%20del%20izote%20o,foliares%20que%20permanecen%20durante%20a%C3%B1os.|https://es.wikipedia.org/wiki/Yucca_gigantea#:~:text=La%20flor%20del%20izote%20o,foliares%20que%20permanecen%20durante%20a%C3%B1os.]]
https://es.wikipedia.org/wiki/El_Salvador
https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view
2yl40hk5ivn76st1d47g53h4mtc6aoi
J.K. Rowling
0
472
8832
3378
2026-01-30T13:21:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q34660]]
8832
wikitext
text/x-wiki
== J. K. Rowling ==
[[Taanalis:JK Rowling 1999.jpg|thumb|J.K. Rowling Tawawasuani wan Tamachtiani]]
Kaj tiktukeytiat [[:es:J._K._Rowling|Joanne Rowling]] yaja nesik se tunal se pual majtakti se pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil shiknawi tzunti yey pual makwil (31/7/1965) sujsul tikishmatit ika yaja kichiwki ne casoj: Harry Potter yaja se tawawasuani.<ref>Escritora</ref>tamachtiani.<ref>Profesora</ref>
== Itekiw ==
Pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtatkti (-/6/1990) yaja nemik tik ne tepuskwilin wan yaja yajki ka Londrés kunij yaja pejki tawawasua ne casoj: Harry Potter ujukse tanestuk neman yaja ajsi ka [[:es:Oporto|Oporto]] se takutun ipal italyu [[:es:Portugal|Portugal]] wan yaja pejki tekitki ken tamachtiani pal ne taketzalis inglés. neman yaja tiskalij se isiwakunew. Nema tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995) yaja tamik ne casoj Harry Potter y la piedra filosofal.
[[Taanalis:Harry Potter by Reilly Brown.jpg|thumb|Ne Ikwikwil Harry Potter]]
Tik ne shiwit se chikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1995) kinmakaket se takulis itukey: Premios para libros infantiles Nestle wan yey shiwit neman yaja kichiwki ne casoj: Harry Potter y la camara secreta tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey. (1998)
Yaja kinchiwki miak ajamachti:
[[:es:Harry_Potter_y_la_piedra_filosofal|Harry Potter y la Piedra Filosofal]]
[[:es:Harry_Potter_y_la_cámara_secreta|Harry Potter y la Cámara Secreta]]
[[:es:Harry_Potter_y_el_prisionero_de_Azkaban|Harry Potter y el Prisionero de Azkaban]]
[[:es:Harry_Potter_y_el_cáliz_de_fuego|Harry Potter y el Cáliz de Fuego]]
[[:es:Harry_Potter_y_la_Orden_del_Fénix|Harry Potter y la Orden del Fénix]]
[[:es:Harry_Potter_y_el_misterio_del_príncipe|Harry Potter y el Príncipe Mestizo]]
[[:es:Harry_Potter_y_las_reliquias_de_la_Muerte:_parte_1|Harry Potter y las Reliquias de la Muerte]] (achtu takutun<ref>Primera Parte</ref>)
[[:es:Harry_Potter_y_las_reliquias_de_la_Muerte:_parte_2|Harry Potter y las Reliquias de la Muerte]] (Ne ume takutun<ref>Segunda Parte</ref>)
== Itunal Ichtaka ==
Ne itejtekuwan intukey Peter James Rowling wan Anne Rowling wan ne ishulejyu itukey Jorge Arantes neman Jessica tiskalij se isiwakunew kaj itukey: Jessica Isabel Rowling Arantes se tunal se pual chikume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (27/7/1993) ne ichan nemi tik ne wey techan Killiechassie, se takutu ipal italyu Escocia.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/J._K._Rowling
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_y_la_piedra_filosofal
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_y_la_c%C3%A1mara_secreta
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_y_el_prisionero_de_Azkaban
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_y_el_c%C3%A1liz_de_fuego
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_y_la_Orden_del_F%C3%A9nix
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_y_las_reliquias_de_la_Muerte:_parte_1
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_y_las_reliquias_de_la_Muerte:_parte_2
sdu9bjgx2rcx8pygxt2n9ca5jjinff8
J. Robert Oppenheimer
0
473
8833
3385
2026-01-30T13:21:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q132537]]
8833
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:JROppenheimer-LosAlamos.jpg|thumb|J. Robert Oppenheimer]]
Julius Robert [https://www.britannica.com/biography/J-Robert-Oppenheimer Oppenheimer] nesik tik ne se pual ume metzi nawi tik ne [[:es:Nueva_York|New York]] tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi. Yaja tamachtiani wan tatuktiani tik ne Laboratorio Los [[:es:Laboratorio_Nacional_de_Los_Álamos|Alamos]] tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey wan tatuktiani tik ne Institute for Advanced Study, [[:es:Instituto_de_Estudios_Avanzados_(Princeton)|Princeton]] tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume.
J. Robert Oppenheimer taketza katka griego wan latin. Yaja mumachtia katka [[:es:Física|física]], [[:es:Química|química]], [[:es:Poesía|poesía]] wan [[:es:Filosofía|filosofía]]. Tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil, yaja yakji katka [[:es:Inglaterra|Inglaterra]] wan tekiti katka tik ne Cavendish [[:es:Laboratorios_Cavendish|Laboratory]] tik ne Universidad de [[:es:Universidad_de_Cambridge|Cambridge]].
J. Robert Oppenheimer munamiktia katka iwan Katherine [[:es:Katherine_Oppenheimer|Puening]] tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul nawi. Katherine Oppenheimer ne mumachtiani tik ne Universidad de [[:es:Universidad_de_California|California]], Los Angeles. Yejemet tesu sennemit tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual.
Tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume, J. Robert Oppenheimer tatuktiani tik ne [https://www.britannica.com/place/Institute-for-Advanced-Study Institute for Advanced Study] wan [https://www.britannica.com/topic/Atomic-Energy-Commission-United-States-organization Atomic Energy Commission].
J. Robert Oppenheimer ustut ne kukulis cancer tik ne kashtul yey tik ne metzi ume tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume.
2lp4keijz4fx3ucl0e5z7hsjlr6hssw
JARAL WAN ISWAT TAJPIA KA KUSKATAN
0
474
3387
3386
2026-01-29T23:27:09Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3386
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Jaral wan iswat tajtapajtianimet ka Kuskatan]]
gfw6t3s07t8lg28y2k0f8or39qde6hu
JOSÉ GUERRERO
0
475
3389
3388
2026-01-29T23:27:09Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3388
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[José Guerrero]]
7l5luz45iuaeukye0iojtb3vwgmvcqq
JUAN COTTO
0
476
3391
3390
2026-01-29T23:27:09Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3390
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Juan Cotto]]
argnt4gf0gfdtowr8cdo9d3kw404n2b
Jacinta Escudos
0
477
8834
3398
2026-01-30T13:21:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3157091]]
8834
wikitext
text/x-wiki
== '''Jacinta Escudos''' ==
[[Taanalis:Jacinta Escudos.jpg|left|thumb|Jacinta Escudos]]
[[:es:Jacinta_Escudos|Jacinta Escudos]], yaja nesik tik ne techan Kuskatan, [https://jescudos.com/ Tawawasuani]<ref>Escritor(a)</ref>. Pal ne metzti chicknawi ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se(1961) .
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne Inan Alemaniachanej katka wan ne iteku kuskatanchanej katka. Yaja mumachtia katka tik ne tamachtiluyan<ref>Colegio o Escuela</ref> ¨El Sagrado Corazón¨.
Escudos pashalua sujsul katka. Yaja kipia ne ichan katka tik Alemania pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980).
== '''<big>Tay Kichiwa</big>''' ==
Pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981) Jacinta kipia ichan katka tik Nikanhanawak wan ne mumachtia inwan [https://eluniversitario.ues.edu.sv/escritores-salvadorenos-jacinta-escudos/ tajtawawasuanimet] como Lizandro Chávez Alfaro o Sergio Ramírez.
Ne metzti makwil ne shiwit ume shikipil yaja kikwepilia katka tik kuskatan.
Ne achtu amachti katka itukey “Cartas desde El Salvador”, miak ne itekiw nemi kinaya. Nusan Jacinta machtia tik Francia Wan Alemania
== <big>'''Ne Itekiw'''</big> ==
Jacinta Escudos kinwawasuj ini ajamachti:
* [[Taanalis:Libros de je 2.jpg|thumb]]''Maletas perdidas'' (Los sin pisto, 2018).
* ''El asesino melancólico'' (Alfaguara, 2015).
* ''Crónicas para sentimentales'' (F&G Editores, 2010).
* ''El Diablo sabe mi nombre'' (Uruk editores, 2008).
* ''A-B-Sudario'' (Alfaguara, 2003).
* ''Felicidad doméstica y otras cosas aterradoras'' (Editorial X, 2002).
* ''El Desencanto'' (Dirección de Publicaciones e Impresos, 2001).
* ''Cuentos Sucios'' (Dirección de Publicaciones e Impresos, 1997).
* ''Contra-corriente'' (UCA Editores, 1993).
* ''Apuntes de una historia de amor que no fue'' (UCA Editores, 1987).
== '''<big>Ijilpia:</big>''' ==
Biografia: https://es.wikipedia.org/wiki/Jacinta_Escudos
Jacintario: https://jescudos.com/
Escritores Salvadoreños: https://eluniversitario.ues.edu.sv/escritores-salvadorenos-jacinta-escudos/
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
7sv2vii71kvs0luacimw0x8j79lyazo
Jaime Alberto Rodríguez Jiménez
0
478
3408
3407
2026-01-29T23:27:10Z
Jon Harald Søby
5
9 revisiones importadas
3407
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Selecta.JPG|thumb|Senmajmawiltianimet]]
== '''Jaime Alberto Rodríguez Jiménez''' ==
'''Jaime Alberto Rodríguez Jiménez''' kaj tiktukeytiat '''Jaime la Chelona Rodríguez''' nesik se tunal kashtul ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti ume pual Kashtul nawi(17/01/1959) tik ne techan kuskatan, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan
Yaja se wey mawiltiani<ref>jugador</ref> katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet <ref>listado de equipo de futbol</ref>
Yaja pejki mawiltia iwan ne "CD negocios internacional " tik ne shiwit (1974),mawiltij <ref>jugo</ref>ka Kuskatan
Yaja pejki mawiltia iwan ne "Alianza futbol club" tik ne shiwit (1975- 1977),mawiltij ka Kuskatan
Yaja pejki mawiltia iwan ne "Club Depotivo Fas" tik ne shiwit (1980) ,mawiltij ka Kuskatan
pejki mawiltia iwan ne "SPORT Club Bayer 05 Uer4dingen(" tik ne shiwit (1981- 1982),mawiltij ka Alemania
Yaja pejki mawiltia iwan ne "Club Deportivo LEON " tik ne shiwit (1982- 1984) ,mawiltij ka Mexico
Yaja pejki mawiltia iwan ne "'''KPV Kokkola'''" tik ne shiwit (1984- 1986) ,mawiltij ka Finlandia
Yaja pejki mawiltia iwan ne "Club Atlas de Guadalajara" tik ne shiwit (1986- 1990) ,mawiltij ka Mexico
pejki mawiltia iwan ne "Alianza Futbol Club" tik ne shiwit (1990),mawiltij ka Kuskatan
Yaja pejki mawiltia iwan ne "'''Nippon Kokan Soccer Club''' '''(NKK S.C.)'''" tik ne shiwit (1991- 1992) ,mawiltij ka Japon
Yaja pejki mawiltia iwan ne "'''Yokohama Flügels'''" tik ne shiwit (1992- 1993) ,mawiltij ka Japon
pejki mawiltia iwan ne "Alianza Futbol Club" tik ne shiwit (1994),mawiltij ka Kuskatan.
'''Yaja pejki mawiltia iwan ne seleccion nacional tik ne shiwit (1953)'''
Se shikipil '''Chiknawi tzunti ume pual majtakti yey''' wan tamik mawiltia tik ne shiwit (1979- 1989) se shikipil '''Chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi'''
mawiltia se pual majtakti majmawiltilis<ref>juegos</ref> wan se kalakik yawal<ref>gol</ref> katka
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne isiwaw itukey Rina de Rodríguez, Yaja se Kuskatanchanej katka.
== '''Yaja mikik''' ==
Yaja mikik se tunal majtakti nawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit ume shikipil se pual makwil (14/09/2025), ipanpa yulmikik <ref>paro cardiaco</ref>tik ne techan estados unidos, estados unidos takutun ipal tutalyu tik ne italyu estados unidoschanej katka .
== '''Ipanpa in''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://x.com/EDHNoticias/status/1970988019353255979
[[:es:Jaime_Rodríguez_Jiménez#:~:text=Jaime%20Alberto%20Rodr%C3%ADguez%20Jim%C3%A9nez%20(San,F%C3%BAtbol%20de%201982%20en%20Espa%C3%B1a.|https://es.wikipedia.org/wiki/Jaime_Rodr%C3%ADguez_Jim%C3%A9nez#:~:text=Jaime%20Alberto%20Rodr%C3%ADguez%20Jim%C3%A9nez%20(San,F%C3%BAtbol%20de%201982%20en%20Espa%C3%B1a.]]
https://www.instagram.com/reel/DO_6o2xEQLd/
https://www.elsalvador.com/deportes/futbol/homenajes-chelona-rodriguez/1243887/2025/
https://www.elsalvador.com/deportes/futbol/selecta-chelona-rodriguez/1242389/2025/
https://www.google.com/search?q=que+murio+la+chelona+rodriguez+el+salvador&sca_esv=bbf5afcc60017a66&biw=1366&bih=633&sxsrf=AE3TifN_n8ngmt8kphN5qdRhxjVsQ-juXg%3A1758941197267&ei=DVDXaKWHEKCEwbkPx9XpiQ4&oq=que+murio+la+chelona+&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiFXF1ZSBtdXJpbyBsYSBjaGVsb25hICoCCAEyBRAhGKABMgUQIRigAUjZtwFQpQhYyKUBcAZ4AJABA5gB1gOgAa42qgEKNC40MS41LjAuMbgBAcgBAPgBAZgCIKAC-iWoAhTCAgsQABiABBiwAxiiBMICBBAjGCfCAggQABiABBiiBMICBxAjGCcY6gLCAg0QIxjwBRgnGMkCGOoCwgIKECMY8AUYJxjqAsICDRAjGIAEGCcYigUY6gLCAg0QIxjwBRgnGOoCGJ4GwgIQEAAYAxi0AhjqAhiPAdgBAcICEBAuGAMYtAIY6gIYjwHYAQHCAgoQIxiABBgnGIoFwgILEAAYgAQYsQMYgwHCAggQABiABBixA8ICChAAGIAEGEMYigXCAgUQABiABMICChAuGIAEGEMYigXCAgcQABiABBgKwgIFEC4YgATCAgwQABiABBgKGEYY-QHCAgoQABiABBgKGMsBwgImEAAYgAQYChhGGPkBGJcFGIwFGN0EGEYY-QEY9AMY9QMY9gPYAQHCAhAQABiABBixAxhDGMkDGIoFwgIKEAAYgAQYFBiHAsICCBAAGBYYChgewgIGEAAYFhgewgIFECEYnwWYAxrxBaHuVECfu7r7iAYBkAYDugYGCAEQARgKkgcKNi4yMC41LjAuMaAHhK8DsgcKMC4yMC41LjAuMbgH4iTCBwkyLTcuMTAuMTXIB8IE&sclient=gws-wiz-serp
https://diario.elmundo.sv/deportes/fallece-jaime-chelona-rodriguez-leyenda-de-futbol-salvadoreno
rt513c1n29nogj4bnyf5y7mhfras3f2
Jake Gyllenhaal
0
479
8835
3419
2026-01-30T13:21:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q133313]]
8835
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Jake Gyllenhaal
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Jake Gyllenhaal 2019 by Glenn Francis.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 19 ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit 1980
|-
! Ichan Techan
| Los Angeles
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Jake_Gyllenhaal|Jacob Benjamin Gyllenhaal]] nesik se tunal kashtul nawi, ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Los_Angeles|Los Angeles]], California, tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Gyllenhaal se estadosunidoschanej <ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>tamawiltiani<ref>Actor</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Jake_Gyllenhaal
https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
dbx7g59v93o6cl82zo8ny3nu0botwpu
James Baldwin
0
480
8836
3423
2026-01-30T13:21:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q273210]]
8836
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:James Baldwin 35AllanWarren Allan Warren.jpg|thumb|James Baldwin]]
[[Taanalis:James Baldwin 33 Allan Warren.jpg|thumb|James Baldwin]]
= James Baldwin =
[[:en:James_Baldwin|James Arthur Baldwin,]]<ref>James Arthur Baldwin</ref> nesik se tunal ume, pal ne metzti chikwey, tik ne Shiwit, se shikipil chiknawi tzunti se pual yey ne ichan nemi tik ne techan [[:en:Harlem|Harlem, Nueva York]]<ref>Harlem Nueva York</ref>. Inan itukey Emma wan itzuntukey Berdis munamiktia iwan se kwalani tapalewiani tik ne tiupan evangélicoj itukey David wan itzuntukey Baldwin. Yaja kipia katka katka chikwey iipijpipil. Pal ne muchi imajmanujwan wan iikaw, ne iteku sujsul kitajtani yaja katka. Yaja igustuj nemi amatachia kipia wejka ipal ne tesu yek ka nemi inawak Harlem Katka. Pewa mutajtanilia ipanpa tay igustuj katka, ipanpa su kineki nemi iwan se siwat u se takat, kwak yaja Chikitik katka, Uni Kikwika ka kiejekua ne drojdroga katka eso lo llevo a probar drogas pal musuma iwan uni. Nemanha yaja mukwepa tatuktiani tik se Tiupan pentecostal katka, Uni kichiwa ka yaja mutajtanilia ipanpa su ne cristianismo tesu Racistaj katka. Kia ka mukwepa [[:en:Atheist_(disambiguation)|ateoj]]<ref>Ateo</ref> katka pal muchi ne itunal. Ipanpa ne itamachtilis yajki yek, Ika yaja se tiktikchin americanoj tesu yajki yek iwan ne itamachtilis wan yaja katka. Yajka ka [[:en:France|Francia]]<ref>Francia</ref> tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey. Tik Francia, Ika yaja se tiktikchin americanoj tesu yajki yek iwan ne itamachtilis wan yaja katka. Yaja nemi pal ina ka yaja [[:en:Gay_men|siwayulu]]<ref>hombre gay</ref> katka. Yaja kinhshmati miak wejwey Tajtamatianimet katka. Nemanha yaja tamawawasua katka pal ne ume pual amachti. Yaja mikik keman yaja kipia katka yey pual yey shiwit Ipanpa se cancer tik ne ielishku.
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* James Baldwin Biography: https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/james-baldwin-about-the-author/59/
* 5 Must-Read James Baldwn Books: Where To Start: https://bibliolifestyle.com/5-must-read-books-by-james-baldwin/
rczev5wrjdorqp0ehn9g80qnafw5st7
James Franco
0
481
8837
3435
2026-01-30T13:21:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q306403]]
8837
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | James Franco
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:James Franco (Cropped).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 19 ne metzti nawi, tik ne shiwit 1978
|-
! Ichan Techan
| Palo Alto, California
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:James_Franco|James Edward Franco]] nesik se tunal kashtul nawi, ne metzti nawi, tik ne shiwit se shikipl chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Palo_Alto,_California|Palo Alto]], California, [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Franco se estadosunidoschanej <ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>tamawiltiani<ref>Actor</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Franco
https://en.wikipedia.org/wiki/Palo_Alto,_California
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
sommotu63hzijrf2t5to6e1x0ao243b
James Joyce
0
482
8838
3442
2026-01-30T13:21:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6882]]
8838
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|thumb|'''Ne ikwikwil James Joyce katka(1915)''']]
'''James Joyce'''
James Joyce kaj tiktukeytiat James Augustine Aloysius Joyce wan tawawasuani Irlandachanej katka.
Yaja nesik tik ne techan Dublin, Ireland se tunal chikwey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti chikwey nawi pual chikwey (1882) wan mikik se tunal majtakti yey pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se(1941). Yaja ne tamachtiani, tawawasuani, wan takwikwiluani katka. Yaja ne tawawasuani “Ulysses” katka.
'''Ne itunal ichtaka'''
Ne inan itukey katka Mary Jane wan iteku itukey katka John Stanislaus Joyce, yejemet se Irlandeschanej katka. Ne imanuj yaja ka majtakti katka. James Joyce wan Nora Barnacle munamiktit katka ka ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti(1931).
'''Tay Kichiwi'''
Yaja tamawawasua katka pal se amachti:
“Dubliners (1914)
Portrait of the Artist as a Young Man (1916)
Ulysses (1922)
Finnegans Wak'''e'''(1939)”
Yaja tamawawasua katka pal se takwikalis:
“Chamber Music(1907)
Pomes Pennyeach(1923)”
'''Ijilpika'''
James Joyce: https://es.m.wikipedia.org/wiki/James_Joyce
Poets.org: https://poets.org/poet/james-joyce
c12bkshoqa6ijvh73z2gipi0xs1m0qw
Jamie Campbell Bower
0
483
3450
3449
2026-01-29T23:27:12Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
3449
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Jamie Campbell Bower
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Jamie Campbell Bower WonderCon 2, 2013.jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 22 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1988
|-
! Ichan Techan
| London
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani · Takwikani
|}[[:en:Jamie_Campbell_Bower|Jamie Campbell Bower]] nesik se tunal se pual ume, ne metzti majtakti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (1988). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:London|London]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Bower se inglaterrachanej <ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>tamawiltiani <ref>Actor</ref>wan se takwikani<ref>Cantante / Singer</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Jamie_Campbell_Bower
https://en.wikipedia.org/wiki/London
https://en.wikipedia.org/wiki/England
gysb9a2s0951bgzqico11u0bp2oce3x
Jane Austen
0
484
8839
3469
2026-01-30T13:21:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q36322]]
8839
wikitext
text/x-wiki
== '''Jane Austen''' ==
[[Taanalis:Jane Austen, from A Memoir of Jane Austen (1870) - Original scan (cropped).png|left|thumb]]
[[:en:Jane_Austen|Jane Austen]] nesik tik se chikitik kojtantechan tik Hampshire, se takutun Ipal Inglaterra, se tunal majtakti chikwasen pal ne mezti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual kashtul (1775), wan mikik se tunal majtakti chikwey pal ne mezti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul ume (1817).
Yaja se tawawasuani.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne inan itukey katka [[:en:Jane_Austen's_family_and_ancestry#:~:text=Jane%20Austen's%20parents%2C%20George,members%20of%20the%20landed%20gentry.|Cassandra Leigh]]. Ne imiekawan inan pujpudiente katka. Ne iteku itukey katka George Austen. Yaja mutekitilia pal Tiupan<ref>Religioso, rector de parroquia de la tradición Anglicana.</ref>.
Tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual yey (1783) Jane wan ne ipipi Casandra yawit ka Oxford pal mumachtia iwan Anne Cawley katka. Se shiwit nemanha, yaja kiwika ne sijsiwapipil ka Southampton. Tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual nawi (1784) Jane wan ne ipipi kinkwepiliat ka ne inchan ika yejemet [[:en:Typhus|kukuyat]]<ref>Tifus</ref> katka. Tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual makwil (1785) Jane wan ne ipipi mumachtiat ka ne [[:en:Reading_Abbey_Girls'_School|tamachtiluyan pal sijsiwapipil]] ka ne tiupan tik Reading<ref>Escuela de niñas de la abadìa de Reading.</ref> katka; man, Jane mumachtia francés tajtaketzalis, tamawawasua, tatzuma, mijtutilis, wan ne son katka. Tik ne shijshiwit, ka Inglaterra ne mujmumactianimet nakat tik ne tamachtiluyan nujme ne shitwit katka. Tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual chikwasen (1786) Jane wan ne ipipi kinkwepiliat ka ne inchan katka ika ne tamachtiluyan wey ipatiw katka.
Jane mumachtia ipanpa amatachia katka. Ne iteku wan ne imajmanuwan James wan Henri kimachtiat Jane katka. Yaja iteku kipia se kalamachti wan Jane weli yawi amatachia man, yaja nusan weli yawi amatachia tik ne kalamachti pal se inchaku imiekawan katka. Ne iteku kikua wey ipatiw ne amat wan ne dajdatka pal tawawasua wan kitajkwilua katka.
Keman Jane kipia majtakti se shiwit katka, yaja pewa tamawawasua takwikalis wan cajcasoj katka. Se casoj itukey Love and Freindship <ref>El título se mantiene así, aunque Jane Austen lo escribió con un error de ortografía. </ref>yaja tamawawasua keman yaja kipia majtakti nawi shiwit tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual majtakti (1790). Keman yaja kipia pijpuluwan katka, yaja tamawawasua cajcasoj pal yejemet katka.
Intzalan ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual kashtul (1795) wan ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikume tztunti nawi pual kashtul se (1796) Jane tamawawasua ne ipipil pal kilwia yaja yultaketza se ichaku [[:en:Thomas_Langlois_Lefroy|Tom Lefroy]] kineki munamiktia iwan yaja katka. Yaja tamawawasua ne ipipil su Tom Lefroy kitajtanilia, yaja kilwia eje katka. Jane te keman munamiktia iwan Tom Lefroy katka, ne imiekawan kituktia Tom wejka.
Ka ne mezti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume (1802) Harris Brigg-Wither kineki munamiktia iwan Jane katka, achtu yaja kilwia eje, peroj, nemanha yaja kilwia tesu katka. Jane te keman munamiktia katka.
== '''Tay kichiwki?''' ==
[https://www.chipublib.org/jane-austen-biography/ Jane Austen] tamawawasua miak cajcasoj pal imiekawan katka wan nemanha yaja kinamaka icasoj itukey Susan ka Crosby&Company kaj tashtawa £ 10<ref>Libra esterlina, moneda de Inglaterra.</ref>. Yejemet te keman kichiwat yaja icasoj pal kinamakat<ref>Publicaron.</ref>. Jane kwalani katka ika Crosby&Company te keman kichiwat ne amachti. Yejemet kilwiat yejemet te keman kilwiat yejemet niu-kichiwat ne amachti melka yaja pewa kikua ne casoj uksenpa. Yaja tesu weli tashtawa katka melka nemanha yaja weli tashtawa icasoj uksenpa katka.
=== Ne itekiw: ===
[[Taanalis:Austen - Love & Freindship and other early works.djvu|thumb]]
[https://janeaustens.house/jane-austen/jane-austen-a-life/ Jane Austen] kenha miak sijsiwatket tamawawasuani tik ne shijshiwit tesu kitaliat intukey wan intzuntukey tik ne ajamachti inpal yejemte ika ne tuijikniwan kimatit sijsiwatket maya nemit pal inan wan isiwaw. Sijsiwatket tamawawasuani te keman kitaliat inkukey tik ne ajamachti inpal yejemet pal tesu tuijikniwak kimatit yejemet tesu yejka sijsiwatket. Maya nemanha yaja mikik, yaja imiekawan kitalia ne itukey tik ne ajamachti ipal yaja.
=== Ne iajamachti: ===
Lady Susan
Sense and Sensibility
Pride and Prejudice
Mansfield Park
Emma
Northanger Abbey
Persuation
== '''Ken mikik?''' ==
[[Taanalis:Jane Austen Winchester.jpg|thumb]]
Jane Austen pewa kukunawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul se (1816) katka wan nemanha, yaja kukuya katka. Yaja tesu kiajkawa tamawawasua katka melka yaja kukuya katka. Yaja tamawawasua yaja kiajkawa tamawawasua ne tunal kashtul yey pal ne mezti yey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul ume (1817)katka. Ipanpa ne kukulis yaja sujsul kujkukuk katka.
Jane Austen mikik tik ne techan Winchester, se tunal kashtul yey pal ne mezti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul ume (1817). Kitukaket yaja tik ne tiupan Winchester.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Biografía de Jane Austen (eng.): https://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Austen
Jane Austen, Chicago Library (eng.): https://www.chipublib.org/jane-austen-biography/
Jane Austen (eng.): https://janeaustens.house/jane-austen/jane-austen-a-life/
Cassandra Leigh, Jane Austen, familia (eng.): [[:en:Jane_Austen's_family_and_ancestry#:~:text=Jane%20Austen's%20parents%2C%20George,members%20of%20the%20landed%20gentry.|https://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Austen%27s_family_and_ancestry#:~:text=Jane%20Austen's%20parents%2C%20George,members%20of%20the%20landed%20gentry.]]
Reading Abbey Girl`s School (eng.): https://en.wikipedia.org/wiki/Reading_Abbey_Girls%27_School
Tifus (eng.): https://en.wikipedia.org/wiki/Typhus
Tom Lefroy (eng.): https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Langlois_Lefroy
2s51da4hlut03hswiff25hu1x2ugmjz
Jane Goodall
0
485
8840
3473
2026-01-30T13:21:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q184746]]
8840
wikitext
text/x-wiki
= Jane Goodall =
[[Taanalis:Jane Goodall HK.jpg|thumb|Jane Goodall - se tatemuani ipal ajasumi.]]
[[:es:Jane_Goodall|Dame Jane Morris Goodall]] nesik tik ne wey techan Londres tik Inglaterra, [https://web.archive.org/web/20100810013437/http://www.biography.com/articles/Jane-Goodall-9542363 se tunal yey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934)].
Yaja se tatemuani<ref>cientifico/a</ref> inpal ajasumi.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan itukey Margaret Myfanwe Joseph yaja se tawawasuani Inglaterrachanej katka. Ne iteku itukey Mortimer Herbert Morris-Goodall yaja se tanamakani<ref>empresario/a</ref> Inglaterrachanej katka. Ne ikunew itukey Hugo Eric Louis.
Goodall weya katka Inglaterra.
[https://web.archive.org/web/20120426005905/http://www.janegoodall.org.hk/downloads/Curriculum%20Vitae.pdf Yaja mumachtia] katka ne kishtemua ipal kojtan<ref>cienca natural</ref> wan yultajtaketzalis<ref>filosofía</ref> tik wey tamachtiluyan itukey Cambridge tik Cambridge, Inglaterra. Yaja tamik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwasen yey pual chikwasen (1966).
Wey tamachtiluyan Cambridge kitakuliat katka Goodall se doctorado pal kishtemua<ref>cienca</ref> tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006).
Yaja munamiktia katka senpa wan kiajkawa katka ume ishulejyu. Ne achtu ikman ishulejyu itukey B[https://web.archive.org/web/20200719034645/https://www.geekycamel.com/interesting-facts-jane-goodall/ aron Hugo van Lawick] katka. Ne ume ikman ishulejyu itukey [[iarchive:walkingwithgreat00mont/page/125|Derek Bryceson]].
== Tay kichiwa? ==
[[Taanalis:Chimps in Gombe.jpg|thumb|Ajasumi tik Gombe.]]
Goodall yawi wan naka katka iwan ne ajasumi tik Gombe [https://janegoodall.org/our-story/timeline/ tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual] (1960). Yaja mumachtia katka ka kichiwkit muchi ne tajtanestuk.
Yaja [https://web.archive.org/web/20110720235233/http://www.rootsandshoots.org/aboutus/history mukwepa] ka Inglaterra katka wan kichiwki ne [https://janegoodall.org/?utm_source=Google-Ads-Grants&utm_medium=cpc&utm_campaign=cBC-Branded&gad_source=1&gclid=Cj0KCQjw_sq2BhCUARIsAIVqmQsPzgTf0jBmBGrNm2TV_xK1Rn2aH-JKbHoSOPRWPfCgpDhiidt0-RwaAk8iEALw_wcB Jane Goodall Institute] ipal kitajpia ne ajasumi tik Gombe.
== Ne itekiw: ==
Yaja kichiwki miak amachti ken:
* My Friends the Wild Chimpanzees
* Innocent Killers (with H. van Lawick)
* In the Shadow of Man
* The Chimpanzees of Gombe: Patterns of Behavior
* Through a Window: 30 years observing the Gombe chimpanzees
* Visions of Caliban
* Brutal Kinship (with Michael Nichols)
* Reason For Hope; A Spiritual Journey (with Phillip Berman)
* 40 Years At Gombe
* Africa In My Blood
* Beyond Innocence: An Autobiography in Letters, the later years
* The Ten Trusts: What We Must Do To Care for the Animals We Love (with Marc Bekoff)
* Harvest for Hope: A Guide to Mindful Eating
* Hope for Animals and Their World: How Endangered Species Are Being Rescued from the Brink
* Seeds of Hope: Wisdom and Wonder from the World of Plants (with Gail Hudson)
* The Book of Hope, with Douglas Abrams and Gail Hudson
* Grub: The Bush Baby (with H. van Lawick)
* My Life with the Chimpanzees
* The Chimpanzee Family Book
* Jane Goodall's Animal World: Chimps
* Animal Family Series: Chimpanzee Family; Lion Family; Elephant Family; Zebra Family; Giraffe Family; Baboon Family; Hyena Family; Wildebeest Family
* With Love
* Dr. White (illustrated by Julie Litty)
* The Eagle & the Wren (illustrated by Alexander Reichstein)
* Chimpanzees I Love: Saving Their World and Ours
* Rickie and Henri: A True Story (with Alan Marks)
== Inpanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika ==
Jane Goodall: https://es.wikipedia.org/wiki/Jane_Goodall
Biografia: https://web.archive.org/web/20100810013437/http://www.biography.com/articles/Jane-Goodall-9542363
Punto de Interes: https://web.archive.org/web/20200719034645/https://www.geekycamel.com/interesting-facts-jane-goodall/
Punto de Interes: https://archive.org/details/walkingwithgreat00mont/page/125
Estudios: https://web.archive.org/web/20120426005905/http://www.janegoodall.org.hk/downloads/Curriculum%20Vitae.pdf
Línea de Tiempo: https://janegoodall.org/our-story/timeline/
Historia del Jane Goodall Institute: https://web.archive.org/web/20110720235233/http://www.rootsandshoots.org/aboutus/history
Jane Goodall Institute: https://janegoodall.org/?utm_source=Google-Ads-Grants&utm_medium=cpc&utm_campaign=cBC-Branded&gad_source=1&gclid=Cj0KCQjw_sq2BhCUARIsAIVqmQsPzgTf0jBmBGrNm2TV_xK1Rn2aH-JKbHoSOPRWPfCgpDhiidt0-RwaAk8iEALw_wcB
29klojhig8hi5mtuhzi6ipyxvabozx8
Janet Jackson
0
486
8841
3487
2026-01-30T13:21:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q131324]]
8841
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Viggo Mortensen
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:JanetJacksonUnbreakableTourSanFran2015.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 16 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1966
|-
! Ichan Techan
| Gary, Indiana
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Tamawiltiani
|}
[[:en:Janet_Jackson|Janet Damita Jo Jackson]] nesik se tunal kashtul se, ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Gary,_Indiana|Gary]], Indiana tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Jackson se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>wan se tamawiltiani<ref>Actor / Actriz</ref>. Yaja ne tzinpe <ref>Youngest, last child / Hija menor, la última hija</ref>ka ne imiekawan Jackson<ref>of the Jackson family / de la familia Jackson</ref>. Yaja estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Janet_Jackson
https://en.wikipedia.org/wiki/Gary,_Indiana
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
ewvb9vr7r62yyzasks6d5eb7brrwf5x
Jaral wan iswat tajtapajtianimet ka Kuskatan
0
487
3495
3494
2026-01-29T23:27:14Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
3494
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Leontice leontopetalum container plant Kew Gardens.jpg|thumb|Jaral tapajtiani]]
Tik Kusktan nemi miak jaral wan iswat tapajtiani ken:
* '''MANZANILLA'''. Tikunit keman kikukua ne tuelishku wan techpalewia pal tikuchit wan techmaka nejmachnemilis.
* '''MENTA.''' kipajtia elmuyawa tuelishku. yaja sesek ne ijiumiki kipajti keman techkukua tutzuntekun , techkukua tuijijti wan keman elmuyawa tuelishku.
* '''EUCALIPTO.''' Puputukatuk yek, keman tikunit ne ijiswat tik ne at kipajtia ne ijiumiki pal yakatzul temu wan tatasis, kipajtia muchi ne kukulis ne ijiumiki.
* '''TEKWA TALWETZIN'''<ref>Jengibre </ref>'''.''' Kikunit keman techkukuya ne tuelishku , nusan keman tikpiat tutunik, kipajtia sulunik tuweyka, suluntuk, yawalua tutzuntekun wan elmuyawa tuelishku.
* '''JARAL PUPUTUKA'''<ref>Hierba buena</ref>'''.''' techpalewia pal tikpiat ne nejmachnemilis wan kichiwa yek tik ne tuelishku, sujsul yek pal te tikpiat ijyal.
* '''SÁBILA.''' Kitajpia ne tuewayu. sujsul yek pal keman sulunik , kitajpia kukulis ne tuewayu wan ne tuesyu tuewayu tatak.
* '''ROMERO.''' kimaka ne yek itzunkal, kimaka ne yek iesyu kipalewia ka kishtalia kukua ne iumiyu ,kitajpia ne mulini ne iesti wan keman techkukua ne tuweyka , nusan kitalia yek wan sujsul galanchin ne itzunkal.
* '''RUDA.''' Yaja se pajti kichiwa at uksi pal keman kikukua ne tunakas, nusan techpalewia iwan nejmachnemilis tik ne tuweyka.
* '''DIENTE DE LEÓN''' Kipupua ne tueltapech, ne yek tekiti tik ne tuelishku wan kichiwa yek keman tikunit ne at wan istat, kitajpia tuelmuyawa, tuelishku wan puputukatuk ne ijijti imekayu.
* '''TILA''' kipalewia nejmachnemilis, wan kitajpia wan chupi kuchi.
* '''TOMILLO.''' Kitajpia keman techkukua tukupak wan ne kukulis wan te ijiumiki yek.
* '''COLA DE CABALLO,'''. kitajpia keman timushishat tutunik.
* '''CURCUMA.'''Yaja se pajti pal ne sulunik ne tuweyka wan nejmachnemilis.
* '''LAVANDA.''' Sujsul yek pal nejmachnemilis wan chupi kuchi wan keman techkukua tutzuntekun .
* '''OREGANO.''' Jaral yek pal takwal, puputukatuk wan ne techpalewia tuweyka wan ne kukulis pal tuelishku.
* '''SALVIA'''. kitajpia keman techkukua tukupak wan pal ne kukulis tik ne tuelishku.
* '''SHUKUK'''<ref>Limón </ref>. Kipajtia ne tatasis.
== Ipanpa ini: ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Planta_medicinal
https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Plantas_medicinales_(A-B)
https://es.wikipedia.org/wiki/Medicina_alternativa
fedlta8pogwq2oohlcg7kwg9r35qr52
Jason Scott Lee
0
488
8842
3498
2026-01-30T13:21:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q335226]]
8842
wikitext
text/x-wiki
= Jason Scott Lee =
[[Taanalis:Jason scott lee 2022 2.png|thumb]]
Jason Scott Lee tapjtiani Estadounidensechanej.
rlk3tc4ulllidhoyxxoqjgbwib3xv1t
Javier Iraheta
0
489
3504
3503
2026-01-29T23:27:15Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
3503
wikitext
text/x-wiki
== '''Javier Iraheta''' ==
[[Taanalis:Jav iraheta.jpg|thumb|Javier Iraheta]]
Francisco Javier Iraheta Elías. Kaj tiktukeytiat<ref>Conocido como</ref> Javier Iraheta. Tamachtiani wan tawawasuani Kuskatanchanej.
=== Ne itunal ichtaka ===
Yaja nesik tik ne tunal majtakti se pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (1990), ka ne wey techan San Luis La Herradura tik La Paz ne tukutun ipal Kuskatan<ref>El Salvador</ref>.
Ne inan itukey Alma Yanira Elias de Iraheta wan iteku itukey Francisco Antonio Iraheta. Ne ichan yaja nemi tik ne Ulukwilintal tik ne tukutun La Paz
'''<big>Tay Kichiwa</big>'''
Yaja mumachtia tik ne Centro Escolar “Canton La Esperanza” wan ne Instituto Nacional de San Marcos katka. Nemik mumachtia ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009). Naja tamachtiani Lenguaje y Literatura nemik ne shiwit ume shikipil majtakti ume (2012) wan yaja mumachtia tik ne wey tamachtiluyan katka Universidad de El Salvador ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) yaja kipia ne wey amat Licenciatura en Periodismo.
Yaja tekitki tik se Kaltaketzani keman yaja mumachtia katka.
Yaja Tamachtiani pal Lenguaje y Literatura pal tekutun yey wan bachillerato. Yaja tekiti tik ne Colegio Dr. Alejandro Dagoberto Marroquin wan tik ne Instituto Nacional de San Marcos pejki ume shikipil majtakti yey (2013). Nusan yaja tekiti tik ne Escuela Espacializada en Ingenieria ITCA Fepade.
Yaja tekiti iwan Amat kaj techilwiat tay panutuk mujmusta wan, yaja kichiwa ne Pichawak amacht<ref>Revista</ref>i ¨Culturel”.
Nusan yaja kitemua tajtaysan ipanpa dajdatka kitchiwat ne tuijikniwan.
Ne itekiw taketza ipanpa ne Tasujtalis
=== Ne Itekiw ===
[[Taanalis:Libros de javier iraheta.jpg|thumb|Amachti]]
1- “Que los versos hablen por mí” (Dos Alas Editorial, poesía) ichiwa ne shiwit 2021.
2- “Lumbreradas” (Dos Alas Editorial, poesía) ) ichiwa ne shiwit 2022.
3- “Con el rostro contra la pared” (Celdas Ediciones, poesía) ) ichiwa ne shiwit 2024.
=== <big>Ijilpia:</big> ===
Artículo: https://revistaculturel.com/vision-cultural/el-nino-amor-de-javier-iraheta/
Blog: https://patriciacastaneda95111712907.wordpress.com/2022/10/27/javier-iraheta-joven-salvadoreno-promesa-de-la-literatura/
Lanzamiento: https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/escritor-salvadoreno-javier-iraheta-lanza-peomario-lumbreras-arte-planes-de-renderos-cultura/994563/2022/
=== Ipanpa uni: ===
<references />
l5mqe9wznrfqjxv2iudeab88oe9vyii
Javier Zamora
0
490
8843
3508
2026-01-30T13:21:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q29451986]]
8843
wikitext
text/x-wiki
Javier Zamora<ref>https://www.arts.gov/impact/literary-arts/creative-writing-fellows/javier-zamora</ref> kaj tiktukeytiat Zamora.
Zamora nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti<ref>The year 1990</ref> (1990) Ne ichan nemi tik Estados Unidos. Tesu kipia ne iamaw italyu<ref>https://www.nytimes.com/2022/09/05/books/javier-zamora-solito-migration.html</ref>. Ne techan [[:en:San_Luis_La_Herradura|San Luis La Herradura]] takutun ipal tutalyu tik ne italyu El Salvador ([[:en:Cuzcatlan|Kuskatan]]) wan yaja Kuskatanchanej.
[[Taanalis:JavierZamora WashingtonDC20180227.jpg|thumb|Javier Zamora]]
Yaja se wey tawawasuani katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tawawasuani tik ne wey tamachtiluyan New York University wan kiski tik ne shiwit ume shikipil majtakti naw<ref>The year 2014</ref> (2014).
== Ne Itekiw: tay kichiwki ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
* (2012) ''Nueve Años Immigrantes/Nine Immigrant Years''. Organic Weapon Arts.
* (2017) [https://www.coppercanyonpress.org/books/unaccompanied-by-javier-zamora/ ''Unaccompanied''. Copper Canyon Press]
* (2022) [https://www.penguinrandomhouse.ca/books/705626/solito-a-read-with-jenna-pick-by-javier-zamora/9780593498064 ''Solito: A Memoir''. Hogarth Books].
== Kimakaket miak tajtakulis ken ==
* (2024) Whiting Fellowship for Nonfiction Poetry
* (2023) PEN Oakland/Josephine Miles Literary Award for Solito: A Memoir
== Ne ichtaka itunal ==
Ne ishulejyu/isiwaw itukey katka Jo Blair Cipriano Zamora. Yaja se Kuskatanchanej katka.
== Ijilpika ==
<references />
== Panpa Ini ==
* https://www.newyorker.com/books/page-turner/an-immigrant-who-crossed-the-border-as-a-child-retraces-his-journey-in-poems
ge19czs4a7kiatvgs1nryt3ukaq7pbm
Jean-Claude Van Damme
0
491
8844
3511
2026-01-30T13:21:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q308840]]
8844
wikitext
text/x-wiki
= Jean-Claude Van Damme =
[[Taanalis:Van Damme Cannes (cropped).jpg|thumb]]
Jean-Claude Van Damme tapajtiani Bélgicachanej.
9razqn8x213j7ceizy5p1pi9gnunz9m
Jeeja Yanin
0
492
8845
3516
2026-01-30T13:21:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q52002]]
8845
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 37.jpg|thumb|Tailandia]]
= Jeeja Yanin =
Yanin Vismitananda (1984-) kaj tiktukeytiat '''Jeeja Yanin''' tapajtiani wan tasumani Tailandiachanej.
== Itunal Ichtaka ==
Jeeja Yanin nesik tik ne techan Bangkok, Tailandia. Mumachtia tik ne Tamachtiluyan Kasem Bundit. Yaja sujsul wey tasumani Taekwondo (Dan 4) wan Muay Thai. Kipia imanuj: Nantapong "Jeed" Vismitananda. Inan Prasita Vismitananda wan iteku Pawadol Borirak. Iteku mikik ne shiwit 2001 keman Jeeja kinpiaj 17 shiwit.
Yaja kipia ume ipilawan: Jayden Bowden Vismitananda wan ikunew iwan tapajtiani Kazu Patrick Tang.
== Itekiw ==
Pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 2003. Ne achtu lilish ulinkwikwil, ''Chocolate,'' ne shiwit 2008, sujsul yek katka. Nemanha, yaja tekitki tik miak wey ujulinkwikwil iwan sujsul Muay Thai wan Taekwondo tik Hong Kong, Tailandia wan EEUU. Yaja tamachtiani Muay Thai nusan, pal ne tajtapajtiani Tony Jaa wan Dan Chupong.
=== Ujulinkwikwil ===
{| class="wikitable sortable"
!Shiwit
!Ulinkwikwil
!'''Tuknew'''
|-
|2008
|''Chocolate'' ''(Chukulat)''
|Zen
|-
|2009
|''Raging Phoenix''
|Deu
|-
| rowspan="2" |2011
|''This Girl Is Bad-Ass''
|Jukkalan
|-
|''The Kick''
|Wawa
|-
|2013
|''Tom Yum Goong 2''
|Ping-Ping
|-
| rowspan="2" |2016
|''Never Back Down: No Surrender''
|Jeeja
|-
|''Hard Target 2''
|Ichaku Aldrich
|-
|2017
|''Oversized Cops''
|Tamachtiani Muay Thai
|-
|2018
|''Europe Raiders''
|"White Mantis"
|-
|2019
|''Triple Threat''
|Mook
|}
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Yanin_Vismitananda
# https://www.imdb.com/name/nm2925876/
# https://fr.wikipedia.org/wiki/Yanin_Vismitananda
2pjh9yfgpd2xlia435xm4ce0mmmeqw0
Jeffree Star
0
493
8846
3529
2026-01-30T13:21:42Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q370864]]
8846
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Jeffree Star
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Jeffree Star crop.png|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 15 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1985
|-
! Ichan Techan
| Los Angeles
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Taishmawaltiani
|}
[[:en:Jeffree_Star|Jeffrey Lynn Steininger Jr.]] nesik se tunal kashtul, ne metzti majtakti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Los_Angeles_County,_California|Los Angeles County]], California, tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Yaja itukey kaj takwikani, "Jeffree Star"<ref>His artistic name is "Jefree Star" / Su nombre artístico es "Jeffree Star"</ref>. Star se taishmawaltiani<ref>Makeup Artist / Maquillista</ref>, se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>wan se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref>. Yaja siwayulu <ref>Literal translation: “Heart of a Woman,” the Nawat term for a homosexual (gay) man. / Traducción literal: “Corazón de mujer”, término en náhuat para referirse a un hombre homosexual.</ref>wan estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_County,_California
https://en.wikipedia.org/wiki/Jeffree_Star
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
t2hhq8zpk4xx8o6qo37s3rx8inbjyxs
Jesús Adrian Romero Ibarra
0
494
3534
3533
2026-01-29T23:27:17Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
3533
wikitext
text/x-wiki
Jesús Adrian Romero Ibarra
Jesús Adrian Romero Ibarra kaj tiktukeytiat Jesús Adrian Romero Hermosa,sonora takutun ipal mexicochanej se tunal se kashtul se pal metzti tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti nawipual yey pual makwil (1965) tikpia ume pual kashtul nawi chiwil (59 años )
Yaja se takwikani wan takwikalismawawasuani
Ne Itunal Ichtaka
Isiwa Itukey :Pecos Romero
Ipijpipil Intukey :
Adrian Roberto Romero
Jaanai Michell Romero
Melissa Janet Romero
Ne Itekiti
Takwikani
Takwitalismawawasuani <nowiki>https://www.noticiacristiana.com/musica-cristiana/2006/08/anmac-dio-a-conocer-los-nominados-a-premios-arpa-2006.html</nowiki>
67vlia3dy74lu62syecj3g12xhzdp5z
Jesús Atado a la Colunma de Sonsonate
0
495
3538
3537
2026-01-29T23:27:18Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3537
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Jesús Atado a la Columna. jpg.jpg|thumb]]
Ne tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj tik Nawi Tunal Santuj tik Sentzunhat ne ukseuk itukey "Keman Tesu Tikakit Datka<ref>Del Silencio</ref> ".
Yaja nesik tik ne tiupan Nuestra Señora de los Ángeles intzajzalan se shikipil chiknawi tzunti se pual (1,920) wan se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1,930) shijshiwit.
Tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj <ref>Procesión</ref>kichiwket ne Frailes Franciscanos tik ka tiupan ikman wan uni se shijshiwit ne tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj kisat chikwasen horaj ka tayua katka.
Ne Santuj Jesús Atado a la Columna nemik siujti ka tiupan Nuestra Señora de los Ángeles wan nemi pal muchi shijshiwit katka kan an tinemit ne Sajsantuj tik ne Hermandad de Jesús Resucitado Sonsonate ka imayulka tik ne itenzajka ka tiupan.
Pal kan Walajtuk?
Ne Santuj walajtuk tik ne Europa wan te tikmatit kaj kichiwa wan an tesu nemi shiwit ka walajtuk ka tiupan peroj ne tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj tikishmatit muchi Kuskatan.
Keman ne Orden Franciscana yajket ne Asociación Hermandad de Jesús Nazareno Sonsonate muchi waki ne itekuyu yaja. Ini tuijikniwan kisat nejnemit inwan Sajsantuj iwan pal ne tajtakamet wan sijsiwatket, nusan ne ukseuk itukey "La de los Civiles" wan kikechtanuat tajtakamet tajku ishku ne Fuerza Armada, Policía Nacional Civil, Bomberos wan Comandos De Salvamento nusan.
Ipanpa Ini
<references />
Ijilpika
[[Asociacion Hermandad de Jesus Nazareno Sonsonate]]
0z4j70jnr62co7xmbw2zwn73w4tzfvj
Jesús Pal Nazaret
0
496
8847
3544
2026-01-30T13:21:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q302]]
8847
wikitext
text/x-wiki
'''Jesús pal Nazaret''' Ne ipíltzin Tuteku Tiut Jesús pal Nazaret, kaj tiktukeytiat ne ipíltzin Tuteku Tiut Jesucristo.
[[Taanalis:Jesus Christ - Hofmann.jpg|left|thumb|Ne ipíltzin Tuteku Tiut Jesús pal Nazaret, kaj tiktukeytiat ne ipíltzin Tuteku Tiut Jesucristo]]
== '''Ipanpa [[:es:Jesús_de_Nazaret|Jesús pal]]''' <ref>Jesús de Nazaret</ref>'''[[:es:Jesús_de_Nazaret|Nazaret.]]''' ==
Jesucristro ne ipíltzin Tuteku Tiut, yaja kilwitij dajdatka yejyey wan kichiwtuk iwan iyulu. Yaja se takat ka kimaka sujsul tasujtalis yalua, an wan mujmusta.
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, nesix se tanestuk se pual makwil, metzti majtakti ume tik ne shiwit nawi; ka Belén pal Judea tik se itapech chichiukchin. Itejtekuwan kipiatuyat inyulu yejyey, inan itukey María wan iteku itekey José, yaja kishmatik ne tatuktiani David.
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, kwak kipiatuya majtakti ume shiwit yajki ka tiupan iwan ne tajtakamet wejwey, yejemet yulpajpakit, tel, ne ipíltzin Tuteku Tiut, kimatiaya sujsul dajdatka.
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, ka apan Jordan maltij, [[:es:Juan_el_Bautista|Juan Bautist]]<ref>bautizo de Jesús </ref>[[:es:Juan_el_Bautista|a]] kimimak at tik itzuntekun, kwak kipiatuya se pual majtakti shiwit, pejki tajtaketza ne taketzalis ipal Tuteku Tiut
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, kwalanik iwan pajpalej, yejemet tesu kishmatijket ne takulis ka kismakatuk ne ipíltzin Tuteku Tiut.
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, nejnentuya inwan ne tajtakamet ka yulmatik ken yaja. Maya [[:es:Judas_Iscariote|Judas]]<ref>Traición a Jesús</ref> tesu yejka yek katka.
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, mikik keman kipiatuya se pual majtakti yey shiwit, kimiktij ne tatuktiani [[:es:Poncio_Pilato|Poncio Pilat]]<ref>Quien ordeno la muerte de Jesús </ref>[[:es:Poncio_Pilato|o]]. Kitalpachujket tik ne shaput iwan se tet, tik ne Jerusalen.
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, yulkit ka yey tanestuk. An yultuk tik tayulu.
== '''Tay Kichiwki?''' ==
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, techilwitij ne tasujtalis, kinpajtij kukuyanimet, kinketzki ujukse tajtakamet. Kichiwki ne at tik iayuw shukumekat techilwitij tikelkawat, techilwki at, kipupuj kukuyani, kichiwki ka kitzket ne tajtakamet.
Jesús ne ipíltzin Tuteku Tiut, kitakamati pal sujsul shijshiwit.
Yaja techtasujta muchi......................Metztasujta wan Nechtasujta.
== '''Ipanpa Uni.''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
[[:es:Pasión_de_Cristo|Pasión y muerte de cristo https://es.wikipedia.org/wiki/Pasi%C3%B3n_de_Cristo]]
[[:es:Ministerio_de_Jesú|Ministerio de Jesús https://es.wikipedia.org/wiki/Ministerio_de_Jes%C3%BA]]
[[:es:Fecha_de_nacimiento_de_Jesús|Nacimiento de Jesús https://es.wikipedia.org/wiki/Fecha_de_nacimiento_de_Jes%C3%BAs]]
[[Takutun:Tayulmatilis]]
46cd3tngjy2h5ergwtfxaanwx9xzghu
Jimetta Rose
0
497
3548
3547
2026-01-29T23:27:18Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3547
wikitext
text/x-wiki
'''[[Jimetta Rose|Jimetta]] Rose'''
'''Ne Itunal Ichtaka'''
Jimetta Rose nesik ka Los Angeles California Estados Unidos. Se Wey Tatuktiani, Takwikani, Tatzumani, wan Tawawasuani. Ne Itejtekuwan yaja nusan Los AngelesChanej. Yaja tesu kipia ishulejyu wan tesu kipia ipilawan. Yaja igustuj sujsuchitmet pal ne pajti melka tesu tapajtiani.
Tay kichiwa?
Jimetta kichiwa muchi itekiw tik ne son. Yaja Wey Tatuktiani ne Tajtakwikanimet, yejemet itukey “Jimetta Rose and the Voices of Creation.” Wan ne takwika iwan sujsul wey yejyektatzutzumanimet tik ne son Jazz, ne son R & B, wan son Hip Hop. Yaja tekiti iwan Miguel Atwood Ferguson, Med and Blu, the Decoders, Alice Russell, Talib Kweli, Eryka Badu, wan sujsul yejyektatzutzumanimet wan tajtakwikanimet. Yaja kichiwa ne son pal teatro iwan Nappy Nation Theater Group wan iwan Georgia Anna Muldrow.
'''Ne Itekiw'''
Yaja kichiwa muchi son wan se Acto de Teatro.
- Musuem of Living Art
- Home in a Heart
- The Gift, around the way Queen
- The Light Bearer
- How Good is it?
- Things are getting better
Ipanpa uni : references
# Spotify.com Jimetta Rose
# YouTube.com
# Jimettarose.squarespace.com
Ikilpika : Links
# https://jimettarose.squarespace.com/about
# https://www.laphil.com/musicdb/artists/8284/jimetta-rose-and-the-voices-of-creation
# https://open.spotify.com/artist/7FjGU7aqZcwNk3ICLLmcSX
gnynfb01kl4675pzvnfot6q2s6g7i2z
Joan Manuel Serrat Teresa
0
498
3552
3551
2026-01-29T23:27:19Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3551
wikitext
text/x-wiki
== '''Joan Manuel Serrat Teresa.''' ==
[[Taanalis:Joan Manuel Serrat - Sesión No.357 del Pleno de la Asamblea Nacional (23082627602) (cropped).jpg|thumb]]
[[:es:Joan_Manuel_Serrat|Joan Manuel Serrat Teresa]]<ref>Canta autor, actor y activista catalán. </ref> kaj tiktukeytiat El Noi del Poble-Sec<ref>nombre Joan Manuel Serrat, así se llama el pueblo donde nació. </ref> o El Nano.
Yaja ichan nemi tik ne wey techan Barcelona. Yaja nesik tik Pueblo Seco ka Barcelona se pual chikume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (27.12.1943).
Yaja se takwikani, takwikalismawawasuani wan sonchiwani iwan mekawewet.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne iteku itukey katka Josep Serrat<ref>Papa de Joan Manuel Serrat, anarquista español.</ref>, yaja se tekitini katka wan catalanchanej, wan inan itukey katka Ángeles Teresa, yaja se kalteketini katka wan zaragozachanej katka.
[https://www.biografiasyvidas.com/biografia/s/serrat.htm Serrat] mumachtia pal muchiwa se tepustitekitini wan sonchiwani iwan mekawewet katka. Ka né tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965) Yaja muchachtia pal muchiwa tatukani wan yaja pewa ken se takwikani katka. [https://jmserrat.com/biografia/ Serrat] yajki ka Meshiku ipanpa iyultajtaketzalis tesu yek pal ne “Dictadura Franquista<ref>La '''dictadura de Francisco Franco''' (también conocida como '''dictadura franquista''', '''España franquista''', '''régimen franquista''' o '''franquismo''') fue el período de la historia contemporánea de España correspondiente con el ejercicio por el general Francisco Franco Bahamonde de la jefatura del Estado desde el fin de la guerra civil española en 1939 hasta su muerte en 1975, así como de sus sucesores en el gobierno de la nación hasta su desmantelamiento en 1978 con la aprobación de la Constitución en referéndum. Su amplia dimensión temporal y la total identificación de Franco con el régimen mismo hace que a menudo también se utilice para designarlo la expresión '''era de Franco'''.</ref>” tik kastiyaj .
Ka né tik ne shiwit ''ume shikipil sepual se (2021) Serrat tamik'' itekiw ken takwikani.
Yaja kipia miak takulis ipanpa itekiw:
* Miak doctorados ''honoris ipapan'' son wan tajtaketzalis pal españolas.
* Grammy Latino 2014
* "Premio Nacional para Empresas Fonográficas", Ministerio de Cultura de España.
== '''Tay kichiwa?''' ==
Nejme ne son kitakwikaliat ne ichan katka ume taketzalis catalán wan castilla. Serrat kipiat tajtakwikanimet itukey “ Els Setze Jutges”<ref>Se le reconoce como uno de los pioneros de lo que se dio en llamar la Nova Cançó catalana y fue miembro del grupo Els Setze Jutges (ingresó como el decimotercero de los dieciséis), un grupo de cantantes en lengua catalana que tenía como referente a la ''chanson'' francesa (con exponentes como Jacques Brel, Georges Brassens y Léo Ferré, entre otros), y que defendieron la lengua catalana durante la dictadura franquista.<sup>[''cita requerida'']</sup></ref>.
[https://www.buenamusica.com/joan-manuel-serrat/biografia Serrat] takwikat casjoj ka miak tawawasuani wan takwikani ken:
Antonio Machado, Miguel Hernández, Rafael Alberti, León Felipe, Joan Vergés, Joan Salvat Papasseit, Ernesto Cardenal, José Agustín Goytisolo, Josep Palau i Fabre, Josep Vicenç Foix, Juan Marsé, Josep Carner, Pere Quart, Jaime Sabines, Mario Benedetti, José María Fonollosa, Eduardo Galeano, Joan Barril, Luis Cernuda, Tito Muñoz, Luis García Montero, Federico García Lorca, Pablo Neruda.
=== Yaja kipia miak takulis ipanpa itekiw: ===
* Miak doctorados ''honoris ipapan'' son wan ajamachti tik kastiyaj
* Grammy Latino 2014
* "Premio Nacional para Empresas Fonográficas", Ministerio de Cultura de kastiyaj.
* Medalla de Oro de la ciudad a Joan Manuel Serrat «por su aportación cívica y por el prestigio conseguido como músico y ciudadano a nivel internacional».
== '''Ne itekiw:''' ==
Yaja kichiwa miak takwikalis:
«Una guitarra», «Ella em deixa», «La mort de l'avi» y «El mocador», ''Me'n vaig a peu'', ''Paraules d'amor'' y ''Les sabates, La paloma'' ''Com ho fa el vent, El titiritero, La, la, la, Mis gaviotas'' y ''Poema de amor, P''enélope, ''Dedicado a Antonio Machado, poeta, Mi niñez,'' «Fiesta» y «Muchacha típica», Mediterráneo, «Aquellas pequeñas cosas», ''Cada loco con su tema'', Bienaventurados, ''Versos en la boca, etc.''
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Wikipedia<sup>:</sup>https://es.wikipedia.org/wiki/Joan_Manuel_Serrat
Biografia: https://www.biografiasyvidas.com/biografia/s/serrat.htm
Serrat, su vida: https://jmserrat.com/biografia/
Buenamúsica: https://www.buenamusica.com/joan-manuel-serrat/biografia
78u6wyxske88xwfgj5es930xrp6fnhq
Jocelyn Bell Burnell
0
499
3562
3561
2026-01-29T23:27:19Z
Jon Harald Søby
5
9 revisiones importadas
3561
wikitext
text/x-wiki
== '''Jocelyn Bell Burnell''' ==
Susan Jocelyn Bell Burnell nesik tik ne techan Lurgan tik Armagh, se takutun ipal Irlanda kan witz ne Ejekat<ref>Punto cardinal: norte.</ref>, se tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943).
[[Taanalis:Susan Jocelyn Bell (Burnell), 1967.jpg|thumb]]
Yaja se tamachtiani wan tatemuani pal ne sental<ref name=":0">Astrofísica. Lit. Científica de las estrellas, universo. </ref>.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne inan itukey katka Margaret Allison Bell wan ne iteku itukey katka George Phillip Bell. Ne iteku katka kalchiwani<ref>Arquitecto. </ref>. Jocelyn kipia yey ikawawan.
Ne ichan tik ne kojtan kipiak ne itukey, no ichan itukey “Solitud” -selka-. Yaja iteku kipalewij kichiwki ne kal kan ne tuijikniwan tikitak ulinkwikwil ipanpa ne sental, ne sital wan ne ikajku<ref>Planetario. Lit. La casa donde la gente va a ver videos sobre las estrellas, planetas y el cielo. </ref>. Keman Jocely yajtuya ne tejtekitini kilwijtuyat yaja welituya mumachtia ne ikajku. Jocelyn sujsul igustuj katka amatachia, yaja igustuj katka amatachia ne iteku iamat ipanpa ne sital, ne sental wan ne ikajku.
Yaja mumachtij tik Lurgan tamachtiluyan intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956). Tik ne tamachtiluyan, katka, ne sijsiwapil nemituya pal mumachtia ken tamana wan tatzuma, maya pijpiltzitzin welituya mumachtia tamatialis pal tekiti tenkál ne inchan. Ne inan wan itukey kwalanik ipanpa ini wan yajket tik ne tamachtiluyan inwan ukse tuijikniwan pal Jocelyn wan ukse ume siwapil welituya mumachtia tamatilis iwan kita, kejekua wan yultaketza.<ref name=":1">Ciencia. Lit. conocimiento adquirido a travès de ver, probar -experimentar- y pensar -razonar.</ref>
Jocelyn tesu panuk ne 11+ taejekulis<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Eleven-plus]</ref>, se wey taejekulis ne italyu kinchiwa ne pijpiltzitzin wan sijsiwapipil. Ne inan wan iteku kituktutiajket Jocely ka The Mount tamachtiluyan tik Inglaterra kan ne mujmumachtianimet nakat kachka se inchan<ref>Internado. Lit. Dónde los estudiantes se quedan como si fuera su casa. </ref>, ini tamachtiluyan maya pal sijsiwapipil wan ne Quaker tiupan kituktijtuya. Tik ini tamachtiluyan Jocelyn kipiak se tamachtiani itukey tajzin Tillott kaj kipalewia yaja pal mumachtia ne tamatialis ipanpa ken ne dajdatka tekitit <ref>Física (ciencia). Lit. conocimiento sobre cómo las cosas funcionan. </ref>.
Nemanha, Jocelyn yajtuk tik Glasgow wey tamachtiluyan kan yaja ne ukchupi yejka mumachtiani, wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chicknawi (1969) yaja yajtuk tik New Hall Cambridge wey tamachtiluyan.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) Jocelyn munamiktij Martin Burnell. Yejemet muajkawket tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti nawi pual chiknawi (1989). Tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) tik se tamachtilis yaja taketzak ipanpa keman yaja munamiktij, tik ini shijshiwit ne tuijikniwan yultaketzket ne siwat nemituya pal naka ka ikal wan su ne siwat tekittuya ne takat nakatuya tesu yek.
Jocelyn Bell Burnell nemik pal yawi ka miak yankwik kal, ika ne ishulejyu sujsul kipata itekiw yajika yaja maya welituya chupi tekiti. Yaja nemik pal kitajpia ne ikunew wan tekiti nusan. Ne ikunew itukey Gavin Burnell, yaja tamachtiani wan yaja mumachtia ne tamatialis ipanpa ken ne dajdatka kichiwat.
Yaja yawi tik ne Quaker tiupan.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Chart Showing Radio Signal of First Identified Pulsar, crop & rotate.jpg|thumb]]
Tik Cambridge tamachtiluyan yaja tekitki iwan Anthony Hewish wan mujmumachtianimet pal kichiwat ne Interplanetary Scintillation Array, se tespustajtaketzalis tepuswejkatachialis<ref>Radio telescopio.</ref> pal kimumachtiat inpanpa ne quasar ka yakin kinhishmatituyat.
Jocelyn nemik pal amatachia ne weyak ajamatchichin ka ne tepuswejkatachialis kichiwtuya. Keman yaja tekitik iwan ne tepuswejkatachialis yaja kichiwki 5.3 km iweyaka ajamatchichin, Jocelyn amatachij muchi.
Jocelyn kita ne tajkwilulchin ka tesu kenha ken ne ukse tajkwilulchin. Yaja pejki kitemua ukse kenha tajkwilulchin, yey metzti panuket pal yaja kiajsi ne tajkwilulchin. Yaja kitak ini tajkwilulchin ishtikaya kenha pojpokti<ref>Latir, pulsar como corazón</ref> wan yejemet sujsul talul, kunij yejemet tesu quasars. Jocely kilwij ne itamachtiani ipanpa ini yankwik tajkwilulchin wan yaja kilwij Jocelyn kipata ka ne ukse ukchupi yek wan talul tuijiunalis<ref>Grabadora. Lit. Objeto tecnologico que guarda nuestra voz. </ref>. Se metzti panuk wan yaja tesu kitak ukse yankwik tajkwilulchin wan tik ne tunal se pual chickey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967) ne yankwik tajkwilulchin panu uksempa. Ne tamachtiani yultaketzki ka Jocelyn kichiwki tesu yek, yajika yejemet tekitik iwan ukse tepuswejkatachialis, achtu te datka panuk, nemanha, tawelpanuk uksempa, yejemet kitaket ne yankwik tajkwilulchin, ken yejemet tesu kimatket ne yankwik tajkwilulchin yejemet kitukeytiajket "chikitik shushuknaj takat". Yaja kiajsituk ne Pulsars.
Tik ne shiwit ume shikipil se pual (2020) tik se tamachtilis ka Hardvard, yaja kilwij ka ne tuijikniwan ka kinchiwtuya tajtanilis pal ne amat kaj techilwiat tay panutuk mujmusta wan ne tepustachialis kintajtanilijtuyat Hewish ipanpa ne yankwik tamatialis melka yejemet kintajtanilijtuyat yaja ipanpa ne iweyka, ne itakat wan yejemet kilwijtuyat yaja kipelua ne ikechkuyu iwipil.
Intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1968-1973) yaja tekitki tik ne wey tamachtiluyan ka Southampton, intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1974-1982) yaja tekitki tik ne wey tamachtiluyan College London. Intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti se (1982-1991) yaja tekitki tik Royal Observatory tik Edimburgh. Intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1973-1987) yaja tekitki nusan tik ne wey tamachtiluyan Open College. Yaja tamachtiani katka tik Princeton, Oxford wan Mansfield wey tamachtiluyan nusan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986) yaja tatuktiani katka pal James Clerck Maxwell tepuswejkatachialis. Yaja tatuktiani katka pal ne Bath wey tamachtiluyan intzalan ne shiwit ume shikipil se wan ume shikipil nawi (2001-2004). Yaja tatuktiani katka nusan pal ne Royal Astronomical Society. Intzalan ne shiwit ume shikipil chikwey wan ume shikipil majtakti (2008-2010) yaja tatuktiani katka tik Institute of Physics.
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2018) Breakthrough Prizes kimakak Jocelyn Bell Burnell ne takulis Special Breaktrough Prize in Fundamental Physics wan $3, 000 000 tumin ika yaja kiajsik Pulsars. Yaja kitakulij ne tumin ne Institute of Physics pal yejemet kinpalewia tesu istakchin sijsiwatket wan sijsiwatket ka mutalua ne intalyu<ref>Refugiadas. Lit. Mujeres que tienen que huir, correr, de su país. </ref> pal ini sijsiwatket welit mumachtiat tamatilis iwan kita, kejekua wan yultaketza.<ref name=":1" />
Tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022) ne Ulster tuminkal tik Irlanda kichiwki ne amat tumin<ref>Billete. Lit. Dinero de papel. </ref> iwan ne ikwikwil iishkalyu Jocely Bell Burnell.
=== Ipanpa ne Nobel takulis ===
[[Taanalis:Launch of IYA 2009, Paris - Grygar, Bell Burnell cropped.jpg|thumb]]
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974) Jocelyn tesu kipiak ne Nobel takulis, maya itamachtiani wan ukse takat kipiak ne Nobel takulis. Ne amat iwan ne yankwik tamatialis ipanpa ne pulsars kipiak makwil tamawawasuani, achtu ne tamachtiani Anthony Hewish, ume, Jocelyn Bell Burnell melka maya Hewish wan Martin Ryle kipiak ne Nobel. Ne ukse tatemuani pal ne sental<ref name=":0" /> Sir Fred Hoyle inak ka tesu kía ne, tesu yejka.
== '''Ne itekiw:''' ==
Jocelyn Bell Burnell kiajsik ne Pulsars keman yaja mumachtiani. Yaja tamachtiani tik miak wey tamachtiluyan. Yaja wey siwat tik itekiw yajika yaja kipia miak takulis wan kitukeytijtuk Dame Commander of the Order of the British Empire.
Yaja tamawawasuj ne amat wan amachti:
-Broken for Life. Swarthome tamachtilis.
[[Taanalis:Dame Jocelyn Bell-Burnell BBC Radio4 The Life Scientific 25 Oct 2010 b016812j.flac|thumb|Ne iijiu Jocelyn Bell Burnell]]
-Dark matter: Poems of Space. Ini amacthi, yaja tamawawasuj iwan Maurice Riordan.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== Ijilpika: ==
Biografía (Eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Jocelyn_Bell_Burnell
Biografía (Esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Jocelyn_Bell_Burnell
Journeys of Discovery: Pulsars: https://www.cam.ac.uk/stories/journeysofdiscovery-pulsars
Biografía, Enciclopedia Britanica: https://www.britannica.com/biography/Jocelyn-Bell-Burnell
Biografía, The Royal Society: https://royalsociety.org/people/jocelyn-bell-burnell-11066/
Biografía, Glasgow University: https://www.gla.ac.uk/explore/avenue/me/mebyjocelynbellburnell/
st8wfvxp88udkuwarll2dx82xahcnny
John Langdon Down
0
500
3565
3564
2026-01-29T23:27:19Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
3564
wikitext
text/x-wiki
== John Langdon Down ==
Kaj tiktukeytiat John Langdon Down , yaja nesik tik Torpoint, Cornwal, England. Ne tunal kashtul yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit , se shikipil chikwey tzunti ume pual chikwey ( 18/11/1828), wan mikit tik Teddington, Middlesez, England ne tunal chikume pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul se (07/10/1896). Yaja kipia yey pual chikume. ( 67 años)[[Taanalis:Portrait of John Langdon Haydon Down.tif|thumb|John Langdon Down[[Taanalis:John Down, Observations on the classification of idiots Wellcome L0014017.jpg|thumb|Articulo de Down]]]]
== NE ITEKIW ==
Yaja se tiktukeytiat Wey Tapajtiani<ref>Doctor/Curandero/Enfermero</ref> British pal ne tikiti Down’s ( Síndrome de Down) wan Yaja ne Wey tikiti Social pajti wan Tapalewiani pal ne itajpia pal ne tzunhejekat pal ne tuijikniwan. Yaja tikneki ne Ichan ikal wan ne Ichan Devonport Clasical wan Mathematical Ichan . Ne majtati nawi (14) yaja tikiti wan iteku, ka ikalpajpia<ref>Farmacia/Boticario</ref> Anthony St Jaco’s. Pal se shikipil chikwey tzunti nawi pual chikume (1887)Down kichiwki miak ajamachti : Mental Affections of Childhood and Youth.
== ITUNAL ICHTAKA ==
Down ikaw ne chikume imajmanujwan. Ne iteku itukey Thomas Joseph Down ka Derry in Ireland wan inan itukey katka Hannah Haydon ka North Devon.Ne imiekawan ka Irishchanej.Yaja kipia nawi (4) ipilawan.
== IPAMPA INI ==
<references />
== Ijilpika ==
6w7bz43v5r85vzb2zl4nqg3rsa1d7d6
John Lennon
0
501
8848
3579
2026-01-30T13:21:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1203]]
8848
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | John Lennong
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:John Lennon "Walls and Bridges" 1974 press photo.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 9 ne metzti majtaki, tik ne shiwit 1940
|-
! Ichan Techan
| Liverpool
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Sonchiwani
|-
! Yaja mikik
| Se tunal 8 ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit 1980
|}
[[:en:John_Lennon|John Winston Ono Lennon]] nesik se tunal chiknawi, ne metzti majtakti, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual (1940). Yaja nesik iwan ne itukey "John Winston Lennon". Yaja nesik tik ne techan [[:en:Liverpool|Liverpool]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Lennon se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>, wan se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref> katka. Yaja mikik se tunal chikwey, ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980). Lennon inglaterrachanej <ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>katka. Yaja kwikalia nusan iwan "The Beatles" katka.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Lennon
https://en.wikipedia.org/wiki/Liverpool
https://en.wikipedia.org/wiki/England
jq7eu9yxf46ij7621auyrm9lgbhhpan
Jorge Guillermo Argueta Pérez
0
502
3585
3584
2026-01-29T23:27:57Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
3584
wikitext
text/x-wiki
== '''Jorge Guillermo Argueta Pérez.''' ==
[[Taanalis:Jorge Tetl Argueta.jpg|thumb]]
[[:en:Jorge_Argueta|Jorge Guillermo Argueta Pérez]] kaj tiktukeytiat Jorge Argueta Pérez u [https://www.loc.gov/item/nb99008716/jorge-argueta/ Jorge Tetl Argueta.]
Yaja ichan nemi tik ne wey techan San Francisco, California, wan Yaja shiwitz ka kuskatan. Yaja nesik tik kuskatan se pual chikwase pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (26.11.1960).
Yaja se tawawasuani, takwikani, takwikwiluani wan tamachtiani.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne imiekawan inan yaja kipiat ne inchan tik Witzapan<ref>Santo Domingo de Guzmán</ref>, [https://www.facebook.com/LAHDN/videos/1859046884514931/ Inoya itukey María Luisa Pérez (nantzin Wicha) kiskalij Jorge tik Witzapan.] Yaja kimachtij nawat wan kiilwij ipanpa ne apan, ne kojtan, ne tujtutut, ne kojtanchanej, ne shuchit, etc.
Jorge yajki ka Los Estados Unidos<ref>Motivo de su salida del país fue la guerra civil en dicho país. </ref> ka né tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980).
Yaja mumachtia pal muchiwa se tamachtiani ne Wey Tamachtiluyan New College ka California<ref>Universidad que operó en el área de la Bahía en San Francisco, California. </ref>, Ne Bahia, California.
== '''Tay kichiwa?''' ==
[https://jorgetetlargueta.weebly.com/author-page.html Yaja kichiwa ne amachti yey taketzalis castilla, inglés wan nawat] wan Yaja amatachia [https://www.colorincolorado.org/author/jorge-tetl-argueta cajcasoj pal pijpipil]. Yaja nemi Kal pal tanamaka amachti tik San Francisco itukey Luna’s Press<ref>Casa editorial fundada por Jorge Argueta en el Distrito de la Misión, San Francisco, California. </ref>. Yaja wawasua amachti pal pijpipil wan kikwikwilua pal amachti. Yaja tamawawasuj tik ne pichawak amachti<ref>Revista</ref> tik San Francisco “La Obeja Negra”. Yaja kichiwa ne [https://www.facebook.com/people/Festival-Internacional-de-Poes%C3%ADa-Infantil-Manyula/100063560469922/?locale=es_LA Festival Internacional de Poesía Infantil Manyula] ka kuskatan ne metzti majtakti se pal muchi shijshiwit wan yaja kipia kalamachti pal pijpilil tik Wikzapa, itukey [https://bibliotecadelossuenos.org/ “Kalamachti pal ne Tejtemikilis”].
Yaja kitukeytiat katka [https://www.smcgov.org/ceo/poet-laureate “Takwikani Lauredado ka Condado de San Mateo] tik San Francisco, California” tik shiwit ume shikipil se pual ume.
=== Yaja kipia miak takulis ipanpa itekiw:<ref>Listado de premios recibidos por sus libros. </ref> ===
* 2001 Américas Award for Children & Young Adult Literature – Commendation, ''A Movie In My Pillow''
* 2002 Independent Publisher Book Awards Multicultural Fiction Juvenile/Young Adult – Winner, ''A Movie In My Pillow''
* 2002 Skipping Stones Honor Award for Multicultural Literature, ''A Movie In My Pillow''
* 2003 Américas Award for Children & Young Adult Literature – Commendation, ''Xochitl and the Flowers/Xochitl, la niña de las flores''
* 2004 Independent Publisher Book Award Multicultural Fiction Juvenile/Young Adult – Finalist, ''Xochitl and the Flowers/Xochitl, la niña de las flores''
* 2005 NAPPA Gold Award – Preschool/Kindergarten, ''Moony Luna/Luna, Lunita, Lunera''
* 2006 Américas Award for Children & Young Adult Literature – Commendation, ''Talking With Mother Earth''
* 2006 Américas Award for Children & Young Adult Literature – Commendation, ''La fiesta de las tortillas / La Fiesta de Las Tortillas''
* 2007-2008 Américas Award for Children & Young Adult Literature - Commendation, ''Alfredito Flies Home''
* 2010 Américas Award for Children & Young Adult Literature – Commendation, ''Sopa de frijoles / Bean Soup''
* 2011 Northern California Book Award – Finalist, ''Arroz con leche: Un poema para cocinar/Rice Pudding: A Cooking Poem''
* 2016 Américas Award for Children & Young Adult Literature – Commendation, ''Salsa: Un poema para cocinar / A Cooking Poem''
* 2017 Lee Bennett Hopkins Poetry Award ''Somos como las nubes / We Are Like the Clouds''
* ''2022 Poeta Laureado del Condado de San Mateo, San Francisco, California.''
== '''Ne itekiw'''<ref>Listado de libros publicados hasta agosto de 2024.</ref>''':''' ==
Yaja kichiwa miak amachti ken:
* A Movie in My Pillow/Una película en mi almohada (bilingual), Children's Book Press (San Francisco, CA), 2001.
* El Zipitio, Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2003.
* Trees Are Hanging from the Sky/Los árboles estan colgando del cielo, Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2003.
* Xochitl and the Flowers/Xóchitl, la niña de las flores, Children's Book Press (San Francisco, CA), 2003.
* Moony Luna/Luna, Lunita Lunera, Children's Book Press (San Francisco, CA), 2005.
* The Fiesta of the Tortillas/La fiesta de las tortillas, Alfaguara (Miami, FL), 2006.
* The Little Hen in the City/La gallinita en la ciudad, Alfaguara (Miami, FL), 2006.
* Talking With Mother Earth: Poems/Hablando con Madre Tierra: poemas, Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2006.
* Alfredito Flies Home/Alfredito regresa volando a su casa, Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2007.
* The best match: A Mayan Folktale, Hampton-Brown (Carmel, CA), 2007.
* Sopa de frijoles: Un poema para cocinar/Bean Soup: A Cooking Poem, Groundwood Books/Libros Tigrillo (Toronto, Ontario, Canada), 2009.
* Arroz con leche: Un poema para cocinar/Rice Pudding: A Cooking Poem, Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2010.
* Guacamole: Un poema para cocinar /A Cooking Poem , Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2012.
* Tamalitos: Un poema para cocinar/A Cooking Poem , Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2013.
* Salsa: Un poema para cocinar / A Cooking Poem, Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2015.
* Olita y Manyula el gran cumpleaños/ Olita and Manyula The Big Birthday, Luna’s Press Books (San Francisco, California), 2015
* Somos como las nubes / We Are Like the Clouds, Groundwood Books (Toronto, Ontario, Canada), 2016.
* Agua, aguita / Water Little Water, Arte Público Press (Houston, TX), 2017.
* Fuego, fueguito / Fire Little Fire/ Tit Titchin, Arte Público Press (Houston, TX), 2019.
* Viento, vientito / Wind Little wind, Arte Público Press (Houston, TX), 2022.
* Tierra, Tierrita / Earth Little earth/ Tal, Talchin, Arte Público Press (Houston, TX), 2023.
* Bilingüe, Superhéroe / Bilingual, Superhero, Arte Público Press (Houston, TX) , 2024.
* La Fiesta de las Pupusas El Salvador /The Fiesta of the Pupusas El Salvador, Luna’s Press Books (San Francisco, California), 2024.
=== Ajaamachti maya pal sijsiwatket wan tajtakamet: ===
* ''Love Street, Tiki Bob Publishing (San Francisco, CA), 1991.''
* ''Corazón del barrio/Heart of the neighborhood: poems, (San Francisco, CA), 1994.''
* ''En carne propia / Flesh Wounds, Arte Público Press (Houston, TX), 2017''.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
* Wikipedia Jorge Argueta: https://en.wikipedia.org/wiki/Jorge_Argueta
* Librería del Congreso: https://www.loc.gov/item/nb99008716/jorge-argueta/
* Poeta Lauredado: https://www.smcgov.org/ceo/poet-laureate
* Información Jorge Argueta: https://jorgetetlargueta.weebly.com/author-page.html
* Sitio bilingüe Colorin Colorado: https://www.colorincolorado.org/author/jorge-tetl-argueta
* La Hora del Niño El Salvador: https://www.facebook.com/LAHDN/videos/1859046884514931/
* Fundación Biblioteca de los Sueños: https://bibliotecadelossuenos.org/
* Festival Internacional de Poesía Infantil Manyula: https://www.facebook.com/people/Festival-Internacional-de-Poes%C3%ADa-Infantil-Manyula/100063560469922/?locale=es_LA
rqqk1u74yviv308y4xdt55a86lkopit
Jorge Lardé y Larín
0
503
8849
3594
2026-01-30T13:21:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5935398]]
8849
wikitext
text/x-wiki
Jorge Lardé y Larín nesik se tunal se pual majtakti se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (31-12-1920) tik ne techan Santa Ana.
Yaja se tawawasuacasojni,<ref>Historiador (escritor de casos)</ref> tamachtiani wan tawawasuani<ref>Periodista</ref>
== NE ITEKIW ==
[[Taanalis:El salvador inundaciones, incendios, erupciones y terremotos.jpg|thumb|'''El salvador: inundaciones e incendios, erupciones y terremotos''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978)]]
Yaja kichiwki miak ajamachti
* '''El Salvador. Historia de sus pueblos, villas y ciudades''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957)
* '''Toponimia autóctona de El Salvador''', yey tajtakutun<ref>Tres volumenes</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1975- 1977)
* '''El salvador: inundaciones e incendios, erupciones y terremotos''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978)
* '''Origen de la fuerza armada de el salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977)
* '''El salvador: descubrimiento, conquista y colonización''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983) yajini tepuntik amachti techilwi keman tiejkuket ne Españachanej ka Kuskatan
* '''Arce en el proceso de la independencia''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948)
* '''Origen de la villa de la santísima trinidad de Sonsonate''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950)
* '''Orígenes del convento de Santo Domingo de San Salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950)
* '''Paleontología Salvadoreña''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950)
* '''Orígenes del periodismo en el salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950)
* '''Recopilación de leyes relativas a la historia de los municipios de El Salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950)
* '''Geología salvadoreña''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952)
* '''Guía histórica de El Salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952)
* '''El acta de independencia de Centro América''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953)
* '''Himno nacional de El Salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952)
* '''Monografías históricas del departamento de Santa Ana''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955)
* '''Jose simeon Cañas, viroleño ilustre''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956)
* '''Ramón Belloso''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957)
* '''Isidro Menéndez''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958)
* '''La estela de Tazumal''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959)
* '''El grito de La Merced''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960)
* '''Bolívar en El Salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972)
* '''España en El Salvador''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977)
* '''Historia de Centroamerica''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
== NE ICHTAKA ITUNAL ==
Ne inan itukey katka Benigna Larían de Larde yaja se Kuskatanchanej katkawan ne iteku itukey katka Jorge Lardé y Arthés yaja se Franciachanej katka. Ne isiwaw itukey katka María Lilia González yaja se kuskatanchanej katka. Yaja kipia se ipiltzin katka. Ne ipiltzin itukey Jorge Gerardo Lardé González.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Instituto Nacional “General Francisco Menéndez” tik Kuskatan. Yaja kipia kastul se shiwit katka wan pejki tekiti ken se tawawasuani casoj tik El Diario de Hoy.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
[[:es:Jorge_Lardé_y_Larín|Jorge Lardé y Larín - Wikipedia, la enciclopedia libre]]
https://www.elsalvadormipais.com/jorge-larde-y-larin
jyzdtwpwnd00xjxn3w3ny056doeoqvt
Jorge Mario Bergoglio/ francisco
0
504
3603
3602
2026-01-29T23:27:58Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
3602
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Despedida a S.S. Papa Francisco - 25076611276.jpg|thumb|papa francisco]]
== '''Jorge Mario Bergoglio''' '''kaj tiktukeytiat Francisco''' ==
WEY PALEJ FRANCISCO nesik se tunal kashtul ume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti Se pual kashtul se(1936)tik ne techan buenos aires, buenos aires takutun ipal tutakyu tik ne italyu Argentina. Yaja ne palej tatuktiani tik ne tuipan tapual Ume tzunti yey pual chikwasen katka wan ne tatuktiani tik ne techan Vaticano intzalan ne majtakti yey pal ne metzi yey tik ne shiwit yey shikipil majtakti yey(2013) katka
tekitini iwan quimico<ref>trabajador con quimicos</ref>,tamachtiani ne Taketzalis<ref>profesor de lenguaje</ref>, Tanajnawatiani <ref>psicologo</ref>,wey palej o tatuktiani palej katka<ref>papa francisco</ref>
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
]
Yaja kichiwki miak ajamachti<ref>LIBRO O ESCICLICAS O CARTAS</ref>: (listado de libros)
== '''ajamachti pal ne wey palej Francisco''' ==
kimawawasuj<ref>ESCRIBIO</ref> ne majtakti nawi ajamachti:
== ajamachti ==
=== ajamachtki pal ne wey palej ===
* 1982: Jorge Bergoglio, ''Meditaciones para religiosos'', San Miguel, Diego Torres.
* 1987: Jorge Bergoglio, ''Reflexiones sobre la vida apostólica'', San Miguel, Diego Torres.
* 1992: Jorge Bergoglio, ''Reflexiones de esperanza'', Buenos Aires, Universidad del Salvador.
* 1998: Jorge Bergoglio (coord.), ''Diálogos entre Juan Pablo II y Fidel Castro'', Buenos Aires, Ciudad Argentina
* 2003: Jorge Bergoglio, ''Educar: exigencia y pasión'', Buenos Aires, Claretiana.
* 2004: Jorge Bergoglio, ''Ponerse la patria al hombro'', Buenos Aires, Claretiana.
* 2005: Jorge Bergoglio, ''La nación por construir'', Buenos Aires, Claretiana.
* 2006: Jorge Bergoglio, ''Corrupción y pecado'', Buenos Aires, Claretiana.
* 2006: Jorge Bergoglio, ''Sobre la acusación de sí mismo'', Buenos Aires, Claretiana.
* 2007: Jorge Bergoglio, ''El verdadero poder es el servicio'', Buenos Aires, Claretiana.
* 2010: Jorge Bergoglio y Abraham Skorka, ''Sobre el cielo y la tierra'', Buenos Aires, Editorial Sudamericana / Random House Mondadori.
* 2012: Jorge Bergoglio, ''Mente abierta, corazón creyente'', Buenos Aires, Claretiana.
=== ajamachti pal ne wey palej katka ===
* 2013: Carta encíclica ''Lumen fidei'' (''La luz de la fe'').
* 2013: ''Motu proprio'' «''Sobre la competencia de las autoridades judiciales de la Ciudad del Vaticano en materia penal''».
* 2013: ''Motu proprio'' «''Sobre la prevención y el contraste de las actividades de blanqueo, la financiación del terrorismo y la proliferación de armas de destrucción masiva''».
* 2013: Exhortación apostólica ''Evangelii gaudium'' (''La alegría del evangelio'').
* 2015: Carta encíclica ''Laudato si’'' sobre el cuidado del medio ambiente y el cambio climático.
* 2016: El libro ''El nombre de Dios es Misericordia'' es una entrevista con el periodista Andrea Tornielli, acerca de la experiencia de la misericordia en la Iglesia. Fue presentado por Roberto Benigni en el Instituto Patrístico Augustinianum.
* 2016: Exhortación apostólica post-sinodal ''Amoris laetitia'' (''La alegría del amor.'' Sobre el amor en la familia).
* 2016: Constitución apostólica ''Vultum Dei quaerere'' (''La búsqueda del rostro de Dios.'' Sobre la vida contemplativa femenina).
* 2018: Exhortación apostólica ''Gaudete et exsultate'' (''Alegraos y regocijaos.'' Sobre el llamado a la santidad en el mundo actual).
* 2019: Exhortación apostólica post-sinodal ''Christus vivit'' (''Cristo vive.'' Los jóvenes, la fe y el discernimiento vocacional).
* 2019: ''Motu proprio Vos estis lux mundi''.
* 2020: Exhortación apostólica post-sinodal ''Querida Amazonia''.
* 2020: Carta encíclica ''Fratelli tutti'' (''Hermanos todos'', sobre la fraternidad y la amistad social).
* 2022: Constitución apostólica ''Praedicate evangelium.''
* 2022: El libro ''De los pobres al Papa, del Papa al mundo'', que contiene las respuestas del Papa a preguntas realizadas por personas que viven en la calle, en riesgo de exclusión y en situaciones de extrema desigualdad de todo el mundo, llevado a cabo por la Asociación Lázaro.
* 2023: Exhortación apostólica ''Laudate Deum''.
* 2023: Exhortación apostólica ''C’est la confiance'' sobre la confianza del amor misericordioso de Dios.
* 2024: El libro ''Vida: Mi historia a través de la historia'', autobiografía del papa.
* 2024: Carta encíclica ''Dilexit nos'' (''Nos amó'', sobre la devoción al Sagrado Corazón de Jesús).
* 2025: El libro ''Esperanza. La autobiografía'', autobiografía del papa.
* .
=== weyakulinkwikwil<ref>largo metrajes</ref> ===
* ''Historia de un Cura'' (2014). Película basada en la vida del cardenal Jorge Bergoglio desde su juventud hasta su llegada a Roma para el cónclave; dirigida por Alejandro Agresti.
* ''Francisco: El padre Jorge'' (2015). Película que narra la vida del papa desde su juventud hasta el cónclave en el que fue elegido desde la perspectiva de una periodista; dirigida por Beda Docampo Feijóo.
* ''Chiamatemi Francesco'' (2015). Película que se centra en la personalidad del papa y su participación en los eventos de la historia argentina, hasta su elección en el cónclave como autoridad máxima de la Iglesia; dirigida por Daniele Luchetti.
* ''El papa rebelde'' (2016). Película de TV; dirigida por Patrick Reams
* ''El Papa Francisco: un hombre de palabra'' (2018). Película documental producida, coescrita y dirigida por Wim Wenders. Está basada en la vida del papa Francisco, mostrando sus puntos de vista sobre los diferentes temas y cómo los ha afrontado desde su pontificado.
* ''The Two Popes'' (2019). Película que se centra en encuentros imaginarios entre Benedicto XVI y el entonces cardenal Bergoglio, poco antes de la renuncia del primero; producida por Netflix y dirigida por Fernando Meirelles.
* ''Francesco'' (2020). Película documental dirigida por Evgeny Afineevsky.
* ''La Carta: un mensaje para nuestra tierra'' (2022). Película que cuenta la historia de la encíclica Laudato Si' del papa. Se estrenó en YouTube y está dirigida por Nicolas Brown y producida por Off The Fence en colaboración con el Movimiento Laudato Si', una organización católica global sobre cambio climático.
=== Prensa gráfica ===
* ''Il mio papa'' (2014). Revista italiana dedicada a Francisco sobre la actualidad pontificia, propiedad del ex primer ministro Silvio Berlusconi.
=== Series ===
* ''Francisco, El Jesuita'' (2015). Miniserie basada en parte en el libro ''El'' ''jesuita'' de Sergio Rubin y Francesca Ambrogetti, dirigida por Matías Gueilburt.
* ''Llámame Francisco'' (2016). Miniserie basada en la película ''Chiamatemi Francesco''.
*
== '''ujukseuk ajamachti pal ne francisco''' ==
[editar | editar código]
== En la cultura popular ==
=== ajamachti ===
* ''El papa de las Américas'' (Discovery, 2013).
* ''El papa del fin del mundo'' (The History Channel, 2013).
* ''Francisco, un papa entre la gente'' (Rome Reports, 2015).
* ''El Papa Francisco visto por sí mismo'' (Rome Reports, 2016).
* ''¡Sorpresa! El Papa llama a la puerta'' (Rome Reports, 2023).
* ''Amén. Francisco responde'' (Disney+, 2023)
== '''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis: (listado de canciones)''' ==
[editar | editar código]
=== Álbum de música ===
* ''Wake Up! Music Album with His Words and Prayers'' (2015). Lanzado por el sello Believe Digital; contiene discursos de Francisco y música de acompañamiento, incluida música rock.
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
[editar | editar código]
Ne inan itukey katka '''Regina María Sívori''' yaja se poloniachanej katka.
wan ne iteku itukey katka '''Mario José Bergoglio''' Yaja se ´polopiachanej katka.
== '''kipia katka se wey cultura wan kimati Katka ne Tajtaketzalis''' ==
[editar | editar código]
ne italiano, ne piamontés (una lengua que se encuentra en la región norte de Italia), ne portugués, ne ucraniano, ne francés, ne alemán, ne latín wan ne español.
ne wey palej tik ne Pashaluani , yajki <ref>fue</ref> ume pual chikume (47) tutajtalyu<ref>paises</ref>
== '''Yaja mikik''' ==
[editar | editar código]
[editar | editar código]
* Yaja mikik se tunal se pual se ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil se pual makwil 21 de abril de 2025), ipanpa mikik ne itzuntishyu<ref>muerte cerebral</ref> tik ne techan vaticano, vaticano takutun ipal tutalyu tik ne italyu argentinachanej katka .
== '''Ipanpa ini''' ==
[editar | editar código]
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_(papa)
https://www.elonce.com/parana/la-mesa-de-dialogo-interreligioso-realizara-un-homenaje-al-papa-francisco-en-parana.htm
https://www.youtube.com/watch?v=LqFBIfYmXz0
scjttxa8187ai371xcx4mqm7mg7hfl6
Jorge et al
0
505
3610
3609
2026-01-29T23:27:58Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
3609
wikitext
text/x-wiki
== Jorge et al ==
Kaj tiktukeytiat "Jorge et al.". Yaja nesik tik Yucatán se takutun ipal italyu Meshiko se tunal kashtul ume pal ne metztichikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (17/08/1983). Yaja se ujulinkwikilchiwani "Jorge et al."
== Itekiw ==
Yaja tajtaketzalistamachtiani<ref>Maestro de idiomas</ref>[1]. Yaja tajtaketzalismumachtiani <ref>Estudiante de idiomas</ref>[2]wan tajtaketzalistzuntaliani <ref>Linguista</ref>[3]katka. Yaja mumachtij tik ne wey tamachtiluyan Universidad de Guadalajara, Meshiko. Yaja mumachtij ne [http://www.cucsh.udg.mx/licenciaturas/Licenciatura%20en%20Docencia%20del%20Ingl%C3%A9s%20como%20Lengua%20Extranjera Licenciatura del inglés como lengua extranjera] wan yaja mumachtij ne [https://www.udg.mx/es/oferta-academica/posgrados/maestrias/maestria-en-lingueistica-aplicada Maestría tik Lingüística Aplicada]. Yaja kinchiwa se tesis pal Maestría "Paisaje Lingüístico del Maya Yucateco en Mérida Yucatán". Yaja mumachtij (wan taketza) ne tajtaketzalis kastiya, ne tajtaketzalis maya yucateco, ne tajtaketzalis francés, ne tajtaketzalis alemán, ne tajtaketzalis portugués, ne tajtaketzalis italiano, ne tajtaketzalis chino mandarín, ne tajtaketzalis japonés, ne tajtaketzalis neerlandés, ne tajtaketzalis gallego, ne tajtaketzalis croata, ne tajtaketzalis ruso, ne tajtaketzalis kaqchikel, ne tajtaketzalis mam, ne tajtaketzalis purepecha, ne tajtaketzalis triqui, ne tajtaketzalis árabe, ne tajtaketzalis totonaco, ne tajtaketzalis polaco, ne tajtaketzalis indonesio, ne tajtaketzalis mixteco de peñoles, ne tajtaketzalis zapoteco pal Yagabila, ne tajtaketzalis náhuatl de la Huasteca, ne tajtaketzalis coreano, ne tajtaketzalis nawat, ne tajtaketzalis náhuatl de Guerrero, ne tajtaketzalis noruego, ne tajtaketzalis sueco, ne tajtaketzalis finés, ne tajtaketzalis húngaro, ne tajtaketzalis tseltal, ne tajtaketzalis inglés, ne tajtaketzalis wixarika, ne tajtaketzalis latin wan ne tajtaketzalis tsotsil. Wan yaja tekiti inwan ne tamachtiani Dr. Gerald Mugford pal ne taketzatatemualis “Face & phatic in EFL. El discurso en el aula” pal wey temachtiluyan Universidad de Guadalajara, Meshiko.
== Itunal ichtaka ==
Ne iteku itukey katka Jorge wan ne inan itukey María. Tesu kipia isiwaw wan tesu kipia ipijpipil. Se iipan inoya taketza nahuatl wan ukse iipan inoya taketza purepecha.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://www.udg.mx/es/oferta-academica/posgrados/maestrias/maestria-en-lingueistica-aplicada
http://www.cucsh.udg.mx/licenciaturas/Licenciatura%20en%20Docencia%20del%20Ingl%C3%A9s%20como%20Lengua%20Extranjera
41xi7bf4gfflkngmsmq90g6hhpdxmjy
Jorge et al.
0
506
3614
3613
2026-01-29T23:27:58Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3613
wikitext
text/x-wiki
== '''Jorge et al''' ==
Kaj tiktukeytiat "Jorge et al.". Yaja nesik tik Yucatán se takutun ipal italyu Meshiko se tunal kashtul ume pal ne metztichikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (17/08/1983). Yaja se ujulinkuikuichiwani "Jorge et al."
== '''Itekiw''' ==
Yaja tajtaketzalistamachtiani<ref>Maestro de idiomas</ref>. Yaja tajtaketzalismumachtiani <ref>Estudiante de idiomas</ref>wan tajtaketzalistzuntaliani <ref>Linguista</ref>katka. Yaja mumachtij tik ne wey tamachtiluyan Universidad de Guadalajara, Meshiko. Yaja mumachtij ne ''[https://www.udg.mx/es/oferta-academica/posgrados/maestrias/maestria-en-lingueistica-aplicada Licenciatura del inglés como lengua extranjera]'' wan yaja mumachtij ne Maestría tik [http://www.cucsh.udg.mx/licenciaturas/Licenciatura%20en%20Docencia%20del%20Ingl%C3%A9s%20como%20Lengua%20Extranjera Lingüística Aplicada]. Yaja kinchiwa se tesis pal Maestría "''Paisaje Lingüístico del Maya Yucateco en Mérida Yucatán''". Yaja mumachtij (wan taketza) ne tajtaketzalis kastiya, ne tajtaketzalis maya yucateco, ne tajtaketzalis francés, ne tajtaketzalis alemán, ne tajtaketzalis portugués, ne tajtaketzalis italiano, ne tajtaketzalis chino mandarín, ne tajtaketzalis japonés, ne tajtaketzalis neerlandés, ne tajtaketzalis gallego, ne tajtaketzalis croata, ne tajtaketzalis ruso, ne tajtaketzalis kaqchikel, ne tajtaketzalis mam, ne tajtaketzalis purepecha, ne tajtaketzalis triqui, ne tajtaketzalis árabe, ne tajtaketzalis totonaco, ne tajtaketzalis polaco, ne tajtaketzalis indonesio, ne tajtaketzalis mixteco de peñoles, ne tajtaketzalis zapoteco pal Yagabila, ne tajtaketzalis náhuatl de la Huasteca, ne tajtaketzalis coreano, ne tajtaketzalis nawat, ne tajtaketzalis náhuatl de Guerrero, ne tajtaketzalis noruego, ne tajtaketzalis sueco, ne tajtaketzalis finés, ne tajtaketzalis húngaro, ne tajtaketzalis tseltal, ne tajtaketzalis inglés, ne tajtaketzalis wixarika, ne tajtaketzalis latin wan ne tajtaketzalis tsotsil. Wan yaja tekiti inwan ne tamachtiani ''Dr. Gerald Mugford'' pal ne taketzatatemualis “Face & phatic in EFL. El discurso en el aula” pal wey temachtiluyan Universidad de Guadalajara, Meshiko.
== '''Itunal ichtaka''' ==
Ne iteku itukey katka Jorge wan ne inan itukey María. Tesu kipia isiwaw wan tesu kipia ipijpipil. Se iipan inoya taketza nahuatl wan ukse iipan inoya taketza purepecha.
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
<nowiki>https://www.youtube.com/@jorgeetal</nowiki>
<nowiki>https://www.udg.mx/es/oferta-academica/posgrados/maestrias/maestria-en-lingueistica-aplicada</nowiki>
<nowiki>http://www.cucsh.udg.mx/licenciaturas/Licenciatura%20en%20Docencia%20del%20Ingl%C3%A9s%20como%20Lengua%20Extranjera</nowiki>
7mb7nkrzhq6tg0obf6v13skepypcdcs
Jose Castellanos Contreras
0
507
8850
3631
2026-01-30T13:21:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q325240]]
8850
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:José Arturo Castellanos Diplomat and Human Rights leader of El Salvador.jpg|thumb|José Arturo Castellanos Contreras]]
'''[[:he:חוסה_קסטיינוס_קונטררס|José Arturo Castellanos Contreras]]'''<ref>Jose Arturo Castellanos Contreras</ref> nesik tunal se pual yey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti yey. Castellanos mikik se tunal kashtul yey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1893 – 1977). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:San_Vicente,_El_Salvador|San Vincente]]<ref>San Vicente</ref> ka tal [[:en:El_Salvador|Kuskatan]]<ref>Kuskatan: El Salvador</ref>
Yaja katka se ne Wey Tajpiani tik Kuskatan. Nusan, Castellanos katka se ne Tatuktiani Kuskantanchanej tik ne wey techan [[:es:Ginebra|Ginebra]] <ref>Ginebra</ref>tik ne ume wey tasumalis tal.
Yaja kichiwki iwan [[:en:George_Mantello|György Mandl]]<ref>György Mandl / George Mantello</ref> kaj nesik tik techan [[:en:Transylvania|Transilvania]] wan yaja katka judío-romaniachanej wan se tinamakani.
Castellanos kinmakak ajamat kuskatanchanejket ka ume pual shikipil tujtuknew judío-europechanejket. Yejemet kinana katka inwan ne [[:es:Nazismo|Najnazi]]<ref>Nazi</ref>.
== NE UME WEY TASUMALIS TAL ==
=== Ne Itekiw Iwan György Mandl ===
[[Taanalis:George Mantello.jpg|thumb|György Mandl / George Mantello]]
Mandl weli katka kiski ne ajamat pal kuskatanchanejket ika Castellanos kilwia katka yaja weliskia kichiwaskia. Ne Najnazi te weliket kiwikat Mandl iwan imiekawan ka [[:es:Auschwitz|Auschwitz]] <ref>Auschwitz</ref>ika ne ajamat pal kuskatanchanejket kinanat katka.
1,100,000 judio-europeochanejket kimikiket tik Aushwitz ika ne Najnazi kinmiktiat katka.
Mandl kichiwki majtakti yey shikipil ajamat pal kuskatanchanejket. Yaja kinmakak ka judío-bulgariachanejket, judío-checoslovakiachanejket, judío-hungriachanejket, judío-poloniachanejket, wan judío-romaniachanejket.
Keman Mandl kimanamiki katka iamat pal kuskatanchanej, yaja kipata katka itukey wan itzuntukey ka George Mantello.
=== Ukseuk Itekiw ===
Castellanos iwan ne Wey Tapalewiani [[:es:José_Gustavo_Guerrero|José Gustavo Guerrero]]<ref>José Gustavo Guerrero</ref> (nusan kuskatanchanej) kichiwket ukseuk ajamat pal kuskatanchanejket.
[[Taanalis:José Gustavo Guerrero in Geneva, Switzerland.jpg|thumb|José Gustavo Guerrero]]
Yaja inwan Mandl, Guerrero kinhanat katka ume pual majtakti shikipil intujtunal.
== WEY TAKULIS ==
Castellanos kimanamiki katka wey takulis pal itekiw nemanha yaja mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977).
* Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995), Tatuktiani Bill Clinton pal Estados Unidos kikimakak katka wey takulis.
* Tik ne shiwit se shikipil chiknawi kashtul nawi (1999) ne wey techan [[:es:Jerusalén|Jerusalén]] <ref>Jerusalen</ref> tik [[:he:ישראל|Israel]] <ref>Israel</ref>kikimakak katka wey takulis ka Castellanos ishwiyu itukey, Guadalupe Diaz de Razeghi, keman ne wey techan kichiwki ne ujti El Salvador (Kuskatan) tik ne kajkal [[:en:Givat_Massuah|Givat Massuah]]<ref>Givat Massuah</ref>.
* Tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010), ne Yad Vashem kitalia katka ne itukey Castellanos tik [[:es:Justos_entre_las_Naciones|Justo entre las Naciones]]<ref>Justo entre las Naciones</ref>. Ne judío-kuskatanchanjket tiktajtanit katka ka ne [[:es:Gobierno_y_política_de_Israel|Wey Kalpuli ka Israel]]<ref>Wey Kapuli ka Israel</ref>.
* Ne ukseuk ijishwiyu Castellanos intukey Alvaro Castellanos wan Boris Castellanos kichiwket se weyak ulinkwikwil itukey: “The Rescue: A Live Film Concert”.
== IPANPA ITUNAL ICHTAKA ==
[[Taanalis:El Salvador Street - Jerusalem, Israel by Valery Santillana.jpg|thumb|Ne ujti El Salvador (Kuskatan) tik Israel]]
Castellanos munamiktij iwan Maria Schürmann. Yaja katka suisachanej. Castellanos kipia katka ume iujukichpíltzin intukey Paul Andrée wan Jose Arturo Castellanos.
== IPANPA UNI ==
1p8wsvnpoqye1sqsrqchnp7mvh36hzx
Jose Napoleon Duarte
0
508
8851
3666
2026-01-30T13:21:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q360283]]
8851
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:José Napoleón Duarte 1987c.jpg|thumb|Presidente Jose Napoleon Duarte]]
[[Taanalis:Hospital Nacional de Niños Benjamin Bloom.jpg|thumb|Hospital de Niños Benjamin Bloom]]
[[Jose Napoleon Duarte|Jose]] Napoleon Duarte Fuentes, kaj tiktukeytiat Napoleon Duarte.
Yaja nesik tik ne techan Kuskatan se tunal se pual yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925) katka.
Wan mikik se tunal se pual yey metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti katka(1990)
[[Taanalis:Parroquia María Auxiliadora El Salvador.jpg|thumb|Iglesia Maria Auxiliadora]]
Yaja se kalchiwani, tatuktiani pal ne techan Kuskatan, tatuktiani pal ne tutalyu jKuskatan, tamachtiani, Wan mutaluani. yaja igustuj takwi kwilua katka. Yaja ne wey muujunlintia
== NE ITUKAL ICHTAKA ==
Ne inan itukey katka Amelia Fuentes de Duarte, yaja se Kuskatanchanej Wan iteku katka José Jesús Duarte yaja se Kuskatanchanej katka. Yaja munamiktij katka iwan Inés Duran de Duarte katka. Yaja kipia katka chikwasen ipijpipil, José Napoleon, Inés Guadalupe, José Alejandro, Maria Eugenia, Maria Elena, Wan Ana Lorena.
Yaja ne mumachtiani katka tik ne Liceo Salvadoreño, nemanha tik ne Universidad de Notre Dame tik ne Estados Unidos kanha taksaya kalchiwani.
Yaja se tamachtiani tik ne Facultad de Ingeniería, tik ne La Universidad de El Salvador. Tamachtiani ne tajtapual tik ne Escuela Militar Capitán General Gerardo Barrios.
Tatuktiani ne tik Centro Simón Bolívar, Caracas, Venezuela.
Yaja mumachtiani katka tik Ciencias Políticas ne tik wey tamachtiluyan tik Europa, Economía Política, Ideología Política, Administración Municipal, Postgrado Tik kalchinawi Estructural.Yaja mumachtiani katka Ciencias Politicas ne tik tamachtiluyan tik Europa, Economia Politica, Ideologia politica, Administracion municipal, postgrado pal ne kalchinawi Estructural.
Ne Yultuk yaja kichiwki katka tik Partidoj Democrata Cristiano (PDC) yaja katka tawawasuani tik PDC. Ejku yaja katka tatuktiani tik ne techan tik Kuskatan tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi shiwit (1964) ka muchiwa tatuktiani se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) katka.
Yaja kichiwki katka ka Programaj Kipalewiat insel kuskatanchanej, Accion Comunitaria wan musenputzuat ka nujme Kuskatan. Pal ne elecciones ka se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972) pal miwika ka UNO Union nacional Opositora, PDC, Movimiento Revolucionario Nacionlista wan tik Union Democrata Nacionalista.
[[Taanalis:Catedral Metropolitana de San Salvador, El Salvador.jpg|thumb|Catedral Metropolitana de San Salvador,]]
Melka Duarte l katka ka justicia social wan tik democracia. Duarte tesu kipuluj katka ne votacion kichiwket ka Coronel Arturo Armando Molina pal ne PCN wey tatuktiani tik Kuskatan. Duarte yawi '''kimaitzkia''' katka pal ne '''tajtajpianikan''' kaj Fuerza Armada. Iwan muujulintia iikniwantatewani wan Duarte kineki reeleccion. '''Yaja katka sujsul kisuma katka wan ne kikutuket yey imapipil pal ne imey, yaja yawi katka kiishtia se iish katka ne kukuyani ne tajtajpianikan kinekit kimiktiat katka.'''
Padiush kaj ne chajchakukanTatuktiani Papa Pablo VI, kaj katka tamachtiani wan tatuktiani Tik Notre Dame Padre Herbur, tatuktiani Nixon ka Estados Unidos, tatuktiani De la Um de Terry tik Peru, tatuktiani Caldera tik Venezuela.
Duarte kukuyani ne kimakishtia katka tik Kwatemala wan nemanha tik Venezuela kan ne techan ne' katka chikwey shiwit katka. Yawi itukey katka tatuktiani ka Union Mundial Democrata Cristiana wan nemanha tatuktiani tik Organizacion Democrata Cristiana tik America. Ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti chiknawi (1979) kishtia katka ne General Carlos Humberto Romero, tajpiani ne tunal kashtul majtakti metzti . Yaja kikwepiliat katka wan yawi katka sejseki tuiikniwan kichayuk. Yaja yawi katka tuktiani tik Relaciones Exteriores nemanha kalaki achtu Junta Revolucionaria de Gobierno tik se tunal majtakti yey , majtakti ume metzti, ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980).
Yaja yawi katka yujyultajtaketza iwan kiajkwa ka democracia pal ne kipalewia ka Frente Democratico Nacionalista (FDR) wan Ka Frente Farabundo Marti Para la Liberacion Nacional (FMLN). Yaja yawi katka kimaka ne tik gobierno pal ne Alvaro Magaña tik se shikipil chiknawi tzunti na pual ume (1982). Yaja se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1983) ne tuijikniwan kitatijket ken ne tatuktiani tik ne iyultu. Melka tesu kipulua taketza katka ukse kikwepa. Kipalewia gobierno tik Estados Unidos ika ka guerrilla pal ne FMLN wan tzajtzayanik tik Derechos Humanos ne tajpiani . Melka yajket anticomunista kitajtaketzaliat tesu yek ka Estados Unidos kipalewiat regimenes itajpiani ka America Latina tik Estados Unidos ka se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984) nusan kipalewia. Yaja. Melka pal ne uksenpa tatuktiani Reagan kimaka katka kipalewia ka Duarte ika kiajajsi ka Fuerza Armada iwan ne guerrilla kaj ne FMLN.
Ne tunal majtaktik se metzti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (10/2/ 1985) ne FMLN kichiwkiket kaj ne siwapiltzin tik Duarte, Maria Ines tesu kiajkawat katka ma yaja yawi ika kiane kitemuat nejmachnemilis.
kaj ne majtakti metzti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (10/1985) Ines Guadalupe yawki
'''5/1984) tesu muisnamejn''' ''',''' '''kitalia tatuktiani neson wan ukseku.ptunal chikwasen metzti se shikipil chiknawin tzunti nawi pual nawi (1/6/1984) kipalewiat kaj ne tik Estados Unidos. melka kisuma iwan guerrillapal ne FMLN muyulsewia kiseliat tik derechos Humanos ina kichiwket tajpiani. Melka Duarte nemi katka anticomunista , tik ne tunal chkwey metzti majtakti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984) tik tatuktiani Duarte ankiilwiat kitanutza iwan guerrilla kaj ne FMLN tik ne ONU talul ne guerrilla nemi yek katka.'''
'''Por Decreto Legislativo kina “cuna de la paz” , tik ne techan La Palma, tik Chalatenango, se tunal se pual makwil metztimakwil se shikipil chiknawi tzunti nawipual chikwasen (1986) ujuksenpa yawi Esquipulas kaj ne makwil tatuktianitik Centroamerica wan kichiwket Ne Parlamento Centroamericano. ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) Duarte kimetz ichtekilia kisiwapiltzin . Kaj ne kumatilua shikpata kimakistia Ines Guadalupe. Padiush pal ne Monseñor Arturo Rivera y Damas Arzobispo tik ne techan Kuskatan, tatuktiani wan tamachtiani tik Universidad Centroamericana UCA Ignacio Ellacuria,pal ne tatuktiani Bush. Pal ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (1988)Duarte kikukuyan'''
ken '''mikik'''
Duarte mikik katka tik Kuskatan ne tunal se pual yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (23/2/1990), ipanpa '''ne cancer kaj ne iijtu. K'''italpachuat yaja katka kan nemit ne shajshaput ne "Jardines del Recuerdo" tik Kuskatan.
'''NE kichiwki'''
-Iglesia María Auxiliadora (Don Rua)
- Liceo Salvadoreño
- La Cafetalera
- Banco Hipotecario
- Hospital Bloom
- La Catedral de San Salvador
- Cuerpo de Bomberos de El Salvador
- Patronato antituberculosis de El Salvador
- Club 20-30 a nivel Centroamericano
- Consejo Interamericano Scout
- La Sociedad Ingenieros de El Salvador
- La camara e Industria de la Construccion
'''IJIPIKA:'''
[[ JOSE NAPOLEON DUARTE]]
[[:es:José_Napoleón_Duarte#Presidencia_(1984-1989)|https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Napole%C3%B3n_Duarte#Presidencia_(1984-1989]]
https://es.wikipedia.org/wiki/Partido_Dem%C3%B3crata_Cristiano_(El_Salvador)
https://es.wikipedia.org/wiki/Elecci%C3%B3n_presidencial_de_El_Salvador_de_1984
1g17j2cdemag2gw4kztavpln7kqe2lh
Josemaría Escrivá de Balaguer
0
509
8852
3669
2026-01-30T13:21:54Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q186807]]
8852
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Josemaría_Escrivá_de_Balaguer|Josemaría Escrivá de Balaguer]] nesik se tunal chiknawi pal ne metzti metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume<ref>Mil novecientos dos</ref> (1902) tik ne techan Barbastro, Huesca takutun ipal tutakyu tik ne italyu España.
[[Taanalis:Josemaria Escriva.jpg|thumb|Josemaría Escrivá de Balaguer]]
Yaja se wey pale katka. Yaja chiwa [[:en:Opus_Dei|Opus Dei]] tik ne shiwit [https://www.aciprensa.com/recurso/3321/biografia-de-san-josemaria-escriva-de-balaguer se shikipil chiknawi se pual chikume].
== NE ITEKIW: TAY KICHIWKI? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
* Santo Rosario
* Camino
* La Abadesa de las Huelgas
* Es Cristo que pasa
* Vía Crucis
* Surco
* Amar a la Iglesia
* Forja
Kimakaket miak tajtakulis ken:
* Marquesado de Peralta
* Doctor honoris causa de la Universidad de Zaragoza
* Hijo predilecto de Barbastro
* Hijo adoptivo de Barcelona
* Hijo adoptivo de Pamplona
* Gran cruz de San Raimundo de Peñafort
* Gran cruz de la Orden de Alfonso X el Sabio
* Caballero gran cruz de la Orden de Isabel la Católica
* Caballero gran cruz de la Orden de Carlos III
* Gran cruz de la Orden Civil de la Beneficencia, itachishka istak
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka María Dolores Albás yaja se Españachanej katka.
wan ne iteku itukey katka José Escrivá. Yaja se Españachanej katka.
Yaja tekitki ken se tanamakani kwajkwachti tapepechujtuk tik Barbastro tik ne italyu España.
== Ken mikik? ==
Yaja mikik se tunal se pual chikwasen pal ne metzti metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi yey pual kashtul (1975), ipanpa tamik iijiu tik Roma takutun ipal tutakyu tik ne italyu Italia.
== Ipanpa ini ==
Se shikipil chiknawi tzunti ume<ref>Mil novecientos dos (1902)</ref>
Pale<ref>Nombre que se le da a los sacerdotes</ref>
Tanamakani kwajkwachti tapepechujtuk<ref>Comerciante de ropa bordada</ref>
== Ijilpika ==
<nowiki>https://www.aciprensa.com/recurso/3321/biografia-de-san-josemaria-escriva-de-balaguer</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Josemar%C3%ADa_Escriv%C3%A1_de_Balaguer</nowiki>
<nowiki>https://opusdei.org/es/article/jose-escriva-padre-san-josemaria/</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Opus_Dei</nowiki>
ktvo8djnxpy2jmynb7lwv3x23f7uzlc
Joseph Alois Ratzinger/Benedicto XVI
0
510
3678
3677
2026-01-29T23:28:03Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
3677
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Benedicto XVI, 2011.jpg|thumb|papa benedicto xvI]]
== Joseph Alois Ratzinger kaj tiktukeytiat Benedicto XVI ==
WEY PALEJ Benedicto XVI<ref>papa benedicto XVI</ref> nesik se tunal kashtul se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti Se pual chikume(1927)tik ne techan marktl am inn, marktl am inn takutun ipal tutakyu tik ne italyu Alemania.
Yaja ne palej tatuktiani tik ne tuipan tapual Ume tzunti yey pual makwil katka wan ne tatuktiani tik ne techan Vaticano intzalan ne kashtul nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit yey shikipil makwil(2005) wan tea kinekik tekiti ka né wey pale<ref>renuncio al papado</ref> tik ne se pual chikwey pal ne metzti ume tik ne shiwit yey shikipil majtakti yey(2013)
kitukeytia<ref>nombrado</ref> palej tik achtu takutun<ref>sacerdote en primer grado (diacono)</ref> tik ne tanestuk se pual chiknawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) katka
kitukeytia palej tik ne ume takutun<ref>sacerdote en segundo grado (presbitero)</ref> tik ne tanestuk se pual chiknawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) katka
kitukeytia palej tik ne yey takutun<ref>sacerdote en tercer grado (obispo)</ref> tik ne tanestuk se pual chikwey pal ne metzti makwil ume tik ne shiwit se shikipil choknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977) katka
wan yaja palej tik ne yey takutun kitukeytia palej tik ne nawi takutun<ref>cardenal</ref> pal kinajnawati wan tiktukeytia pal ne yankwik wey palej o palej tatuktiani<ref>nuevo papa</ref> tik ne tanestuk se pual chikume pal ne metzti chikwasen ume tik ne shiwit se shikipil choknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977) katka
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:<ref>libro o carta enciclica</ref>
== ajamachti pal ne BENEDICTO XVI ==
kimawawasuj<ref>Escribio</ref> yey amachti:
·''Deus Caritas Est''( 25 /12 /2005)
· ''Spe Salvi'' (30/11/2007)
· ''Caritas in Veritate''(28 /06/2009)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka '''Maria Rieger'''. yaja se Alemaniachanej katka.
wan ne iteku itukey katka '''Joseph Ratzinger''' Yaja se Alemaniachanej katka.
== kipia katka se wey cultura wan kimati Katka ne Tajtaketzalis ==
ne italiano, ne francés, ne alemán, ne inglés, ne español, ne portugués, ne ucraniano, ne piamontes, ne griego, ne hebreo, ne latin
ne wey palej tik ne Pashaluani , yajki se tzunti se pual chiknawi (129) tutajtalyu
== Yaja mikik ==
[editar | editar código]
* Yaja mikik se tunal se pual majtakti se ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (31 de diciembre de 2022), ipanpa Kukulis pal tea welik ijiumiki<ref>paro respiratorio</ref> tik ne techan vaticano, vaticano takutun ipal tutalyu tik ne italyu poloniachanej katka .
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Benedicto_XVI
https://www.google.com/search?q=im%C3%A1genes+del+papa+benedicto+16&oq=imagenes+del+papa+benedic&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgCEAAYgAQyBggAEEUYOTIMCAEQABgUGIcCGIAEMgcIAhAAGIAEMggIAxAAGBYYHjIICAQQABgWGB4yBwgFEAAY7wUyCggGEAAYgAQYogQyBwgHEAAY7wXSAQkxMzM0N2owajeoAgiwAgHxBV7UsMd6dh04&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://www.gettyimages.es/search/2/image?phrase=papa+benedicto+xvi
e15jxmzxvggvhb4v0nlf3k8xmpabbym
Joseph Franklin Rutherford
0
511
8853
3682
2026-01-30T13:21:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q334839]]
8853
wikitext
text/x-wiki
== Joseph Franklin Rutherford ==
Kaj tiktukeytiat Joseph Franklin Rutherford, yaja nesik tik Versailles, Missouri , Estados Unidos ne tunal chikwey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit , ne shikipil kashtul yey tzunti yey pual chiknawi ( 08/11/1869), wan mikit tik San Diego , California ,Estados Unidos ne tunal chikwey pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (08/01/1942).
ITEKIW
Yaja se tiktukeytiat tapalewiani<ref>abogado</ref> Rutherford , yaja se American tapalewiani wan ne ume tatuktiani ne Watch Tower Bible and Tract Society katka.
Rutherford se wey tapalewaini tik ne chikwey wan majtakti nawi Judicial District of Missouri ne shikipil kashtul yey chiknawi pual makwil (1895).
Rutherford pejki kitawawasuj<ref>escritor</ref> tik ne wey pichawak amachti Leyes de Missouri ( Laws of Missouri) pal ne se shikipil kashtul yey chiknawi pual makwil (1895).
The Harp of God pal ne Watch Tower Bible and Tract Society , se shikipil chiknawi tzunti pual se (1921) wan sujsul
ITUNAL ICHTAKA
Ne iteku itukey Mary Malcolm Fetzer Ka Boonville, Missouri, ne tunal majtakti ume yey pual se shikipil kashtul yey chiknawi pual se (1981). Yejemet ingustuj ne Biblia mumachtiamet movement.
IPANPA INI
<references />
IJILPIKA
https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Franklin_Rutherford
[[Taanalis:Joseph Franklin Rutherford 2.jpg|thumb|Joseph Franklin Rutherford]]
https://www.jw.org/es/biblioteca/libros/Los-testigos-de-Jehov%C3%A1-efect%C3%BAan-unidamente-la-voluntad-de-Dios-por-todo-el-mundo/Jehov%C3%A1-re%C3%BAne-y-equipa-a-su-pueblo-para-la-obra/
4z0576gefh13mi6rjn328ng1xazaulc
Josh Johnson (Tapakiltiani)
0
512
8854
3694
2026-01-30T13:21:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q61697670]]
8854
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Trevor Noah 2019-02-01 - Josh Johnson (33189794718).jpg|thumb|Josh Johnson]]
[[:en:Josh_Johnson_(comedian)|Josh Johnson]]<ref>Josh Johnson</ref> EstadosUnidoschanej, yaja se tapakiltiani wan se tawawasuani. Yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakiti (1990). Johnson pejki kiwawasu katka tajtapakiltis pal ne tailwitilis itukey “[[:en:The_Daily_Show|The Daily Show]]<ref>The Daily Show</ref>” tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017). Yaja kiwawasu wan kisa katka tik ne taiwitilis itukey “[[:en:The_Tonight_Show_Starring_Jimmy_Fallon|The Tonight Show Starring Jimmy Fallon]]<ref>The Tonight Show Starring Jimmy Fallon</ref>". Tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2017), ukse tapakiltiani itukey [[:en:Trevor_Noah|Trevor Noah]]<ref>Trevor Noah</ref> kipia katka se taketza yajasan itukey “Loud and Clear”. Noah wan Johnson yajki ka miak wey tejtechan. Tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2017), tik ne "[https://nycomedyfestival.com/ New York Comedy Festival]<ref>New York Comedy Festival</ref>", ne tiujikniwan inat katka Johnson se wey tapakiltiani ika yaja kipakiltia sujsul katka ne tiujikniwan.
== '''KWAK YAJA CHIKITIK KATKA''' ==
Johson nesik tik ne techan [[:en:Alexandria,_Louisiana|Alexandria]]<ref>Alexandria, Louisiana</ref>, [[:en:Louisiana|Louisiana]]<ref>Louisiana</ref>, [[:en:United_States|Estados Unidos]]<ref>Estados Unidos</ref>. Yaja mumachtia tik ne wey tamachtiluyan, “Centennary College” tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume (2012).
Melka ichan Johnson katka techan [[:en:Chicago|Chicago]]<ref>Chicago</ref>, an ichan techan [[:en:New_York_City|New York City]]<ref>New York City</ref>.
== '''NE ITEKIW''' ==
Johnson kisa katka pal ne achtu tik ne tamachtilis wan tik ne tailwitilis “The Tonight Show Starring Jimmy Fallon”. Yaja pejki tikiti katka tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017) pal “The Daily Show”.
Tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024), Johnson kisa katka pal ne achtu ken se tajtaniliani tapakiltiani tik ne “The Daily Show”.
== '''NE ITAJTAKETZA YAJASAN''' ==
=== Catfishing the KKK (2017) ===
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume, ne achtu taketza yajasan tajku horaj, wan 12,000,000 ne tuijikniwan kitat katka tik [[:en:YouTube|YouTube]]<ref>YouTube</ref>.
=== #(Hashtag) (2021) ===
Tik ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual se, Johnson kisa katka tik “Comedy Central[https://en.wikipedia.org/wiki/Comedy_Central]<ref>Comedy Central</ref>”. yaja taketza yajasan katka se horaj. Ne tuijikniwan sujsul ingustujt katka ne taketza yajasan. Ne pichawak amachti itukey “[[:en:Vulture_(website)|Vulture]]<ref>Vulture Magazine</ref>” kimawawasua katka ipal Johnson itaketza yajasan. Yejemet kimawawasuat katka Johnson se wey tapakiltiani pal ne shiwit ume shikipil se pual se.
=== Elusive (2021) ===
Tik ne shiwit se pual shikipil se pual se, Johson wan Mike Relm kichiwat katka se yawaltakwikalis tajtakwikalis itaketza yajasan.
=== Up Here Killing Myself (2023) ===
Tik ne shiwit ume shikipil se pual yey, keman yaja kipia ume kan taketza yajasan se horaj nusan, wan kisa katka tik ne metzti ume tik iuj itukey “[[:en:Peacock_(streaming_service)|Peacock]]<ref>Peacock Streaming Services</ref>”.
== '''NE ITEKIW IWAN IIJIU''' ==
[[Taanalis:Kiff logo.webp|thumb|Ne taiwitilis "Kiff"]]
Ne ikwikwil pal ne tepustachialis taiwitilis itukey « [[:en:Kiff_(TV_series)|Kiff]] <ref>Disney's Kiff</ref>», kipia se tuchti itukey, “Harry Buns”. Johnson kichiwa ne iijiu ka tuchti.
== IPANPA UNI ==
<references />
63zpjz8wtv7z31prn08un2xbj5i7pn6
Josh Peck
0
513
8855
3700
2026-01-30T13:21:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q311779]]
8855
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Josh Peck 2022.jpg|thumb|Josh Peck]]
== Josh Peck ==
Kaj tiktukeytiat “Joshua Michael Peck”. Yaja nesik tik New York se takutun ipal italyu Estados Unidos se tunal majtakti pal ne metzti majtakti<ref>noviembre</ref> se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (10/11/1986) wan teuk mikik. Yaja se ujulinkwikilchiwani <ref>youtuber</ref>“[https://www.youtube.com/c/joshpeck Josh Peck]”.
== Itekiw ==
Yaja tekiti katka iwan Nickelodeon tik The Amanda Show (intzalan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi/1999 wan ume shikipil ume/2002), Drake & Josh (intzalan ume shikipil nawi/2004 wan ume shikipil chikume/2007), nek ne weyak Ulinkwikwil (película) Max Keeble’s Big Move (ume shikipil se 2001), Spun (ume shikipil ume/2002), Drillbit Taylor (ume shikipil chikwey/2008), What Goes Up (ume shikipil chiknawi/2009), Red Dawn (um shikipil majtakti ume/2012), The Timber (ume shikipil kashtul/2015), Chronically Metropolitan (ume shikipil kashtul se/2016) and Oppenheimer (se pual yey/2023)
Tesu kimakaket majtakti takulis.
== Itunal ichtaka ==
Ne inan itukey [https://www.reddit.com/r/nickelodeon/-comments/1bndduh/is_josh_pecks_father_brian_peck/ Barbara Peck].
Yaja kipia ume ipijpipil. Ne isiwaw itukey [https://www.imdb.com/es/name/nm1269675/ Paige O’Brien].
Munamiktijket<ref>se casaron</ref> tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume/2017.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
<nowiki>https://www.youtube.com/c/joshpeck</nowiki>
<nowiki>https://www.reddit.com/r/nickelodeon/-comments/1bndduh/is_josh_pecks_father_brian_peck/</nowiki>
Paige O'Brien - IMDb
lwnwq1ghn2rz8s6b1iuil9x5fbkgpuy
Josh Sundquist
0
514
3702
3701
2026-01-29T23:28:04Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3701
wikitext
text/x-wiki
Joshua Lee Sundquist kaj tiktukeytiat Josh Sundquist nesik tik ne techan Charlottesville, Virginia, se takutun ipal Estados Unidos, se tunal chikwasen pal ne metzti chikwey tzunti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984).
Yaja tamawawasuani, takwikani wan mawiltiani.
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne inan itukey katka Linda Hill Sundquist, yaja tamachtiani wan ne iteku itukey katka Paul D. Sundquist, yaja tapuani. Ne inan kipiak yey ipilawan.
Keman Josh kipiak chiknawi shiwit, yaja sujsul kukuya. Yaja kipiak ne kukulis tik ne iujmiyu tik ne imetzkuyu. Josh nemi pal yawi ka kaltapajtiani pal kiuni pajti, yaja yawi se shiwit. Ne imetzkuyu sujsul kukuyak yajika ne tapajtinani kikutuna ne imetzkuyu Josh. Kwak yaja yajtuya ka kaltapajtiani, yaja mumachtij ken nejnentia ka ijpak ne sesek ichkat.
== Ijilpika: ==
https://joshsundquist.com/about
https://thecinemaholic.com/where-are-josh-sundquists-parents-and-siblings-now/
https://en.wikipedia.org/wiki/Josh_Sundquist
m5cw0yusumfik42arpwcpo67vld4vsd
José Alex Chávez Sánchez
0
515
3709
3708
2026-01-29T23:28:05Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
3708
wikitext
text/x-wiki
== José Alex Chávez Sánchez ==
[[Taanalis:El Aleph.jpg|thumb]]
[https://www.elalephartist.com/bio.html José Alex Chávez Sánchez] kaj tiktukeytiat [https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/cultura-club-salvadoreno-apuesta-talento-nacional-muestra-arte-realidades-suenos/1157108/2024/ El Aleph]<ref>Nombre artístico del pintor. </ref>.
Yaja ichan nemi tik ne wey techan Kuskatan, wan Yaja shiwitz ka Quelepa<ref>Distrito de nacimiento del pintor. </ref>, San Miguel. Yaja nesik tik Quelepa majtakti pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (10.03.1954).
Yaja se [https://www.elalephartist.com/doc/aleph.pdf takwikwiluani]
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Yaja pewa takwikwilua iwan ne itewyu ujti ka ichan katka. Yaja mumachtia pal muchiwa se takwikwiluani ka [[:es:Valero_Lecha|Valero Lecha]] iamachtiluyan katka ka né tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey. [https://www.elalephartist.com/doc/aleph.pdf El Aleph] mumachtia ka wey tamachtiluyan tik Costa Rica katka iwan takulis pal Organización de Estados Americanos<ref>La Organización de los Estados Americanos es el organismo regional más antiguo del mundo, cuyo origen se remonta a la Primera Conferencia Internacional Americana, celebrada en Washington, D.C., de octubre de 1889 a abril de 1890.</ref> (OEA).
[https://web.archive.org/web/20240624052817/https://daviviendavolarte.com/portfolio_page/el-aleph/ El Aleph] iwan ikujkumpawan kipiat katka ne inkal itukey “[https://www.laprensagrafica.com/cultura/Wixnamickcin-el-colectivo-que-busca-rescatar-la-identidad-desde-el-arte-20230714-0079.html Wixnamickcin]” tik nawatl pal meshiku “Compañeros”.
Ka né tik ne shiwit ume shikipil chikwey (2008) Ne Asamblea Legislativa ka Kuskatan<ref>La Asamblea Legislativa es uno de los 3 poderes que rigen la nación salvadoreña, esta conformada por las diputadas y diputados electos por los salvadoreños, quienes deberían de representar sus intereses. Los otros dos poderes son Ejecutivo y Judicial. </ref> kiktukeytiat katka “takwikwiluani Meritísimo tik Kuskatan”.
== '''Tay kichiwa?''' ==
Yaja kilwitia [https://galeriaproarte.com/?member=aleph-sanchez ikwijkwikwil] katka tik ne wey kal pal ne ikwikjkwiwil ka Centro América, Colombia, Panamá, Estados Unidos, México, Alemania wan Taiwan.
Ne [https://diario.elmundo.sv/Conectados/el-tiempo-de-lo-real-maravilloso-nos-pinta-sus-historias itekiw] nemi tik ne wey kal pal ne ikwikjkwiwil tik: Simon Bolivar (Colombia), Kal Imperial ka Japón wan [https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=133 Museo Marte] tik Kuskatan. Yaja [https://www.facebook.com/museomarte/photos/a.92345711374/10158102290161375/?type=3&paipv=0&eav=AfbED3zHM3yZXXs23xsc1Sze3KaNRbgiNigKXpNCzTyY8pSC0pcN1hb8339pUI0EbGU&_rdr kikwikwilu] inpal pujpudiente.
== '''Ne itekiw:''' ==
Yaja kichiwa miak tailwitilis tik:
* · La Bienal Iberoamericana del Instituto Cultural Domecq (México, 1988);
* · Exposición “15 Artists from El Salvador”, en Museo de las Américas de la OEA, Washington, D.C., 1992;
* · Feria de Artes en Nagoya, Japón, 1994;
* · Arte Latinoamericano en Galería Los Toldos, Monterrey, México, 1994;
* · Su exhibición individual “La Luciérnaga dentro de la Madre Tierra”, Casa de Arte Cartagena, Kuala Lumpur, Malasia, 1997;
* · El Salvador “Art for Life” en el Lowe Art Museum, Universidad de Miami, 2003.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Biografia: https://www.elalephartist.com/bio.html
Wixnamickcin: https://www.laprensagrafica.com/cultura/Wixnamickcin-el-colectivo-que-busca-rescatar-la-identidad-desde-el-arte-20230714-0079.html
Guanacos: https://guanacos.com/el-aleph-de-la-pintura-salvadorena/
Museo de Arte de El Salvador: https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=133
El Pintor: https://www.elalephartist.com/doc/aleph.pdf
El Salvador.com: https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/cultura-club-salvadoreno-apuesta-talento-nacional-muestra-arte-realidades-suenos/1157108/2024/
DAVIVIENDA: https://web.archive.org/web/20240624052817/https://daviviendavolarte.com/portfolio_page/el-aleph/
Pro Arte Galeria: https://galeriaproarte.com/?member=aleph-sanchez
Diario El Mundo: https://diario.elmundo.sv/Conectados/el-tiempo-de-lo-real-maravilloso-nos-pinta-sus-historias
MARTE: https://www.facebook.com/museomarte/photos/a.92345711374/10158102290161375/?type=3&paipv=0&eav=AfbED3zHM3yZXXs23xsc1Sze3KaNRbgiNigKXpNCzTyY8pSC0pcN1hb8339pUI0EbGU&_rdr
Valero Lecha: https://es.wikipedia.org/wiki/Valero_Lecha
djc96vm035d44wvtrsyme8kizptyaq0
José Alfredo Jiménez Sandoval
0
516
3712
3711
2026-01-29T23:28:05Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
3711
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:José Alfredo Jiménez (exposición compositores, CDMX) (cropped).jpg|thumb|José Alfredo Jiménez Sandoval]]
'''José Alfredo Jiménez Sandoval kaj tiktukeytiat José Alfredo Jiménez'''
José Alfredo Jiménez Sandoval nesik se tunal kashtul nawi pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen shiwit (1926) tik ne techan Dolores Hidalgo, Guanajuato takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku.
Yaja se wey takwikalismawawasuani katka.
'''Ne itekiw: ¿tay kichiwki?'''
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis
Iwan nuteku tiut ne altépetl, se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume shiwit (1962).
Nuijiu kineki Meshiku, se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi shiwit (1964) (ne ujume takwikalis)
Ne tanamakini tzuntamana, se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se shiwit (1971).
Ne son kojtan, se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume shiwit (1972).
Kashtul yekawi. Te keman niu-nimetzelkawa, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey shiwit (1983).
Kashtul yekawi. Tejkia, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi shiwit (1984).
Yaja nuchaku, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen shiwit (1986).
Kashtul yekawi. ne takwikani José Alfredo Jiménez se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume shiwit (1987) yajyawaltakwikalis ume.
José Alfredo Jiménez wan ichajchakuwan, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi shiwit (1989).
Se pual majtakti yey wey takwikalis, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual maktakti shiwit (1990).
Payush, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual maktakti se shiwit (1991)
Wey Nuchajchakuwan ipal ne son, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey shiwit (1993).
Naja wey tatuktiani, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual maktakti yey shiwit (1993).
'''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:'''
Naja wey tatuktiani, tajkuyawaltulia, tijpakul ne kawash, tiu-timuajkawa, ne ujti ka Guanajuato, ne kawash istak, nimetzneki Paloma, Ne lilish pal ne techan San Marcos, Naja.
Kimakaket miak tajtakulis ken: Salón de Fama del Grammy Latino, ume shikipil chikume shiwit (2007).
'''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:'''
Naja wey tatuktiani, tajkuyawaltulia, tijpakul ne kawash, tiu-timuajkawa, ne ujti ka Guanajuato, ne kawash istak, nimetzneki Paloma, Ne lilish pal ne techan San Marcos, Naja.
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
Salón de Fama del Grammy Latino, ume shikipil chikume shiwit (2007).
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey katka Carmen Sandoval Rocha, yaja se Guanajuatochanej katka.
wan ne iteku itukey katka Agustín Jiménez Tristán. Yaja se Guanajuatochanej katka. Ne ishulejyu/isiwaw itukey katka Paloma Gálvez. Yaja se Meshikuchanej katka. Yaja kipia yey ipilawan katka. Ne ipilawan intukey José Alfredo, Guadalupe, José Antonio, Martha, José Alfredo y Paloma katka. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Dolores Guanajuato. Wan mumachtij pal muchiwki se takwikalismawawasuani tik ne wey tamachtiluyan. Yaja tekitki ken wey takwikalismawawasuani tik intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey shiwit (1948) wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual maktakti yey shiwit (1973) tik ne italyu Meshiku. Yaja munamiktij iwan Paloma Galvez tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual maktakti ume shiwit (1952). Wan muajkaw iwan ne isiwaw tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen shiwit (1966). Yaja mikik se tunal se pual chikume pal ne metzti maktakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual maktakti yey shiwit (1973), ipanpa nieltapach palían. tik ne techan Meshiku, Meshiku takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku. Yaja walejku ka Meshiku, keman chikitik pewa ikwawasua se takwikalis, ni inan kitali se kaltanamakal.
'''Ijilpika:'''
https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Alfredo_Jim%C3%A9nez
https://www.biografiasyvidas.com/biografia/j/jimenez_jose_alfredo.htm
https://www.buenamusica.com/jose-alfredo-jimenez/discografia
l0092xes1hgirwp3tl61egnp83svyqm
José Carlos Mariategui
0
517
3715
3714
2026-01-29T23:28:05Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
3714
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:José Carlos Mariátegui in 1929.jpg|thumb]]
== '''José Carlos Mariategui''' ==
<big>'''[[:es:José_Carlos_Mariátegui|José Carlos Mariátegui La Chira]],''' tiktukeytiat '''José Carlos'''. Mariategui nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti nawi (14/06/1894) tik ne techan Moquegua takutun ipal tutakyu tik ne italyu Perú.</big>
<big>Yaja se wey tawawasuani<ref>'''Escritor, Periodista'''</ref> , yultaketzani marxistaj<ref>'''Filósofo Marxista'''</ref>, politicoj katka.</big>
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''<big>Yaja kichiwki miak ajamachti:</big>'''
* <big>La escena contemporánea, se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925).</big>
* <big>7 ensayos de interpretación de la realidad peruana, se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928)</big>
* <big>Póstumos: El alma matinal; Defensa del marxismo; La novela y la vida; Signos y obras; El artista y la época; etc. (obras completas en tomo Amauta, 16‑20 tomos)</big>
'''<big>Kimakaket miak tajtakulis ken:</big>'''
* <big>Yaja kishmatijket ken se “</big><big>Amauta” achtu wey yultaketzani marxistaj tik America Latina.</big>
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
<big>Ne inan itukey katka María Amalia La Chira Ballejos, yaja se Perúchanej katka. wan ne iteku itukey katka Francisco Javier Mariátegui Requejo. Yaja se Perúchanej katka. Ne isiwaw itukey katka '''Anna Chiappe González''' (esposa). Yaja se Italiachanej katka.</big>
<big>Yaja kipia yey ipijpipil katka. Ne ipijpipil intukey Gloria María Mariategui, Sandro Mariategui, Sigfrido Mariategui, José Carlos Mariategui wan Javier Mariategui katka.</big>
<big>Yaja mumachtij tik ne ikal, yaja se mumachtij isel</big><ref>'''Autodidacta'''</ref><big>. Yaja mumachtij Latin tik ne wey tamachtiluyan Universidad Católica de Lima tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (1917).</big>
<big>'''Yaja tekitki ken se tawawasuani tik Lima, Roma wan Madrid.'''</big>
* <big>'''La Prensa''' tik ne wey techan Lima intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti chiknawi wan se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1909-1914) tik ne italyu Perúchanej.</big>
* <big>'''El Tiempo, Mundo Limeño, Lulú, El Turf, Colónida''' (Lima) intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti kashtul se wan se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1916‑1919)</big>
* <big>Kichiwki '''Nuestra Época y La Razón''' (Lima) intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti kashtul yey wan se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1918‑1919)</big>
* <big>Roma wan Madrid intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi wan se shikipil chiknawi tzunti se pual yey (1919‑1923).</big>
* <big>Yaja se tatuktiani tik '''Claridad''', intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti se pual yey wan se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1923‑1930)</big>
* <big>Kichiwki '''Editorial Minerva''' se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925),</big>
* <big>'''Revista Amauta''' intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen wan se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1926‑1930),</big>
* <big>'''Partido Socialista''' se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928).</big>
<big>Yaja munamiktij iwan Anna Chiappe González tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920).</big>
[[Taanalis:Simposio Internacional por el Centenario del Nacimiento de José Carlos Mariátegui.jpg|thumb]]
<big>Yaja mikik se tunal kashtul se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (16/04/1930), ipanpa se kukulis tesu yek pal muchi shijshiwit tik ne techan Lima, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Perú. Kitalpachujket kan nemit shajshaput Presbitero Maestro, Lima tik ne italyu Perúchanej.</big>
== '''Ipanpa ini:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
'''<big><nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Carlos_Mari%C3%A1tegui</nowiki></big>'''
'''<big><nowiki>https://mariategui.cultura.pe/biografia</nowiki></big>'''
'''<big><nowiki>https://www.uch.edu.pe/uch-noticias/p/jose-carlos-mariategui-un-literato-politico-y-pensador-peruano</nowiki></big>'''
'''<big><nowiki>https://www.mariategui.org/jose-carlos-mariategui/semblanza/</nowiki></big>'''
i2fq6oatrnuu3jgxuirqv00pqaeohls
José Donoso
0
518
8856
3721
2026-01-30T13:22:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q439761]]
8856
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:José Donoso.jpg|thumb|José Donoso]]
José [https://www.memoriachilena.gob.cl/602/w3-article-3477.html Donoso] nesik tik ne Santiago, Chile tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi. Tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume, yaja kimumachtia katka literatura [[:es:Literatura_en_lengua_inglesa|inglesa]] tik ne Instituto Pedagógico tik ne Universidad de [[:es:Universidad_de_Chile|Chile]]. Ume shiwit nemanha, yaja yajki ka '''Fundación Doherty''' tik ne [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]] mumachtia katka ne magister literatura [[:es:Literatura_en_lengua_inglesa|inglesa]] tik ne '''U[[:es:Universidad_de_Princeton|niversidad de Princeton]].''' Nemanha, yaja yakji ka Centro América wan ka Meshiku.
Yaja muchiwa wey ika yaja tamawawasua miak ajamachti. '''Yaja tekiti katka Ercilla ti'''k ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil, kan yaja kimulpia katka tik sentekitit inwan [[:es:Lenka_Franulic|Lenka Franulic]], [[:es:Luis_Hernández_Parker|Luis Hernández Parker]] wan [[:es:Isidro_Corbinos|Isidro Corbinos]]. Tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey, yaja kitekitini katka [[:es:Agencia_EFE|Agencia EFE]].
ne iajamachti:
'''China''' - se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi
'''Veraneo y otros cuentos''' - se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul
'''Coronación''' - se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume
'''El lugar sin límites''' - se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen
'''El obsceno pájaro de la noche''' - se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti
'''Casa de campo''' - se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey
[[Taanalis:Casadecampob.jpg|thumb|Casa de campo - José Donoso]]
José Donoso kimanamiki katka takulis '''[[:es:Beca_Guggenheim|Guggenheim]]''' senpa tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikyey wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey, '''[https://www.ccn.cl/tag/premio-pedro-de-ona/ Premio Pedro de Oña]'''tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi wan '''[[:es:Premio_de_la_Crítica|Premio de la Crítica de España]]''' tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi. [https://uchile.cl/presentacion/historia/grandes-figuras/premios-nacionales/literatura/jose-donoso-yanez '''Yaja ustut'''] tik ne chikume tik ne metzi majtakti ume tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se.
3253j2atqh5sppb777q6jvyswto66dy
José Guerrero
0
519
3729
3728
2026-01-29T23:28:06Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
3727
wikitext
text/x-wiki
== JOSÉ ENRIQUE GUERRERO HERNANDEZ yaja se takwikwiluani ==
[[Taanalis:Artista plastico.jpg|center|thumb|300x300px|iwan se acuarela seco sobre seco]]
José Enrique Guerrero Hernández nesik tik ne techan [[:es:Ahuachapán|Ajwechapan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Ahuachap%C3%A1n</ref> se tunal kashtul yey pal ne metzi chikwéy tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume. Piltzin sujsul mugustuj mutilkwilua, nusam ipanpa ne mumiakawa ne achtu. Iukichkunew ipal se siwat tatzumani wan ipíltzin ipal se takat Tzintalijkachiwani.
An ne ichan nemi tik [[:es:Tacuba_(El_Salvador)|Takupan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Tacuba_(El_Salvador)</ref> wan yaja nusan tatuktiani ne tamachtiluyan, nusan Kimaka itachiska ne tapepechul wan Kimaka itachishka ne istat ipal yey pual yey shiwit. Kimaka itachiska ne tapepechul tamachtiluyan.
=== ITEKIW ===
[[Taanalis:Taketza.jpg|thumb|center]]
Sinti logo de [https://elsiglo.com.gt/2020/05/06/festival-internacional-palabra-en-el-mundo/ “Festival palabra en el mundo 2020”]<ref>https://elsiglo.com.gt/2020/05/06/festival-internacional-palabra-en-el-mundo/</ref>
[[Taanalis:Ne yey Chelinos.jpg|thumb|kwikwilnaj ne yey Chelinos|center]]
Ne yey Chelinos “Obra para la exposición las huellas del venado” iwan ne takwikwiluani [https://www.laprensagrafica.com/cultura/Confio-que-aun-hay-muchas-cosas-que-pintar-Renacho-Melgar-y-su-vision-del-sistema-de-salud-publico-de-El-Salvador--20220302-0023.html Renacho Melgar]<ref>https://www.laprensagrafica.com/cultura/Confio-que-aun-hay-muchas-cosas-que-pintar-Renacho-Melgar-y-su-vision-del-sistema-de-salud-publico-de-El-Salvador--20220302-0023.html</ref>.
[[Taanalis:Las huellas del pasado.jpg|thumb|Portada ipal se amat tawawasuani Santiago Vásquez|center]]
Las huellas del pasado Obra para la portada del libro “La Ultima (Es)Cena”
=== '''Murales''' ===
[[Taanalis:MURAL AHUACHAPAN.jpg|border|center|thumb|500x500px|Tik Ajwechapan tik ne Centro Escolar Alejandro del Humboldt]]
[https://www.diariocolatino.com/mural-elaborado-por-red-de-arte-ahuachapan-pared-principal-c-e-alejandro-de-humboldt/ Ne itachiska ne tapepechul]<ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/MURAL_COED_60084.jpg/220px-MURAL_COED_60084.jpg</ref> Tik Ajwechapan tik ne Centro Escolar Alejandro del Humboldt
[[Taanalis:MURAL COED 60084.jpg|thumb|center]]
Tik Takupan tik ne [https://60084cecej.jimdofree.com/ Complejo Educativo Cantón El Jícaro]<ref>https://60084cecej.jimdofree.com/</ref>
=== '''Alfombras para viernes Santo''' ===
[[Taanalis:ALFOMBRA 2023.jpg|thumb|center]]
Tik [https://www.facebook.com/114666707032822/posts/513089317190557/?locale=ms_MY Barrio Santa Cruz]<ref>https://www.facebook.com/114666707032822/posts/513089317190557/?locale=ms_MY</ref> durante yeypual yey shiwit
=== '''Tapalewiani''' ===
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
2hg36qy1za0ax9bfuk2pnvn8goqprlw
José Martí
0
520
8857
3741
2026-01-30T13:22:03Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q103285]]
8857
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:José Martí retrato más conocido Jamaica 1892.jpg|thumb|José Martí]]
'''José Julián Martí Pérez''' kaj tiktukeytiat José Martí. Martí nesik se tunal se pual chikume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti yey tik ne techan La Habana, Imperio Español takutun ipal italyu Cuba.
Yaja se wey tawawasuani, tamachtiani, tapatani, talwiani, tamatilistasujtani wan yultajtaketzani katka.
'''<big>Ne itekiw: tay kichiwki?</big>'''
Yaja kichiwki miak ajamachti:
Ismaelillo (1882)
Amistad Funesta (1885)
La edad de oro (1889)
Versos sencillos (1891)
Versos libres (1913)
'''<big>Ne ichtaka itunal:</big>'''
Ne inan itukey katka Leonor Pérez Cabrera yaja se Espanachanej katka wan ne iteku itukey katka Mariano Navarro. Yaja se Espanachanej nusan katka. Ne isiwaw itukey katka María del Carmen Zayas-Bazán e Hidalgo. Yaja se cubachanej katka.Yaja kipia se ipila katka. Ne ipila intukey José Francisco Martí Zayas-Bazán katka. José Martí mumachtij tik ne tamachtiluyan Escuela de Instrucción Primaria Superior Municipal de Varones wan mumachtij pal muchiwki se tapalewiani tik ne wey tamachtiluyan Facultad de Filosofía y Letras de Zaragoza wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi. Yaja tekitki ken se tapatani tik [[:en:D._Appleton_&_Company|D. Appleton]] intzajtzalan 1880 wan 1895 tik ne italyu Estados Unidoschanej. Yaja munamiktij iwan Maria del Carmen Zayas-Bazán tik ne shiwit 1877
Yaja mikik se tunal kashtul nawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit 1895, ipanpa kimiktijket keman tasuntuya tik ne techan Dos Rios, Juguani takutun ipal tutakyu tik ne italyu Cuba
[[Taanalis:José Martí statue Cienfuegos.jpg|thumb|Martí kichiwtiwit iwan tet]]
Ijilpika:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Mart%C3%AD
https://www.wikitree.com/wiki/Zayas_Bazan-1
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Dos_R%C3%ADos
i7gftt38dyzdj3j6yl6hq5s1lrc67qn
José Matías Delgado
0
521
8858
3745
2026-01-30T13:22:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1709487]]
8858
wikitext
text/x-wiki
José Matías Delgado y de León
gfzojmoco8ovkujhn7sabgfl8b8eajn
José Mejía Vides
0
522
8859
3750
2026-01-30T13:22:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5558668]]
8859
wikitext
text/x-wiki
'''[[:es:José_Mejía_Vides|José Mejía Vides]]''' nesik se kashtul nawi pal metzi yey se shikipil chiknawi tzunti yey takwikwiluani wan tachiwani pal sukit kuskatanchanej katka. Yaja mumachtia tik ne Instituto Nacional de Artes Gráficas katka.
[[Taanalis:José-Mejía-Vides-pintando.jpg|thumb|José Vides kikwikwilua]]
Yaja kikwikwilua ne ukchupi itekiw katka pejki tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti wan tamik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual. Kimakaket se takulis ne ‘‘Premio Nacional de Cultura’’ pal se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume chikwasen.
== '''Ipanpa ne itunal''' ==
Yaja nesik tik ne wey techan Kuskatan tik ne tunal kashtul nawi pal metzi yey se shikipil chiknawi tzunti yey. Ne inan katka Jesús Vides Navarro wan iteku katka José Mejía. Yaka isiwaw katka Clementina Suárez, tawawasuani tik ne Honduras.
Yaja mumachtia katka pejki tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul yey tik ne tamachtiluyan ‘‘Escuela Nacional de Artes Gráficas Carlos Alberto Imery’’. Nemanha, pal se shikipil chiknawi tzunti se pual se, yaja mumachtia katka tik ne tamachtiluyan “Academia de San Carlos” tik ne wey techan Meshijku wan tamik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume.
[[Taanalis:Escudo de San Salvador (1943).svg|thumb|Escudo de armas pal ne Kuskatan]]
Yaja tamachtiani katka pal ikwikwil tik ne tamachtiluyan ‘‘Escuela Nacional de Artes Gráficas’’ pejki tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual wan tamik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey.
Nemanha yaja tatuktiani katka pejki tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chinawi wan tamik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual.
Kimakaket se takulis ne achtu takulis “Premio Nacional de Cultura” pal se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume: ne “[[:es:Escudo_de_San_Salvador|Escudo de Armas de la Ciudad de San Salvador]]”.
Wan mikik tik ne wey techan Kuskatan ne se pual se pal metzi chikwey se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey.
== '''Ijilpika''' ==
José Mejía Vides: https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Mej%C3%ADa_Vides
Escudo de San Salvador: https://es.wikipedia.org/wiki/Escudo_de_San_Salvador
i7s53zby9v6dgmjn9smqrbqyiz39bgb
José Napoleón Duarte
0
523
8860
3760
2026-01-30T13:22:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q360283]]
8860
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:José Napoleón Duarte 1987c.jpg|thumb|José Napoleón Duarte]]
== José Napoleón Duarte ==
José Napoleón Duarte fuentes, kaj tiktukejtial Napoleón Duarte.
Presidente José Napoleón Duarte
Hospital de Niños Benjamín Bloom. Yaja nesik tik ne techan Kuskatan se tunal se pual yes pal ne metzti maztakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925) katka.
Wan mikik se tunal se pual yes metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1990)
Iglesia María Auxiliadora. Yaja se kalchiwani, tatuktiani pal ne techan Kuskatan, tatuktiani pal ne tutalyu Kuskatan, tamachtiani, Wan mutaluani. yaja igustuj takwi kwilua katka.
=== NE ITUKAL ICHTAKA ===
Ne unan itukey katka Amelia Fuentes de Duarte, yaja se Kuskatanchanej Wan iteku katka José Jesús Duarte yaja se Kuskatanchanej katka. Yaja munamiktia iwan Inés Duran de Duarte. Yaja kipia katka chikwasen mupijpipil, José Napoleón, Inés Guadalupe, José Alejandro, María Eugenia, María Elena, Wan Ana Lorena.
Yaja mumachtiani katka tik ne Liceo Salvadoreño, nemanha tik ne Universidad de Notre Dame tik ne Estados Unidos kanha taksaya kalchiwani.
Yaja se tamachtiani tik ne Facultad de Ingeniería, tik ne La Universidad de El Salvador. Tamachtiani ne tajtapual tik ne Escuela Militar Capitán General Gerardo Barrios.
[[Taanalis:Hospital Nacional de Niños Benjamin Bloom.jpg|thumb|Hospital Nacional de niños Benjamín Bloom]]
Tatuktiani ne tik Centro Simón Bolívar, Caracas, Venezuela.
Yaja mumachtiani katka tik Ciencias Políticas ne tik wey tamachtiluyan Europa, tik Economía Política, Ideología Política, Administración Municipal, Postgrado Tik kalchinawi Estructural.Yaja mumachtiani katka Ciencias Politicasne tik tamachtiluyan tik Europa, Economia Politica, Ideologia politica, Administracion municipal, postgrado pal ne kalchinawi Estructural. Yultu Yaja kichiwki katka tik Partidoj Democrata Cristiano (PDC) yaja katka tawawasuani tik PDC. Ejkuni yaja tiwit tatuktiani ne techan tik Kuskatan se shikipil chiknawi tzunti yeah pual nawi shiwit (1964) ka tiajsi tatuktiani se shikipil chiknawi tzunti yes pual majtakti (1970) katka.
Yaja kichiwki katka ka Programaj Kipalewiat insel kuskatanchanej, Accion Comunitaria tay musenputzuat nujme Kuskatan. Pal ne elecciones ka shikipil chiknawi tzunti yes pual majtakti ume (1972) pal miwika ka UNO Unión Nacional Opositora, PDC, Movimiento Revolucionario Nacional y Unión Democrática Nacionalista. Kuskatan kipiat Katka se tatuktiani tesu tajpiani tejkia kipupuwia kaj ne se nshikipil chiknawi tzunti se pual najtakti se (1931)
[[Taanalis:Parroquia María Auxiliadora El Salvador.jpg|thumb|Iglesia María Auxiliadora]]
Catedral Metropolitana de San Salvador. Melka Duarte muuyulista katka ka justicia social wan tik democracia. Duarte tesu kipulu katka ka votacion kichiwket ka Coronel Arturo Armando Molina pal ne PCN wey tatuktiani tik Kuskatan. Duarte yawi kimaitkia ne inatashijhikwan kaj Fuerza Armada. Iwan muuyulintia iikniwantatewani wan Duarte kineki reeleccion. Yaja kwezkia sujsul kimakuya wan kikutunket kichujtek kimapipil yes imey kimayuka kikutunket kimapipil yawit kishtiat se iish katka ne kikeluna kikamachalumiyu.
Padiush kichakut Tatuktiani Papa Pablo VI, ka tamachtiani wan tatuktiani Tik Notre Dame Padre Herbur, tatuktiani Nixon ka Estados Unidos, tatuktiani De la Um de Terry tik Perú, tatuktiani Caldera tik Venezuela. Kinajkawakan ma ne yaja kimiktia.
Duarte kukuyani ne kimakishtia katka tik kwatemala wan nemanha tik Venezuela yultuk katka chikwey shiwit katka. Yawi itukey katka tatuktiani ka Union Mundial Democrata Cristiana wan nemanha tatuktiani tik Organizacion Democrata Cristiana tik America. Ne se shikipil chiknawi tzunti yes pual majtakti chiknawi (1979) kishtitia katka ne General Carlos Humberto Romero, tajpiani ne tunal kashtul majtakti metzti . Yaja kikwepeliat katka wan yawi katka sejseki iikniwan kichayuk. Yaja yawi katka katuktiani tik Relaciones Exteriores nemanha kalaki achtu se Junta Revolucionaria de Gobierno kaj se tunal majtakti yes , majtakti ume metzti, ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980).
[[Taanalis:Catedral Metropolitana de San Salvador.png|thumb|Catedral Metropolitana de San Salvador]]
Yaja yawi katka yujyultajtaketza iwan kiajkwa ka democracia pal ne kipalewiat ka Frente Democrático Nacionalista (FDR) wan Ka Frente Farabundo Martí Para la Liberación Nacional (FMLN). Yaja tawi katka kimaka ne tik gobierno pal ne Alvaro Magaña tik se shikipil chiknawi tzunti na pual ume (1982). Yaja se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1983) ne tuijikniwan kitatijket ken ne tatuktiani tik ne iyultu. Melka tesu kipulua kitaketza katka ukse kikwepa. Kipalewia gobierno tik Estados Unidos ika ka guerrilla pal ne FMLN wan tzajtzaysnik tik Derechos Humanos ka tajpiani . Melka niu-yawi anticomunista kiktajtaketzalia tesu yek ka Estados Unidos kipalewiat regimenes itajpiani ka America Latina tik Estados Unidos ka ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984) nusan kipalewia. Yaja. Melka pal ne uksenpa tatuktiani Reagan kimaka katka kipalewia ka Duarte ika kiajajsit ka Fuaerza Armada iwan kimusunaki ajajsi kichiwa kitajtaketzalia
. Yaja tesu muishpulua tuik kimhilwiat kenha iwan tik el alcalde Roberto D'Aubuison. Ne ume yawi katka ukse kikwepa ne se tunal chikwasen , ume pual majtakti metzti, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (6/5/1984) tesu muishpulua , kitalia tatuktiani ne se tunal chikwasen metzti se shikipil chiknawin tzunti nawi pual nawi (1/6/1984) kipalewiat kaj ne tik Estados Unidos. melka kisuma iwan guerrillapal ne FMLN muyulsewia kiseliat tik derechos Humanos ina kichiwket tajpiani. Melka Duarte, nemi katka anticomunista, tik ne tunal chkwey metzti majtakti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984), tik tatuktiani Duarte ankiilwiat kitanutza iwan guerrilla kaj ne FMLN tik ne ONU talul ne guerrilla nemi yek katka.
Por Decreto Legislativo kina “cuna de la paz”, t8k ne techan La Palma, tik Chalatenango, se tunal se pual makwil metztimakwil se shikipil chiknawi tzunti nawipual chikwasen (1986) ujuksenpa yawi Esquipulas kaj ne makwil tatuktianitik Centroamerica wan kichiwket Ne Parlamento Centroamericano. ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) Duarte kimetz ichtekilia kisiwapiltzin . Kaj ne kumatilua shikpata kimakistia Ines Guadalupe. Padiush pal ne Monseñor Arturo Rivera y Damas Arzobispo tik ne techan Kuskatan, tatuktiani wan tamachtiani tik Universidad Centroamericana UCA Ignacio Ellacuria,pal ne tatuktiani Bush. Pal ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (1988) Duarte kikukuyani tamik kitekiw.
=== NE MIKIK ===
Duarte mikik katka tik Kuskatan ne se pual yey, ume metzti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (23/2/1990) yey pual nawi shiwit , pal ne kukulis kaj kiijti.Yaja kitalpachuat katka kan nemit ne shajshaput ne "Jardines del Recuerdo" tik Kuskatan.
=== NE ITEKIW ===
-Iglesia María Auxiliadora (Don Rua)
- Liceo Salvadoreño
- La Cafetalera
- Banco Hipotecario
- Hospital Bloom
- La Catedral de San Salvador
- Cuerpo de Bomberos de El Salvador
- Patronato antituberculosis de El Salvador
- Club 20-30 a nivel Centroamericano
- Consejo Interamericano Scout
- La Sociedad Ingenieros de El Salvador
- La cámara e Industria de la Construcción
=== JIPIKA ===
JOSÉ NAPOLEÓN DUARTE
https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Napole%C3%B3n_Duarte#Presidencia_(1984-1989)
https://es.wikipedia.org/wiki/Partido_Dem%C3%B3crata_Cristiano_(El_Salvador)
https://es.wikipedia.org/wiki/Elecci%C3%B3n_presidencial_de_El_Salvador_de_1984
=== Raúl Contreras Bustamante ===
[[Taanalis:Escritor Raúl contreras.jpg|thumb|Raúl Contreras Bustamante]]
Kaj tiktukejtial Raúl Contreras
Wan Lidia Nogales katka.
Yaja nesik tik ne techan tik Kushultepet, Kuskatan.
Se takutun ipal Kuskatan se tunal yey pal ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul chikwasen (1896)
Wan mlklk se tunal ume majtakti ume metzti ne shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973)
Yaja katka tatuktiani tapalewiani tawawasuani. Yaja yawi katka tapalewiani tik wey tamachtiluyan ne Madrid tik España.
Yaja kichaku pal ne Rubén Dario, Juan Guzman Cruchaga, Vargas Vila, wan ujukseyu.
=== Achtu iswat ===
Ne inan itukey katka Rosalía Bustamante, yaja se Kuskatanchanej katka, wan ne itukey iteku katka Santiago Contreras yaja se Kuskatanchanej. Yaja munamiktia katka iwan alemanachanej Isabel Schiner Duve se majtakti se metzti se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928).
Yajs kipia katka ume sijsiwapiltzin Mabel Wan Alma.
Raúl Contreras nesik tik Kushultepet Kan kichiwki achtu mumachtiani katka tik Kushultepet Wan nemanha tik Kuskatan.
Kaj se shikipil chiknawi tzunti se pual ume (1922) yaja yawi katka tik Meshicu, nemanha ne metzti maztakti se tik España.
=== Ne yultuk ===
Kan tekiti tawawasuani “la prensa” numachtiani tapalewiani, tawawasnani wan dramaturgo.
Yaja yawi katka Yultajtaketzalis ishpan ne Rey Alfonso XII wan isiwaw, tik Teatro Real tik Madrid ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925)Kan tesu muishpulua Ken tawawasuani.
Yaja yawi ukse tatuktiani tik Embajada Kuskatan tik España tatuktiani tik Francia, tik España, tik ne Vaticano.
Ne chikwasen metzti niaw katka tik Kuskatan Wan kikmaka katka
Comendador de la Orden Carlos III.
Kikwepelia tik España, Kan palewiat tik kimiekawakan Tay ichulua ne musumakan tesu tajpiani españolachanej, se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti chikwasen (1936)
Nemanha yawi katka tik Francia kan nusan palewiat kimikawakan judiochanej pal ne kiitzkia yajika kinekit weyka tik ne alemaneschanej tay musumakan taltikpak.
Intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) Wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) Raúl Contreras katka iwan tiktukejtial pal ne Lidia Nogales ne kichiwki Yultajtaketzalis kiajajsi Kaj katka ne yultaKetza “la patria de las artes y la tribuna libre” tik Kuskatan.
Yaja yawi katka itukey tatuktiani ishpan ne Rey Jorge VI, tik Reino Unido, majtakti metzti, se shikipil chiknawi ume pual yey (1947)
Kiajajsi ne kiawawasua ne tamachtiani españolchanej Juan Antonio Ayala, Ministerio de Cultura, El Salvador.
Ne tajkushiwit yaja katka Contreras Kaj ne kiilwia ne Oswaldo Escobar Velado kimaka ne Soneto mawawasua Ne Lidia Nogales pal ne Antología.
Yaja yawi katka kichiwki iwan “Legion de Honor tik ceremonia kichiwki pal Ne Legion Francesa tik ne techan wey Kuskatan. Se pual yey ume metzti se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951)
Yaja kichiwki iwan Alberto García Trigueros wan Ricardo Trigueros “La Asociación Salvadoreña de la Lengua”, se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945)
Ne niaw tik Boston taika sajsayti ne kukuyani pal ne yultu. Majtakti metzti, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952)
Yaja yawi katka tatuktiani pal ne Delegación General de Bellas Artes, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) ka se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954)
Tatuktiani pal ne Junta Nacional de Turismo keman ne tatuktiani Oscar Osorio. yaja yawi katka tatuktiani tik Kuskatan pal ne Madrid se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962)
Yaja yawi itukey “miembro del Comité Internacional de Honor del Festival Pablo Casals”
Yaja Yawi itukey katka “Ciudadano Meritisimo del gobierno de El Salvador “ tik Kuskatan, majtakti metzti se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973)
Melka tuteykial katka kimaka ne “Cruz de Plata de la Orden Nacional José Matías Delgado”
Ne Madrid nemi tik ujti Tay nemi itukey.
==== NE Mikik ====
Yaja ne mikik ne tunal, ume majtakti metzti, se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973) tik Madrid. Se shiwit nemanha Wan decreto Legislativo yaja neshti nemi tik “El jardín de los Poetas” tik Turicentros Los Chorros.
==== Tay kichiwki? ====
Contreras kichiwki katka parques wan turicentros tik Kuskatan:
-Apulo, se shikipil chiknawi tzunti une pual chikwey (1948)
- Parque Balboa wan puerta del diablo, se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949)
-Atecozol Wan Ichanmiche, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chikwasen (1956)
-Amapulapa, se. Shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1958)
-Hotel de Montaña Cerro Verde, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chikwey (1958)
-Turicentro Los Chorros, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959)
-Armonía Intensas
-poesías escogidas
-Alfonso XIII
-Armonía Intimas
-La princesa está triste
-poesías escogidas
-presencia de Humo”
-Niebla
[[Taanalis:Roberto Cea.gif|thumb|José Roberto Cea]]
===== José Roberto Cea =====
Naja nesik tik ne teckan itzshalcu, Sentsunhat, ne tunal majtakti nawi metzti ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul chiknawi (1939)
Yaja se takwikani wan tawawasuani pal casoj kuskatanchanej meni "Generacion Comprometida" tatuktiani pal ne La Universidad de El Salvador.
Se casoj tay kichiwki katka El Ausente no sale yawi pichawak iweyak ulinkkwikwil pal ne television educativa katka. Ne shiwit se Shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983)
Yaja katka se pal ne "generacion comprometida"kiikniwan kikajajsi ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) tay kichiwki tay chachalaka
====== Takulis ======
- takulis Internacional de Poesia del Circulo de poetas y Escritores Iberoamericanos ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965)
- takulis 15 de septiembre del Certamen Latinoamericano Ciencias y Letras y bellas Artes, pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual shikwasen (1966)
- takulis Poesia en el Certamen latinoamericano Pablo Neruda, Peru. Ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974)
- takujis Internacional Ruben Dario , ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
- achtu takulis pal ne Juegos Florales Agostinos tik El Salvador,pal ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).e tik Kuskatan
====== Tay kichiwki ======
Yaja kichiwki miak amachti ken.
- ne amachti pal ne Letras I, II, III ( pal ne mumachtiani pal ne bachillerato
- antologia general de la poesia en El Salvador
- mester de picardia (poesia erotica) shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977)
- Los herederos de Farabundo, (poesia) ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
- Ninel se fue a la guerra ( novela) takulis Froilan Turcios de Novela Honduras ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984)
- Los pies sobre la tierra de Preseas (poesia) takulis se Poesia Certamen Latinoamericano de EDUCA, Costa Rica ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984)
- Dime con quien andas y... (Novela)
- En Este Paisito nos toco y no me corro ( novela) takulis Guatemalteco de novela shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989)
- Devla pintura en El Salvador ( Ensayo - historico Critico) shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986)
- De la Guanaxia Irredenta ( cuentos) Takulis General Omar Torrijos Herrera en cuento, del Certamen del Instituto Nacional de Cultura ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987)
- Pocas i buenas (antologia poetica)
- La guerra nacional ( narrativa)
- El cantar de los cantares y otros boleros (poesia) ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yet (1993)
- Teatro en y de una Comarca Centroamericana (ensayo Historico--Critico. Ne shiwit s shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
- Sihuapil tatquetsali ( novsla) ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997)
- La generacion comprometida ( narrativa), ne shiwit ume shikipil ume (2002)
Ne iyultu
Jose Roberto Cea iyultu tik kuskatan wan tawawasuani tik galanchin Kuskatan
Ijilpika
- wikipedia libre
- Biografia y seleccion poetica
- El tiempo.com
- The Biograpthy.us archivado el 2 de mayo de 2019; En wayback Machine
- Hijo meritisimo de El Salvador
[[Taanalis:Tumba de Roberto Armijo en Paris, Francia.jpg|thumb|Tumba de Roberto Armijo en Paris, Francia]]
=== Roberto Armijo ===
Yaja nesik se tunal majtakti yey metzti majtakti ume ne shiwit se shikipil chiknawi se pual kashtul ume (1937) pal ne techan tik shalatenanku, ka Kuskatan. Yaja ne mikik katka se pual yey, yey metzti se shikipil chiknawi nawi pual kashtul chikume tik Paris, Ka Francia. Yaja yawi katka takwikani KuskatanChanej . Armijo yawi katka ne iijiu lirica pal ne kiilniwan , tanutza ke"Generacion Comprometida" kiilwia katka Italo Lopez Vallecillos. Yaja mumiekan wan unisankakan iyultuk katka.
Yaja yawi katka takwikani wan tawawasua.
Armijo kichiwki narrativa, ensayo, teatro, wan chachalaka. Yaja katka pal ne Circulo Literario Universitario pal ne La Universidad de El Salvador. Namej pal ne musuma tay katka tik Kuskatan ne shiwit se shikipil nawi pual(1980). Yaja se takwikani wan tawawasuani pal casoj kuskatanchanej meni katka "Generacion Comprometida" tatuktiani pal ne La Universidad de El Salvador, Paris, keman ne golpe de Estado tik kuskatan. Yaja yawi kituktijket ne iikniwan ne FMLN Tik Francia, ne shiwit majtakti.
Yaja kipia yawi katka tik kuskatan pal ne Tik Paris, ka Francia. kikwepilia se pual shiwit nemanha keman kitawawasuakan ne Acuerdos de Paz. Ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972) yaja tesu kikwepilia tik kuskatan. Se pual nemanha , keman ne FMLN y ne tatuktiani Alfredo Cristiani ki mawawasuat ne Paz.
Armijo kitekiti katka keman tamachtiani ne wey tamachtiluyan,ne Paris, keman tamachtiani ne Literatura Latinoamericana. Padiush pal ne kichuka Miguel Angel Asturias. Kichiwki
Ne iyultu
Roberto Armijo, wiki kuskatan katka kenan kipia majtakti shiwit, pal mumachtia, kiijnikwan katka, Roque Dalton, Manlio Argueta, Tirso Canales, wan Jose Roberto Cea, wan ujukseyu.
Keman ujukseyu yaja yawi katka tik kuskatan. Yaja yawi katka miak tatuktia, ni tajtajpianikan. Kiajsi tik Paris, iwan takulis pal ne Universidad de El Salvador keman kitekiti, keman ne Golpe
==== Tay kichiwki ====
- La noche ciega al corazon que canta. (Poesia) ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959)
- Seis elegias y un poema (poesia) ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965)
- Jugando a la gallina ciega (teatro) se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970)
- Poesia Contemporanea en coautoria con Rigoberto Paredes, antologia publicada en Barcelona. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983)
- Trilogia de teatro de Roberto Armijo (teatro) se sikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul chiknawi (1990)
- El asma de Leviatan (narrativa)
- Los parajes de la luna y la sangre ( poesia) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996)
- cuando se enciendan las lamparas. (Poesia en prensa) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996)
- Aventura hacia el pais perdido. Ensayos en revista cultural
==== Ne mikik ====
Yaja ne mikik katka se tunal se yey metzti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997) pal ne Cancer. Wan kan nemi ne shaj shaput tik Paris, ka Francia
==== Ijilpiya ====
- Roberto Armijo, Biografia
- Universidad de Murcia
- Salta a DPI presentara libros de Roberto Armijo
- Adios al poeta Armijo
- Armijo el poeta salvadoreno que nunca olvido su tierra
- Biografia y seleccion poetica de Roberto Armijo
- Comision civica democratica
- cuzcatlan
- poema ejercicio en forma de lira de Roberto Armijo
[[Taanalis:Antonio Casquín en La Universidad de El Salvador, Mayo 2013.JPG|thumb|Antonio Casquín participó del conversatorio "El papel de los estudiantes de letras de la Universidad de El Salvador en la crítica investigación y producción literaria"; junto a los poetas Silvia Elena Regalado, Manlio Argueta y Luis Melgar Brizuela.]]
==== Luis Melgar Brizuela ====
Nesik Suchitoto, tik kuskatan se tunal majtakti nawi, makwil metzti se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943)
Yaja katka tamachtiani pal ne Tajkwilul Escuela Normal Superior de El Salvador, se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1663) pal ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965)
Namej Tatuktiani ne kimakakan tajkwilul pal ne La Universidad de El Salvador, se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen, se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1966_1971)
Yaja katka Tamachtiani pal ne Literatura Española, pal ne Instituto de Cultura Hispanica ka Madrid.se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972)
Yaja yawi katka wey tamachtiani ka Letras Hispanica tik El Colegio de Mexico. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey- se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
Yaja yawi katka tamachtiani pal ne Castillaj, taketza wan tajkwilulchin ne achtu, ukse wan ukseyu wey tamachtiluyan tik kuskatan wan Mechitku. Kichiwki wey mumachtiani pal ne amachti ipanpa ikman tik Mesoamerica.
Yaja kichiwki kiikniwan "piedra y siglo" ijtu yaja katka se tawawasuani pal ne Instituto Salvadoreña de Cultura Hispanica. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971) se shikipil chiknawi yey pual kashtul (1975)Pal ne Asociacion de Bibliotecarios de El Salvador ABES, wan ne comunidnades de Escritores Salvadoreños. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey ( 1998)
Yaja yawi katkaka Junta Directiva pal ne La Universidad de El Salvador, wan Asociacion de Escritores de Centroamerica EDECA (kichiwki tik Tegucigalpa, ne metzti chikwey ne ume shikipil chikwasen (2006)
==== Kichiwki wan takulis ====
Achtu ka Oratoria Certamen de la Asociacion de Estudiantes de Derecho AED. Tik La Universidad de El Salvador. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968)
Achtu pal ne Juegos Florales Centroamericanos de Poesia, tik Leon, ka Nicaragua. Ume shikipil chikwasen (2006) iwan ne amachti " Siete Historias de Cuscatlan".
Yaja takulis katka namej tawawasuani wan kitemua Indigena pal ne Fundacion Metafora y el Consejo Nahuat Pipil de Nahuizalco. Ne metzti makwil ume shikipil se pual ume (2012)
Yaja kichiwki "Los Dioses de la Guerra" "El Cipito en El Salvador" Sheraton, Cronica Collage Literario sobre la ofensiva guerrillera. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989)
La Poesia Salvadoreña del Siglo XX.
"Expresion y comunicacion", Universidad Pedagogica de Mexico
La Literatura Antigua
Literatura Contemporanea
Literatura Hispanoamercana, Centroamericana y Salvadoreña
Educacion Estetic I, II, III ( Libros didacticos para educacion media)
Cara y Cruz de la dramaturgia salvadoreña contemporanea
Estudio preliminar (a modo de protocolo) pal ne Centro de documentacion teatral
La poesia salvadoreña del Siglo XX
LA guerra de los dioses
7 historias de Cuzcatlan
Las brujas de Roque Dalton
7 cuentos una mañana de domingo 12 relatos de contenido social
Sus frios ojos azules
20 cartas neuroticas desde Alabama
Corazon ladino
A la zaga
Quedate con nosotros
El corazon es una casa muy grande
Yaja mikik tajkushiwit 2024
smksd9ldtxw65tr8lchujwj0ibvu9i8
José Roberto Cea
0
524
8861
3764
2026-01-30T13:22:10Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6293874]]
8861
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Roberto Cea.gif|thumb]]
== José Roberto Cea ==
Naja nesik tik ne teckan itzshalcu, Sentsunhat, ne tunal majtakti nawi metzti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul nawi (1939)
Yaja se takwikani wan tawawasuani pal casoj kuskatanchanej "Generacion Comprometida" tatuktiani pal ne La Universidad de El Salvador.
Se casoj kichiwki katka '''El Ausente no sale yawi pichawak iweyak ulinkkwikwil pal ne television educativa katka'''. Ne shiwit se Shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983)
'''Yaja katka se pal ne "generacion comprometida" ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) tay kichiwki tay chachalaka'''
=== Takulis ===
- takulis Internacional de Poesia del Circulo de poetas y Escritores Iberoamericanos tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965)
- takulis 15 de septiembre del Certamen Latinoamericano Ciencias y Letras y bellas Artes, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual shikwasen (1966)
- takulis Poesia en el Certamen latinoamericano Pablo Neruda, Peru. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974)
- takujis Internacional Ruben Dario, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
- achtu takulis pal ne Juegos Florales Agostinos tik El Salvador.
- achtu takulis pal ne Juegos Florales Agostinos tik El Salvador, tik ne se shikipil chiknawi tzunti
nawi pual kashtul yey (1998). tik Kuskatan
== Tay kichiwki ==
Yaja kichiwki miak amachti ken:
- ne amachti pal ne Letras I, II, III (pal ne mumachtiani pal ne bachillerato)
- antología general de la poesía en El Salvador
- Mester de Picardia (Poesia Erotica) tik ne Shiwit se Shikipil Chiknawi Tzunti Yey Pual Kashtul Ume
(1977)
- Los herederos de Farabundo, (poesía) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
- Ninel se fue a la guerra ( novela) takulis Froilan Turcios de Novela Honduras tik ne shiwit se shikipil
chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984)
- Los pies sobre la tierra de Preseas (poesía) takulis se Poesia Certamen Latinoamericano de
EDUCA, Costa Rica tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984)
- Dime con quien andas y... (Novela)
- En Este Paisito nos tocó y no me corro ( novela) takulis Guatemalteco de novela tik ne shiwit se shikipil
chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989)
- Devla pintura en El Salvador ( Ensayo - historico Critico) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi
pual chikwasen (1986)
- De la Guanaxia Irredenta ( cuentos) Takulis General Omar Torrijos Herrera en cuento, del
Certamen del Instituto Nacional de Cultura tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume
(1987)
- Pocas y buenas (antologia poetica)
- La guerra nacional ( narrativa)
- El cantar de los cantares y otros boleros (poesia) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual
majtakti yey (1993)
- Teatro en y de una Comarca Centroamericana (ensayo Historico--Critico. Tik ne shiwit se shikipil
chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
- Sihuapil tatquetsali ( novela) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997)
- La generacion comprometida ( narrativa), tik ne shiwit ume shikipil ume (2002)
== Ne itunal Ichtaka ==
Jose Roberto Cea ne ichan nemi tik Kuskatan wan yaja tawawasuani tik galanchin Kuskatan katka.
== Ijilpika ==
- wikipedia libre
- Biografia y seleccion poetica
- El tiempo.com
- The Biograpthy.us archivado el 2 de mayo de 2019; En wayback Machine
- Hijo meritisimo de El Salvador
doyohhgvrlth548hexodvnnfspqae4s
José Rolando Menéndez Castro
0
525
3767
3766
2026-01-29T23:28:09Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
3766
wikitext
text/x-wiki
== NE ITUNAL JOSÉ ROLANDO MENÉNDEZ CASTRO. ==
José Rolando Menéndez Castro, kaj tiktukeytiat ken ne Tzipit, nesik se tunal ume pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) tik ne techan Juayúa, Sentzunhat tik tutalyu kuskatan.
'''NE ITEKIW YAJA'''
Yaja se wey tamachtiani tik Amatamatilis kiski ipal ne wey tamachtiluyan Kuskatan yaja tawawasuj ne itakwikalis Tzipit wan ne siwanawal. Tik (1990) se shikipil chiknawi tunti nawi pual mmajtakti pejki tawawasua ne icaso ipanpa ne Tzipit, nusan taneshtij ini pipil kuskatanchanej yaja tawawasujtuk muchi ne tajtakutun ipanpa ne Tzipit.
Yaja tawawasujtuk ken se tzunti yey pual majtakti takwikalis takwikaket miak takwikani kuskatanchanejket ken "Fiebre Amarilla" "Jardines del Norte", Bronco, Melao, wan ne Alfaro.
Nusan, tawawasuj obras pal ne teatro kwentoj- wan tay uni?.....
Kutitukeytijket yek takwikani tik kuskatan tik ume shikipil majtakti se.
[[Taanalis:XIII Legislative Assembly of El Salvador.jpg|thumb]]
Yaja techajkawtuk sujsul ipanpa ne tupal wan kimatit miak tumiakawan, tutekuwan, tejemet wan an tupijpipil.
'''NE ASAMBLEA LEGISLATIVA KITUKEYTIA KEN WEY TUPIPIL JOSÉ ROLANDO MENÉNDEZ CASTRO'''
Ne Asamblea ipanpa ne tajtulis tupal kimakak ipal ne tapual chikwasen wan kituteytijket "wey tupipil tik Kuskatan" pal muchi tawawasujtuk wan kichiwtuk ipanpa ne tupal.
'''<br />IJILPIKA'''
https://www.ecured.cu/Jos%C3%A9_Rolando_Men%C3%A9ndez_Castro
https://www.asamblea.gob.sv/node/11900
20hveb4wdjguy13w0xjxd7vzh66tgp7
José Simeón Cañas y Villacorta
0
526
8862
8169
2026-01-30T13:22:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1709646]]
8862
wikitext
text/x-wiki
'''Jose Simeon Cañas y Villacorta''' nesi tik [[:es:Zacatecoluca|Tzakatekulukan]], [[Kuskatan]] tik ne 18 Metzti Ume 1767 wan miki tik [[:es:San_Vicente_(El_Salvador)|San Vicente]], Kuskatan ne 4 Metzti Yey 1838 katka. Yaja palej, tapajtiani, wan tamakishtiani pal [[:es:El_Salvador|El Salvador]] wan [[:es:República_Federal_de_Centroamérica|Centroamerica]] katka. Yaja diputado pal [[:es:Capitanía_general_de_Guatemala|Guatemala]] tik 1813 wan 1820, wan diputado pal Centroamerica. Yaja kitajtani kimakishtia ne [[:es:Esclavitud_en_América|tiltikchin]] [[:es:Esclavitud_en_Centroamérica|Centroamericachanej]] tik 21 Metzti Majtaki Ume pal 1823 katka. Yejemet tejtekitit kaj tesu kitashtawijket katka.
Cañas nesi tik tzakatekulukan, iteku Pablo de Cañas wan inan Lucia de Villacorta y Barahona katka. Taja pal se imiekawan pujpudiente pal [[:es:España|España]] katka. Yaja mumachtiani tik Tamachtiluyan San Francisco de Borja wan neman tik ne Tamachtiluyan Pontificia de San Carlos Borromeo tik Guatemala katka. Yaja mumachtia pal [[:es:Teología_cristiana|Dios]] wan pal [[:es:Filosofía|yultaketza]] katka. Yaja tatuktiani pal Tamachtiluyan San Carlos tik 1802 katka. Yaja tasumani pal Centroamerica tik 1821 iwan [[:es:José_Matías_Delgado|José Matías Delgado]], [[:es:Juan_Manuel_Rodríguez|Juan Manuel Rodriguez]] wan [[:es:Manuel_José_de_Arce_y_Fagoaga|Manuel José Arce]] katka.
Cañas miki ne Metzti Yey pal 1838 katka. Kitalpachua iweyka tik tiupan El Pilar tik San Vicente katka. Ne tajtawawasuanimet Ramon Lopez Jimenez wan [[:es:Jorge_Lardé_y_Larín|Jorge Lardé y Larín]] kimawawasuat ipanpa katka. Nusan, ne achtu tamachtiluyan pal tashtawa kipia ne itukey ipanpa pal tikelnamikit katka.
Tik 16 Metzti Se pal 1913, keman ne tatuktiani [[:es:Manuel_Enrique_Araujo|Manuel Enrique Araujo]] yawi ka Tzakatekulukan, kichiwat se itzuntekun iwan tet pal Cañas katka. Kitalia ne itzuntekun wan tet inawak ne tiupan ipal ne techan katka. An, tikanat. Tik shiwit 1967, tikchiwat se takat pal tepusti pal Jose Simeon Cañas wan kitaliat ka ne tajkutechan katka kaj itukey kenha yaja. Ne tajkutechan nemi itajku pal techan. Nusan, nemi ujukseuk ume tuijikniwan pal tepusti tik tajkutechan; se siwat iwan ikunew, wan se tiltikchin takat.
5r78cavypymmtcbivxhehacgudgb69a
Joséphine Baker
0
527
8863
3783
2026-01-30T13:22:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q151972]]
8863
wikitext
text/x-wiki
== Joséphine Baker ==
Frida Josephine Mcdonald kaj tiktukeytiat Joséphine Baker.
Joséphine, yaja nesik se tunal yey pal ne metzti chikwasen tik ne
shiwit se shikipil chik-nawi Tzunti chikwasen tik ne techan Saint-Louis,
Missourij takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estadosj Unidosj.
<br>
[[Taanalis:Jbbyba2025.jpg|frame|center|Ilustración de la artista Joséphine Baker. Por Beatriz Arana]]
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja se wey mintutiani, '''takwikani'''<sub>1</sub> katka.
Actu, yaka mijtutia ka ne ukti, nemanha niu-kitzinki ne itekiw ne wey Broadway, wan yajki ka ukse wey techan Paris, kal ne champs Élysées.
Yaja nemik iwan ne partidoj comunistaj wan ne derechos civiles Pal me afroamericanxs.
Ne imiekawan ijikman wan Africachanej, witz ka Africaj itatajtanoywan.
Yaka wey siwat ne music-hall, wan movimientoj “Les années folles”. Yaja kipia ne wey amat francesaj Tik ne shikipil chik-nawi Tzunti nawi pual kashtul ume Kenan yaja mumiktia iwan ishulejyu Jean Lion.
Tik ne ume wey tasumalis taltikpak, Joséphine Baker '''tatemuani ichtaka'''<sub>2</sub> ne servicios secretos franceses wan nusan yaja mijtutia Katja pal ne tijtiananiket Tik ke Africa del Norte.
Joséphine musuma Iwan miak ne tatajpiani ikijkumpawan, peroj nemanha yaja muchiwa ne wey tajpiani.
Pal ne tanestuk se pual Chikwey, pal ne Metzi Chiwey, Tik ne shikipil chik-nawi Tzunti yey pual yey, yaka kimuketza iwan Martin Luther King (ne wey takat: tatuktania, tapakewiani wan tamaris I katka) Tik ne Washington durante El discursos “I have a dream”, yaja ne achtu siwat ka maka ne wey iyultaketzalis.
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka Carrie McDonald yaja se estadounidensejchanej katka.
Yaja se Africachanej wan inikman.
wan ne iteku itukey katka Eddie Carson. Yaja se Españajchanej katka.
Ne itukey katka Jean Lion. Yaja se
Francéschanej katka, nusan, yaja tekiti ka tanamakani ka tzupeleka.
Yaja iskalia muchi ipijpipil katka: majtakti ume! Akio, Jean-Claude, Brian, Marianne, Mara, Noël, Koffi, Luis, Jari, Moïse, Luis et Stellina wan Moïse (mikini).
Yaja mikik se tunal majtakti ume pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chik-nawi Tzunti yey pual kashtul, ipanpa ataque cerebral y coma profundo.
tik ne techan Paris, tik
ne italyu Franciaj.
Tik ne ume shikipil se pual se, ume pual majtakti shijshiwit, muchi amanha Ka Joséphine keman mikik, yaka kalakik Pal panteón ('''kan ne wey sijsiwaket wan tajtakamet kitalpachuat'''<sub>3</sub>) kan muchiwa ne chikwasen siwat ka kalakik wan achtu siwat negraj en lograrlo.
== IPANPA INI ==
<sub>1</sub> Cantante
<sub>2</sub> Agente secreto
<sub>3</sub> Panteón o memorial
== IJILPIKA ==
* Baker, J. (2025). Fearless and Free : Memoir. Penguin Group. franceinfo. (2021, 30 novembre).
* Qui est Joséphine Baker ? [Vidéo]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=F1S_7FvJB74
* Si Joséphine Baker nous racontait son Paris. . . . (s. d.). Ville de Paris. https://www.paris.fr/pages/josephine-baker-j-ai-deux-amours-mon-pays-et-paris-19825
''Italic text''
8tivhvd612m7wdz4s3cljzz51a2504m
Juan Bosco (Don Bosco)
0
528
8864
3787
2026-01-30T13:22:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q146183]]
8864
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Don Bosco @ Torino, 1880 (original).jpg|thumb|Juan Bosco (SDB)]]
Juan Melchor Bosco ([[:es:Juan_Bosco|Giovanni Melchiorre Bosco]]) kaj tiktukeytiat Don Bosco.
Don Bosco nesik se tunal kashtul se pal ne metzti chiwey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul (1815) tik ne techan I Becchi, Asti takutun ipal tutalyu tik ne italyu Italia.
Yaja se wey palej wan tamachtiani wan tawawasuani katka. Yaja chiwa [[:en:Salesians_of_Don_Bosco|Salesianos]] [[:en:Salesians_of_Don_Bosco|de Don Bosco]] tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul nawi.
== NE ITEKIW: TAY KICHIWKI? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
* Memorias del Oratorio de San Francisco de Sales.
* El joven preparado para la práctica de sus deberes.
* Colección de curiosos eventos contemporáneos.
* Conversaciones entre un cura de campo y un abogado sobre el sacramento de la confesión.
* La fuerza de la buena educación.
* La historia de Italia para la juventud desde su poblamiento a nuestros días.
* Vida de San Martín, obispo de Tours.
* Vida de San Pedro, príncipe de los apóstoles, primer papa después de Jesucristo.
* El mes de mayo consagrado a María Inmaculada.
* Vida del jovencito Domingo Savio, alumno del Oratorio de San Francisco de Sales.
* Biografía del sacerdote José Cafasso.
* Trazos históricos del joven Miguel Magone, alumno del Oratorio de San Francisco de Sales.
* Entretenida novela de un viejo soldado de Napoleón I.
* Trazos históricos de la vida de la Beata Caterina De-Matteri da Racconigi.
* El pastorcito de los Alpes, vida del joven Francisco Besucco d'Argentera.
* Valentino y la vocación impedida, episodio contemporáneo.
* Vida de la Beata María de los Ángeles, carmelita descalza de Turín.
* Vida de San José, esposo de María y padre putativo de Jesús contada por acreditados autores con la novena en preparación a la fiesta del santo.
* El católico preparado para las prácticas de piedad con instrucciones según las necesidades de los tiempos.
* Severino o recuento de un joven alpino según sus propias palabras.
* Los concilios generales de la Iglesia Católica.
* Aparición de la Santísima Virgen sobre la montaña de LaSalette, con otros hechos prodigiosos documentados.
* Fundamentos de la religión católica.
* Cooperadores salesianos, sea un modo práctico para gozar las buenas costumbres y la sociedad civil.
* Reglamento del Oratorio de San Francisco de Sales.
* Reglamento para las casas de la Sociedad de San Francisco de Sales.
* Trazos históricos de la vida del clérigo Luis Comollo.
Kimakaket miak tajtakulis ken:
* Premio Pioneer del director de los Institutos Nacionales de la Salud tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul.
* Beatificación se tunal ume se pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi.
* Canonización se tunal se se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi.
== NE ICHTAKA ITUNAL ==
Ne inan itukey katka [[:es:Margarita_Occhiena|Margarita Occhiena]] yaja se Italiachanej katka.
wan ne iteku itukey katka Francisco Luis Bosco. Yaja se Italiachanej katka.
Yaja tekitki ken se palej wan tamachtiani tik Turin tik ne italyu Italia.
Yaja kipalewia miak pijpiltzitzin katka.
== KEN MIKIK? ==
Yaja mikik se tunal se pual majtakti se pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chikwey tik ne techan Turín, Roma takutun ipal tutakyu tik ne italyu Italia.
== IPANPA INI ==
Se shikipil chikwey tzunti kashtul<ref>Mil ochocientos quince</ref>
Se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul nawi<ref>Mil ochocientos cincuenta y nueve</ref>
Pale<ref>Nombre que se le da a los sacerdotes en nawat</ref>
== IJILPIKA ==
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/John_Bosco</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Familia_Salesiana</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Bosco</nowiki>
https://en.wikipedia.org/wiki/Salesians_of_Don_Bosco
https://es.wikipedia.org/wiki/Margarita_Occhiena
fy9c5psd94z3f8ilx319hsfdwpwa686
Juan Cotto
0
529
8865
3792
2026-01-30T13:22:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5948894]]
8865
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:ImagesOUK9J3D6.jpg|left|thumb|JUAN COTTO, tawawasuani wan tatuktia kuskatanchanej katka]]
== Juan Cotto ==
== IPANPA JUAN COTTO ==
Juan E. Cotto tawawasuani kuskatanchanej katka
Yaja nesik tik ne techan [[:es:Suchitoto|Suchitoto]] se tunal chikwey pal ne metzti se ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti
Wan yaja mikik ne techan Meshiko se tunal se pual nawi pal ne metzti se ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey. Kaj mikik ika ejekateni ipajpaletia pal ajkwechiwi sujsul wan iishtia chijchal waktuk ne iten wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput tik ne [[:es:Panteón_Civil_de_Dolores|Panteón Civil de Dolores]] tik ne techan Meshiko. Kwakuni ialama tik ne techan Kuskatan
taja itekiw tawawasuani wan tatuktiani katka
[[Taanalis:Suchitoto, El Salvador - panoramio (11).jpg|thumb|SUCHITOTO , KA KUSKATAN]]
Yaja nemi ne techan ka Guatemala wan Mexico katka. Ka ne se pual chikwasen shiwit Juan Cotto ka Meshiko ichiwa salijtuk pal [[:es:Ludwig_van_Beethoven|Beethoven]] ka ishpananua [https://museopalaciodebellasartes.inba.gob.mx/ Palacio de Bellas Artes] katka
Yaja tatuktiani ka Wey Tamachtiluyan Autónoma ipal Meshiko katka ka Wey Tamachtiluyan ipal Kuskatan. Nusan yajki kan techan Caribe wan ichiwa salijtuk ajamachti ka [https://www.columbia.edu/ Universidad de Columbia]
== Wey itekiw takwikalis ==
[[Taanalis:Suchitoto, El Salvador - panoramio (71).jpg|thumb|PARQUE SAN MARTIN, SUCHITOTO ]]
Cantos de la tierra prometida, México D.F tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual
kz9h2bukshccaw6ufrignlh8l6olwc6
Juan Francisco Barraza
0
530
8866
3803
2026-01-30T13:22:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q9015509]]
8866
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Francisco Barranza.jpg|thumb|'''Juan Francisco Barraza''']]
== '''Juan Francisco Barraza''' ==
'''Juan Francisco Barraza''' kaj tiktukeytiat '''Cariota barraza '''
Cariota Barraza nesik se tunal '''majtakti ume''' pal ne metzti '''yey''' tik ne shiwit '''se shikipil Chiknawi tzunti Se pual Kashtu'''l(12/03/1935) tik ne techan San Miguel, San Miguel takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan
Yaja se wey mawiltiani<ref>jugador</ref> katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet''' <ref>listado de equipos de futbol o deportes</ref>
Yaja pejki mawiltia iwan ne "Club Deportivo Corona" tik ne shiwit (1952) se shikipil '''Chiknawi tzunti ume pual majtakti''' wan tamik mawiltia tik ne shiwit (1952) se shikipil '''Chiknawi tzunti ume pual majtakti ume'''
Yaja pejki mawiltia iwan ne "Club Deportivo¨dragon" tik ne shiwit (1953)
se shikipil '''Chiknawi tzunti ume pual majtakti yey''' wan tamik mawiltia tik ne shiwit (1957) se shikipil '''Chiknawi tzunti ume pual kashtul ume'''
Yaja pejki mawiltia iwan ne "Club Deportivo Águilas" tik ne shiwit (1958) Se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey wan tamik mawiltia tik ne shiwit (1970) se shikipil Chiknawi tzunti yey pual majtakti
Yaja pejki mawiltia iwan ne seleccion nacional tik ne shiwit (1953)
se shikipil '''Chiknawi tzunti ume pual majtakti yey''' wan tamik mawiltia tik ne shiwit (1969_) se shikipil '''Chiknawi tzunti yey pual majtakti chiknawi'''
mawiltia ume pual majmawiltilis<ref>partidos</ref> wan kashtul nawi kalakik yawal <ref>gol</ref> katka
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka '''Maria de la cruz barraza''' yaja se Kuskatanchanej katka.
wan ne iteku itukey katka '''Juan de Dios Flores'''. Yaja se Kuskatanchanej katka.
Ne isiwaw itukey katka '''María Eliza García''' Yaja se Kuskatanchanej katka.
== '''Yaja mikik''' ==
Yaja mikik se tunal sepual makwil ume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume(27/12/1997), ipanpa yulmikik<ref>paro cardiaco</ref> tik ne techan mejicanos, Kuskatan takutun ipal tutalyu tik ne italyu Kuskatanchanej katka .
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Francisco_Barraza
https://www.elgrafico.com/futbol/Rodolfo-Zelaya-tuvo-la-visita-de-la-viuda-de-Cariota-Barraza-20181212-0020.html
'''h'''https://www.youtube.com/watch?v=CBokzWGRAJQ
https://www.google.com/search?q=fotos+de+cariota+barraza+el+salvador&oq=fotos+de+cariota+barraza&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgBECEYoAEyBggAEEUYOTIHCAEQIRigAdIBCTE4NTI4ajBqN6gCCLACAfEFOa3b_WobIaQ&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://www.facebook.com/Noticiastrvelsalvador/photos/a.532504563524489/2915165148591740/?type=3
e7yu7n9sva90r456ui6hotpdc3l0ud5
Juan Gabriel
0
531
8867
3808
2026-01-30T13:22:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q738404]]
8867
wikitext
text/x-wiki
= '''Juan Gabriel''' =
Alberto Aguilera Valadez, kaj tiktukeytiat [[:es:Juan_Gabriel#Orientaci%C3%B3n_sexual|Juan Gabriel]] wan ne Divo de Juárez nusan, nesik se tunal chikume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) tik ne techan [[:es:Parácuaro_(Michoacán)|Parácuaro, Michoacán]].
[[Taanalis:Juan Gabriel in 2012.jpg|thumb|Juan Gabriel, ne wey Mexicochanej takwikani, takwika wan kitalia ne ikwajkwach itachishka pushawak. ]]
Yaja ne wey Mexicochanej takwikani wan takwikalismawawasuani<ref>compositor musical</ref>.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne iteku itukey Gabriel Aguilera Rodriguez wan inan itukey Victoria Valadez Rojas, wan yejemet tajtatukanimet katka. Juan Gabriel tzinpe wan kinpia chiknawi ieltiwan wan imajmanujwan katka. Keman Juan Gabriel chikitik, ne iteku tesu nemik yek tik itzuntekun yajika kiwikaket ka ne kaltapajtiani.
Itepal iteku Juan Contreras kiskalij wan kipalewij Juan Gabriel keman chikitik. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971), Juan Gabriel kipatak ne itukey inpanpa itepal iteku Juan Contreras wan iteku Gabriel Aguilera.
[[Taanalis:Juan Gabriel Hollywood Star.jpg|thumb|Ne sital ipal Juan Gabriel tik ujti tik Hollywood (Paseo de la Fama de Hollywood) tik Los Angeles, California. ]]
== Tay kichiwki? ==
Juan Gabriel ne wey takwikani wan takwikalismawawasuani<ref>Compositor</ref> tik Latinoamerica katka. Miak tuijikniwan kimatket Juan Gabriel. Tamakak se tzunti ume pual majtakti (150) millones takwikalis tik ne taltikpak.
Kinmawawasuj se shikipil chikwey tzunti (1800) takwikalis. Se shikipil makwil tzunti (1500) takwikani kinpataket ne tajtakwikalis ipal Juan Gabriel tik turco, alemán, francés, italiano, tagalo, japonés, griego, papiamento, portugués e inglés.
Tikinhishmatit ne wey tajtailwitilis ipal Juan Gabriel. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey, ne [[:es:Rose_Bowl#:~:text=El%2520Rose%2520Bowl%2520o%2520Taz%C3%B3n,Bowl%2520de%2520Pasadena%2520(California).&text=El%2520Rose%2520Bowl%2520Stadium.,1902%2520y%2520anualmente%2520desde%25201916.|Rose Bowl]] tik Pasadena, California mutemaki isel inwan yey pual kashtul shikipil (75,000) tuijikniwan. Juan Gabriel takwikak tik ne [[:es:Hollywood_Bowl|Hollywood Bowl]], [[:es:Orange_Bowl|Orange Bowl]], Florida Park de Madrid, [[:es:Plaza_de_toros_Monumental_de_México|Plaza México]] wan [[:es:Estadio_Azteca|Estadio Azteca]] nusan. Tik ne shiwit ume shikipil (2000), yey tzunti ume pual majtakti shikipil (350,000) tuijikniwan yawit kitat ne takwikani tik [[:es:Plaza_de_la_Constitución_(Ciudad_de_México)|ne Zócalo Capitalino]] katka.
== Ne itekiw ==
* 1971: ''El alma joven''
* 1972: ''El alma joven II''
* 1973: ''El alma joven III''
* 1978: ''Te llegará mi olvido''
* 1978: ''Siempre en mi mente''
* 1978: ''Espectacular''
* 1978: ''Mis ojos tristes''
* 1979: ''Me gusta bailar contigo''
* 1980: ''Recuerdos''
* 1980: ''Ella''
* 1981: ''Con tu amor''
* 1982: ''Cosas de enamorados''
* 1983: ''Todo''
* 1984: ''Recuerdos II''
* 1986: ''Pensamientos''
* 1994: ''Gracias por esperar''
* 1999: ''Todo está bien''
* 2000: ''Abrázame muy fuerte''
* 2001: ''Por los siglos''
* 2003: ''Inocente de ti''
* 2011: ''1 Es Juan Gabriel''
* 2012: ''Celebrando''
* 2015: ''Los dúo''
* 2015: ''Los dúo 2''
* 2022: ''Los dúo 3''
== Ken mikik? ==
Juan Gabriel mikik keman kipia yey pual chikwasen shiwit ika tamik iijiu tik ne iyulu se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016). Kiwikaket ne iweyka ka [[:es:Palacio_de_Bellas_Artes_(Ciudad_de_México)|Palacio de Bellas Artes]], kan chikume tzunti shikipil tuijikniwan kitaket, wan majtakti se millones tuijikniwan kitaket ka tepustajtaketzalis<ref>television</ref>.
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://www.elsoldemexico.com.mx/gossip/celebridades/la-vida-de-juan-gabriel-en-70-datos-4667986.html
https://www.sacm.org.mx/Informa/Biografia/13621
https://www.cmtv.com.ar/biografia/show.php?bnid=1691&banda=Juan_Gabriel
https://www.excelsior.com.mx/funcion/quienes-son-los-hijos-de-juan-gabriel-y-que-ha-sido-de-ellos/1670775
oexv3n7o70qne3futmmwno8j8iyfxun
Juan Luis Guerra
0
532
8868
3818
2026-01-30T13:22:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q158753]]
8868
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Juan Luis Guerra
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Juan Luis Guerra 2017.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 20 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1958
|-
! Ichan Techan
| Santo Domingo
|-
! Italyu
| República Dominicana [[Taanalis:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|alt=Dominican Republic|link=Dominican Republic]] Republicadominicanachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani
|}
[[:es:Juan_Luis_Guerra|Juan Luis Guerra Seijas]] nesik se tunal chikume, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957). Yaja nesik tik ne wey techan [[:es:Santo_Domingo|Santo Domingo]], tik ne talchin [[:es:República_Dominicana|República Dominicana]]. Guerra se republicadominicanachanej <ref>Demonym: Dominican / Gentilicio: Dominicano</ref>takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, wan se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Luis_Guerra
https://es.wikipedia.org/wiki/Santo_Domingo
https://es.wikipedia.org/wiki/Rep%C3%BAblica_Dominicana
c3dc6jwjhs3r8hf52gg3yrzyqgagos9
Juan Rulfo
0
533
8869
3823
2026-01-30T13:22:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q200661]]
8869
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Rulfo por Lyon.jpg|thumb|Juan Rulfo]]
Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno, kaj tiktukeytiat Juan Rulfo, se Mexicochanej tawawasuani wan takwikwilchiwani katka.Tikishmatit ika ume iamachti, “Pedro Páramo” tik se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) wan ne amachti ipal kutu casoj “El Llano en Llamas” tik se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Ne kutu casoj amachti kipia ne wey tikishmatit casoj "¡Diles que no me maten!" (“Shikinhilwikan te ma nechmiktikan!”).
== Ne Itunal Ichtaka ==
Rulfo nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (1917) tik ne techan Apulco, takutun ipal Jalisco. Nemanha iteku mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual yey (1923) wan inan mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume (1927), inoya kiskalij tik Guadalajara, Jalisco.
Rulfo yajki ne tamachtiluyan Luis Silva School. Ichan nemi tik ne tamachtiluyan intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932). Yajki ukse tamachtiluyan intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932) wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934). Tesu yajki se wey tamachtiluyan.
Rulfo yajki ka Ciudad de Mexico. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti chikwasen (1936), yajki amatachialis tajtamachtilis tik ne wey tamachtiluyan “Universidad Nacional Autónoma de México.”
Rulfo munamiktij iwan Clara Angelina Aparicio Reyes tik Guadalajara, Jalisco tik se tunal se pual nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948). Kipia nawi ipijpipil intukey katka Claudia Berenice, Juan Francisco, Juan Pablo, wan Juan Carlos Rulfo.
== Tay Kichiwa ==
[[Taanalis:Pedro Páramo.jpg|thumb|Pedro Páramo amachti]]
Kimakaket se takulis pal mumachtia ka “Centro Mexicano de Escritores." Ka né, intzalan ne shijshiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954), kimawawasuj ume amachti.
Ne achtu amachti, “El Llano en llamas,” kipia miak kutu casoj. Ne cajcasoj ipanpa ne tunal tik ne “Revolución mexicana” (1910-1920) wan ne “Guerra Cristera” (1926-1929). Sejse yek kishmatit cajcasoj "¡Diles que no me maten!" wan "No oyes ladrar los perros" (Tesu tikinkaki tiajwat ne pejpelu).
Ne ume amachti, “Pedro Páramo,” se kutu amachti ipanpa se takat itukey Juan Preciado. Yajki ka inan itechan, Comala, nemanha mikik ika kineki kiajsi iteku. Ajsik Comala wan te akaj nemi tik ne techan, maya tajtamutil. Achtu ka tanamak maya ume shikipil amachti tik ne achtu nawi shiwit. Nemanha, Páramo muchiwki wey. Pedro Páramo kipatket tik ume pual majtakti tajtaketzalis wan ne ingles amachti tanamak ajku shikipil shikipil amachti tik estadosunidos.
Intzalan ne shijshiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958), Rulfo tekitki tik se kutu amachti “El gallo de oro” melka kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980).
[[Gabriel García Márquez]] ina ka tesu welik tamawawasua nemanha kimawawasuj achtu nawi iamachti wan maya neman kiajsik Pedro Páramo tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) welik tamawawasua ne wey iamachti “Cien años de soledad.”
== Ken Mikik ==
Rulfo mikik tik ne tiutak tik se tunal chikume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen ika kipia "cancer" pal ejekateni ipajpaletia.
= Ajamachti =
* El llano en llamas (1953)
* Pedro Páramo (1955)
* El Gallo de oro (1980)
= Ikwikwil =
* Mexico: Juan Rulfo Fotógrafo, 2001
* Inframundo: El México de Juan Rulfo, 1980/83
* Juan Rulfo: Letras e imágenes, RM, 2002<nowiki/>https://web.archive.org/web/20110613163940/http://www.clubcultura.com/clubliteratura/clubescritores/juanrulfo/letrasimagenes01.htm#
* http://www.guiarte.com/noticias/juan-rulfo-fotografo.html
* http://www.elpais.com/articulo/cultura/ojos/Pedro/Paramo/elpepuint/20070903elpepicul_2/Tes
* https://web.archive.org/web/20110519065034/http://elangelcaido.org/2005/11/200511jrulfo/200511jrulfoe.html
= Ijilpika =
* Janney, Frank (ed.) (1984). ''Inframundo: The Mexico of Juan Rulfo''. New York: Persea Books.
* Interview with Teresa Gómez Gleason, in: ''Juan Rulfo'' (1985). Jorge Ruffinelli, ed. Obra completa (2nd ed.). Fundación Biblioteca Ayacucho. p. 214.
* Soler Serrano, Joaquín, "Entrevista con Juan Rulfo" in A Fondo ( TV show ), RTVE2, April 17, 1977.
6opu6p9pxx0p0u8alruvya62i60xskq
Juana Inés de la Cruz
0
534
8870
3829
2026-01-30T13:22:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q183074]]
8870
wikitext
text/x-wiki
== '''Sor Juana Inés de la Cruz''' ==
[[Taanalis:Sor Juana Inés de la Cruz (1772).jpg|left|thumb]]
[https://www.gob.mx/segob/articulos/conoce-mas-acerca-de-sor-juana-ines-de-la-cruz?idiom=es Juana de Asbaje] y Ramírez de Santillana kaj tiktukeytiaj [[:es:Juana_Inés_de_la_Cruz|Sor Juana Inés de la Cruz]]. Yaja nesik tik ne techan San Miguel Nepantla tik Tepetlixpa se takutun ipal Meshiku, se tunal majtakti ume pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti ume pual chikwey (1648) u se shikipil chikwasen tzunti ume pual majtakti se (1651) wan mikik se tunal kashtul ume pal ne mezti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti nawi pual kashtul (1695).
Yaja mutekitilia pal Tiut<ref>Monja, religiosa.</ref> katka wan yaja se tawawasuani, takwikani wan tapuani katka.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne inan itukey katka Isabel Ramírez de Santillana y Rendón, yaja “criolla” katka ika Isabel inan wan iteku Españachanej katka melka Isabel nesik tik Meshiku. [https://dbe.rah.es/biografias/5466/sor-juana-ines-de-la-cruz Sor Juana Inés de la Cruz] iteku itukey Pedro Manuel de Asuaje y Vargas-Machuca, yaja Españachanej katka. Yaja tawikani katka.
Ne iteku tesu kineki kishtalia katka wan tesu munamiktia iwan ne inan Juana Inés katka.
Ne ichan Juana Inés wan ne itajtatanoywan nemi tik ne wey italyu<ref>Hacienda.</ref>, kan yaja mumachtia nawatl tajtaketzalis katka. Yaja mumachtia amatachia wan tamawawasua isel katka. Yaja mumachtia latín tajtaketzalis nusan katka. Yaja igustuj amatachia katka. Yaja igustuj minaya pal amatachia katka ika sijsiwapipil tesu welit amatachia ajamacti katka.
Tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti yey pual nawi (1664), keman yaja kipia kashtul se shiwit katka, yaja yawi ka ne wey techan Meshiku katka wan yaja kitajtani inan su weli kitalia kwachti pal takat katka pal weli mumachtia tik ne wey tamachtiluyan<ref>Universidad.</ref> peroj ne inan kilwij ka tesu weli. Ne imiekawan weli kajsi itekiw pal Juana Inés katka. Yaja muchiwa tapalewiani pal se pujpudiente siwat, yaja itukey katka Leonor del Caretto<ref>Aristócrata, marquesa consorte de mancera y virreina de la Nueva España https://es.wikipedia.org/wiki/Leonor_Carreto</ref>. Leonor ishulejyu itukey katka Antonio Sebastian de Toledo<ref>Antonio Sebastian de Toledo Molina y Salazar, fue un noble y político español, que tenía el título de Marqués de Mancera y virrey de Nueva España.
https://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Sebasti%C3%A1n_de_Toledo_Molina_y_Salazar</ref>, yaja se pujpudiente takat katka. Antonio de Toledo kineki kimati katka keski ajamachti tamatilis Juana Inés kipia kakta; kunij, Toledo kiputzua miak ne tajtamachtianimet pal ma kitajtaniliat ipanpa ajamachti tamatilis katka. Ne tajtamachtianimet wan ne tuijikniwan yultaketzat Juana Inés kitzuntalia. Miak tajtakamet kinekit munamiktiat iwan yaja katka melka yaja kinhilwij tesu.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti yey pual chikume (1667) yaja mutekitilia tik ne Tiupan kan yaja pewa kiwawasua ne takwikalis ipanpa tasujtalis, ne tamakishtilis pal ne sijsiwatket, ne Tiupan wan Tiut katka. Yaja kiwawasua nusan ipanpa ne kitajpia ka ne taltikpak katka. Yaja kiputzua miak wey sijsiwatket pal mumachtia wan kichiwat takwikalis katka. Iwan yaja itakwikalis, yaja kinhajwa ka ne tesu yejka tajtakamet katka. Ne wey pale<ref>Obispo, sacerdote, padre de mayor jerarquía.</ref> tik Puebla ishtesuyek Sor Juana Inés itekiw katka; yajika yaja kituktia katka ka Sor Juana Inés kinnamaka ne iajamachti.
Sor Juana Inés yultaketza ka ne sijsiwatket nemit pal yawi ka tamachtiluyan katka, yaja nusan yultaketza ka sijsiwatket welit kitutiat wan kinmachtiat ujukseuk sijsiwatket katka.
=== Ne itekiw: ===
[[Taanalis:Neptuno alegórico, obra de Sor Juana Inés de la Cruz. Madrid, 1689. Museo de América.jpg|thumb]]
Yaja tamawawasua miak takwikalis. Miak Sor Juana Inés itakwikalis kishmatit inpanpa ne ichajchaku katka. Wan ujukseuk takwikalis kishpuluat katka.
Yaja kimawawasua:
* Primer sueño.
* Inundación cristálida.
* Soneto 173.
* Hombres necios.
* Madre, la de los primores.
* Autodefensa.
* El Divino narciso.
* Carta Atenagórica.
* Los empeños de una casa.
* Neptuno alegórico.
* Respuesta a Sor Filotea de la Cruz.
* Sátira filosófica.
* Villancico.
[[Taanalis:Hombres necios (Sor Juana).jpg|left|thumb]]
=== Villancico: ===
Ne Takwikalis pal Virgen de Guadalupe. Yaja kiwawasua se takutun tik nawatl, wan ukse takutun tik castilla katka. Keman ne takwikalis kiwawasua tik castilla katka yaja taketza ipanpa Virgen de Guadalupe wan ne takwikalis kiwawasua tik nawatl katka yaja taketza ipanpa Cihuacoatl<ref>Cihuacoatl: deidad de la mitológia mexica, recolectora de las almas, asociada a la fertilidad, las parteras, y la creación de la humanidad. https://es.wikipedia.org/wiki/Cihuac%C3%B3atl</ref>, se Azteca nantzin. Tesu tikmatit su Sor Juana Inés kinepanua Virgen de Guadalupe achtu u su yaja kinepanua Cihucoatl achtu u su yaja kineki kinchiwa yejemet se maya katka.
== '''¿Ken Mikik?''' ==
Ka se shikipil chikwasen tzunti nawi pual kashtul (1695) nemi sujsul ne kukulis katka. Miak tekitini ka Tiupan kukuyat katka, su majtakti tikitini ka Tiupan kukuyat katka, chiknawi mikit. Sor Juana Inés kipalewij kintajpia ne kujkuyani wan tik ne mezti ume, yaja kukuya katka. Yaja miki ka nawi ka tapuyawa ka se tunal kashtul ume pal ne metzti nawi. Kitukaket yaja tik ne tal unisan ne tiupan San Jeronimo.
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Biografía de Sor Juana Inés de la Cruz (esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Juana_In%C3%A9s_de_la_Cruz
Sor Juana Inés de la Cruz, RAE (esp.):https://dbe.rah.es/biografias/5466/sor-juana-ines-de-la-cruz
Sor Juana Inés de la Cruz, Gobierno de México (esp.): https://www.gob.mx/segob/articulos/conoce-mas-acerca-de-sor-juana-ines-de-la-cruz?idiom=es
Leonor del Carreto (esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Leonor_Carreto
Antonio Sebastian de Toledo (esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Sebasti%C3%A1n_de_Toledo_Molina_y_Salazar
Cihuacoatl (esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Cihuac%C3%B3atl
59wayuylxm6wqqkvavu7rci89n2ba64
Jucuapa
0
535
8871
3832
2026-01-30T13:22:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1154949]]
8871
wikitext
text/x-wiki
Ne Shukutapan se itechan ka tihijniwan titukeytiat Jucuapa.
Nutechan Shukutapan taja tiweli tiajki tik ne takutun Kushkatan Otzelutan.
Shukutapan kipia miak kwajkwakit wan miak tejtepet. Ijijniwan sujsul galanchin.
[[Taanalis:Iglesia jucuapa.jpg|left|thumb|Ne tiupan ipal Shukut]]
Shukutapan kipia se tiupan, se tajku techan, se tiankis, nawi tamachtiluyan, se wey tamachtiluyan, se kalamachti, se kaltapajtiani.
Shukutapan kipia se apan ikman katka peroj an nemia miak kwajkwakit ika tesu nemia miak at nan miak mijmichin. Ne techa sujsul sesek ika miak ijijniwan pashaluat nutecha.
sxdmwjpopt5iya59165kjiycxchv0tt
Julia Díaz
0
536
8872
3839
2026-01-30T13:22:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5954661]]
8872
wikitext
text/x-wiki
'''Julia Díaz''' nesik se tunal se pual yey pal ne metzti metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi Kashtul ume (23/5/1917).
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" |Julia Díaz
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |[[Taanalis:Julia Diaz,destacada pintora Salvadorena.jpg|alt=Julia Díaz|center|thumb|275x275px|Julia Díaz]]
|-
!Yaja nesik
|Se tunal se pual yey pal ne metzti metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi kashtul ume
|-
!Ichan Techan
|Kushultepet
|-
!Italyu
|Kuskatan
|-
!Itekiw
|Takwikwiluani
|}
Tik ne techan Kushultepet takutun ipal italyu [[Kuskatan]].
Yaja se wey Takwikwiluani katka.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
==== Yaja kichiwki miak ikwijkwikil: ====
* "Maternidad roja"
* "Cuatro figuras"
* "Trabajadores”
* "Primera Comunión"
* "Monja"
* "Carrusel"
== Kimakaket miak tajtakulis ken: ==
Ne wey kalpuli ipal ne italyu Kuskatan tashtawa pal yaja mumachtia tik Europa tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) katka.
Yaja kichiwki ne pal achtu Takwikwiluyan ka Kuskatan kitukeytia “Galería Forma” tik se shikipil chiknawi tzunti Ume pual kashtul yey (1958).
== Ne ichtaka itunal: ==
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Valero Lecha.
== Ijilpika: ==
https://www.blogcuscatlan.com/2009/12/lo-nuestro-pintora-julia-diaz.html
https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=201
https://guanacos.com/julia-diaz/
24qrc5iiwypbasilghro7zn60k3szbb
Julie Andrews
0
537
8873
3849
2026-01-30T13:22:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q161819]]
8873
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Julie Andrews
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[Taanalis:Julie Andrews (8742617433) (cropped).jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 1 ne metzti majtakti, tik ne shiwit 1935
|-
! Ichan Techan
| London
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Tamawiltiani
|}
[[:en:Julie_Andrews|Dame Julie Andrews]] (yaja nesik kaj Julia Elizabeth Wells) nesik se tunal se, ne metzti majtakti, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul (1935). Andrews nesik tik ne techan [[:en:Walton-on-Thames|Walton-on-Thames]], Surrey tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Yaja se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se tamawiltiani<ref>Actor / Actriz</ref>, wan se tawawasuani<ref>Author / Escritora</ref>. Andrews inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglesa</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Julie_Andrews
https://en.wikipedia.org/wiki/Walton-on-Thames
https://en.wikipedia.org/wiki/England
7ccqozfbnrvty5tqxz51yu80ff01wh0
Julio Cortázar
0
538
8874
3858
2026-01-30T13:22:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q174210]]
8874
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Cortázar.jpg|thumb|Julio Cortázar]]
Julio [https://www.britannica.com/biography/Julio-Cortazar Cortázar] nesik tik ne [https://www.britannica.com/place/Brussels Bruselas], Bélgica, tik ne se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi wan yaja miki katka tik ne shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi tik ne [https://www.britannica.com/place/Paris París], Francia keman yaja nawi pual chiknawi shiwit. Yaja muchiwa wey ika yaja tamawawasua miak ''ajamachti'' ipanpa italyu [https://www.britannica.com/place/Argentina Argentina] kan yaja ne ichan nemi katka, tekiti katka wan tamawawasua katka pakit pal muchi ne shijshiwil. Nemanha yaja ne ichan nemi katka Paris.
Ipal sujsul wey amachti Rayuela tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey. Yaja mulpia katka tik sentekitit ne boom latinoamericano. Yaja kisenmawawasujket inwan ujukseyuk tajtamawawasuanimet sujsul wey ajamachtiket.
Itzalan ajamachtiket ombron nemi:
'''[[:es:Bestiario|Bestiario]]''' – se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se
'''Carta a una joven a [[:es:Carta_a_una_señorita_en_París|París]]''' – se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se
'''Una flor [[:es:Una_flor_amarilla|amarilla]]''' – se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se
'''Las armas [[:es:Las_armas_secretas|secretas]]''' – se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi
'''[[:es:Rayuela_(novela)|Rayuela]]''' – se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey
'''[[:es:La_vuelta_al_día_en_ochenta_mundos|La vuelta al mundo en ochenta mundos]]''' – se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume
'''Octaedro''' - se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti
'''Alguien quien anda por [[:es:Alguien_que_anda_por_ahí|ahí]]''' - se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume
'''Un tal [[:es:Un_tal_Lucas|Lucas]]''' - se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi
'''Orientación de los [[:en:Orientation_of_Cats|gatos]]''' - se shikipil chiknawi tzunti nawi pual
'''Salvar el crepúsculo''' – se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi
[[Taanalis:Rayuela RAE.jpg|thumb|Rayuela - versión Real Academia Española 2019]]
Julio [https://www.britannica.com/biography/Julio-Cortazar Cortázar] munamiktia katka ukseuk. Yaja ustut ne kukulis leucemia tik majtakti ume tik metzi ume tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi.
bf0fdc539qbxykxui0lnb7majiszbs2
Julio Torres
0
539
8875
3863
2026-01-30T13:22:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q65030610]]
8875
wikitext
text/x-wiki
= Julio Torres =
[[Taanalis:JulioTorres-byPhilipRomano.jpg|alt=Julio Torres|thumb|Julio Torres - se tawawasuani, tapakiltiani, wan taketzani.]]
[[:es:Julio_Torres_(cómico)|Julio Torres]] nesik tik ne wey techan Kuskatan tik Kuskatan se takutun ipal Kuskatan, [https://www.vulture.com/2019/06/julio-torres-on-hbos-los-espookys.html se tunal majtakti se pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987).]
Yaja se tawawasuani, tapakiltiani, wan taketzani<ref name=":0">actor/a</ref>.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan itukey [https://www.instagram.com/spaceprincejulio/p/B1MghKShJWr/?img_index=1 Tita de Torres] yaja se kalchiwani<ref>arquitecto/a</ref> wan tatzumani Kuskatanchanej. Ne iteku yaja se techanchiwani<ref>ingeniero/a civil</ref>.
Torres weya katka tik Kuskatan.
Yaja mumachtia inwan ajamachti<ref>literatura</ref> pal Ingles wan kiwawasua tik wey tamachtiluyan itukey [https://medium.com/100-new-school-alumni/julio-torres-ba-literary-studies-11-7de3b897ee2e The New School tik Nueva York, Estados Unidos katka. Yaja tamik tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009).]
Torres [https://www.frieze.com/article/radical-empathy-comedian-julio-torres tesu kikwa ne nakat]<ref>vegano/a</ref> wan [https://www.mic.com/articles/154295/saturday-night-live-added-gay-latino-comedian-julio-torres-to-its-writers-room siwayulu].
== Tay kichiwa? ==
Yaja tekiti katka ken se tawawasuani ipal Saturday Night Live tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016) wan tamik tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019).
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) yaja kimawawasua katka iwan Ana Fabrega Los Espookys ipal HBO.
Tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024) Torres kituktia<ref name=":1">director/a</ref>, kimawawasua, wan taketza<ref name=":0" /> katka iachtu weyak ulinkwikwil itukey Problemista ipal A24.
Tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024) yaja kituktia<ref name=":1" />, kimawawasua, wan taketza<ref name=":0" /> katka Fantasmas ipal HBO.
== Ne itekiw: ==
Yaja kichiwki miak ulinkwikwil wan weyak ulinkwikwil ken:
* The Chris Gethard Show
* The Special Without Brett Davi
* Horace and Pete
* The Jim Gaffigan Show
* High Maintenance
* The Tonight Show Starring Jimmy Fallon
* Late Night with Seth Meyers
* Comedy Central Stand-Up Presents
* The Shivering Truth
* Saturday Night Live
* The Other Two
* Los Espookys
* Bob’s Burgers
* Shrill
* My Favorite Shapes
* Ziwe
* Tuca & Bertie
* The Great North
* Together Together
* Search Party
* Nimona
* Millennial Hunter
* Problemista
* Boys Go To Jupiter
* Fantasmas
== Inpanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika ==
Julio Torres: https://es.wikipedia.org/wiki/Julio_Torres_(c%C3%B3mico)
Julio Torres, Rising Weirdo ''SNL''’s otherworldly secret weapon is about to take over HBO.: https://www.vulture.com/2019/06/julio-torres-on-hbos-los-espookys.html
Instagram de Julio Torres: https://www.instagram.com/spaceprincejulio/p/B1MghKShJWr/?img_index=1
Julio Torres, BA Literary Studies ’11: https://medium.com/100-new-school-alumni/julio-torres-ba-literary-studies-11-7de3b897ee2e
'Saturday Night Live' added gay Latino comedian Julio Torres to its writers' room: https://www.mic.com/articles/154295/saturday-night-live-added-gay-latino-comedian-julio-torres-to-its-writers-room
The Radical Empathy of Comedian Julio Torres: https://www.frieze.com/article/radical-empathy-comedian-julio-torres
tmjfrogxbdadly3jjjbxcyeuvt0k0uo
Junji Itō
0
540
8876
8171
2026-01-30T13:22:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q744237]]
8876
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Junji Ito - Lucca Comics & Games 2018 02.jpg|thumb|Junji Itō tik ne Lucca Comics & Games 2018]]
'''[[:es:Junji_Ito|Junji Itō]]''' (伊藤 潤二 – nesik se pual majtakti pal se metzi chikume se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey takwikwiluani pal [[:es:Manga|manga]] pal tamutilis. Itekiw kichiwket pal se wey ulinkwikwil wan [[:es:Anime|anime]].
== '''Ipanpa ne itunal''' ==
Junji Itō nesik tik ne techan [[:es:Prefectura_de_Gifu|Gifu]]<ref>Prefectura de Gifu</ref>, ne se pual majtakti pal se metzi chikume se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey.
Itō pewa tawawasua wan kitajkwilua manga kwak itekiw pal tapajtiani kipajtia titajtan kadka se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi.
Kuni se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume ne amachti pichawak ‘‘Gekkan Halloween’’ kishtia se icasoj namej tajtaketzat yek ipanpa ne itekiw Kazuo Umezo katka.
== '''Yaja kichiwtuk ini ne ikwijkwikwil''' ==
Ne icasoj ipanpa temajmaw, inhesyu, tzujtzunyajtuk nuknew, atchanej wan ne timikit.
=== Manga ===
* ''Yaneura no nagai kami'' (屋根裏の長い髪) (1988)
* ''Tomie'' (富江) (1997)
* ''Uzumaki'' (うずまき) (1998)
* ''Gyo'' (ギョ) (2002)
* ''Neko Nikki Yon to Mū'' (猫日記 よん&むー)
* ''Yami no Koe'' (闇の声) (2002)
* ''Jigoku-boshi Remina'' (地獄星レミナ) (2004)
* ''Black Paradox'' (ブラックパラドクス) (2007)
* ''Ningen Shikkaku'' (人間失格) (2017)
* ''Genkai Chitai'' (幻怪地帯) (2021)
=== Anime ===
* ''Junji ito Manic'' (2023)
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Junji Itō: https://es.wikipedia.org/wiki/Junji_Ito
Manga: https://es.wikipedia.org/wiki/Manga
Anime: https://es.wikipedia.org/wiki/Anime
i3l1lp3ohznktah3dx0rjtdad17jvur
Justice
0
541
3876
3875
2026-01-29T23:28:28Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
3875
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Gaspard Augé and Xavier de Rosnay (Justice).jpg|thumb|Justice tik ne Route du Rock (ume shikipil chikume / 2007).]]
= Justice =
Ne uma franciachanejket Gaspard Augé wan Xavier de Rosnay kichiwket [[:es:Justice_(banda)|Justice]] tik ne shiwit ume shikipil yey (2003). Yejemet kichiwat inson<ref>(Su) Música.</ref> [[:es:Música_electrónica|Electronica]] iwan [[:es:Rock|Rock]] wan [[:es:Música_disco|Disco]]. Yejemet kipiat se kwawit wan imejmey<ref>Cruz.</ref> ken inkwikwil<ref>(Su) Imagen.</ref>.
Yejemet pejket iwan ne kalsonchiwalis<ref>Sello Discográfico.</ref> Boombox Records iwan intatuktiani<ref>Administrador.</ref> Jamie Reynolds kaj kichiwa ne [[:es:Klaxons|Klaxons]] iwan ujukseuk ichajchakuwan, melka an yejemet nemit iwan [[:es:Ed_Banger_Records|Ed Banger Records]], ika Ed Banger Records kikujket Boombox Records. Ne intajtatuktianimet Pedro Winter (Busy P) wan Jamie Reynolds (The Cat) katka.
[[Taanalis:Justice (Logo).png|thumb|Ne inkwikwil Justice.]]
== Incasoj ==
=== Ne achtu intejtekiw wan Ed Banger (intzalan ne shiwit ume shikipil yey wan ne shiwit ume shikipil chikwasen / 2003–2006) ===
Justice kichiwket ume tajtakwikalis<ref>Canciones.</ref> ipanpa ne yawaltakwikalis<ref>Álbum musical.</ref> "Hits Up to You" ipanpa Musclorvision pal ne [[:es:Festival_de_la_Canción_de_Eurovisión|Eurovision]]. Augé kichiwki se takwikalis nusan iwan ne itukey "Microloisir". Kinhishmatket iwan ne intanelualis senpa<ref>Remezcla.</ref> ipanpa ne takwikalis "Never Be Alone" inpanpa Simian. Kia ne nemik iwan Ed Banger. Nemanha kiski senpa ka [[:es:Reino_Unido|Reino Unido]] tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2006) wan kitukeytijket "[[:es:We_Are_Your_Friends_(canción)|We Are Your Friends]]".
Justice tekitket tik ujukseuk intajtanelualis senpa ipanpa ujukseuk sojsonchiwanimet<ref>Músicos.</ref>. Ne achtu kutu inyawaltakwikalis<ref>(Su) Sencillo.</ref> "[[:es:Waters_of_Nazareth|Waters of Nazareth]]" kiski tik ne metzti chiknawi pal ne shiwit ume shikipil makwil (9/2005). kinmakaket ne takulis "Mejor Video" tik ne [[:es:MTV_Europe_Music_Awards|MTV Europe Music Awards]] tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006) ipanpa ne inhulinkwikwil<ref>(Su) Video.</ref> "Justice vs. Simian – 'We Are Your Friends'", melka yejemet tesu yejket, yajika kimakaket inkumpa "So Me" wan ne tatuktiani inhulinkwikwil<ref>Director del video.</ref> Jérémie Rozan.
=== Cross. (intzalan ne shiwit ume shikipil chikume wan ne shiwit ume shikipil majtakti / 2007–2010) ===
[[Taanalis:Justice Sónar 2008 - 2600809995.jpg|thumb|Justice tik ne Sónar (ume shikipil chikwey / 2008).]]
Ne achtu inyawaltakwikalis "†" (Cross) kiski tik Ed Banger tik ne tunal majtakti se pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil chikume (11/6/2007). Nemanha kichiwket ne "[[:es:Extended_play|EP]]" "[[:es:D.A.N.C.E.|D.A.N.C.E.]]" wan kipia "Phantom" wan ne intanelualis senpa ipanpa "D.A.N.C.E.", kitukeytijket "B.E.A.T" wan ujukseuk intajtakwikalis. Tik ne tunal se pal ne metzti majtakti se (1/11), kinmakaket ne takulis "Video Estrella" wan ne takulis "Mejor Acto Francés del Año" tik ne European Music Awards ka [[:es:Múnich|Múnich]].
Ne intakwikalis "Planisphère" kiski tik nawi tajtakutun tik [[:es:Myspace|MySpace]]. Nemanha kiski tik ne ume inyawaltakwikalis "Audio, Video, Disco" tik ne shiwit uma shikipil majtakti se (2011), wan kiski ne "EP" tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022).
Tik ne tunal se pual makwil pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil chikwey (25/8/2008), yejemet inaket tik MySpace ka yaw-kichiwat ne weyak inhulinkwikwil<ref>(Su) Pelicula/Documental.</ref> wan inyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson<ref>Álbum en vivo.</ref> wan kitukeytijket "A Cross the Universe" katka.
Tik ne metzti se pal ne shiwit ume shikipil chiknawi (1/2009), ne sojsonchiwanimet [[:es:Birdy_Nam_Nam|Birdy Nam Nam]], kichiwket se inyawaltakwikalis wan kitukeytijket "Manual for Successful Rioting", wan Justice kinpalewijket iwan se intakwikalis "The Parachute Ending". Kinmakaket ne takulis "[[:es:Anexo:Premio_Grammy_a_la_mejor_grabación_remezclada,_no_clásica|Mejor Grabación Remezclada, No Clásica]]" tik ne [[:es:Premios_Grammy|Premios Grammy]] ipanpa ne intanelualis senpa pal ne intakwikalis "[[:es:Electric_Feel|Electric Feel]]" inpanpa [[:es:MGMT|MGMT]] tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009).
Tik ne metzti majtakti se pal ne shiwit ume shikipil chiknawi (11/2009) tik ne pichawak amachti<ref>Revista.</ref> "[[:es:Mixmag|Mixmag]]" Justice inaket ka yejemet yaw-tekitit tik ne ison ipanpa ne weyak ulinkwikwil "[[:es:Rubber_(película)|Rubber]]" ipanpa [[:es:Quentin_Dupieux|Mr. Oizo]]. Yejemet inak ka yejemet kichiwtuskiat ne son ipanpa ne weyak ulinkwikwil achtu ka yankwik inyawaltakwikalis.
[[Taanalis:RF 2806 Justice Krists Luhaers-9 (34841370003).jpg|thumb|Justice kitzutzunat<ref>Tocando (Instrumento).</ref> ne ison.]]
=== Audio, Video, Disco (intzalan ne shiwit ume shikipil majtakti se wan ne shiwit ume shikipil majtakti nawi / 2011–2014) ===
Tik ne tunal nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (4/4/2011), kiski ne kutu inyawaltakwikalis "[[:es:Civilization_(canción)|Civilization]]" wan ne inhulinkwikwil pal ne kutu inyawaltakwikalis kiski tik ne tunal se pual chikume pal ne metzti makwil (27/5), tik YouTube.
Tik ne tunal chikwasen pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (6/9/2011), kiski ne inhulinkwikwil ipanpa ne kutu inyawaltakwikalis "[[:es:Audio,_Video,_Disco_(canción)|Audio, Video, Disco]]" tik [[:es:Facebook|Facebook]]. Tik ne tunal se pual nawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (24/10/2011), kiski ne ume inyawaltakwikalis "Audio, Video, Disco".
Tik ne metzti yey pal ne shiwit ume shikipil majtakti ume (3/2012), Justice kitzutzunket ne intajtakwikalis pal ne inyawaltakwikalis "†" (Cross) wan ne yankwik inyawaltakwikalis "Audio, Video, Disco" tik ne [[:es:Ultra_Music_Festival|Ultra Music Festival]] ka [[:es:Miami|Miami]].
Tik ne tunal chikume pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (7/5/2013), kiski ne ume inyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson kitukeytijket "Access All Arenas". Ini inyawaltakwikalis keman kitzutzunket ne inson, Justice kichiwket tik ne [[:es:Arena_de_Nimes|Arena de Nimes]] ka [[:es:Francia|Francia]] tik ne tunal kashtul nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume (19/7/2012).
[[Taanalis:Justice.png|thumb|Gaspard Augé wan Xavier de Rosnay.]]
=== Woman (intzalan ne shiwit ume shikipil majtakti nawi wan ne shiwit ume shikipil kashtul yey / 2014–2018) ===
Tik ne tunal majtakti yey pal ne metzti chikume tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (13/7/2016), kiski se yankwik kutu inyawaltakwikalis "Safe and Sound". Tik ne tunal majtakti yey pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (13/9/2016), Justice inak tik Facebook ka ne yey inyawaltakwikalis kitukeytijket "Woman"
Tik ne tunal majtakti nawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (14/9/2016), kiski ne ume kutu inyawaltakwikalis "Randy" tik Facebook. Tik ne tunal kashtul yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (18/11/2016) kiski "Woman" tik ne kalsonchiwalis Ed Banger.
Tik ne tunal majtakti pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (10/5/2018), tik ne [[:es:Google_I/O|Google I/O]] ka [[:es:California|California]], Justice inak ka kiski se inyawaltakwikalis pal ne tajtanelualis senpa<ref>(Su) Álbum de remezclas.</ref> tik ne tunal se pual nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (24/8/2018) katka, wan kitukeytijket "Woman Worldwide".
Tik ne tunal kashtul pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (15/12/2022), kiski ne inyawaltakwikalis "†" (Cross) senpa ika kipiatuya kashtul shiwit. Ne inyawaltakwikalis kipia chikwasen yankwik intakwikalis.
[[Taanalis:Justice Live We Love Green 2024.jpg|thumb|Justice kitzutzunat ne ison tik ne We Love Green (ume shikipil se pual nawi / 2024).]]
=== Hyperdrama (intzalan ne shiwit ume shikipil se pual nawi wan an / 2024–) ===
Tik ne tunal majtakti ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual yey (12/6/2023), Pedro Winter inak ka ne nawi inyawaltakwikalis inpanpa Justice yaw-kisa tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024) katka.
Tik ne tunal se pual nawi pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (24/1/2024) kiski ne achtu wan ne ume intakwikalis "One Night/All Night" iwan [[:es:Tame_Impala|Tame Impala]] wan "Generator". Tik ne tunal chikwasen pal ne metzti yey tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (6/3/2024), kiski ne yey kutu inyawaltakwikalis "Incognito" wan ne nawi kutu inyawaltakwikalis "Saturnine" iwan [[:es:Miguel_(cantante)|Miguel]] kiski tik ne tunal se pual pal ne metzti yey tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (20/3/2024). Ne inyawaltakwikalis "Hyperdrama" kiski tik ne tunal se pual chikwasen pal ne metzti nawi (26/4).
Kimakaket ne takulis "[[:es:Anexo:Premio_Grammy_a_la_mejor_grabación_dance/electrónica|Mejor Grabación Dance/Electrónica]]" ipanpa ne intakwikalis iwan Tame Impala "Neverender" tik ne [[:es:67.ª_edición_de_los_Premios_Grammy|67.ª edición de los Premios Grammy]].
Justice kipalewijket [[:es:The_Weeknd|The Weeknd]] iwan ne itakwikalis "[[:es:Wake_Me_Up_(Canción_de_The_Weeknd_y_Justice)|Wake Me Up]]" pal ne iyawaltakwikalis "[[:es:Hurry_Up_Tomorrow|Hurry Up Tomorrow]]" wan kiski tik ne tunal se pual majtakti se pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil se pual makwil (31/1/2025).
== Itekiw ==
=== '''Inyajyawaltakwikalis''' ===
* ''"[[:es:†_(álbum)|†]]"'' (ume shikipil chikume / 2007)
* ''"[[:es:Audio,_Video,_Disco|Audio, Video, Disco]]"'' (ume shikipil majtakti se 2011)
* ''"[[:es:Woman_(álbum)|Woman]]"'' (ume shikipil kashtul se / 2016)
* ''"[[:es:Hyperdrama_(álbum)|Hyperdrama]]"'' (ume shikipil se pual nawi / 2024)
=== '''Inyajyawaltakwikalis''' '''keman kitzutzunket ne inson''' ===
* ''"[[:es:A_Cross_the_Universe|A Cross the Universe]]"'' (ume shikipil chikwey / 2008)
* ''"[[:es:Access_All_Arenas|Access All Arenas]]"'' (ume shikipil majtakti yey / 2013)
=== Inyawaltakwikalis pal ne tajtanelualis senpa ===
* "[[:es:Woman_Worldwide|Woman Worldwide]]" (ume shikipil kashtuk yey / 2018)
=== '''Weyak ujulinkwikwil''' ===
* ''"A Cross the Universe"'' (ume shikipil chikwey / 2008)
* ''"[[:es:Rubber_(película)|Rubber]]"'' (ume shikipil majtakti / 2010)
* ''"Iris: A Space Opera by Justice"'' (ume shikipil kashtul nawi / 2019)
== Kimakaket Uni Tajtakulis ==
=== 2006 ===
* "Mejor Video" ipanpa "We Are Your Friends" tik ne MTV Europe Music Awards.
=== 2007 ===
* "Mejor Video" ipanpa "D.A.N.C.E." tik ne MTV Europe Music Awards.
* "Mejor Acto Francés" tik ne MTV Europe Music Awards.
=== 2008 ===
* "Mejor Edición" ipanpa "Stress" tik ne Antville Music Video Awards.
* "Mejor Cinematografía" ipanpa "Stress" tik ne Antville Music Video Awards.
* "Mejor Artista Revelación (Grupo)" tik ne International Dance Music Awards.
* "Mejor Video Musical Dance" ipanpa "D.A.N.C.E." tik ne International Dance Music Awards.
* "Mejor Video Musical Alternativo / Indie" ipanpa "D.A.N.C.E." tik ne NME Awards.
* "Mejor Acto Electrónica/Dance" tik ne Victoires de la Musique.
* "Mejor Video Internacional" ipanpa "Stress" tik ne UK Video Music Awards.
=== 2009 ===
* "Mejor Grabación Remezclada, No Clásica" ipanpa ne intanelualis senpa pal ne intakwikalis "Electric Feel" tik ne Grammy Awards.
=== 2012 ===
* "Álbum de Música Electrónica" ipanpa "Audio Video Disco" tik ne Victoires de la Musique.
* "Mejores Efectos Visuales" ipanpa "New Lands" tik ne UK Video Music Awards.
=== 2019 ===
* "Mejor Álbum Dance/Electrónica" ipanpa "Woman Worldwide" tik ne Grammy Awards.
=== 2025 ===
* "Mejor Grabación Dance/Electrónica" ipanpa "Neverender" (iwan Tame Impala) tik ne Grammy Awards.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Justice_(banda)
https://es.wikipedia.org/wiki/Música_electrónica
https://es.wikipedia.org/wiki/Rock
https://es.wikipedia.org/wiki/Música_disco
https://es.wikipedia.org/wiki/Klaxons
https://es.wikipedia.org/wiki/Ed_Banger_Records
https://es.wikipedia.org/wiki/Festival_de_la_Canción_de_Eurovisión
https://es.wikipedia.org/wiki/Reino_Unido
https://es.wikipedia.org/wiki/We_Are_Your_Friends_(canción)
https://es.wikipedia.org/wiki/Waters_of_Nazareth
https://es.wikipedia.org/wiki/MTV_Europe_Music_Awards
https://es.wikipedia.org/wiki/Extended_play
[[:es:D.A.N.C.E.|https://es.wikipedia.org/wiki/D.A.N.C.E.]]
https://es.wikipedia.org/wiki/Múnich
https://es.wikipedia.org/wiki/Myspace
https://es.wikipedia.org/wiki/Birdy_Nam_Nam
https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Premio_Grammy_a_la_mejor_grabación_remezclada,_no_clásica
https://es.wikipedia.org/wiki/Premios_Grammy
https://es.wikipedia.org/wiki/Electric_Feel
https://es.wikipedia.org/wiki/MGMT
https://es.wikipedia.org/wiki/Mixmag
https://es.wikipedia.org/wiki/Rubber_(película)
https://es.wikipedia.org/wiki/Quentin_Dupieux
https://es.wikipedia.org/wiki/Civilization_(canción)
https://es.wikipedia.org/wiki/Audio,_Video,_Disco_(canción)
https://es.wikipedia.org/wiki/Facebook
https://es.wikipedia.org/wiki/Ultra_Music_Festival
https://es.wikipedia.org/wiki/Miami
https://es.wikipedia.org/wiki/Arena_de_Nimes
https://es.wikipedia.org/wiki/Francia
https://es.wikipedia.org/wiki/Google_I/O
https://es.wikipedia.org/wiki/California
https://es.wikipedia.org/wiki/Tame_Impala
https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_(cantante)
https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Premio_Grammy_a_la_mejor_grabación_dance/electrónica
https://es.wikipedia.org/wiki/The_Weeknd
https://es.wikipedia.org/wiki/Wake_Me_Up_(Canción_de_The_Weeknd_y_Justice)
https://es.wikipedia.org/wiki/Hurry_Up_Tomorrow
https://es.wikipedia.org/wiki/†_(álbum)
https://es.wikipedia.org/wiki/Audio,_Video,_Disco
https://es.wikipedia.org/wiki/Woman_(álbum)
https://es.wikipedia.org/wiki/Hyperdrama_(álbum)
https://es.wikipedia.org/wiki/A_Cross_the_Universe
https://es.wikipedia.org/wiki/Access_All_Arenas
https://es.wikipedia.org/wiki/Woman_Worldwide
https://es.wikipedia.org/wiki/Rubber_(película)
fec11kh2vfbhv4ordcsbrolep0mhfgw
KOJKOJTANCHANEJ KIPIAT NE ICHASN IWAN IJIKNIWAN
0
542
3878
3877
2026-01-29T23:28:28Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3877
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kojkojtanchanej kipiat ne ichan iwan ijikniwan]]
fcx8atwgwnfdum66cn680cuhm1rizzq
Ka'iulani
0
543
8877
3884
2026-01-30T13:22:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3277319]]
8877
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Kaiulani age 17 at Great Harrowden Hall.jpg|thumb|Ka'iulani keman kipia 17 shiwit]]
= Ka'iulani =
Ka’iulani (1875-1899) nesik kachka Victoria Kawēkiu Kaʻiulani Lunalilo Kalaninuiahilapalapa Cleghorn, ne ultima heredera wan siwapil tatuktiani tik Hawaii katka. Nemanha 1899, EEUU yaw-mueltiliniat ne imiekawan tatuktiani.
== Ipanpa Ka'iulani ==
Ka’iulani nesik tik ne techan [[Honolulu]] (Hawaii) tik ne shiwit 1875. Iteku itukey Archibald Scott Cleghorn wan Escotlandiachanej katka wan inan itukey Miriam Likelike wan Hawaiichanej katka. Inan Miriam siwapil tatuktiani wan iikaw tatuktiani [[Liliʻuokalani|Lili’uokalani]] katka.
Ka’iulani weya keman EEUU wan uk-ejkuni kinneki kiichtekit ne tajtal [[Hawaii]]. Ka’iulani kitemik ne tal Hawaii imakishtia.
Keman siwapil katka, itejtekuwan kintuktiat Ka’iulani ka Europa wan EEUU, wan nikan kimanamiki tasujtani Occidentalchanej katka. Ne iyulu Ka’iulani chuka ika ne tuijikniwan Europachanej wan tik EEUU nemi ne ujukichkulut katka.
Ne shiwit 1893, keman Ka’iulani kipia 18 shiwit, ne tajtatuktiani tik EEUU pewa kiichtekit Hawaii. Kishtijket ipipi inan Ka’iulani, tatuktiani Lili’uokalani. Ne shiwit 1898, pewa kiichtekit ne tajtal tik Hawaii. Ka’iulani tekiti wey pal Hawaii shuchikisa katka. Yaja yawi ka ne techan Washington D.C. pal kichiwa tanutzalis ka tajtatuktiani EEUU katka.
Ka’iulani kipia 23 shiwit keman mikit ne shiwit 1899, namej ne kukulis. Ka’iulani sekkalakik keman ajamapachua ka ne wey puyek at tik ne Hawaii.
Ne tuijikniwan tik Hawaii kielnamiki Ka’iulani kachka sujsul wey siwapil tatuktiani wan siwat iwan ne ishachi iyulu.
== Ijilpika ==
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Ka%CA%BBiulani</nowiki>
<nowiki>https://www.ksbe.edu/article/womens-history-month-kaiulani-beloved-princess</nowiki>
<nowiki>https://fiveminutehistory.com/the-tragic-story-of-princess-kaiulani-the-island-rose-of-hawaii/</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Victoria_Cleghorn</nowiki>
45jm4ue9vlo9734wkkmjnj95i1h7xl8
Kaj tejemet ne Tejtestigoj ipal Jehová
0
544
3888
3887
2026-01-29T23:28:29Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
3887
wikitext
text/x-wiki
== Quienes somos los Testigos de Jehova ==
Kaj Tejemet los Testigos de Jehová?
Tejemet tuijtikniwan<ref>personas</ref> kipiat ne inchan tik ujukseuk intajtalyu, ne tupal, tajtaketzalis wan Tejemet tiknekit ne sanse dajdaka tupal .Tejemet tikneki honrar a Jehová , ne kitawawasuj<ref>autor</ref> tik ne Biblia wan ne kaj kichiwa ne sental nusan Tejemet tiknekit pal tiksanse Jesucristo wan tiktukeytiat cristianos.Sejsika tikmaka horaj pal tikpalewij tuitikniwan pal tikmachtia tik ne Biblia wan Ne Reino pal Jehova Tiut . Namej tikmaga tajtaketzalis de Tiut Jehova wan su Reino tejemet tiktukeytiat Testigos de Jehová .
Yejemet kikita JW.ORG pal ne tikmachtiat Jehova Tiut.
== Ipampa Ini ==
<references />
== IJILPIKA ==
[[Taanalis:Salón del Reino de los Testigos de Jehová, Barrio Yungay, Santiago 20200128 04.jpg|thumb|Salon del Reino de los Testigos de Jehova]]
https://www.jw.org/es/
ad6vxnvowyhxkv50pgj7pnuo96db5w6
Kakashti
0
546
3913
3912
2026-01-29T23:28:30Z
Jon Harald Søby
5
20 revisiones importadas
3912
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mexico. Vendedor de Jarros. (27786670941).jpg|Mexico._Vendedor_de_Jarros._(27786670941)|926x926px]]
'''<big>[[KAKASHTI]]</big>'''
Itukay nusan tik nawat: Takukal, Kakashti<ref> HERNANDEZ, Werner; DICCIONARIO NAWAT MUJMUSTA. Primera Edición 2019.</ref>
Itukay tik náhuatl: Cacaxtle, Cacaxtli<ref>CAMPBELL, Lyle; LIBRO THE PIPIL LANGUAGE OF EL SALVADOR. Edición 1985, pág. 262 ISBN 0-89925-040-8</ref>
Itukay tik kastiyaj: Cacaxte, Cacaste, Cacastle, Cacashte.
Ikman panutuk tik Tutalyu Kuskatan, miak tajtakamet wan sijsiwatket tekitit iwan ne sukit. Kwak nemia, naka nemita pal munamaka kanhaya. Muchiwat wey kumit wan wey kumal wan musajsakaket ne sukit pal munakama. Kiwikat ne sukit asta kan kipia ne ilwit, kan yawit takuat ush tanamakat, ush keman nemi tiankis. Nejnemit katka wan ne kakashti inhijpak inteputz. Tik ne ujti, tikajsi sejse tajtakamet kinwikat kujkumal wan kujkumit asta ne itajku se techan, tik ne itenkal ne teupan.
'''<big>Ipanpa ne kakashti</big>'''
Tukujkulwan kikwijket ne IKAKASH pal kiwikat ne sukit pal tanamakat ka ujukse techan<ref> LIBRO TITAJTAKETZAKAN. Hablando a través del tiempo: inventario de la tradición oral de Santo Domingo de Guzmán. Primera Edición 2018 pág 105-106 ISBN 978-99961-321-1-7</ref>. Nejnemit iwan ne kakash ijpak iteputz, tentuk iwan sukit pal tanamaka. Ne takat kisa ne kakashti tentuk wan ne tay kinamaka pal ijkuni welit kintakwaltia ne ipilawan <ref> MASIN, Ynes & SHULTZE JENA, Leonhard; LIBRO TAJTAKETZA PAL IJTZALKU. Edición en español 2006, 2012 </ref>.
Kiwikat ujukse nusan: tajtaya kichijtiwit wan sukit, tajtaya wey wan tesu etek. Pal takwal nusan: itakil<ref>BARATTA, María de; LIBRO CUZCATLAN TIPICO
María de Baratta</ref>, tawial<ref>MINED (Ministerio de Educación El Salvador); AMATZIN 5 TITAKETZAKAN NAWAT, Primera Edición 2018, CC BY-NC-SA 3.0 ES</ref> wan ujukseuk.
'''<big>Ken itachishka</big>'''
Ne kakashti se shulun ipal kwawit. Muita ken se petakal, pero kichiwtuk ipal kwawit pal kiwika ka iteputz. Ini shulun muchiwtuk iwan kwawit pitzawak, o akat, kiekchiwa ken se kutejkunichin. Itachishka ken se kulalchin o se kalchin pal ne tutut.
Kikalaktiat ijtik ne kakashti ne kujkumal wan ne kujkumit wan kiekchiwat. Achtu se, neman ne seuk. Seujseujti mutaken ijtik ne kakash iwan sakat ken se ipejpech, pal kitajpia tesu kipusteki ne sukit. Miak kakashti kipia repisaj kalijtik pal mutalia taijtik pal sukit: tzutzukul, shuktzin wan tekumat.
Ne metzalimet kaj kikwijket uni kakash pal kinwikat kimil intukay “tasajsakani sukit” tik kakash o “tatepuzwikani” iwan mekapal tik kastiyaj: cacaxteros, mecapaleros, cargadores o lomeros.
'''<big>Ken muwika</big>'''
Ne kakashti pal tepuztwia muneki se mekapal. Ne mekapal se pashaj muchiwtuk iwan kwetashti o se kwachti tilawak. Kipia nusan se mekat tik sejse itzujtzun. Ne pashaj pal ne ikwatapal wan ne mekat pal kilpia ne kakash. Ini yek pal kiwika tik kukush<ref>LOPEZ AUSTIN, Alfredo; LIBRO LA EDUCACION DE LOS ANTIGUOS NAHUAS 1. Primera Edición 1985 ISBN 968-6011-74-9</ref>.
Kwak mukwi se mekapal muneki muishpilua ne iweyka se chupi ka ishpan, ken su kichiwa reverenciar. Kiunij, tesu wey etekyu ne kakash kimilujtuk tik muchi ne iweyka ne tasajsakani.
Muneki iejtapal pal tawika tik mekapal ne kakashti iwan kujkumal tik ne iteputz ne takat. Kichiwa iejtapal pal kiajkuwia wan kiwika kimil etek. Muneki kitajpia sujsul uni pal te yek panu, nusan pal tesu mupusteki ne sukit. Melka mas tajtakamet tekitit ken tasajsakani, sejse sijsiwatket nemi pal kichiwa uni pal tekiti kiunij nusan.
Tinaskiat uni itekiw sujsul etek, sujsul sutawatuk. Keman kiwikat kujkumal, welit mutalia kalijtik ne kakash 20-30 kumal [4]. Uni ken 2 quintales (8 almun) ietekyu ne kimil ijpak iteputz ne takat.
'''<big>Ujukse</big>'''
Teputzwia se kakashti, uij. Kisa katka peyna ne ikal wan nejnemi iwan imekapal wan ne kakash ijpak san majtakti ume oraj pal ajsi kan yawi. An tea ken ikman. An tea muchiwa kiunij. Ini itekiw iwan ne kakashti yaja puliwituk peroj miak wey tajtakamet kichiwket wan tajkwilujket ipanpa ini tajtachiak tekitilis.
'''Pancho Lara''' (takat kuskatanchanej, tatzutzunani wan takwikani) kichiwki miak takwikalis ipanpa ne tejtechan ka muishmatikan ne tay kichiwat pal tekitit. Tik ne itakwikalis itukay “El pregón de los nísperos” yaja ina ipanpa ne sejse Ijtzalkuchanejket kaj tekitit iwan ne kakash. Ina tik kastiyaj: “vienen los izalqueños con sus cacastes a mecapal”<ref>LARA, Pancho; DISCO CANTOS DE MI PUEBLO
Canción El Pregón de los Nísperos, Registro CNR 231-2005, Página Web certificada número 265-2005</ref>.
'''Salarrué''' (takat kuskatanchanej, tajkwiluani wan kwijkwiluani) tik se iamaw itukay “Cuentos de Barro” yaja ina ipanpa ne “indios cacaxteros”<ref>SALAZAR ARRUE, Salvador (Salarrué); LIBRO CUENTOS DE BARRO. ISBN: 99923-0-030-2 (vol. 1)</ref>.
'''Claudia Lars''' (siwat kuskatanchanej, shuchitakwikani) tajkwiluj se shuchitakwikalis itukay “El Indio Cruz” yaja ina ipanpa se cacaxtero kaj kiwika ikimil tik ne wejweyak ujujti [6]
'''Genaro Ramírez''' (takat kuskatanchanej, nawataketzani) tik se iamaw itukay “[http://tushik.org/naja-ni-genaro/ Naja ni Genaro]”, inak kwak yaja chikitik kisajsajsaka kujkumal. Se awil tamachtia uni yek yaja kisajsakak iwan se kakash<ref>RAMIREZ VASQUEZ, Genaro; LIBRO [http://tushik.org/naja-ni-genaro/ NAJA NI GENARO]. Primera Edición 2004</ref>.
'''María de Baratta''' (siwat kuskatanchanej, tatzutzunani) tik ne itakwikalis itukay “Canto Antiguo” inat ipanpa ne mejmetzali keman kisat ne itechan ka ne wey techan, yawit kiwikat ne ikakash ka iteputz iwan muyutzaput wan melón.
'''<big>Ijilpika</big>'''
eatsxm9evi8p653bsgw8qoglk0r49sv
Kalat
0
547
9673
9672
2026-04-06T12:02:40Z
Kwamikagami
437
9673
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Magnificent tree frog (Litoria splendida) crop.jpg|thumb|right|Se kalat.]]
[[Taanalis:Plectrohyla guatemalensis01.jpeg|thumb|Se kupuknaj kalat tik ne kojtan.]]
Ne '''kalat''' se [[animal|kojtanchanej]] ipal ne orden itukay ''Anura'', Ne kajkalat welit kikwat mujmuyut, kajkaltapach, [[Kimichin|kijkimichin]], [[Papalut|pajpapalut]] wan [[Ishpitzi|ijishpikitzin]].
[[Taanalis:Dendropsophus ebraccatus.jpg|thumb|Se tultik kalat tik iswat.|center]]
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
4i4fqrdfw82oksvcgujufe027pfoxzy
Kalos Dalwin
0
548
8880
3932
2026-01-30T13:22:46Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1035]]
8880
wikitext
text/x-wiki
== Charles Darwin ==
[[Taanalis:Charles Robert Darwin by John Collier.jpg|thumb|Charles Darwin keman shulet]]
Charles Robert Darwin (shiwit 1809 , metzti 2 , tunal 12 - shiwit 1882 , metzti 4 , tunal 19 ). Se tamatiani ipal biologia katka. Yaja iwan Alfred Russell Wallace ne achtu ne ishkejketzket ipanpa ne teoria ipal ken muneshtia se especie ipanpa seleccion natural<ref>''Evolution by natural selection''</ref>. Ini teoria ina muchi ne yujyultuk, muchi walkiski ipal se.
Yaja nesik tik ''Reino Unido''. Yaja itelpuch Susannah Wedgwood, ipíltzin Robert Waring Darwin. Itejtekuwan pujpudiente katka. Yajika yaja mumachtij ka ''Shrewsbury Grammar School''. Keman yaja tea piltzín katka, pejki yawi ka ne Wey Tamachtiluyan ipal ''Edinburgh''. Kinekik mukwepa tapajtiani ken iteku. Ka nin, Melka ini kia, tesu igustuj mumachtia pajtilis, ika yaja tesu weli kita esti. Kimutij.
Darwin pejki tekiti iwan ne ajatchanejket ne tesu kipiat inhumiyu<ref>Invertebrados marinos</ref> tik ini Wey Tamachtiluyan, melka teya kinekik mukwepa tapajtiani. Yajika iteku kinajnawatij yaja anka nemi pal mukwepa palej. Kiski ka ''Edinburgh'' wan niajki ka ne Tamachtiliyan pal mukwepa palej. Te keman yaja yek mumachtiani katka, pero nesik se taelewialis<ref>Deseo</ref> pal mumachtiayuk ipanpa ne yujyultuk.
== Pashalualis ijtik ne Beagle ==
[[Taanalis:Voyage of the Beagle-nl.svg|thumb|Kan yajki ne Beagle]]
Keman Darwin kipia 22 shiwit katka, pashalua ka ijtik se <u>barco</u> itukey ''Beagle''. Kishmatki miak ne intajtalyu ukse sijsiwatket wan tajtakamet<ref>Otros países</ref>. Kitzki miak chajchanejket ipal ne at, ipal ne kojtan. Sujsul igustuj ne tujtutut. Kitzkij wan walwika miak inweyka ne tujtutut ka ichan. Tawelmatki miak tutut ipal se tal intachishka ken ne tutut ipal ukse tal. Kachka yejemet inmiekawan.
== Ne teoria ne ken muneshtia ne especie ==
[[Taanalis:Mutation and selection diagram (2).svg|thumb|Ken mupataskia se especie wan mukwepa ukse]]
Ne teoria ipal Darwin wan Wallace tesu kenha ne yultaketztiwit ujukse, ken ne ipal Lamarck. Darwin wan Wallace inaket ne especie nemi yek su tesu mupataskia imunekilis<ref>Necesidad</ref>. Ne tamachiwalis ne weli kiselia se especie ka ijtik kan nemi ichan kitukeytij Darwin ''Fitness''. Su se especie weli kiselia miak, ifitness ukchupi ombrón. Su maya chupi, ifitness ukchupi chikitik.
Ne ifitness ne especie weli mupata su muneshtiskia se yankwik imunekilis. Ika muchi ipal se especie tesu kenha (seki ukchupi tatzuntalijtiwit<ref>Le han puesto cabeza ~ son inteligentes</ref>, ukse tesu. Ush seki munekit takwat miak, ukseuk tesu muneki uni). Yajika maya yejemet kaj welit kiseliat ne yankwik, maya yejemet yawit kipiat intelpuch. Kia né, ne kiselijtiwit kinajkawilijtiwit ne inpal ne intelpuch<ref>Así, los que aguantaron dejarían lo suyo (sus genes) a sus hijos</ref>. Su panuskia miak shiwit, ne especie muitaskia ken yejemet ne kiselijtiwit.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
* van Wyhe, John (2002). ''Charles Darwin: gentleman naturalist''. Darwin Online. https://darwin-online.org.uk/darwin.html
fs9v1s4j8zml58d1t9ewjr53muwpjvd
Kan titachiat ne Sijsital tik San Juan Talpa
0
549
3940
3939
2026-01-29T23:28:32Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
3939
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Observatorioajre.jpg|thumb]]
Kan tikitat ne Sijsital tik San Juan Talpa
Observatorio astronómico de San Juan Talpa
Kan nemi?
Kan titachiat ne sijsital nemi ka techan San Juan Talpa, talkutun La Paz. Nemi ka sejsé 40 km (ume pual km) ka tatzinuj kan kisa ne tunal pal Kuskatan.
Tiwelit tiajsit ka né su tiawit tik ne ujti pewa tik Kuskatan wan yawi asta kan muajsi ne tepuspatanit. Keman tiawita pal ne kilómetro 34 (ume pual majtakti nawi) tikitasket se ujti yawi San Juan Talpa, tipanut muchi ne techan pal ne ujti weyak. Tami tiawit 340 m (yey tzunti ume pual m), tikitzkiat ne 2a avenida ka tatzinuj wan tiajsisket kan tikitat ne sijsital.
Tamatilis ikman ipanpa
Tik ne shiwit 1992 (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume) ne ikniwan ipal tapajtiani Prudencio Llach kitakulij se tepusti pal titachiat ka ikajku, itukay Tinsley Lab cassegraim pal 30 cm (ume pual majtakti cm) nusan iwan ilpika wan itew yawal.
Nemanha, kitemuket se tal pal kitaliat wan kiané muchi tiwelit titachiat tay nemi ka ikajku.
Ini kitapuj pal muchi ne 8 pal metzti ume (febrero) pal 2000 (ume shikipil) Panuket ne shijshiwit wan an kipiat ume tepus pal titachiat newtonianos.
'''Referencia bibliográfica'''
<ref>''Observatorio Astronómico Dr. Prudencio Llach''. (2022, 5 octubre). ASTRO. <nowiki>https://astro.org.sv/observatorio/</nowiki></ref>
4uag2r2hnhf2py17vk07ekwzkueu2w1
Karate
0
550
8881
3945
2026-01-30T13:22:48Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q11419]]
8881
wikitext
text/x-wiki
= '''Karate''' =
[[Taanalis:Fatima-Zahrae-Nouasse-Nouass-Fatima-Zahra-World-Championship-Karate-Paris-France-Maroc-Karatéka 02.jpg|thumb|Ume sijsiwatket, Marruecoschanej wan Franciachanej, kichiwat Karate]]
Karate (空手道 ''"Karate-dō"'' tik ne tajtaketzalis Japónchanej) se tasumalis Japónchanej.
== '''Icasoj Karate''' ==
Karate sujsul ikman. Pejtuk tik ne shijshiwit 1500 tik Japon tik ne tajtalchin tik ne at Ryukyu (an ne talchin tik ne at Okinawa).
== '''Ijtuk chiwa Karate?''' ==
=== Musuma ===
Nemi ume imiekawan tachalualis ka Karate: ''kihon'' wan ''kata''.
Ne ''kihon'' nemi miak tachalualis:
* Tachalualis inwan imejmey: shuto, seiken, teisho, tetsui, gyaku-tsuki...
* Tachalualis inwan imejmetzkuyu: yoko-geri, ushiro-geri, mawashi-geri, mae-geri, ura-mawashi-geri...
* Tachalualis bloquéo: age-uke, gedan barai, soto-uke.
=== Ne ''kata'' se temu iwan sujsul tachalualis. Ka shotokan karate, kanaj miak kata: ===
-Taikyoku Shodan
-Taikyoku Nidan
-Taikyoku Sandan
-Heian Shodan
-Heian Nidan
-Heian Sandan
-Heian Yondan
-Heian Godan
-Tekki Shodan
-Bassai Dai
-Enpi
-etc.
=== Ikwach ===
Ne karateka kiwika se koton istak iwan se sala istak wan tajkuilpika. Tesu kanaj ikajkak tik ne Karate. Ka tasumalis, se tasumani nemi pal tawika ikwach chiltik u susul.
== '''Karate ka ujulinkwikwil''' ==
Kanaj karate ka miak ujulinkwikwil tik EEUU wan Hong Kong wan Japón. Sujsul wey ujulinkwikwil iwan Karate :
* Kuro-obi (2007)
* Cobrai Kai (2018-2025)
* Bloodsport (1988)
* Karate Kid (1984)
* Crouching Tiger (2000)
* Enter the Dragon (1973)
* The Street Fighter (1974)
== '''Ipanpa Uni''' ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Karate
# https://www.nkkf.org/blogs/what-is-shotokan-karate
# https://www.wkf.net/
# https://www.imdb.com/title/tt7221388/?ref_=fn_all_ttl_1
# https://www.imdb.com/title/tt0087538/?ref_=fn_all_ttl_2
# https://www.imdb.com/find/?q=bloodsport&ref_=tt_nv_srb_sm
9q5buaevxah0nprptmdcodbz2ceqrx2
Karl Heinrich Marx
0
551
3948
3947
2026-01-29T23:28:33Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
3947
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Karl Marx 001.jpg|thumb|karl Marx]]
[[Taanalis:KarlMarxEnglish.png|thumb]]
== '''Karl Marx''' ==
Karl Heinrich Marx, kaj tiktukeytiat [https://rebelion.org/marx-y-el-marxismo/ Karl Marx] (Carlos marx).
Carlos Marx nesik se tunal makwil pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul yey (5/5/1818) tik ne techan Treveris tutakyu tik ne italyu Alemania (Reino de Prusia).
Yaja se wey yultaketzani <ref>Filosofo, pensador</ref>, tawawasuani<ref>Escritor</ref>, tapalewiani<ref>Abogado</ref> katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''
* '''El Manifiesto Comunista:''' Panfleto político escrito en colaboración con Friedrich Engels, encargado por la Liga de los Comunistas (se shikipil chikwey tzunti ume pual chikwey (1848).
* '''El Capital:'''
'''Volumen I:''' Primera parte de su crítica de la economía política. (se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume (1867).
'''Volumen II (póstumo):''' Publicado por Friedrich Engels después de la muerte de Marx (se shikipil chikwey tzunti nawi pual makwil,1885).
'''Volumen III (póstumo):''' Nusan kichiwki Friedrich Engels. (se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti nawi,1894)
* '''La Sagrada Familia:''' Escrita junto a Friedrich Engels. (se shikipil chikwey tzunti ume pual nawi, 1844).
* '''La Ideología Alemana:''' Escrita junto a Friedrich Engels, publicada póstumamente en 1932. (. (se shikipil chikwey tzunti ume pual makwil, 1845)
* '''El Dieciocho Brumario de Luis Bonaparte:''' Análisis de la Revolución Francesa de 1848. (se shikipil chikwey tzunti ume majtakti ume, 1852).
* '''Contribución a la Crítica de la Economía Política:''' Estudio preliminar de su crítica de la economía. (se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul nawi, 1859).
* '''Teorías sobre la Plusvalía:''' Manuscrito que no fue publicado en su vida, pero que contiene la teoría de la plusvalía.
* '''Trabajo Asalariado y Capital:''' Discurso sobre la relación entre trabajo asalariado y capital. (se shikipil chikwey tzunti ume pual chikume, 1847).
* '''La Misera de la Filosofía:''' Crítica a la filosofía de Proudhon. (se shikipil chikwey tzunti ume pual chikume, 1847).
* '''Discurso sobre el Libre Cambio:''' Discurso sobre el libre cambio. (se shikipil chikwey tzunti ume pual chikwey, 1848).
* '''La Guerra Civil en los Estados Unidos:''' Análisis de la guerra civil estadounidense. (se shikipil chikwey tzunti yey pual se,1861)
* '''Salario, precio y ganancia):''' Artículo sobre la determinación del salario y la ganancia. (se shikipil chikwey tzunti yey pual makwil, 1865).
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka Henriette Pressburg. Yaja se Alemaniachanej katka wan ne iteku itukey katka Heinrich Marx. Yaja se Alemaniachanej katka.
Ne isiwaw itukey katka '''Jenny von Westphalen'''. Yaja se Alemaniachanej katka.
Yaja kipia chikume ipijpipil katka. Ne ipijpipil intukey Jenny Longuet (1844-1883), Laura Marx (1845-1911), Edgar (1847-1855), Herny Eduard (1849-1850), Fraziska (1851-1852), Frederick Lewis Demuth 1851-1929), Jenny Julia Eleanor (1855-1898) katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Gimnasio Federico Guillermo de Tréveris (desde 1830), tik ne wey tamachatiluyan Jena, tik ne wey tamachtiluyan Bonn (1835-1836) wan tik ne wey tamachtiluyan Humboldt berlin (1836).
Wan mumachtij pal muchiwki se yultaketzani tik ne wey tamachtiluyan Bonn wan kiski tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti sepual majtakti chikwasen (1836).
Yaja tekitki ken se yultaketzani tik ne sujsul tujtechan: Tréveris, Bonn, Berlín, Jena, Colonia, París, Bruselas wan Londres intzajtzalan se shikipil chikwey tzunti ume pual se (1841) wan tik ne shiwit shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual yey (1883).
Yaja tekitki nusan ken se Tawawasuani pal New York Daily Tribune intzajtzalan se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti ume (1852) wan tik ne shiwit shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual ume (1862).
Yaja munamiktij iwan '''Jenny von Westphalen''' tik ne shiwit se tunal kashtul nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual yey ka tiupan San Pablo tik ne techan Kreuznach tutakyu tik ne italyu Alemania.
Yaja mikik se tunal majtakti nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual yey ipanpa ejekateni ipajpaletia kukulis tik ne techan Londres tik ne italyu Inglaterra. Kitalpachujket kan nemit shajshaput Highgate tik ne italyu Londres.
== '''Ipanpa ini:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
También agregar referencias e imágenes.
'''''<nowiki>https://www.marxists.org/espanol/m-e/indice.htm</nowiki>'''''
<nowiki>https://www.britannica.com/biography/Karl-Marx</nowiki>
<nowiki>https://www.investopedia.com/terms/k/karl-marx.asp</nowiki>
<nowiki>https://rebelion.org/marx-y-el-marxismo/</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx#:~:text=Informaci%C3%B3n%20personal,Society%20of%20Arts</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx</nowiki>
ml217cwlrep8lobvri9qjv8hskytq38
Karol Józef Wojtyła
0
552
3958
3957
2026-01-29T23:28:34Z
Jon Harald Søby
5
9 revisiones importadas
3957
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Juan Pablo II Cali Colombia (2595523261).jpg|thumb|PAPA JUAN PABLO II]]
== Karol Józef Wojtyła kaj tiktukeytiat JUAN PABLO II ==
* JUAN PABLO II nesik se tunal kashtul yey pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti Se pual (1920) tik ne techan Wadowice, cracobia takutun ipal tutakyu tik ne italyu Polonia.
Yaja ne palej tatuktiani<ref>PAPA</ref> tik ne tuipan tapual Ume tzunti yey pual nawi(264) katka wan ne tatuktiani tik ne techan Vaticano intzalan ne kashtul se pal ne metzi majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey(16 de octubre de 1978) katka <br />
canonizado tik ume shikipil majtakti nawi, durante el wey palej Francisco<ref>PAPA FRANCISCO</ref>, dan dole el titulo santuj tik ne tuipan catolica
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
Yaja kichiwki miak ajamachti<ref>LIBRO O ESCICLICAS O CARTAS</ref>:
== '''ajamachti pal ne Juan Pablo II''' ==
kimawawasuj<ref>ESCRIBIO</ref> ne majtakti nawi ajamachti siguientes.
· ''Redemptor Hominis'' (4 de marzo de 1979)
· ''Dives in Misericordia'' (30 de noviembre de 1980)
· ''Laborem Exercens'' (14 de septiembre de 1981)
· ''Slavorum Apostoli'' (2 de junio de 1985)
· ''Dominum et Vivificantem'' (18 de mayo de 1986)
· ''Redemptoris Mater'' (25 de marzo de 1987)
· ''Sollicitudo Rei Socialis'' (30 de diciembre de 1987)
· ''Redemptoris Missio'' (7 de diciembre de 1990)
· ''Centesimus Annus'' (1 de mayo de 1991)
· ''Veritatis Splendor'' (6 de agosto de 1993)
· ''Evangelium Vitae'' (25 de marzo de 1995)
· ''Ut Unum Sint'' (25 de mayo de 1995)
· ''Fides et Ratio'' (14 de septiembre de 1998)
· ''Ecclesia de Eucharistia'' (17 de abril de 2003)
== '''ujukseuk ajamachti pal ne juan pablo II''' ==
'''''1- Mi visión del hombre'''''
2- '''''Amor y responsabilidad''''',
3- '''''· Signo de contradicción'''''
a)'''''Persona y acción'''''
4- '''''· Poesías de Karol Wojtyła'''''
a)'''''Don y misterio'''''
5.- '''''¡Levantaos! ¡Vamos!''''':
6- '''''· Memoria e identidad'''''
a)'''''Tríptico romano. Meditaciones'''''
kichiwki miak yajyawaltakwikalis (listado de discos)
Yaja kichiwki miak ikwijkwikil (listado de pinturas)
== '''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:''' (listado de canciones) ==
{| class="wikitable"
| valign="center" |'''Año'''
| valign="center" |'''Título'''
| valign="center" |'''Compañía'''
|-
| valign="center" |1994
| valign="center" |Rosary (Rosario)
| valign="center" |Sony Music
|-
| valign="center" |1994
| valign="center" |Rosary (en idioma francés)
| valign="center" |Sony Music France
|-
| valign="center" |1994
| valign="center" |Rosary (en inglés y español)
| valign="center" |Sony Music
|-
| valign="center" |1994
| valign="center" |Rosary (en idioma latín)
| valign="center" |Sony Music
|-
| valign="center" |1995
| valign="center" |Rosary (en idioma portugués)
| valign="center" |Sony Music
|-
| valign="center" |1999
| valign="center" |Abbà Pater
| valign="center" |Sony Music Italia
|-
| valign="center" |2003
| valign="center" |Mai Più La Guerra
| valign="center" |EMI Music Italy
|}
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka '''Emilia Kaczorowska'''. yaja se poloniachanej katka.
wan ne iteku itukey katka '''JKarol Wojtyła''' Yaja se ´polopiachanej katka.
== kipia katka se wey cultura wan kimati Katka ne Tajtaketzalis ==
ne italiano, ne francés, ne alemán, ne inglés, ne español, ne portugués, ne ucraniano, ne ruso, ne croata, ne esperanto, ne griego antiguo y l ne atín, ne polaco
ne wey palej tik ne Pashaluani , yajki <ref>fue</ref>se tzunti se pual chiknawi (129) tutajtalyu<ref>paises</ref>
== Yaja mikik ==
[editar | editar código]
* Yaja mikik se tunal ume ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil makwil (2 de abril de 2005), ipanpa Kukulis pal iukichyu<ref>infeccion en las vias orinarias</ref> tik ne techan vaticano, vaticano takutun ipal tutalyu tik ne italyu poloniachanej katka .
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Pablo_II
https://www.youtube.com/watch?v=65nxKDr53ps
https://www.youtube.com/shorts/gMyYAd7MmmI
o4pkkfhwlzwosyoum4mbri34yabfk7u
Katherine Johnson
0
553
3960
3959
2026-01-29T23:28:34Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3959
wikitext
text/x-wiki
Creola Katherine Coleman kaj tiktukeytiat Katherine Johnson nesik ne tunal se pual chikwasen pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul yey (1918). Ne inan itukey katka Joylette Roberta Lowe wan ne iteku itukey katka Joshua McKinley Coleman. Ne inan tamachtiani katka wan ne iteku kikutunki kwajkwaki, yaja ne tatukani katka. Katherine kipia yey imajamanuwan. Yaja sujsul yek pal ne tajtapual katka.
Katherine tatemuani pal tepustamachtilis, tatemuani pal tamatialis ipanpa ken ne dajdatka tekitit. (cientifica computacional, fisica) wan tajtapuani (matemática).
[[Taanalis:Katherine Johnson medal (cropped).jpeg|thumb]]
== Ne itunal ichtaka: ==
2iq7dwk4txq2lceiv1zxv7kj5zs167n
Kavinsky
0
554
8882
3969
2026-01-30T13:22:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q982784]]
8882
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Kavinsky 2.jpg|thumb|Vincent Belorgey (ume shikipil chikume / 2007).]]
= Kavinsky =
Vincent Belorgey kaj tiktukeytiat "[[:es:Kavinsky|Kavinsky]]", nesik tik ne tunal se pual majtakti se pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul (31/7/1975). Yaja Franciachanej sonchiwani<ref>Músico.</ref>, takwikalisneluani<ref>DJ (disc jockey).</ref>, takwikalischiwani<ref>Productor.</ref> wan kisa tik ne weyak ujulinkwikwil<ref>Películas.</ref>. Ne ison<ref>(Su) Música.</ref> kenha ka ne son ipanpa ne weyak ujulinkwikwil intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1980–1989). Ne ison kielnamiki keman yaja piltzin katka wan kitak weyak ujulinkwikwil. Yaja kikwij se takutun ne son inpanpa ne weyak ujulinkwikwil pal ne ison. Ne tuijikniwan inaket ka ison kenha [[:es:Danger_(músico)|Danger]] wan [[:es:Daft_Punk|Daft Punk]].
== Icasoj ==
Kavinsky pejki kichiwa inson tik ne shiwit ume shikipil makwil (2005) ika igustuj ne son inpanpa ne ichajchakuwan Jackson Fourgeaud wan [[:es:Quentin_Dupieux|Quentin Dupieux]]. Quentin weyakulinkwikwiltuktiani<ref>Director de cine.</ref> wan yaja kipiak ne ison Kavinsky tik ne weyak iulinkwikwil "Steak". Ne achtu kutu iyawaltakwikalis<ref>Sencillo.</ref> "Testarossa Autodrive" katka, ika yaja igustuj ne tawikani "[[:es:Ferrari_Testarossa|Testarossa]]" ipanpa [[:es:Ferrari|Ferrari]] wan uni itawikani<ref>(Su) Carro.</ref>. Yaja kilwitij Quentin ne kutu inyawaltakwikalis wan yaja kilwitij ne kalsonchiwalis<ref>Sello discográfico.</ref> Record Makers wan yajika Kavinsky nemik iwan Record Makers.
Nemanha Kavinsky kichiwki yey "[[:es:Extended_play|EP]]" iwan ne kalsonchiwalis Record Makers: "Teddy Boy" tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006), "1986" tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007) wan "Nightcall" iwan [[:es:Lovefoxxx|Lovefoxxx]] tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010). Kavinksy kitzutzunki<ref>Tocó (Instrumento).</ref> ne ison iwan Daft Punk, [[:es:The_Rapture|The Rapture]], [[:es:Justice_(banda)|Justice]], wan [[:es:SebastiAn_(músico_francés)|SebastiAn]] tik ne shiwit ume shikipil chikume (2007).
SebastiAn itanelualis senpa<ref>(Su) Remezcla.</ref> ipanpa "Testarossa Autodrive" ipanpa ne "EP" "1986", nemik tik ne ajawilti ulinkwikwil<ref>Videojuegos.</ref> [[:es:Grand_Theft_Auto_IV|Grand Theft Auto IV]] wan [[:es:Gran_Turismo_5_Prologue|Gran Turismo 5 Prologue]]. Kavinsky kutu iyawaltakwikalis "Nightcall" nemik tik ne weyak ulinkwikwil "[[:es:Drive_(película_de_2011)|Drive]]".
Tik ne metzti majtakti ume pal ne shiwit ume shikipil majtakti ume (12/2012) kiski "ProtoVision" wan tik ne tunal se pual makwil pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (25/2/2013) kiski ne achtu iyawaltakwikalis<ref>Álbum musical.</ref> "OutRun".
Tik ne tunal chikume pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (7/11/2014) kiski ne kutu iyawaltakwikalis "Sovereign" tik [[:es:SoundCloud|SoundCloud]] wan [[:es:YouTube|Youtube]].
Tik ne metzti majtakti se pal ne shiwit ume shikipil se pual se (11/2021), kiski ne achtu kutu iyawaltakwikalis "Renegade" ipanpa ne ume iyawaltakwikalis "Reborn". Kavinsky kichiwki ne itakwikalis<ref>(Su) Canción.</ref> iwan Gaspard Augé wan Victor Le Masne. Ne iyawaltakwikalis "Reborn" kiski tik ne tunal se pual makwil pal ne metzti yey tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (5/3/2022).
Tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024), Kavinsky kitzutzunki ne itakwikalis "Nightcall" iwan [[:es:Phoenix_(banda)|Phoenix]] wan [[:es:Angèle|Angèle]] tik ne [[:es:Ceremonia_de_clausura_de_los_Juegos_Olímpicos_de_París_2024|Ceremonia de clausura de los Juegos Olímpicos de París 2024]].
== Ne Icasoj Kavinsky ==
Vincent Belorgey kichiwki Kavinsky kenha ka yaja, melka ne icasoj tesu kenha. Icasoj pewa nemanha ka ne kichaluj ne itawikani Testarossa tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986) wan mikik, yaja muyulkwepki kenha se "zombie" tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006), wan pejki kichiwa ison [[:es:Música_electrónica|Electronica]]. Kavinsky itajtakwikalis kilwiat ne icasoj. Vincent kilwij: "'Nightcall' ipanpa ne 'zombie' takat ka yawi ka ikal iyuluchin wan kilwij 'naja tea kenha wan nikneki nimetztaketza'", taketza ipanpa Kavinsky ka yawi ka ikal iyuluchin nemanha ka yaja kichaluj ne itawikani, melka iyuluchin tea kenha.
== Itekiw ==
=== Iyajyawaltakwikalis ===
* ''"OutRun"'' (ume shikipil majtakti yey / 2013)
* ''"Reborn"'' (ume shikipil se pual ume / 2022)
[[Taanalis:Kavinsky (© Marcus Herring).jpg|thumb|Kavinsky.]]
=== '''Iujulinkwikwil'''<ref>(Sus) Videos.</ref> ===
* ''"Testarossa Autodrive"'' (ume shikipil chikwasen / 2006)
* ''"Dead Cruiser"'' (ume shikipil chiknawi / 2009)
* ''"ProtoVision"'' (ume shikipil majtakti ume / 2012)
* ''"Odd Look"'' (ume shikipil majtakti yey / 2013)
* ''"Renegade"'' (ume shikipil se pual se / 2021)
* "''Cameo"'' (ume shikipil se pual ume / 2022)
=== '''Weyak ulinkwikwil''' ===
* "Pattt" tik ''"Nonfilm"'' (ume shikipil se / 2001)
* "Agent SNCF" tik ''"Aaltra"'' (ume shikipil yey / 2003)
* "Boon" / "Ricardo Bello-Radio Skotlett" tik ''"Atomik Circus, le retour de James Bataille"'' (ume shikipil nawi / 2004)
* "Verbrugghe" tik ''"Ultranova"'' (ume shikipil makwil / 2005)
* "Dan" tik "''Steak''" (ume shikipil chikume / 2007)
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Kavinsky
https://es.wikipedia.org/wiki/Danger_(músico)
https://es.wikipedia.org/wiki/Daft_Punk
https://es.wikipedia.org/wiki/Quentin_Dupieux
https://es.wikipedia.org/wiki/Ferrari_Testarossa
https://es.wikipedia.org/wiki/Ferrari
https://es.wikipedia.org/wiki/Extended_play
https://es.wikipedia.org/wiki/Lovefoxxx
https://es.wikipedia.org/wiki/The_Rapture
https://es.wikipedia.org/wiki/Justice_(banda)
https://es.wikipedia.org/wiki/SebastiAn_(músico_francés)
https://es.wikipedia.org/wiki/Grand_Theft_Auto_IV
https://es.wikipedia.org/wiki/Gran_Turismo_5_Prologue
https://es.wikipedia.org/wiki/Drive_(película_de_2011)
https://es.wikipedia.org/wiki/SoundCloud
https://es.wikipedia.org/wiki/YouTube
https://es.wikipedia.org/wiki/Phoenix_(banda)
https://es.wikipedia.org/wiki/Angèle
https://es.wikipedia.org/wiki/Ceremonia_de_clausura_de_los_Juegos_Olímpicos_de_París_2024
https://es.wikipedia.org/wiki/Música_electrónica<nowiki/>
pbz01xvdwrsiw42hjmwoelxny9kv4bv
Ken Saro-Wiwa
0
555
3972
3971
2026-01-29T23:28:35Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
3971
wikitext
text/x-wiki
= Ken Saro-Wiwa =
Kenule Beeson Saro-Wiwa (1941-1995) kaj tiktukeytiat Ken Saro-Wiwa, tawawasuani wan tajpiani tik taltikpak nigeriachanej katka.
== Ne Itunal Ichtaka ==
[[Taanalis:Ken Saro-Wisa close-up (cropped).jpg|thumb|Ken Saro-Wiwa]]
Ken Saro-Wiwa nesik tik ne techan Bori, tik ne Ogoniland tik Nigeria tik imiekawan iesyu Ogoni, ne shiwit 1941. Yaja mumachtia tik tamachtiluyan Universidad de Ibadan katka. Nemanha, tekitiki ken tamachtiani. Yaja kipia makwil ipilawan.
== Ne Itekiw ==
Saro-Wiwa tamawawasua miak ajamachti katka: "Tambari" (ne shiwit 1973), "Tambari tik Dukana" (1979), "Tajtakwikalis ka ipan guerra" (1985), "Basi and Company" (1987),...
Ne itekiw shuchikisa keman iamachti "Basi and Company" pewa tik ulinkwikwil nusan katka. Yajini amachti wan ulinkwikwil nitaketztuk pal ne tesu yek dajtdaka tik Nigeria.
Ne shiwit 1990, kichiwa ne '''Temu pal tuijikniwan Ogoni te miki''' (MOSOP : Movimiento Para la Supervivencia del pueblo Ogoni), pal tzajti tik ne Royal Dutch Shell katka. Ne shijshiwit nawi pual majtakti, Royal Dutch Shell yaw-miktia tajtal tuijikniwan Ogoni.
Tajtatuktiani tik Nigeria te kineki Ken Saro-Wiwa katka, ika muchi yejemet kipiat intumin iwan Royal Dutch Shell katka. Yejemet yaw-miktiat Ken-Saro Wiwa ne shiwit 1995 ne techan Port Harcourt, Nigeria.
== Ipanpa Itajtakulis ==
Ken Saro-Wiwa kikwij :
* Takulis [[:en:Right_Livelihood_Award|Right Livelihood]]
* Takulis [[:en:Goldman_Environmental_Prize|Goldman pal ne taltikpak]]
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Ken_Saro-Wiwa
# https://en.wikipedia.org/wiki/Environmental_issues_in_the_Niger_Delta
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Ken_Saro-Wiwa
frjc5ixnalrvrqerdx6pfx4smzz559i
Ken tanesik ka ikajku? / ken ka ikajku?
0
556
3975
3974
2026-01-29T23:28:35Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
3974
wikitext
text/x-wiki
Ka ikajku tikilwiat tejemet ken tatwik, tikitat: su ka peyna kichiwa tutunik o sesek, ejekat, munamiktia ne masat wan wetzi at.
Ne mujmusta weliskiat: sujsul tutunik, tutunik o sesek, sujsul ajwech wan tesu ajwech, tea kanaj ne mishti wan ne mishti kitzakwa ne tunal, ika kia né ne itachiska ne Taltikpak.
Keman wetzi at ne kojtan techmaka itakil wan keman techmaka wey at weliskia tzintemuk ne tal, kitamina ne kajkal, wan ne witz ne tumak tit weliskia mikit sejse tuijikniwan ipanpa uni.
katka, maya tesu tachiat ka ikajku, mumachtiat ne ka ikajku wan kia né welik inat tay yawi panu.
=== ''Ka ikajku ka Kuskatan'' ===
Ne ka ikajku ka Kuskatan tesu ajwech wan sujsul ajwach, Ne Kuskatan kipia ume takutun tik ne shiwit (ne shupan wan ne tunalku), tik ne shupan, sujsul wetzi at itzalan metzti makwil wan metzti majtakti. Tik ne tunalku tutunik tesu wetzi at itzalan metzti majtakti wan metzti metzti nawi. Kuskatan kipia tumak tepet wan nemi itech ne wey puyek at.
Tik Kuskatan nemi se amikilis, wan nusan sujsul wetzi at wan weli witz sujsul wey ejekat wan kitamina ne kajkal, tapayawit wan suceso itukey “Ne Piltzín” (El Niño) wan “Ne siwapil” (La Niña).
=== Referencias ===
# https://es.wikipedia.org/wiki/Clima#Microclimas
# ''https://es.wikipedia.org/wiki/Clima_de_El_Salvador''
# https://es.wikipedia.org/wiki/El_Ni%C3%B1o_(fen%C3%B3meno)
# https://es.wikipedia.org/wiki/La_Ni%C3%B1a_(fen%C3%B3meno)
ocw18duyaivbinlrnydt1ycdqfu1kqt
Kendrick Lamar Duckworth
0
557
3980
3979
2026-01-29T23:28:35Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
3979
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pulitzer2018-portraits-kendrick-lamar.jpg|thumb]]
Kendrick Lamar Duckworth nesik se tunal kashtul ume (17) pal ne metzi chikwasen (6) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987) tik ne techan Compton, California tik ne italyu United States.
Yaja takwika pal itunal pal ne tuijikniwan tijtiltikchichin tik ne italyu United States. Tik ne United States, ijistakchichin tesu kipajpawaia tuijikniwan tijtiltikchichinika ika ne italyu kipia tesu yek casoj<ref>The US has a sordid history is race relations</ref>. Ne italyu kinkumatilua tuijikniwan keman yaja weli; ne italyu miktia yehement kaj musumat tajtauktianimet. Kendrick kitajtawelia pal kujkulwan tik ne United States ika yaja neki kishpata ne talsital.
Kendrick takwika inpanpa rap, hip hop, wan jazz. Yaja kipia ne “Pulitizer Prize” ika tuijikniwan kihishmati itajtakwikalis gajgalanchichin<ref>He is renowned for his lyricism </ref>.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
- ''Section.80'' (Ume shikipil majtakti se; 2011)
-''Good Kid, MAAD City'' (Ume shikipil majtakti ume; 2012)
''-To Pimp a Butterfly'' (Ume shikipil kashtul; 2015)
-''Damn'' (Ume shikipil kashtul ume; 2017)
''-Mr Morale & the Big Steppers'' (Ume shikipil se pual ume; 2022)
''-GNX'' (Ume shikipil se pual nawi; 2024)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Paula Oliver; yaja se Estados Unidoschanejket katka.
Wan ne iteku itukey katka Kenneth “Kenny” Duckworth. Yaja se Estados Unidoschanejket katka nusan. Kendrick kipia yey ijikaw; tejemet tesu kimatit intukay.
Kendrick weya katka tik Section 8 (tesu kipia se ikal) ika imiekawan chichiuk pero Kendrick paki katka.
Keman ne piltzín mumachita katka, yaja taketza katka tesu yek pero itajtamactianimet kihishtupewa katka Kendrick pal patani.
Yaja munamiktia isiwaw Witney Alford tik ume shikipil kashtul (2015) wan yejement kipiat ume ipijpítzitzin. Kendrick te keman tzuntawana<ref>He is alcohol and drug free</ref>.
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
dqum2t7nml7dy2rhls80bkmj345ysen
Khadja Nin
0
558
8883
3984
2026-01-30T13:22:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q455308]]
8883
wikitext
text/x-wiki
== Khadja Nin ==
Khadja Nin yaja se takwikani wan sonchiwani wan yaja kimawawasua sejse tajtakwikalis. Ichan nemi tik ne te chan Burundi katka. Nesik ne shiwit 1959.
Ison witz ka Afrika wan Soul wan Jazz wan Reggae.
[[Taanalis:Khadja Nin Cannes 2018.jpg|thumb|Khadja Nin tik Cannes ne shiwit 2018]]
Yaka kipia iijiu tetzijtzinal wan tzupelek.
== Itekiw ==
Khadja pewa katka itekiw ne shijshiwit 1980. Tuijikniwan tik Europa wan Afrika kiishmatit Khadja Nin.
== Itajtakwikalis ==
* 1992 – ''Khadja Nin''
* 1994 – ''Ya Pili''
* 1996 – ''Sambolera''
* 1998 – ''Ya ...''
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Khadja_Nin
# https://musique.rfi.fr/artiste/musiques-monde/khadja-nin
rh9dft2cn0wgcycdkkn666k5ntjgazf
Kim Cattrall
0
559
8884
3996
2026-01-30T13:22:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q209175]]
8884
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Kim Cattrall
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Kim Cattrall 2011 TIFF Premiere of Meeting Monica Velour -a.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 21 ne metzti chikwey, tik ne shiwit 1956
|-
! Ichan Techan
| Liverpool
|-
! Italyu
| Inglaterra
|-
! Yaja
| [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej <br> [[Taanalis:Flag of Canada.svg|20px]] Canadachanej <br> [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Kim_Cattrall|Kim Victoria Cattrall]] nesik se tunal se pual se, ne metzti chikwey, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Liverpool|Liverpool]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Cattrall se tamawiltiani<ref>Actor / Actriz</ref>. Yaja inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglesa</ref>, canadachanej <ref>Demonym: Canadian / Gentilicio: Canadiense</ref>wan estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Cattrall
https://en.wikipedia.org/wiki/Liverpool
https://en.wikipedia.org/wiki/England
1sgpes5uo51hntp1ee9y8uw63ix1r00
Kimichi
0
560
3998
3997
2026-01-29T23:28:37Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
3997
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kimichin]]
6q7k5ce4l8ktrk0p9tqxwa3lnh1gs9f
Kimichin
0
561
9671
8885
2026-04-06T12:02:00Z
Kwamikagami
437
9671
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Мышь 2.jpg|thumb|right|Se kimichin.]]
Ne '''kimichin''' se [[animal|kojtanchanej]] ipal ne generoj itukay ''mus''.
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
f25oi1ncxe4q6z6abubu5ik2jqtmfe0
Kinia
0
562
4012
4011
2026-01-29T23:28:38Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
4011
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Banana in a shop - Kerala - DJI 0185.jpg|thumb|Kinia piluat ka kwawit]]
Ne kinia (itukey ''Guineo'' wan ''banana'' tik castilla ) se itakil weyak ne ikuyu itukey ''bananero''. <ref>https://dle.rae.es/banana</ref> <ref name=":0">López González, G. (2004). ''Guía de los árboles y arbustos de la Península Ibérica y Baleares''. Madrid: Mundi-Prensa. pp. 264-266. <small><nowiki>ISBN 84-8476-210-6</nowiki></small>.</ref>
== Ipanpa kinia itachishka ==
Ne kinia itachishka tultik itakil. Ne iewayu tultik wan alawak. Ne itakil weli tultik, shushuknaj, kupuknaj wan chiltik. <ref name=":0" /> Yaja inakayu tzupelek wan yamanik.
== Ipanpa Uni ==
[[Takutun:Itajtakil]]
cxb9wxnq8y3gh82j5438dhp2umbhelq
Kinich Janaab Pakal
0
563
8886
4022
2026-01-30T13:22:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q371384]]
8886
wikitext
text/x-wiki
== Kinich Janaab Pakal ==
[[Taanalis:Tête de Pakal adolescent, Palenque, exposition Mayas , Musée du Quai Branly, Paris cropped.jpg|thumb|Ishkalyu Pakal keman yaja piltzin katka.]]
''K'inich Janaab' Pakal'' (603 shiwit, 3 metzti, 23 tunal - 683 shiwit, 8 metzti, 28 tunal) se ''Ajaw'' (tatuktiani) katka ipal ne wey techan ''Baakal'', tinat "Umit" tik nawat. An mutukeytia ''Palenke''. Itukey Pakal kineki ina ''Tzitzinaka - ? - Chimal''<ref>Skidmore, 2010; 71</ref>. ''Baakal'' nemik tik kan an mutukeytia Chiapas, ijtik Meshiku.
Yaja itelpuch ''nantzin Sak k'uk'', ipíltzin ''tajtzin'' ''K'an Mo' Hix'' (/Kan Mo Jish/). Mukwepki ''Ajaw'' keman yaja kipia majtakti ume shiwit.<ref>Bernal Romero, 2012; 5</ref> Tatuktia 68 shiwit katka. Munamiktij iwan ne nantzin ''Tz'akbu Ajaw'', kaj witz ka ne inmiekawan tajtatuktianimet ipal ne tejtechan ''Toktahn'' wan ''Uxte'k'uh''. Yaja kimakak Pakal ume ipíltzin: ''K'inich Kan Bajlam'' wan ''K'inich K'an Joy Chitam''. Ne achtu mukwepki ''Ajaw'' ipal ''Baakal'' nemanha miktuk Pakal.
== Itekiw ==
[[Taanalis:Palenque - Ruinenstadt der Maya (CC BY-SA 4.0).webm|thumb|221x221px|Kan kitemujket ne iweyka Pakal. Itan ne Teupan ipal ne tajtajkwilulchichin.]]
[[Taanalis:The Palace from the top of Temple of the Cross - Palenque Maya Site, Feb 2020.jpg|alt=Tecpan Baakal|thumb|Wey kal ipal ne tatuktiani tik Baakal]]Kwak tami ne ume ''k'atun'' ipal ne itatuktialis Pakal, nemik se lilish ka ''Baakal''. Ipanpa ini, tik ne Teupan ipal ne tajtajkwilulchin ina: "mulinket ne itakil kwawit".<ref>Bernal Romero, 2012; 7</ref>
Keman nesik Pakal, ukse techan kichalua nemi ''Baakal'', anka kintuktij ne Wey Techan ''Kaan.'' Anka yajika ka tunalku tik 659 shiwit, Pakal wan mutechan pewki musuma inwan ne tejtechan ''Pomoná'' wan ''Piedras Negras,'' ne nemiket kan kisa ne tunal. Ajsi ne itenpan ne apan ''San Pedro'', wan kichaluj ne Wey Techan ''Wak'aab' - [h]a'.'' Ka muchi ini techan, Pakal kinitzkij ne tatuktiani ipal ''Wak'aab' - [h]a','' ipal ''Pomoná'' wan ipal ukse techan ne tea akaj kimati.<ref>Bernal Romero, 2012; 8</ref>
Nemanha tami tasuma, mukwepki ka ''Baakal'' wan pejki kinketza tiujtiupan wan wey tet, ne taketzat ipanpa ken kinpulua miak techan''.'' Kiketzki yankwik takutun ipal ikal. Kiuni muchi ne ajsi ka ''Baakal'' yu-kimati ipanpa kia yek ne kichiwtuk ne wey tatuktiani.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Amachti ipanpa ==
* Skidmore, Joel (2010). [https://www.mesoweb.com/palenque/resources/rulers/PalenqueRulers-05.pdf The rulers of Palenque]. Fifth Edition.
* Bernal Romero, Guillermo (2012). [https://www.revista.unam.mx/vol.13/num12/art117/art117.pdf Historia dinástica de Palenque: la era de K'inich Janahb' Pakal (615-683 D.C.)]. ''Revista Digital Universitaria, Volumen 13.''
9kq4diqbme6d9cz0a76od9xznz1ls57
Kojkojtanchanej kipiat ne ichan iwan ijikniwan
0
564
9674
4026
2026-04-06T12:03:20Z
Kwamikagami
437
9674
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Indian Street Dog Dehradun.jpg|thumb]]
[[Taanalis:Cat (Dimitrova street).jpg|thumb]]
[[Taanalis:HEN AND CHICKEN.jpg|thumb]]
[[Taanalis:Cow 02.jpg|thumb]]
Ne kojkojtanchanej kipiat ne ichan iwan ijikniwan kimakat kipalewia.
Ne achtu kojtanchanej katka kiski me pelu.
Ne kojkojtanchanej weliy nemi , chikitikchin u onbron, nusan iitukey ne kakal keman chanejket kiwelit nemi, pelu, mistun, se tutut.
Ne kakal keman chanesket se takutun ne miakawan.
Nusan ne kojkojtanchanej nemi kitunal. Kia ne: tujtutut, iwan itakwikat wan itajtachishka gajgalanchin.
Ne kojkojtanchanej kakal sujsul yek ipan ijikniwan ika: tikmaka, inakayu, at istak, ewat,iujmiyu.
Pal ne tunal musenputzuat wan pal ne kojkojtanchanej kitunal yejemet nechmachnemit ne tuijikniwan kichiwat:
Establos: ne ichan wakash.
Posilga: ne ichan kuyamet.
Corral: ne ichan tijlan,
Aprisco: ne ichan ukish masat.
Ne kojkojtanchanej sujsuj yek nuchaku, yajika shikintsjpikan, shikinpalewikanwan sujsul tasujtalis.
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
tkz3a1czwn0e6dskogo9zch2mnpmdwh
Kojtemalan
0
565
4043
4042
2026-01-29T23:28:40Z
Jon Harald Søby
5
16 revisiones importadas
4042
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kwawtemalan]]
0lzhujiifm1pxhld0dle5q2q5e5ywr5
Kuat
0
566
9675
8887
2026-04-06T12:03:47Z
Kwamikagami
437
9675
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:ElapheScalarisHead-20030407-Spain.jpg|thumb|right|Se kuat]]
[[Taanalis:Rod of asclepius.png|thumb|upright=0.5|Ne itupil Asclepio.]]
Ne '''kuat''' se reptil kaj kikwa nakat, kipia se iweyka weyak wan ne suborden ne itukey ''serpentes''. <ref>[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=174118#null «''Serpientes'' (TSN 174118)»]. ''Sistema Integrado de Información Taxonómica'' </ref> Ne kuat tesu kipia ujumit.<ref name=":0">Parsons, A. ''Asombrosas serpientes'' Ed. Bruño, 1990, Madrid.</ref>
== Ipanpa kuat itachishka ==
Ne kuat kipia miak itachishka. Weli kipia itachishka shushuknaj, tultik, tiltik, kupuknaj, susul, wan istak. Yaja tesu kipia ikshipajsul. Ne kuat muishtilana tik ne tal.<ref name=":0" />
== Ipanpa Uni ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
{{Template:Stub}}
e9z6yng6a1it2u6ivyead5cv2k3of4v
Kuauhti
0
567
4068
4067
2026-01-29T23:28:43Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4067
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kwawti]]
f6h980uxbsgwsgbs33iz37gugxv2va3
Kuaujti
0
568
4070
4069
2026-01-29T23:28:43Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4069
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kwawti]]
f6h980uxbsgwsgbs33iz37gugxv2va3
Kuke
0
569
8888
4092
2026-01-30T13:23:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q205531]]
8888
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Kuke'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Iguana iguana.jpg|thumb|301px|center|Se shushuknaj kuke.]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Fylum : Chordata
|-
| Clasej : Sauropsida
|-
| Orden : Squamata
|-
|Suborden : Lacertilia
|-
|Infraorden : Iguania
|-
|Familia : Iguanidae
|-
|Género : Iguana
|}
Ne '''kuke''' se kojtanchanej nemi tik ne kwajkwawit. Muajsi tik Meshijku, ne Shiktal wan hasta Tatzinu America. Nemi se generoj ipal ne kuke (''Iguana'') wan ume clasej te kenhat: ne shushuknaj kuke (''Iguana iguana'') wan ne kuke ipal ne Caribe (''Iguana delicatissima''). Yejemet tik ne imiakwan iguanidos. Ini animal kipia se weyak itentzikaw wan wijwitzti yajyamanik ijpak iteputz ne ajsit hasta ne ikwitapil wan kipia se iish "yey" ijpak ne itzuntekun.
Ne shushuknaj kuke weli weya hasta 1.5 metroj ka itzuntekun hasta ne ikwitapil. Ijpak ne ikechkuyu wan iteputz nemi se kojtik chorchaj ne muita ken wijwitzti. Iweyka ishkujweyak wan ikwitapil uchulnaj. Ne kuke weli tawiteki iwan ikwitapil, melka yaja sujsul nejmachnemi.
Ne kuke kikwa miak clasej iswat wan sakat. Yaja waltakati tik teksisti; ne tejteksisti kipishuat itan ne tal tik febrero.
Ne kuke tachia sujsul yek, ika weli tachia kan kunyuwaki, weli kita ne inhekawyu wan inweyka ne tajtakamet wan seuk kojtanchanejket, wan ne tay mukekelutza wejka.
<gallery>
File:Iguana.jpg
File:Iguana iguana01.jpg
file:Iguana iguana02.jpg
file:Cuban Iguana head.jpg
</gallery>
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
__NOTOC__
swdzzvocgi2y2s2w16ol9mabv94cjtd
Kuku
0
570
4097
4096
2026-01-29T23:28:44Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
4096
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''kuku '''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Palme cuba.jpg|thumb|center|300px|Se ikuyu kuku itech ne lamal tik [[Cuba]]]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj: Plantae
|-
| Division: Tracheophyta
|-
| Clasej: Magnoliopsida
|-
| Orden: Arecales
|-
| Familiaj: Arecaceae
|-
| Generoj: Cocos
|-
| Especiej: ''''' C. nucifera L.'''''
|}
Ne ikuyu ''' kuku ''' se kwawit ipal ne familiaj itukay Arecaceae. Nemi semaya ini especiej yultuk tik ne Generoj Cocos. Coco yaja ne taketzalis pal tzunteku tik Kastiaj. Ne tamatinimet inat ka ne kuku kisa tech Malasia wan ne tepeat tik ne lamal kiwika nujme ne Tal tutunik kan weli takati. <ref>Parrota, J.A. '''''Cocos nucifera'''''. https://rngr.net/publications/arboles-de-puerto-rico/cocos-nucifera/at_download/file consultada 27 Diciembre 2018 </ref>. Muneki 2000 mm at ne shiwit wan tesu takati su seseki ka 14 Celcius. Ne iaw ne kuku sujsul awjiak pal tikunit wan kipia miak electroliticoj, inat ka achka ken ne tuesyu, wan anka welit techtaliliat ken ne sueroj su muneki. Tik sejse Talmet, ne kuku itukaytiat ne kwawit pal muchi timunetik ika welit kichiwat mijmiak iwan: tikunit ne iaw ne kuku, tikwat ne inakaw ne kuku, tik Hawai kichiwat se atata ipal ne ishuchiw ne kuku, wan ne iswaw ne kuku welit kichiwat ne kaltzunkal, wan ne itakil kichiwat tumajka pal tamanat, wan nusan ne inakaw ne kuku kichiwat se tishti pal ne [[chukulat]] nekti, pal kimanat ne [[curry]], wan mijmiak ukse. Kia, ne kuku ne kwawit ne tuesyu.
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
<references />
__NOTOC__
t6nryw3nv05y16fy9p6ujt697bu41jo
Kusamalut
0
571
9502
9227
2026-03-02T15:34:38Z
Xocolatl
318
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Hornsey , NHS rainbow sign - geograph.org.uk - 6477789.jpg]] → [[File:Hornsey, NHS rainbow sign - geograph.org.uk - 6477789.jpg]] [[c:COM:FR|rename criterion 2]]
9502
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Rainbows.jpg|thumb|right|se kusamalut tialwak ka David Sinson]]
Ne '''kusamalut''' nemi se yawal u yawal tajku miak itajitachixka ka ikajku, se lugar que kipia ajat iwan tajtawil u ipal mejmetodo artificial. Se kusamalut ichiwa ne tunal nesi sentapal ka ikajku. Iwan nemi miak fojforma, namej ne forma comun se yawal tajku ka ne ikajku. Ne kusamalut kipiak se influencia wey tik ne kujkulturaj tutal iwan ciencia.
== Tajtachialis ==
Nemi miak majmanera ipal italia se kusamalut. Se manera comun ika ka ikajku, namej nemi majmanera artificial ipal italia se kusamulat ika se kajkal u lujlugar inawak ajat.
== Vajvariacion ==
[[Taanalis:IMG 7474 solar glory.JPG|miniaturadeimagen|Se gloriaj.]]
=== Kusamalut Tialwak ===
Tay se variacion ipal ne kusamalut ika kipia ume kujkusamalut tik seujti.
=== Kusamalut Chachawat ===
Se variacion keman tay ume kujkusamalut namej kipia ne origen iwansan.<ref>https://www.atoptics.org.uk/rainbows/twin1.htm</ref>
[[Taanalis:Monochrome rainbow.jpg|miniaturadeimagen|Se kusamalut chiltik.]]
=== Kusamalut Yawal ===
Se kusamalut yawal, tay se fenómeno itukay gloriaj ipal se yawalchin kusamalut.
=== Kusamalut Chiltik ===
Nemi se variacion raruj, nemi se kusamalut namej kipia se itachixka maya. Keman munamiktia ne masat ka peyna u tayua, ne iweyaka ka ikajku nemi chikitik. Nemi mas uej pal iwiltia ne itajitachixka susul wan xuxuknaj.<ref>https://www.astronomy.com/science/red-rainbows/</ref>
== Kulturaj Nawa ==
Ne palabraj kusamalut nemi ipal ijitukay tejtechan wan ijitzuntukay tik Kuskatan. Kujkusamalut nemi tik ne mijmitologia wan kujkulturaj nawa, namej kipia influencia chikitik.
=== Kulturaj Nawamexikuchanej ===
Ipal ne tejtechan Nawamexikuchanej, tay kajkasuj que ilwia Xuchiketzal kipia se ichan ka tani se kusamalut. Tik ne estadoj ipal Guerrero, tay se kasuj ilwia ne kusamalut nesik tik se hogar que kipia tejtesoroj. Iwan tay tejtechan como Kusamaluapan tik Veracruz, Kusamalumil tik Puebla iwan Kutzamalan tik Guerrero.
=== Kulturaj Nawakuskatanchanej ===
Ne kusamalut kipia influencia chupi tik Kuskatan, namej nemi tik ne panti nacional iwan se kanton tik [[Nawitzalku]] itukay kusamalku. Tay se tzuntukay tik kuskatan itukay Casamahualpa (Kusamaluapan tik Kastiyataketzalis) tik dejdepartamaneto como Sentzunat, Ajwechapan iwan Siwatewakan. Ikwejkweyat Witzapan iwan Itzaku kipia pajpatron ika se kusamalut.<gallery>
Taanalis:Huipil- Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - RV-5075-75.jpg|Se wipil ka ne techan Ikwalapan, Mexikuj. Kipia miak itajitachixka como se kusamalut.
Taanalis:Las Palmas estampa.JPG|Se lamajtzin iwan ikwajtzin ka Panchimalco. Ikwajtzin kipia miak itajitachixka kenka se kusamalut.
Taanalis:Nahuizalco 3836.JPG|Se lamajtzin iwan ikwajtzin kusamalut ka Nawitzalku.
Taanalis:MuestraIndumentaria 2015 29.JPG|Pijpipilmet Nawamexikujchanej ka Michwakan iwan inxumpe kusamalut.
</gallery>
== Tik Kujkulturaj Tutal ==
Tik tutal, ne kusamalut kipia influencia tik mitologiaj ikman. Ipal miak tejtechan ijikman tik ne Amazon, ne kusamalut nemi se tabú. Ne techan Yanesha tik Peru tukeytia miak kujkukulis "ne kusamalut nechkukua nuewayu".<ref>https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19835943/</ref> Ne techan Sumu tik Honduras wan Nikananawak kinayat inpijpipilmet keman tay se kusamalut.<ref>https://doi.org/10.5771/0257-9774-2021-1-145</ref> Ne kusamalut kipia influencia tik kwajkwachti ijikman wan pajpanti nusan.
[[Taanalis:John Everett Millais - The Blind Girl, 1854-56.jpg|thumb|center|Ne Siwapiltzin Ixpupuyut(1856) ka John Everett Millais. Tay se kusamalut tilawak ipal ilwitia ne situacion mutechtialis ipal ne siwapil.]]
[[Taanalis:Teatro en sisicaya.jpg|thumb|Peruchanej Ijikman ekua ne wiphala]]
=== Kulturaj Quechuachanej iwan Aymarachanej ===
Ne tejtechan Quechuachanej iwan Aymarachanej kipia se panti kusamalut itukay ne wiphala. Inesik tik ne kulturaj Tiwanakuchanej ka ne xijxiwit 1580 BC-AD 1187. Namej te nemi informacion pal ne significado tik ne contextuj Tiwanakuchanej. Nemi se símbuluj ipal ne tejtechan ijikman tik ne Americas.
[[Taanalis:The iris 1904 illustration (cropped).jpg|thumb|Se kwikwilia ipal ne siwatiutzin Iris, kwikwiluani desconocido]]
=== Kulturaj Grekujromanujchanej ===
Tik ne mitologia grekujromanujchanej, ne siwatiutzin Iris kipia se arkuj kusamalut. Yaja nemi ne mensajera ipal ne tijtiutchanej. Tik tajtajetzalis ka ne imiekawan Romanuj, ne kusamalut itukay arcoiris (arkuj ipal Iris).
=== Kulturaj Albaneschanej ===
Ne kulturaj albaneschanej alnamiki ne kusamalut se ipaxaj ipal ne siwatiutzin Prende. Iwan tik kajkasuj ijikman, yejemet ilwia que ikniwan weli ixpata igeneroj si tzikwini kajkuwik se kusamalut.
=== Kulturaj Australinuchanej Ijikman ===
Tik ne mijimitologiaj Australinuchanej ijikman nemi se kuat kusamalut, kipia miak ijitukay iwan nemi tiut ipal ne wetzi at.
=== Tik Kujkulturaj Seyuk ===
* Ipal ne Dinechanej, ne kusamalut nemi se ujti ipal ne tiujtiutunalchanej.
* Ipal ne Mayachanej, tay se siwatiutzin itukay Ix Chel. Yaja siwatiutzin tekwani ipal ne pajpajti iwan wetzi at. Tik Poqomchitaketzalis, tukeytia ne kusamalut chel.
* Tik ne kulturaj Mesopotamiachanej ijikman, ne siwatiutzin ipal ne kusamalut itukay Manzat.
* Tik ne kulturaj Hawaiichanej, Anuenue nemi ne siwapiltzin kusamalut.
* Tik ne mitologia Chinachanej, tay se kuat que kipia ume itzuntekun ika itukay Hong, yaja nemi ne tiut ipal ne kusamalut. Yaswalnamiki ne siwatiutzin Nuwa ichiwa kujkusamalut neman takekchiwak ka ikajku con tejtet itajitachixka.
== Tik Ne Popkulturaj ==
Tik Tutal, ne kusamalut kipia miak sijsignificado. Ipal miak ijikniwan, ne panti kusamalut representa ne tutechan umetunal, iwan tay se takwikalis itukay "ajkuik ka ne kusamalut" tik ne ulinkwikwil Ne Tayulukwani ka Oz.
<gallery>
Madrid Pride Parade 2024 81.jpg|Panti kusamalut ipal ne tutechan umetunal tik Madrid.
Hornsey, NHS rainbow sign - geograph.org.uk - 6477789.jpg|Xujxuchit pikik kenka se kusamalut.
95 Rosary Road - a rainbow in the window - geograph.org.uk - 6462586.jpg|Se yawaltzatzasnaj kusamalut.
Keio Series1000-1779.jpg| Ne tepuskwilin kipia se kusamalut kwikwilnaj.
Autistic pride with rainbow.png|Ne tutechan autism kipia se panti kusamalut.
Rainbow colored Rainbow Bridge at night.jpg| Tik japon, tay se tapanualis kusamalut.
Flag of El Salvador (3-2).svg|Tay se kusamalutchin tik ne panti pal Kuskatan.
Arcoiris guatemala.jpg|Se kusamalut yawal tik [[Kwatemalan]].
</gallery>
== Anyakuk ==
== Ijipika ==
* [https://www.livescience.com/30235-rainbows-formation-explainer.html Live Science]
* [https://ffden-2.phys.uaf.edu/211.web.stuff/Croy_Filla/Page_6.html Different Kinds of Rainbows]
m3796q12kfu91hjsc7g9pdgn8s8942t
Kushkatan
0
572
4107
4106
2026-01-29T23:28:46Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4106
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kuskatan]]
4w1lcmf4bhvtf7nibmlmjfy3z9f4px9
Kuskatan
0
573
8890
8174
2026-01-30T13:23:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q792]]
8890
wikitext
text/x-wiki
{{HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big><br>Kuskatan</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of El Salvador.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| Takwikalis
| Himno nacional ipal Kuskatan
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:El_Salvador_(orthographic_projection).svg|300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 6,134,000<ref>[http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=El%20Salvador Population of El Salvador (United Nations Statistics Division).]</ref>
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 21,041 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Kuskatan (Weytechan)]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Nayib Bukele]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Castillajtaketzalis|Castillaj]] ''(oficial)'', [[Ayuda:El náhuat|Nawat]], [[Lenka]] ''(tea aka tanutza)'' wan [[Kakawira]] ''(tea aka tanutza)''
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Dolar|Dólar Americanoj]], [[Colon (tumin)|Colón Salvadoreño]], Bitcoin
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Oraj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|-
|}
== Ne itachishka ==
[[Taanalis:Izzyd.jpg|200px|thumb|left|Ne tepet ipal Ijtzalku.]]
'''Kuskatan''' ne [[estadoj]] mas chikitik ipal ne [[Shiktal]]. [[Kwajtemalan]], [[Honduras]] wan ne [[weyat]] itukay [[Nejmachat]] kiyawaluat. Ikman, tik ne tajtal ne ashan muilwiat Kuskatan nemituyat ne tejtechan [[Nawamet]], [[Lenka]], [[Kakawira]] wan sejseuk. Ne [[España|Españolujmet]] pejket ajsit tik ne shiwit 1524, musunket iwan ne Nawamet wan inaket ka yaja ipal España. Tik 1821, muchi ne Shiktal tea nakak ipal España, wan tik 1842 nesik ne estadoj mukwajpilua ipal "El Salvador", ne muilwia tik Nawat Kuskatan. Ikman kwak teuk ajsitiwit ne Españolujmet, [[Kuskatan palikman|Kuskatan]] katka itukay se wey tal ipal ne Nawamet. Ashan ne chanejket ipal Kuskatan nemit mas que seis millones. Ne [[weytechan]] itukay [[San Salvador]]. Ne tumin ipal Kuskatan, hasta 2001 katka ne [[Colon (tumin)|colon]] wan ashan yaja ne [[Dolar|dolar Americanoj]]. Ina ne tajtuli ka ne taketzalis oficial ipal Kuskatan ne [[Kastillataketzalis|Kastilla]]. Ne [[tatuktiani]] ipal Kuskatan itukay [[Nayib Bukele]].
Kuskatan kipia 14 taltakutun (dejdepartamentoj) wan 262 chikitik taltakutun (mujmunicipioj). Ne itukay ne weytechan Kuskatan tik [[Kastilla]] itukey San Salvador (sejse kinutza Kuskatan nusan), wan sejseuk wey techan Santa Ana ([[Siwatewakan techan|Siwatewakan]]), San Miguel, Suyapanku, Santa Tecla (Pulamil), wan Kuskatan Pal Ikman (Tik Kastilla itukey Antiguo Cuzcatlán). [[Taanalis:Guayacán rosado (Tabebuya rosea) - Flickr - Alejandro Bayer (1).jpg|thumbnail|Ne [[makwiliswat]] itakil nacional ipal Kuskatan.|558x558px]]
Se guerraj ishtunki 12 shiwit tamik ne 16 enero 1992, kwak ne kalpuli wan ne guerrillaj inaket ka tea yawit musumat, wan ka yawi nemi nechmachnemilis (Acuerdos de Paz) nujme ne tal.
[[Taanalis:motmot1.jpg|thumb|350 px|Ne talaputz tutut nacional ipal Kuskatan.]]
===='''Techantukaytilis'''====
''Kuskatan'' o ''Kuskatan'' (ne tal ipal ne Nawamet pal ikman) < ''kusti'' o ''kuskat'' 'se tay yektzin taiwan tikyawaluat ne tukechkuyu' + ''-tan''. Tik Kastilla mukwepki ''Cuzcatlán''.
[[Taanalis:Señorio_cuzcatlan.svg|240px|thumb|left|Tik ini mapaj muita tik shushuknaj ne tajtaltakutun ipal ne Kuskatan ipal ashan ne ikman nemituyat ijtik ne Kuskatan palikman kan nemituyat ne Nawamet wan taketzat katka Nawat. Ka ajkuik (ajkuikpa) nemituyat ne Ch'orti, se techan Maya. Kan kisa ne tunal (taneshkan) ne Kuskatan palikman ajsi katka hasta ne apan Lempa. Sentapal ne apan Lempa nemituya ne techan Lenka.]]
[[Taanalis:El_Salvador-CIA_WFB_Map.png|250px|thumb|right|Se mapaj ipal ne estadoj ipal Kuskatan.]]
== Sejseuk pal tikita tik ne Wikiamachti Tik Nawat ==
* [[Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
* [[Tajtaltakutun ipal Kuskatan]]
* [[Ikmanpanutuk ipal Kuskatan]]
==References==
{{Reflist}}
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [https://web.archive.org/web/20060424104922/http://www.elsalvadorturismo.gob.sv/ Ministerio de Turismo ipal Kuskatan]
* [http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&q=El+Salvador&layer=&ie=UTF8&om=1&z=9&ll=13.771399,-88.824463&spn=1.032353,2.69989&t=h Kuskatan tik Google Maps]
* [https://web.archive.org/web/20030513222751/http://web.amnesty.org/library/esl-slv/index Ajamat ipal Amnistía Internacional ipanpa El Salvador]
* [https://web.archive.org/web/20181224230021/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html Tamatilis ipal ne CIA ipanpa Kuskatan (tik ingles)]
{{Shiktal}}
[[Takutun:Kuskatan|*]]
__NOTOC__
3ro1n84u0lk2ovt01dj1aa1puva89ml
Kuskatan (El Salvador)
0
574
4196
4195
2026-01-29T23:29:08Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4195
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kuskatan]]
4w1lcmf4bhvtf7nibmlmjfy3z9f4px9
Kuskatanchanej casoj
0
575
8891
4200
2026-01-30T13:23:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q112842248]]
8891
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:TimelessStoriesSVV1.jpg|thumb|444x444px]]
== Kuskatanchanej Casoj <ref>Historias de El Salvador (Mitos y leyendas)</ref> ==
Ne kuskatan kipia miak casoj ipanpa dajdatka wan tesu dajdatka. ne Kuskatan kipia ne amachti<ref>El libro grueso (son varios volúmenes)</ref> kaj tiktukeytiat: '''''Historias Eternas de El Salvador''''' ne tawawasuani se Federico Navarrete tik ne ume shikipil se pual (2020) wan tineshtia ne ume shikipil se pual ume (2022).
== Casoj ==
Ne achtu<ref>Primero</ref> amachti:
* El Cadejo bueno y el malo «The good and the bad Cadejo»
* La Siguanaba «The Siguanaba»
* Cipitío «Cipitio»
* El padre sin cabeza «The Headless Priest»
* El caballero negro «The Black Knight»
* La familia Guirola «The Guirola Family»
* El Partideño «The Partideño»
* La carreta chillona «The Squeaky Wagon»
* Las lechuzas «The Owls»
* La señora de los anillos «The Lady of the Rings»
* La Cuyancúa «The Cuyancua»
* El justo juez de la noche «The Fair Judge of the Night»
* Las Managuas «The Managuas»
* Chasca “La virgen del agua” «Chasca “The virgin of the water”»
* La descarnada «The Fleshless Woman»
* La laguna encantada de Ulupa «The Enchanted Ulupa Lagoon»
* Nuestra Señora de Santa Ana «Our Lady Saint Anne»
* El gritón de medianoche «The Midnight Yeller»
* El río Lempa «The Lempa River»
* La puerta del diablo «Devil’s Door»
* Comizahual “La mujer blanca” «Comizahual “The white woman”»
* El volcán de Izalco «Izalco Volcano»
* La cueva de la Luna «The Moon’s Cave»
* El árbol de amate «The Amate Tree»
* La chancha bruja «The Pig Witch»
* El Tabudo «The Tabudo»
* Don Dinero y Doña Fortuna «Mr. Money and Mrs. Fortune»
* La princesa Naba y el árbol de bálsamo «Princess Naba and the Balsam Tree»
* La tamalera de la laguna de Cuzcachapa «The Tamales Woman of Cuzcachapa Lagoon»
* La piedra viva de Nahuizalco «The Living Rock of Nahuizalco»
* La sirena de la laguna de Alegría «Alegria Lagoon Siren»
Ne ukse<ref>Segundo</ref> amachti:
* Francis Drake, el primer pirata del Pacífico «Sir Francis Drake, The First Pirate of The Pacific»
* La muerte del brujo de La Nahuaterique «The Death of The Sorcerer of La Nahuaterique»
* El mulus «The Mulus»
* El todopoderoso Tláloc «The Almighty Tlaloc»
* La mujer misteriosa del río Sapo «The Mysterious Woman of The Toad River»
* El lago de Ilopango «Lake Ilopango»
* El carreta embrujada «The Bewitched Wagon»
* El duende «The Dwarf»
* La mona bruja «The Bandari Witch»
* La Llorona «The Weeping Woman»
* La virgen de Izalco «The Virgin of Izalco»
* El jinete sin cabeza «The Headless Horseman»
* Tenancín, la novia del Cipitío «Tenancin, Cipitio’s girlfriend»
* El príncipe Atonal «Prince Atonal»
* Los tesoros piratas de la isla Meanguera «The Pirate Treasures of Meanguera Island»
* El caballo negro «The Black Horse»
* Tangaloa “El Guardián del Mar” «Tangaloa “The Guardian of The Sea”»
* El cacao «The Cocoa»
* La serpiente del lago de Coatepeque «Lake Coatepeque Snake»
* La mujer del Chinchontepec «The Woman of The Chinchontepec»
* La flor de amate «The Amate Flower»
* Titilcíhuat “La mujer del fuego” «Titilcíhuat “The Fire Woman”»
* Los Arbolarios «The Arbolarios»
* La poza del diablo y su gemela «Devil’s Pool and its twin»
* El zapamiche «The Frogfish»
* La erupción del volcán de San Salvador «The Eruption of The San Salvador Volcano»
* La giganta de Jocoro «The Giantess of Jocoro»
* La piedra bruja «The Bewitched Rock»
* La iglesia vieja de San Dionisio «The Old Church of San Dionisio»
* La cueva Cukinca «The Cukinca Cave»
* Cuicuizcatl y los inframundos del Chinchontepec «Cuicuizcatl and The Chinchontepec Underworlds»
== Ipan uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Historias_Eternas_de_El_Salvador
https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view
tr16jll1beayr1cvz1544qxivuogxby
Kutakuskat
0
576
9530
8892
2026-03-15T03:10:38Z
~2026-16404-85
361
9530
wikitext
text/x-wiki
== <ref>jefe, alcalde , presidente</ref>KUTAKUSKAT<ref>San Marcos</ref> (tik Kajtiya San Marcos) ==
[[Taanalis:Monumento a la Paz en San Marcos 04.JPG|thumb|Kutakuskat|250x250px]]
[[Kutakuskat]] (tik Kastiya San Marcos) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu [[Kuskatan]]
Kutakuskat kinpia ( ume pual majtakti chikume shikipil nawi pual majtakti nawi) 57,094 techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Kutakuskat
Ne taketzalis Kutakuskat witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (tierra de colores en el Campo) wan (Kojtan campo kuskat collar tan: tierra).
Kitukeytiat techan Kutakuskat tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual chiksawen(1966) katka.
Kitukeytiat wey techan Kutakuskat tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual kashtul se (1976) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey Ne Maicillera, Huiza wan Ne Paso , Ne itepet intukey San Jacinto
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat ( norte): iwan [[Kuskatan]] (centro) wan [[Suyapanku]]<mapframe latitude="13.655996" longitude="-89.180145" zoom="14" width="298" height="205" />Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan [[Panchimalco (Panchimalku (Kuskatan))|Panchimalku]]
Kan kisa ne tunal(este) iwan Santuj Tomas
Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan [[Kuskatan]] (Centro)
Nemi 8 k (chikwey Kan kisa ne tunal ) pal Kuskatan.
Tamachiwa 3,881.31 ha(yey shikipil chikwey tzunti nawi pual se . se pual majtakti se) , nemi ka ajku '''763''' m s. n. m. (chikume tzunti yey pual yey ijpak ne wey puyek at).
Kipia 3(yey) Intukey,ne intukey pal kutakuskat: San José, Concepción wan Ne Calvario.
Tik ne kojtan kipin 4 ( Nawi) kajtan techan: Ne '''Papeto, San José Ahuacatitán, Guadalupe''' '''wan Casa de Piedra'''.
Ini techan kichijket ne tajtakamet ijikman najnawamet.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 18( kashtul yey) ka 30 (se pual majtakti ) metzti makwil (Abril).
Ne wey ilwilt tik kutakuskat kichiwat Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 18( kashtul yey) ka 30 (se pual majtakti ) metzti makwil (Abril).. ipanpa ne Santuj Marcos Evangelista
== Wey ipiltzin Kutakuskat: ==
'''1-''' '''Isaías Choto''' Yaja se tatuktiani pal ne Mawiltiani katka
'''2-''' '''Fidel Fuentes''' :Yaja se tatuktiani katka
3.'''-José Antonio Ximénez y Ciriaco Villacorta''' yaja se historiador katka
4- '''Katya Vásquez''' '''yaja se mawiltiani''' <ref>jugador</ref>'''katka'''
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/San_Marcos_(El_Salvador)
https://en.wikipedia.org/wiki/San_Marcos,_El_Salvador
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
h7o4td1ngyy5z9yvudu2tb6kvf2eqc5
Kutkut
0
577
4213
4212
2026-01-29T23:29:09Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4212
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Citrullus lanatus (fruit) 1 2018-06-02.jpg|thumb|kutkut]]
Ne kutkut se itakil.
Itachishka shushuknaj wan alawak. Keman ne kutkut uksituk, yaja sujsul tzupelek. Ka ijtik ne kutkut itachishka chiltik wan yamanik. Tiweli tikwa ne iewayu kutkut tamanti nusan. Katka sujsul ijikniwan gustuj ne kutkut ika kipia sujsul at ka ijtik. Katka ijikniwan kinhanat kujkutkut titakwa nemanha.
Ne Moorchanejket kinwikat kujkutkut ka Spain tik ne saisit chiknawi tzunti yey pual se(961). Katka ne kujkutkut shukuk.
qmbikk0zv95olw8nsudvp7e1t87b5iw
Kuyankua
0
578
4215
4214
2026-01-29T23:29:09Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4214
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kuyankuat]]
7vbagmn44xicsnnoai2hppm6g5heyq7
Kuyankuat
0
579
4231
4230
2026-01-29T23:29:10Z
Jon Harald Søby
5
15 revisiones importadas
4230
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Ne '''kuyankuat''' se [[kuat]] ijtik ne cuejcuentoj pal ikman ipal ne Nahuametzali tik [[Kuskatan_(El_Salvador)|Kuskatan]]. Ne iweyka ken se kuat wan ne itzuntekun ken se kuyamet. Welit tikamaitat ipanpa tik ne iamach kan techilwijket Ynes Masin wan sejseuk (takutun 14, iswat 62) <ref>King, A.R. (2012). Tajtaketza ipal Masin wan sejseuk.http://alanrking.info/corpus.php#masin.</ref>. Ka né techilwia ka ne itekuyu ne kuyankuat ne Tepewaj. Kipia nawi itekiw:
# Weli kiwatza se apan wan weli kijkwani kan yaja kineki. Ijkiuni, weli nejnemi tik ne nekpach.
# Kinpalewia ne Tepewaj kipanultiat muchi tay kinekit kwak kalaki ush kwak kisa ne shupan. Tesu weli kichiwa ma wetzi at wey ika semaya kiejekua muchi; yajika semaya weli kichiwa ma shijshini.
# Nusan, ne kuyankuat kishpelwia ma te sewi ne itawil ne Tepewa. Yaja nemi pal kinnawatia su tesu tata ne tawil.
# Yaja nusan muneki kishpelwia se wajkal iwan chalchawit pal te naka ajketzijtuk.
Ne tunoywan ipal Nawijtzalku ashan kenhaya kielnamikit ne kuyankuat <ref>Tajtaketza tik Facebook, 25 Julio 2012, Colectivo Tzuntecun Ejecat iswat, https://www.facebook.com/photo.php?fbid=252727884845023&set=t.1256493478&type=3&theater. </ref>. Inat ka mukaki katka kwak yaja tzajtzi keman yawi pewa shijshini. Nusan, yaja weli kichiwa ma puni ne at tik ne chawiti u apan.
==Kan inatiwit==
{{Reflist}}
[[Takutun:Tajtaketza pal ikman ipal ne Nawametzali tik Kuskatan]]
pe1ueumgqru6vb74hbazcpui9tjpsh7
Kuyut
0
580
8893
4236
2026-01-30T13:23:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q44299]]
8893
wikitext
text/x-wiki
Ne kuyut (canis latrans) se kojtanchanej pal ne inmiekawan canidae.
ne kujkuyut nemit tik americaj del nortej, americaj central, wan americaj del sur, witzet canadaj yawit ka colombiaj.
ne kujkuyut nemi tik ecosistemas, tutunik, sesek, ashalnaj. nemi sempa isel welit yujyultiwit chikwasen shiwit.
Itukey ¨kuyut¨ tik náhuat kuskatan ¨coyotl¨ tik nahuatl ka Meshiku.
'''INTACHISHKA'''
Ne kujkuyut kipiat 8 a 20kg (chikwey a Se pual kg).
ne kujkuyut inajkupanka 1mt wan 1,35 mt (Se wan se, se pual kashtul metros). su tiktamachiwat ne itzinweyaka kipia 40cm (Ume pual centimetros), inujmiyu itachishka aneshnaj wan chiltik.
Istak wan tiltik nusan.
ne inhujmiyu kujkuyut chikitik wan alawak.
Ne kuyut mas chikitik ka loboj neshnaj, peroj kipia inakas mas tumak, inishweyak.
'''KEN IJTUK'''
Kikwat kijkimichin, musarañas, tujtuchti, tzijtzikat, escarabajos, chajchapulin, se kojtanchanej kikwa itajtakil wan nakat.
Ne kujkuyut muilpikat pal muchi ne shijshiwit iwan ne siwakuyut kiutztiliat ne ukich iutztilia ne siwakuyut pal ne metzi ume.
Ne kujkuyut tapunit 4 a 6 (nawi u chikwasen) kuyutchin.
'''IJILPIKA'''
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
t6g6gpmruvpvut9hpqtex9cu9mciihj
Kwajkwachti Kuskatanchanej
0
581
4238
4237
2026-01-29T23:29:10Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4237
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Danza Sv.jpg|thumb|Kwajkwachti Kuskatanchanej]]
Tik Kuskatan, nemi miak kwajkwachti tik ne italyu. Ikwajkwachti kipia miak influencia ipal ne Kastiyachanej, Ladinujkuskatanchanej ijikmanchanej ika Nawakuskatanchanej, Lenkakustakanchanej, Mayakuskatanchanej ika Chortikuskatanchanej u Pokomamkuskatanchanej iwan Kakawairachanej. Nemi influencia ipal ikniwan ika romanichanej, Africachanej, Franceschanej, Alemanchanej iwan mas. Ne Ladinujchanej kipia ne mayoria tik ne italyu, iwan ne kwajkwachti mayoria reflectaj ini.
== Kwajkwachti Europeojkuskatanchanej ==
Ne mayoria Europeojchanej tik Kuskatan ika Kastiyachanej, namej nemi Franceschanej tik Siwatewakan, Romanichanej tik La Libertad iwan Alemanchanej wan Italiachanej tik Kuskatan Tajku. Ikwajkwachti kipia sujsul influencia tik italyu. An te kipia ikwajkwachti distinctuj namej yewasan ikwajkwachti mayoria tik italyu. Ikwajkwachti colonial iwan poscolonial nemi miak dijdiferencia. Ne ikwajkwachti colonial kipia kwejkweyat weyak iwan imaterial nemi ichkat. Tik ne epoca poscolonial, ipata ichkat ipal majmaterial ipaiw ika kwejkwetaxti u sajsatin. Katka ikwajkwachti kipia chupi bojbordada iwan cojcordon, namej ne Franceskuskatanchanej introducido cojcodron tik ikwajkwachti tik ne 1800 finales.
[[Taanalis:Debut de la Compañia Infantil de Teatro La Colmenita de El Salvador. (24588850771).jpg|thumb|Siwatket tik ne volcaneña, se vestiduj sujsul famusuj tik Kuskatan.]]
== Kwajkwachti Ijikman ==
Nemi miak ikniwan ijikman tik Kuskatan, ne mayoria ika Kakawirachanej tik ne departamentoj Morazan. Ikwajkwachti kipia se wipil iwan kweyat tik ne estiluju europeoj. Kipia se delantal bordadaj iwan ikwajtzin asesek. Kipia miak itajitachixka iwan iwipil kipia plijpiliegue tajku. Ikwajkwachti sujsul popular ipal ne folklor iwan lijlilix kulutral. An ne chortikuskatanchanej te kipia ikwajkwachti distinctuj namej dejdepartamentoj ika Xalatenanku kipia iinfluencia kenayuk. Ne Palmaj italichkwa ibordado ijikman ika ne chortikuskatanchanej.
Lenkakuskatanchanej kipia ikwajtzin ika lenkahondurachanej nusan. Tik Chinameca, ikwajkwachti kipia ikweyat tik ne estiluj europeochanej iwan iwipil kipia bojbordada chupi. Ikwajtzin kipia miak itajitachixka iwan idelantal kipia 2 bojbolsillo. Idelantal weyak ika ne delantal tipica.
=== Kwajkwachti Nawakuskatanchanej ===
<small>''Anyakuk [[Kwajkwachti Nawakuskatanchanej]] pal mas''</small>
<br>
Miak kwajkwachti tik ne tejtechan nawachanej. Ne kwajkwachti tik Sentzunat iwan Panchimalku sujsul famusuj tik ne italyu. Kipia influencia ika ne Kastiyachanej, Mayakwatemalanchanej iwan mas. An pijpiltzin te italia ikwajkwachti ijikman namej nemi chupi italia ipal lijlilix u ejeventoj folklor.
[[Taanalis:Festival para el Buen Vivir y Gobernando con la Gente-San Miguel (24858111335).jpg|thumb|Sijsiwatket tik kwajkwachti ladinujkuskatanchanej tik San Miguel.]]
== Kwajkwachti Ladinujkuskatanchanej ==
Ne kulturaj ladinujkuskatanchanej kipia miak influencia. Ne mayoria ika kastiyachanej iwan nawakuskatanchanej.Ikwajkwachti kipia miak ejestiluj, namej ne estiluj famusuj itukay ne volcaneña. Ne volcaneña kipia ikweyat 2 u mas grajgrado iwan kipia miak itajitachixka. Tipicamente, ivestiduj iwan ikwajtzin kipia itajitachixka uk. Ne volcaneña kipia influencia Kastiyachanej, Romanichanej iwan Franceschanej. Ne volcaneña inesik tik La Libertard namej tik ne 1900 tajku, nemi ikniwan neki se kwachti italyulis. Yejemet italia ne volcaneña iwan kipia ijinfluencia ipal mas mojmovimiento italyulis ika ne isonyu Xuc. An ne volcaneña representa italyu iwan ikulturaj tik tutal.
== Tejtextil Afrukuskatanchanej ==
Ne Afrukuskatanchanej te kipia kwajkwachti distinctuj ika Ladinujkuskatanchanej u Nawakuskatanchanej namej kipia mial influencia ipal ne itajitachixka iwan pajpatron. Yejemet ichiwa añil tik itejtextil iwan nemi ejestiluj similar ipal tejtextil Africachanej. Itejtextil añil nemi tik Sentzunat, San Miguel, Siwatewakan, Ajwechapan, Kuskatan Tajku iwan La Union.
<gallery>
Debut de la Compañia Infantil de Teatro La Colmenita de El Salvador. (24314705069).jpg|Sijsiwatket ladinujkuskatanchanej tik ne volcaneña
Casa Abierta-Familia Campesinas dueños de tierras. (24942982779).jpg|Nantzin tik kwajkwachti ijikman
Lenca Putun Female in Front of the Men.jpg|Siwat iwan tajtakamet Lenkakuskatanchanej tik ikwajkwachti ijikman.
Colorido Nacional.jpg|Se siwat tik kwajkwachti Panchimalku.
Lana teñida de Añil.jpg| Tejtextil añil
</gallery>
== Anyakuk ==
* [[Kuskatan]]
* [[Kwajkwachti Nawakuskatanchanej]]
== Ijilpika ==
* [https://revistaculturel.com/articulos/trajes-tipicos-de-el-salvador/ Revista Culturel]
* [https://www.laprensagrafica.com/elsalvador/Fotos--Una-tradicion-salvadorena-hecha-a-la-medida-20220915-0072.html La Prensa Grafica]
hk9j79tvw7wpxjodafh23piqvj5nhhl
Kwajkwachti Nawakuskatanchanej
0
582
8582
4243
2026-01-30T11:48:30Z
Minorax
15
8582
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Woman and girl in el salvador making bread.png|thumb|Se nantzin iwan siwapil ipayana elut ipal tixti. Yejemet kipia kwajkwachti ipal Sentzunat]]
Tik ne tejtechan Nawakuskatanchanej, nemi miak kwajkwachti ijikman. Kipia miak influencia ipal ne europachanej ika ne kastiyachanej, franceschanej iwan holandchanej. Nemi influencia ipal ne techan ijikman ika ne mayakwatemalanchanej y influenciachin ipal ne asiaticochanej ika ne chinachanej, namej te directamente. Nemi sujsul influencia ipal ne plajplantacion atutun nusan. Nemi miak diversidad pal kwajkwachti ipal ne tejtechan nawakuskatanchanej. Katka ne najnantzin kipia se tajtajkwil disticta ika ne nawamexikujchanej namej te kipia ini tradicion. Ne kwajkwachti ipal Nawitzalku, Itzalku iwan Panchimalku nemi sujsul famosa. An te nemi miak ikniwan tik kwajkwachti ijikman.
== Historiaj ==
Katka ne epoca colonial, siwataket kipia se wipil distinctuj. Te kipia influencia ejkuni iwan te miak itajitachixka. Iwan miak siwatket te italia ne wipil, ne ichichiwal te kipia tajtabu katka ne influencia cristianuj. Ne siwatket nobles kipia acesa ipal miak kwajkwachti iwan tejtexil. Iwipil iwan ikweykweyat kipia miak dejdecoracion iwan itajitachixka. Katka tabu ipal ne siwatket ipia pejpeforador tik iixkalyu iwan ijixpejpeyunwia tik ne kulturaj Nawa.
=== Influencia Ejkuni ===
Nemi sujsul influencia ejkuni tik ne kwajkwachti Nawakuskatanchanej, ne influencia weyak ipal ne kastiyachanej iwan ne mayakwatemalanchanej. Nemi influencia ipal ne Holandchanej iwan Chinachanej ika ne Mayakwatemalanchanej kipia miak bordado con influencia ika ne tejtextil iwan kwijkwikwilua Holandchanej iwan Chinachanej ika ne epoca colonial. Ne Franceschanej introdujeron cojcodron tik tukwejkweyat iwan tuwijwipil. Romanichanej introdujeron grajgrado tik ikweyjkweyat.
[[Taanalis:Aztec woman speaking.jpg|thumb|Se siwat nawamexikujchanej inutza]]
=== Influencia Plajplantacion Atutun ===
Nemi sujsul influencia ipal ne plajplatancion atutun, ne ikniwan tea weli ikua miak kwajkwachti u tejtextil. Miak plajplantacion kipia ujuniform ipal tejtekitini iwan se afecto kwajkwachti tik miak tejtechan.
=== Vestida Campesina ===
Ipan ne matanza, miak siwatket italia se vestida que kipia pajpatron xujxuchit itajitachixka iwan cojcodron iwan tajtajkwil, itukay vestida campesina tik kastiyataketzalis. Ipan se forma resistencia ipal ne gobiernuj Maximiliano Hernandez Martinez, kipia itajitachixka iwan xujxuchit ijikman, tik Panchimalku ne siwatket italia ikwajtzin distinctuj.
== Ajwechapan ==
Nemi 2 techan ijikman kipia kwajkwachti distinta tik Ajwechapan, ne kwajkwachti tik [[Ataku]] iwan [[Apanejekat]] te iwansan. Ne kwajkwachti tik Apanejekat kipia influencia mas ipal ne Kastiyachanej iwan Ataku kipia influencia ipal ne Mayakwatemalanchanej. Ne techan Ataku sujsul famosa ipal itejtextil.
=== Apanejekat ===
Kipia kwajkwachti con influencia europachanej, ikweyat kipia miak itajitachixka namej iwipil istak. Ne wipil kipia vojvolante iwan te bordado. Nemi dejdelantal tik miak itajitachixka iwan bordado con xujxuchit itajitachixka tik ne fondo. Ne delantal ijikman te kipia bojbolsillo.
=== Ataku ===
Tik Ataku, nemi sujsul influencia Mayakwatemalanchanej tik ikwajkwachti. Kipia se wipil iwan kweyat tik se estiluj iwansan ne mayakwatemalanchanej. Ataku nemi ne techan maya tik Ajwechapan que kipia kwajkwachti con influencia mayakwatemalanchanej. Ne wipil tik Ataku kipia sujsul dejdecoracion desde ne wijwipil tik Sentzunat. nemi dejdelantal namej tik ne estiluj comun tik ne italyu.
== Kuskatan Tajku ==
Tik ne tajku, nemi se techan sujsul famosa ipal ikwajkwachti. Panchimalku nemi famosa ipal itejtextil, ne techan maya con iestiluj distinctuj tik ne italyu.
[[Taanalis:Las Palmas estampa.JPG|thumb|Se nantzin tik kwajkwachti Panchimalku]]
=== Panchimalku ===
Ne kwajkwachti ipal Panchimalku nemi sujsul famosa, yejemet kipia se ikwajtzin itukay ne Pancha. Ne pancha kipia miak itajitachikpa namej tipicamente miak chiltik ipal ne pijpiyuch u tiltik ipal ne najnantzin. Kipia se wipil tik miak itajitachixka iwan 3 itajkwil itsuntuk. Yejemet kipia miak kwajkwachti como:
*'''Pancha Istak''' ne kweyat kipia 2 grada iwan miak se wipil que kipia miak kwejkweluachin. Kipia katka ijikman, se ikwajtzin, se kuskat chiltik iwan escapulariuj.
*'''Pancha Tiltik''' ne kweyat itachixka chiltik wan kipia nwai itechchin tiltik. Ne kweyat kipia bojbordado como rajraya tultik u rajraya tultik iwan susul ipal ne pijpiyuch.
== Kuskatanchin ==
=== Kuxultepet ===
Tay se vestidaj ipal ne festival ipal ne uat azucar. Tipicamente itajitachixka kuchiltik, tumin u istak iwan kipia cojcordon istak. Ne kweyat ipal ne vestida kipia miak grajgrada iwan se ikwajtzin chiltik u chiltiknaj.
== Sentzunat ==
[[Taanalis:Nahuizalco 3836.JPG|thumb|Se nantzin tik kwajkawchti Nawitzalku.]]
Ne kwajkwachti tik Sentzunat kipia sujsul influencia ika ne Mayakwatemalanchanej, nemi mijmigracion ika Sentzunat ipal [[Kwatemalan]] tik ne xijxiwit 1800. Namej ne wijwipil nemi distinctuj ika ne Mayakwatemalanchanej. Ne tejtechan tik Sentzunat kipiak ikwejkweyat distinctuj katka ne matanza, iwan bojbordado ipal ikwejkweyat comoj xujxuchit, tujtutut u otra tajtakwalmet, kujkuxtalchin iwan kujkulut. An yejemet ikua ikwejkweyat ika Kwatemalan, namej San Antondio del Monte nemi ne techan maya tejiendo iweykweyat ijikman. Itzalku, Nwaitzalku iwan Witzapan kipia ikwajkwachti sujsul famosa tik ne italyu.
=== Itzalku ===
Itzalku kipia se wipil distinctuj, miak itajitachixka wan kipia xujxuchitchin ajkuik ne bordado tajku. Ikwejkweyat kipia se bordado con xujxuchit ajkuik se pajpatron asesek. Ne kweyjkweyat chikitik ika ne kwejkweyat Kwatemalan. Kipia katka ijikman ian se ikwajtzin miak itajitachixka. Kipia tajtajkwil ka ne itzuntekun iwan se escapulario.
=== Nawitzalku ===
Nawitzalku kipia se wipil asesek ika Itzalku, te kipia bojbordado namej miak itajitachixka. Ikwejkeyat kipia miak itech weyakchin namej te kipia se bordado ika Italku. Ikwajtzin kipia miak itajitachixka iwan itajtajkwil ka ne itzuntekun.
=== Nawilinku ===
Nawilinku kipia se wipil bordado con 6 xujxuchit iwan ikwejkweyat kipia itech weyakchin miak itajitachixka. Kipia itajtajkwil ka ne itzuntekun iwan kipia se ikwajtzin miak itajitachixka.
=== San Antonio del Monte ===
San Antonio del Monte kipia ikwejkweyat distinctuj, ikejkweyat kipia itech weyakchin iwan itech weyak miak itajitachixka. Te kipia bojbordado namej iwijwipil iwansan ika Nawitzalku. Itajitajkwil ka ne itzuntekun iwan kipia se ikwajtzin itajitachixka.
[[Taanalis:Elva Pérez - 53737349219.jpg|thumb|Nantzin Elva Perez tik kwajkwachti Witzapanchanej]]
=== Witzapan ===
Ne kwajkwachti Witzapanchanej kipia miak ejestiluj ika ne tejtechan Sentzunat.
*'''Kwajkwachti ipal kisa''' ne wipil te kipia bojbordado namej kipia miak itajitachixka. Ne kwejkweyat Kipia itech weyakchin iwan katka ijikman. Itajtajkwil ka ne itzuntekun iwan ikwajtzin miak itajitachixka.
*'''Kwajkwachti ipal ne lijlilix''' Iwipil weyak kipia se patron ika xujxuchit tik miak itajitachixka, ikwajkwachti kipia itech weyakchichin miak itajitachixka ika se kusamalut. Kipia katka ijikman iwan ikwajtzin itajitachixka. Itajtajkwil ka ne itzuntekun.
*'''Kwajkwachti ipal ne kal''' Iwipil weyak itachixka istak iwan bordado con 3 u 6 xujxuchit. Ne kwejkweyat kipia itech weyakchin namej tik menos itajitachixka. Te kipia se ikwajtzin.
== Siwatewakan ==
Tik Siwatewakan, nemi 3 tejtechan ijikman namej 2 kipia kwajkwachti distinctuj. Tik ne epoca moderna, ne kwajkwachti se usa ipal fejfestival u tik ikniwan como ne najnantzin. Ne kwajkwachti tik Chalchiwapan iwan Teksistepet kipia sijsimilitude ipal ihisturiaj iwansan con ne plajplatacion atutun.
=== Chalchiwapan ===
Nemi sujsul influencia ipal ne kastiyachanej iwan ne plajplantacion atutun. Ne kweyat kipia pajpatron como se plaid, iwan kipia miak itajitachixka. ne wipil itachixka istak iwan bordado. Kipia kujkuskat chalchiwit iwan katka ijikman. Kipia tajtajkwil ka ne itzuntekun.
=== Teksistepek ===
Nusan nemi sujsul influencia kastiyachanej iwan Mayakwatemalanchanej. Ne kweyat itajitachixka chiltik iwan kipia se wipil istak bordado con xujxuchit u tajtakwalmet. Ne wipil kipia se collar weyak con cojcordon. Ikwajtzin itajitachixka tiltik iwan te kipia pajpatron. Ne pijpiyuch iwan najnantzin kipia tajtajkwil weyak.
== Kwajkwachti An ==
Te nemi miak ikniwan tik kwajkwachti ijikman namej tay se movmiento xuchikisa tik tejtechan ijikman ipal italia kwajkwachti ijikman. nemi miak grujgrupo folklor italia kwajkwachti ijikman wan nemi se festival sujsul famosa itukay ne pajpalma iwan ne xujxuchit ika Panchimalkuchanej italia ikwajkwachti ijikman. Nemi miak pijpiltzin kipata ikwajkwachti pal uktejtexil u kujkuskat wey ipatiw.
<gallery>
File:Josemejiavides1.jpg|Se siwat ipal Panchimalku, kwikwiluani itukay Jose Mejia Vides
Feliciano Ama chief leader of the peasant uprising in Izalco circa 1932.jpg|Feliciano Ama tik kwajkwachti ijikman
File:Familia de indigenas "Izalcos" en Sonsonate.jpg|Se imiakwan tik Itzalku tik kwajkwachti ijikman, katka ne siwatket te italia se wipil.
TortillaMakingSalvador.jpg|Sijsiwatket tik kwajkwachti ijikman, Sentzunat
Iyulu nutechan.jpg|Sijsiwatket tik kwajkwachti Witzapan
Jovenes cargando una imagen de la Virgen Maria.jpg|Sijsiwatket tik vestida campesina iwan kwajkwachti Panchimalku
</gallery>
== Anyakuk ==
* [[Kuskatan]]
* [[Kwajkwachti Kuskatanchanej]]
== Ijilpika ==
* [https://revistaculturel.com/articulos/trajes-tipicos-de-el-salvador/ Revista Culturel]
* [https://diarioelsalvador.com/eligen-a-la-reina-de-la-cana-de-azucar-en-cojutepeque/450527/ Reina de la caña de azúcar de cojutepeque]
* [https://www.laprensagrafica.com/elsalvador/Fotos--Una-tradicion-salvadorena-hecha-a-la-medida-20220915-0072.html La Prensa Grafica]
*
hqao6na2tgwxswdd2gyylpy40fu6r03
Kwajtemalan
0
583
4245
4244
2026-01-29T23:29:11Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4244
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kwawtemalan]]
0lzhujiifm1pxhld0dle5q2q5e5ywr5
Kwame Ture
0
584
8894
4250
2026-01-30T13:23:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q509860]]
8894
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Kwame Ture at a 1966 Mississippi press conference (cropped).jpg|left|thumb]]
== '''Kwame Ture''' ==
[[:en:Stokely_Carmichae|Kwame Ture]] nesik se tunal se pual chiknawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se (1941). Ne ichan nemi tik ne wey techan Puerto España tik Trinidad y Tobago katka.
Yaja se tapalewiani<ref>activista/activist/organizer</ref>, tawawasuani wan tamachtiani katka.
== '''Ne Itunal Ichtaka''' ==
Ne inan itukey Mabel R. Carmichael wan tekiti tik se tawikani tik ne at<ref>barco/boat</ref>. Ne iteku itukey Adolphus, wan yaja tzitalijkachiwani wan tawikani nusan katka.
Keman kipia majtakti se shiwit, Ture yawi ka Harlem, Nueva York wan kinputzua inwan itejtekuwan katka. Ne inoya wan ume ne ieltiw iteku kiskaliat Ture katka. Yaja kinpia yey iikaw katka.
Ture munamiktia iwan takwikani Miriam Makeba, SurAfricachanej, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) katka. Tiwejkatiat tik Guinea tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973) katka. Nemanha munamiktia Marlyatou Barry, se tapajtiani Guineachanej katka. Wejkatiat nemanha kipuni ne ipíltzin Bokar tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981) katka.
Ture kinpia ume ipíltzin Bokar Biro Ture wan Alpha Yaya katka.
== '''Tay Kichiwki?''' ==
Ture yawi ka tamachtiluyan itukey Bronx High School of Science tik Nueva York katka. Nemanha tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual, yawi ka Howard University, se wey tamachtiluyan<ref>Universidad/University</ref> inpal tuijikniwan tijtiltikchichin, tik Washington, D.C. Kinhishmati ne wey tajtamachtianimet Sterling Brown, Nathan Hare wan Toni Morrison katka. Kiajshitilia ne wey amat<ref>diploma</ref> ipanpa filisofia tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964) katka.
Ne itekew: Ne ajamachti ipal Kwame Ture
* Stokely Speaks: From Black Power to Pan-Africanism (1965), <nowiki>ISBN 978-1-55652-649-7</nowiki>
* Black Power: The Politics of Liberation (1967), <nowiki>ISBN 0679743138</nowiki>
* Black Power (1968), Liberation Records DL-6
* Free Huey! (1970), Black Forum/Motown Records BF-452 (reissued in 2022 as Black Forum/Motown/UMe/Universal 456 139)
* Ready for Revolution: The Life and Struggles of Stokely Carmichael (Kwame Ture) (2005), <nowiki>ISBN 978-0684850047</nowiki>
== '''Ken Mikik?''' ==
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996) ne tajtapajtiani kilwiat Kwame Ture pal kipia tesajsay kukulis tekwisiji iukichya<ref>cancer de la próstata/prostate cancer</ref> katka. Yaja mikik se tunal kashtul pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996). Yaja mikik ipanpa tesajsay kukulis tekwisiji iukichya tik Conakry, Guinea tik ne Africa katka. Kwame Ture kipia ume pual kashtul yey keman mikik katka.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
* '''Kwame Ture Wiki Link (In English): https://en.wikipedia.org/wiki/Stokely_Carmichael'''
* '''Kwame Ture Enlace de Wiki (En Espańol): https://es.wikipedia.org/wiki/Stokely_Carmichael'''
* '''Reflection on Kwame Ture (In English): https://hoodcommunist.org/2022/06/30/reflections-on-kwame-ture/'''
* '''Stokely Carmichael (In English): https://www.history.com/topics/black-history/stokely-carmichael'''
*
p8fj4qmeuq6dh6v0ygg4tllurnqzcyw
Kwawit ne Balsamoj
0
585
8895
4255
2026-01-30T13:23:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q15290525]]
8895
wikitext
text/x-wiki
Ne [[:es:Myroxylon_balsamum|Kwawit ne Balsamoj]] nesi ka Mesoamérica wan Suramérica, ne kwawit ne balsamoj nesi ka “[[:es:Cordillera_del_Bálsamo|Cordillera del Bálsamo]]
” ka Kuskatan. Ipal Kuskatan ne balsamoj sujsul wey ken ne Makwiliswat, ume kwawit nacional ipal Kuskatan.
[[Taanalis:Kawitnebalsamoj..jpg|thumb|Kwawit ne Balsamoj ]]
Itukey tik Latintaketzalis '''''Myroxylon balsamum''''', wan nemi tik ne familiaj itukey Fabaceae.
Ne kwawit Weyak wan ne itachiska shushuwishtuk
=== Yaja tapajtiani ===
* Kipalewia kipajtia
* Pal tea nemi suluntuk
* Kipalewia tzikatekwa
==== Referencias ====
# https://es.wikipedia.org/wiki/Myroxylon_balsamum consultado el 15 de octubre de 2023
# https://es.wikipedia.org/wiki/Cordillera_del_Bálsamo consultado el 15 de octubre de 2023
d8mohs03co3lrw8nlye56gpgtzaohtw
Kwawit wan ikuyu
0
586
4277
4276
2026-01-29T23:29:12Z
Jon Harald Søby
5
21 revisiones importadas
4276
wikitext
text/x-wiki
'''Kwawit wan ikuyu''' (tik castillaj: kwawit=''árboles'', ikuyu=''demás plantas con tallo más o menos firme que no son tzakat "zakate"''; nusan: kwawit=''árbol no frutal'', ikuyu=' 'árboles frutales')<ref>Hernández, Werner (2013) «Nawat Mujmusta» </ref><ref>Timumachtikan Nawat «Diferencia entre kwawit y ikuyu» </ref>
== Kwawit wan ikuyu ==
* [[Iksut]]
* [[Mangu]]
* [[Kuku]]
* [[Kinia]]
* [[Makwiliswat]]
* [[Et]]
* [[Sinti]]
== Referencia ==
<references />
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu|*]]
lix0cjgdmyfte6hjwnvn6leaw5vd3ed
Kwawtemalan
0
587
8896
4305
2026-01-30T13:23:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q774]]
8896
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Kwawtemalan'''<br>'''República de Guatemala'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Guatemala.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Guatemala.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimali
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:Guatemala on the globe (Americas centered).svg|300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 13,276,517
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 108,890 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Kwawtemalan Weytechan]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Otto Pérez Molina]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Castillajtaketzalis|Castilla]], [[K'ekchi']], [[Kiche']], [[Mam]] wan sejseuk
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[quetzal]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Oraj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|-
|}
[[Taanalis:Relief map of Guatemala.jpg|330px|thumb|right]]
'''Kwawtemalan''' se [[estadoj]] ipal ne [[Shiktal]]. [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan,]] [[Honduras]], [[Meshijku]], [[Belice]], wan ne [[Weyat|wejweyat]] [[Nejmachat]] wan [[Caribe]] kiyawaluat. Nemit achka 14 millones chanejket. Ne [[weytechan]] nusan itukay Kwawtemalan wan nusan [[Kwawtemalan Weytechan]]. Ne tumin ipal Kwawtemalan ne [[quetzal]]. Tik Kwawtemalan ne tajtaketzalis ne [[Kastillajtaketzalis|Kastilla]] wan miak taketzalis ipal ne imiakwan[[Tajtaketzalis Maya|Maya]]. Ne [[tatuktiani]] ipal Kwawtemalan itukay [[Otto Pérez Molina]].
[[Taanalis:Guatamala Highlands 2006 08.JPG|200px|thumb|center|Ne tepetal ipal Kwawtemalan.]]
[[Taanalis:Idiomasmap Guatemala.svg|450px|thumb|center|Nemit miak Metzalitaketzalis tik Kwawtemalan. Miak yejemet ipal ne tejtechan Maya.]]
[[Taanalis:Chichicastenango_market_2009.JPG|350px|thumb|center|Chichikastenanku, se techan tik ne tepetal.]]
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [http://www.visitguatemala.com Instituto Guatemalteco de Turismo]
* [https://web.archive.org/web/20100224085040/http://www.roadtoantigua.com/Otros.htm Sitios turísticos de Guatemala]
* [https://web.archive.org/web/20100911054002/http://www.guatezona.org/ Eventos, actualidad y Turismo en Guatemala]
* [https://web.archive.org/web/20101119033317/http://www.tourcentroamerica.com/guatemala/index.aspx Guía de Turismo De Guatemala]
* [http://www.guatemala.gob.gt/ Gobierno de Guatemala]
* [https://web.archive.org/web/20060610105155/http://www.literaturaguatemalteca.org/ Literatura guatemalteca]
* [https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html Estadísticas de Guatemala en el CIA World Factbook] (en inglés)
* [https://web.archive.org/web/20101112073406/http://danzahoy.com/pages/members/29_150304/actualidad.php?seccion=notas%2Fac01 Danza Hoy]
* [http://www.asies.org.gt/compendio%20historia/CAPITULO%202%20HISTORIA%20CULTURAL.pdf Historia de Guatemala. Historia cultural]
* [https://web.archive.org/web/20100607111838/http://www.universidades.com.gt/universidades/ Universidades de Guatemala]
* [https://web.archive.org/web/20081202155955/http://www.guate4travel.com/index.html Mapas De Guatemala]
{{Shiktal}}
[[Takutun:Kwawtemalan]]
__NOTOC__
a49k592g0icmqq32k4oxa7bnm6w7ssl
Kwawti
0
588
9667
9666
2026-04-06T12:00:34Z
Kwamikagami
437
9667
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Steinadler Aquila chrysaetos closeup1 Richard Bartz.jpg|thumb|upright|Se kwawti.]]
Ne '''kwawti''' se [[tutut]] ipal ne generoj itukay ''Aquila''. Ne kwawti kikwa tujtutut, kijkimichin, mijmichin, tujtuchti, tajtakwatzin, kujkuat wan kajkakawani.<ref>[https://curiosfera-animales.com/que-comen-las-aguilas/ Artículo en ''Qué comen las águilas''] (Tik Kastiya)</ref>
[[Taanalis:A Handsome Pair (6728094395).jpg|thumb|center|upright=2| Ume kwawti.]]
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Tujtutut]]
8hha2xc6idfrwgxjz5vtmv5tyfv116b
Kwechwaj
0
589
8898
4329
2026-01-30T13:23:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q146338]]
8898
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Kwechwaj'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Crotalus atrox (2).jpg |thumb|center|300px|Ne kwechwaj weli kitzilinia ikwitapil]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Chordata
|-
| Orden : Squamata
|-
| Suborden : Serpentes
|-
| Familiaj : Viperidae
|-
| Generoj : Crotalus
|-
| Especiej : ‘’Crotalus simus’’
|}
Ne '''Kwechwaj''' se [[kuat]] ipal ne familiaj itukay Viperidae. Muajsit ka Meshijku wan ne Shiktal tik ne tal waktuk nusan tik ne waktuk kojtan. Inte muajsit tik Panamaj pero nemit nusan tik Colombia inawak ne lamal. Tik Yucatan ([[Meshijku]]) nemi se clasej kwechwaj itukay ‘tzabcan’ tik Mayataketzalis. Ne [[Maya]] metzali ikman kinmawistiliat katka ne kwechwaj wan kitalijket tik miak teujteupan wan ajamat. Ne ukichkwechwaj mas weyak (150 cm) ke ne siwakwechwaj (130 cm). Ne kwechwaj sujsul tesajsay ika yaja kipia se benenuj ne kimiktia ne chanejket sujsul talul. Pero yaja tesu kineki kinmutia ne wey animalmet ken ne takat ika tesu weli kinkwa. Yajika yaja kitzilinia ikwitapil pal ma kimatit ka yaja nemi achka. Ne kwechwaj kikwa ne tutut wan ne tuchti; ne kwechwaj ibenenuj tesu weli kimiktia ne [[takwatzin]] yajika ne takwatzin weli kikwa ne kwechwaj.
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
pr4mokzza3wq66s4nm929pdwgqawj0i
Kwishti
0
590
8899
4338
2026-01-30T13:23:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q457471]]
8899
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Kwishti'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Red-tailed hawk in flight.jpg|thumb|center|300px|Ne kwishti wan chiltik ikwitapil]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Chordata
|-
| Orden : Falconiformes
|-
| Familiaj : Accipitridae, Falconidae, sejseuk
|-
| Generoj : miak ken ne Buteo, Falcon wan sejseuk
|}
Ne '''kwishti''' se [[tutut]] ipal ne orden itukay Falconiformes. Nemit miak tekenhat ipal ne Tal; sejse yejemet chijchikitik, semaya majtakti u kashtul centimetroj, sejseuk sujsul tujtumak – welit kipiat se metroj. Ne chijchikitik kikwat chajchapulin u sejseuk chikitik takwalmet; ne tujtumak kikwat takwalmet mas wey, ken ne [[tuchti]], ne tijlan wan ne [[takwatzin]]. Nemi se kwishti itukay ''Buteo swainsoni'' ne patani sujsul wejka. Pewa tik Alaska wan patani hasta Argentina (22,000 km), pal panu ne tunalku tik Alaska u Canada wan ne shupan tik Argentina u Brasil. Ini kwishti chiupi tesajsay ipal ne chanejket ika kinmutia kwak tajpia ne itapajsul.
[[Takutun:Tujtutut]]
7apbi7xk6ruzykmt9wj8czyszl38i7m
Kwitaululujtzin
0
591
8900
4356
2026-01-30T13:23:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q861966]]
8900
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Kwitaululujtzin '''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Scarabaeus laticollis.jpg|thumb|center|300px|Se kwitaululujtzin kichiwa ne shaput pal kituka ipelutaj ipal kwitat]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Artropoda
|-
| Clasej : Insecta
|-
| Orden : Coleoptera
|-
| Familiaj : Scarabeidae
|}
Ne '''Kwitaululujtzin''' se [[insectoj]] ipal ne orden itukay Coleoptera ipal ne familiaj itukay Scarabeidae. Tik Nawat, ne Coleoptera itukay [[shikut]]. Wan ne kwitaululujtzin se clasej shikut. Ne kwitaululujtzin itukay ijkiuni ika yaja kiululua [[kwitat]]<ref>Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library.</ref>. Ne kwitaululujtzin kichiwa se pelutaj ipal ne ikwit [[wakash]] u ipal ukse takwalmet wan kishmimilua ashta ne shaput kan muchantia. Kinkalaktia ne [[Teksisti|itejteksis]] ijtik ne pelutaj. Kwak ne tejteksisti tapanit, kisat ne [[Kwilin|kwijkwilin]] wan kikwat ne kwitat. Ini shikut sujsul yek ipal ne tal ika yaja kitai ne sakatal kan kituka ne kwitat ijtik ne ishapu pal kiajkawa ma mulini ne jaral. Tik [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] nemit senpual majtakti se (31) clasej tekenhat ipal kwijkwitaululujtzin tik ne kojtan wan ne kwajkwawit, wan semaya kashtul (15) tik ne sakatal<ref>Horgan FG. 2008. Dung beetle assemblages in forests and pastures of El Salvador: a functional comparison. Biodiversity and Conservation 17: 2961-2978.</ref>. Ini orden pal shijshikut kipia sujsul miak ne itachishka tekenha, anka 300,000. Yaja kipia mas que muchi ne sejseuk chikitik wan wey takwalmet, kwajkwawit u sajsakat<ref>Borror, JD, C.A. Tripehorn, N.F. Johnson (1989) An introduction to the study of insects. Sixth edn. Saunders College Publishing, Philadelphia.</ref>.
== Nusan shikita ==
[[Ishpitzi]].
== Sekin ilpika ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
bljrw4cvz22m11eg2ju4wb56c8c6010
Kylie Minogue
0
592
8901
4365
2026-01-30T13:23:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q11998]]
8901
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Kylie Minogue
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Kylie Minogue - Toronto Canada - Tension Tour - March 29, 2025 by Valery Santillana.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 25 ne metzti makqil, tik ne shiwit 1968
|-
! Ichan Techan
| Melbourne
|-
! Italyu
| Australia [[Taanalis:Flag of Australia.svg|20px]] Australiachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Tamawiltiani
|}
[[:en:Kylie_Minogue|Kylie Ann Minogue]] nesik se tunal se pual chikwey ne metzti makwil, tik ne shiwit chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968). Yaja se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositora de canciones</ref>, wan se tamawiltiani<ref>Actor / Actriz</ref>. Minogue nesik tik ne techan [[:en:Melbourne|Melbourne]], tik ne italyu [[:en:Australia|Australia]]. Yaja australiachanej<ref>Demonym: Australian / Gentilicio: Australiana</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Kylie_Minogue
https://en.wikipedia.org/wiki/Melbourne
https://en.wikipedia.org/wiki/Australia
e6b8oi1m8slpfm746b8kzw7ve4j7gg1
La Libertad Michinhitzikianiluyan
0
593
4367
4366
2026-01-29T23:29:17Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4366
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Puerto de La Libertad Sujsul Galanchin]]
78iu9t3qp1gj65ef81nejdm9w2ddkex
La Marisoul
0
594
8902
4372
2026-01-30T13:23:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q123691915]]
8902
wikitext
text/x-wiki
'''[[La Marisoul]] Marisoul'''
'''Ne itunal ichtaka'''
Eva Marisol Hernandez, ne Wey Takwikani, Tatzutzumani, wan Tawawasuani. La Marisoul kinesik ka ne Centro de Los Angeles California Estados Unidos (Ej. Uj.). Yaja inan Eva Hernandez kinesik ka ne Meshiku, wan iteku nusan kinesik ka ne Meshiku. Ne itejtekuwan kipiat muchi tasujtalis pal ne son. La Marisoul kipia se ishulejyu wan kipiat se isiwakunew.
'''Tay Kichiwa?'''
La Marisoul se Wey Takwikani, Tatzutzumani, wan Tawawasuani tik ne son pal Wey Yejyektatzutzumanimet La Santa Cecilia (Ne Santuj ne Son). Iwan La Santa Cecilia kichiwat muchi son wan kipiat Premio Grammy wan muchi nominaciones. La Marisoul takwika iwan sujsul yejyektatzutzumanimet. Los Lobos, Elvis Costello, Juanes, Cafe Tacvba, Lila Downs, Pepe Aguilar, Quetzal, Linda Rondstandt, Los Texmaniacs, Aida Cuevas, wan iwan sujsul ichejchekuwan. Nusan ne takwika pal estadio ne igno nacional ne Estados Unidos wan Meshiku.
'''Ne Itekiw'''
Yaja kichiwa miak son:
-Treinta Dias
-Noche y Citas
-Muve Sessions
-Buenaventura
-Amar y Vivir
-La Santa Cecilia
-Quiero Verte Feliz
-Cuatro Copas
-Bohemia en La Finca Atozano
- La Marisoul y Los Texmaniacs
'''Ipanpa uni : referencias'''
# Smithsonian Folkways La Marisoul y Los Texmaniacs
# whine the Music La Marisol’s Exquisite Expression - UMS
# Lamarisoul.com
# Laphil.com La Marisoul
Ijilpika uni : links
# La Santa Cecilia
# Lamarisoul.com
# Grammy.com
# Spotify.com
qr4akf1haksneyca7j67w0qn2ryp0wb
La Pedrina
0
595
4374
4373
2026-01-29T23:29:18Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4373
wikitext
text/x-wiki
La Pedrina nesik tik Natividad, Santa Ana, se takutun ipal Kuskatan, se tunal se pual majtakti pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928) wan mikik tik ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013).
La Pedrina siwatunal. Yaja se takwikani wan se tapakani.
== Ne itunal ichtaka: ==
La Pedrina nesik iwan ne piltzin iweyka, melka ne itunal siwat. Ne inan itukey katka María Olaya Sandoval wan ne iteku itukey katka Leoncio Escobar. Ne inan kipiak chiknawi ipilawan, Pedrina ne chikwasen ipilawan. Keman yaja kipiak majtakti nawi shiwit, yaja kipejki tekiti tik ne circo, kan yaja takwikatuya wan mijtutijtuya. Iwan ne circo yaja yajki tik Honduras wan Guatemala. Nemanha, La Pedrina pejki kiapaka kwachti pal ukse tuijikniwan wan yaja kinejnentia (andaba) maya ken se siwat.
2o93nv5yg1tliid1kn63v5sjjjaxgbf
La Recordacion Florida
0
596
8176
4377
2026-01-29T23:35:49Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4375
wikitext
text/x-wiki
'''Ne Recordacion Florida''' se amat pal mawawasuani wan kilwiani [[:es:Francisco_Antonio_de_Fuentes_y_Guzmán|Francisco Antonio de Fuentes y Guzman]]. Yaja kiwawasua tik shiwit 1690 katka. Yaja kitatemulia wan kitajtanilia ini dajdatka pal kichiwa wan nusan amatachia ne amachti [[:es:Historia_verdadera_de_la_conquista_de_la_Nueva_España|Historia Verdadera de la Conquista de la Nueva España]] pal [[:es:Bernal_Díaz_del_Castillo|Bernal Diaz del Castillo]]. Ini amachti techilwia ipanpa ne [[:es:Capitanía_general_de_Guatemala|Wey Techan pal Guatemala]] pal katka nemanha ne Kastiyachanej ejku katka.
'''Resumen'''
Tik ne amachti, Fuentes y Guzman techilwia pal keman ne Kastiya ijikniwan musuma pal kituktia ne iltayu pal Guatemala. Techilwia ne mawawasuani ka nemanha ne Kastiyahchanejket musumat ne [[:es:Civilización_mexica|Mexikachanejket]], [[:es:Hernán_Cortés|Hernan Cortes]] mati ipanpa tultik tet wan kal pal wey itakil pal tik Guatemala, wan yaja kitukia [[:es:Pedro_de_Alvarado|Pedro de Alvarado]].
Keman ne Kastiyachanejket ajsit ka [[:es:México|Mexico]] wan [[:es:América_Central|Centroamerica]], yejemet tatat sujsul amachti pal ne tuijikniwan pal ne tal katka. Ne Recordacion Florida ne amachti kipia cajcasoj ipanpa ne tal, tuijikniwan, wan kojtanchanej pal Guatemala, [[:es:El_Salvador|El Salvador]], wan sejsekisan kajkal pal Mexico ipal uni tujtunal<ref>https://agn.gt/en-que-consiste-el-manuscrito-guatemalteco-recordacion-florida/</ref>.
'''Ikman cajcasoj pal Kuskatan'''
Ne Recordacion techilwia ipanpa ne ikman cajcasoj pal ne [[:es:Nahuas|Nawatakat]] pal Guatemala wan [[Kuskatan]]. Techilwia ipanpa ne siwat, ne ikwach, kujkuskat, wan itzunkal ipal yaja. Techilwia ipanpa ne takat, ne ikwach, ne itzunkal wan ne tamiktialis ipal yaja. Techilwia ipanpa ne takwal, ne kukulish, wan ne pajti pal ne italyu. Ne amatchti techilwia ipanpa ne itashtawalis ma chiwa ne tuijikniwan pal ne italyu ka [[:es:Rey_de_España|iteku]] pal Kastiya. Nusan, techilwia ipanpa ne ikman cajcasoj pal ne mujmusumani Nawatakat.
gpus3wdd5q1j5m5v3t9qffuiqudvefx
La siguanaba
0
597
8903
4386
2026-01-30T13:23:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7513462]]
8903
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:La Siguanaba - B ARANA.jpg|thumb|la Siguanaba - Ne ikwikwil ipal Beatriz ARANA. |center|634x634px]]
== La Siguanaba ==
Ne Siwanawa Nemi Tik ne casoj katka ne italyu kushkatan, guatemalaj wan ukse ijtaltalyu ka Centro América.
Ne Siwanawa Katka sujsul galanchin siwat. Yaja nemi Tik ne kojtan.
Se casoj ina ka se tanestuk, Ne Siwanawa ''kitasujta'' ne tiut Taluk wan ne itakil ka tasujtalis itukey ne Cipitío.
Yaja kipia se ikunew, ne Cipitío, ika yaja tesu yejka yek iwan ikunew.
La Siguanaba kiajwaka ne piltzin Cipitío isel katka, yaja mayana katka, ne Cipitío kipia se iijti Sujsul tumak, ika yaja kikwa ne neshti iwan ne iewayu kinia. Ne cipitio nusan kipia ne ijijkshi tishkwepti.
Ne Siwanawa Nemi tenhapan wan kiapaka ne ikwajkwach, yaja kichia wan kinshijshikua ne tajtakamet '''tajtashishikuanimet''', yaja taketza galanchin pal kinhitzkiat, Neman yaja kinhijtakuat.
Ne tajtakamet kinhilwiat ka ne Siwanawa achtu Nemi Sujsul galanchin Ika, Keman Unisan witz, yaja kipia ne iishkalyu ishwajwakalsiwat, ne iish itachishka chil kachka ne tit wan yaja kipia ne iishkalyu kachka se kawash ( tik ne casoj ka Guatemalaj).
Ne tajtakamet kukuya: yejemet muyawaluat intzuntekun, ne ajayutemut ne inweyka sesek wan miak.
== Ipanpa uni ==
# Historia de la siguanaba: https://www.elsalvadormipais.com/la-siguanaba
# Mitología cuzcatleca de Efraín Melara Méndez. Edición clásicos Roxsil, versión 2006.
# La Siguanaba (wiki) https://es.m.wikipedia.org/wiki/Siguanaba
s8rcav9mfovta5pqqcc5v9q4vhm2jaw
Laayoune
0
598
9546
4390
2026-03-15T03:20:51Z
~2026-16404-85
361
9546
wikitext
text/x-wiki
= Laayoune =
[[Taanalis:Aerial photograph of Laayoune 04.jpg|thumb|Ne techan Laayoune (Marruecos) ka tayua]]
Laayoune se techan tik Marruecos (''العيون'' tik ne tajtaketzalis Árabe, ''El Aaiún'' tik ne tajtaketzalis Españachanej).
== Kan nemi Laayoune? ==
Macao nemi ka intzinu ne tejtechan Tarfaya wan Boujdour wan Foum El Oued. Nemi ka talchi ne wey puyek at Atlántico.
== Ne casoj Laayoune ==
Ne shiwit 1938, ne tatuktiani Españachanej Antonio de Oro kichiwki ne techan Laayoune. Ne shiwit 1975, <mapframe latitude="27.430290" longitude="-10.458984" zoom="6" width="400" height="290" />Marruecos kilewki ne colonización Españachanej iwan ne ''tanejnemilis shushuknaj'' (''المسيرة الخضراء'' tik ne tajtaketzalis Árabe, ''Marcha verde'' tik ne tajtaketzalis Españachanej).
== Laayoune An ==
Laayoune sujsul wey techan tik ne waktal Sahara Marroquí. Kipia 271,344 tuijikniwan.
== Ipanpa uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Laayoune
[[Takutun:Tejtechan ipal taltikpak]]
9obbgjx404zqtrf5bdmrd5vzwjotctn
Laetitia Casta
0
599
8904
4404
2026-01-30T13:23:32Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q207578]]
8904
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Laetitia Casta
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Laetitia Casta 2005.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 11 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1978
|-
! Ichan Techan
| Pont-Audemer, Normandy
|-
! Italyu
| Francia [[Taanalis:Flag of France.svg|15px|alt=France|link=France]] Franciachanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil · Tamawiltiani
|}
[[:en:Laetitia_Casta|Laetitia Marie Laure Casta]] nesik se tunal majtakti se, ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978). Casta nesik tik ne techan [[:en:Pont-Audemer|Pont-Audemer]], Normandy tik ne italyu, [[:en:France|Francia]]. Yaja se siwaawil <ref>Model / Modelo</ref>wan se tamawiltiani <ref>Actor / Actriz</ref>franciachanej<ref>Demonym: French / Gentilicio: Francesa</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Laetitia_Casta
https://en.wikipedia.org/wiki/Pont-Audemer
https://en.wikipedia.org/wiki/France
b88dqdretkyhoxug1hnka73mdjz8a7e
Langston Hughes
0
600
8905
4409
2026-01-30T13:23:34Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q188093]]
8905
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Langston Hughes 1936.jpg|alt=Langston Hughes (1936)|thumb]]
'''Langston Hughes'''
James Mercer Langston Hughes kaj tiktukeytiat [[Langston Hughes https://es.m.wikipedia.org/wiki/Langston Hughes|Langston Hughes]] wan tawawasuani Estados Unidoschanej katka.
Yaja nesik tik ne techan Joplin, Missouri se tunal chikwasen pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se (1901) wan mikik se tunal makwil se pual ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi(2019). Langston Hughes tatuktiani Harlem Renaissance wan ne tawawasuani takwikalis jazz. Yaja igustuj amatachia wan kimawawasua takwikalis katka.
'''Ne itunal ichtaka'''
Ne inan itukey katka Carry Langston Hughes wan iteku itukey katka James Nathanial Hughes, yejemet EstadosUnidoschanejket katka. Langston Hughes weyak inwan inojnoywan Mary Langston ka Lawrence, Kansas katka. Ne iteku tesu kineki kishtalia katka.Yaja igustuj amatachia wan kimawawasua katka.
'''Tay Kichiwi'''
Yaja kichiwki ne:
“The Weary Blues
Fine Clothes to the Jew
The Dream Keeper
Shakespeare in Harlem
The Collected Poems of Langston Hughes
The Big Sea
Not Without Laughter
The Ways of White Folks
The Best of Simple
‘The Negro Speaks of Rivers’
‘I, Too’
‘Dreams’
‘Harlem’
‘Mother to Son’
‘Let America Be America Again’
‘Crossroads’
‘Salvation’
‘Theme for English B’
‘Ballad of a Country Boy’”
'''Inpanpa Uni'''
'''Ijilpika'''
Langston Hughes: https://es.m.wikipedia.org/wiki/Langston_Hughes
Langston Hughes Biography: https://poets.org/poet/langston-hughes
jx4jsozxqp6f3wcy6o1qwytqcthg2dw
Las Vegas Raiders
0
601
8906
4417
2026-01-30T13:23:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q324523]]
8906
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ne RAIDERS!|Ne]] RAIDERS!'''
Ne Las Vegas RAIDERS, se equipoj profesional ne Futbol Americano. Yejemet mawiltiat tik ne Liga Nacional ne Futbol. Ne RAIDERS nesik ka Oakland California ka se shikipil chiknawi tzunti yey pual shiwit, tik ne AFL, Liga Americana ne Futbol. Yejemet yawit pal Los Angeles California tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume shiwit. Yejemet yawit senpa ka Oakland California tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul shiwit. Wan ukseuk yejemet yawit ka Las Vegas tik ne ume shikipil se pual shiwit.
Ne RAIDERS kipiat nawi cajcapeonatoj. Se tik ne AFL wan yey tik ne NFL. Tik ne RAIDERS katka nemi miak majmawiltianimet melka nemi yey muchi yek, Tom Flores, Jim Plunket, wan Ted Hendricks.
Tom Flores ne achtu mawiltiani, Tatuktiani asistiente, wan Tatuktiani iwan Tatanoywan Meshiku chanej tik ne NFL. Yaja kipia nawi cajcampeonatoj. Se tik ne AFL iwan Kansas City Chiefs, Super Bowl (Wey Wakal) Nawi. Wan yey tik ne NFL iwan Ne RAIDERS, Super Bowl matakti se, Super Bowl Kashtul, wan Super Bowl Kashtul yey. Tom Flores nusan ne Tajtaketzani pal Ne RAIDERS pal se pual shiwit. Yaja nemi Salon ne Fama pal majmawiltianimet profesional ne NFL.
Jim Plunket ne ukseuk katka mawiltiani profesional ne Futbol Americano iwan inan Meshiku chanej wan ijikman ka Nuevo Meshiku. Yaja mawiltij kashtul se shiwit iwan RAIDERS. Yaja kipia ume cajcampeonatoj iwan Ne RAIDERS, ne Super Bowl (Wey Wajkal) kashtul wan Super Bowl kashtul yey. Yaja nusan kipia ne premioj “Ne Mawiltiani sujsul valioso”, wan miak premioj profesional wan tik ne tamachtiluyan.
Ukseuk mawiltiani sujsul yek nesik ne tunal se, metzti matakti se, se shikipil chiknawi tzunti, ume pual chikume shiwit. Ume tzunti se pual kiloj. Se takat sujsul kojtik (2.1 metroj) wan tzunshilut, wan tejtetzilnaj. Yaja nesik ka ne Kwawtemala, Kwawtemala, itukey Ted Hendricks. Yaja kipia nawi cajcapeonatoj, Super Bowl (Wey Wakal) makwil iwan ne Minnesota Vikings, wan Super Bowl matakti se, Super Bowl Kashtul, wan Super Bowl kashtul yey iwan Ne RAIDERS. Yaja kipia sujsul premioj wan reconocimientos individuales. Yaja katka ne tatuktiani tik ne Futbol Americano.
Ne RAIDERS tesu ganar su tesu kipiat tejemet chanej.
'''Ipanpa uni''':
# RAIDERS.com
# LOS RAIDERS
#
'''Ijilpika''':
# YouTube.com / Tom Flores
# wikipedia.com/ Tom Flores
# Wikipedia.com/ Jim Plunket
# Wikipedia.com/ Ted Hendricks
k6jeh1zpzqxxkozqoqz0bn4b0fmkmd7
Laura Esquivel Valdés
0
602
8907
4423
2026-01-30T13:23:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q230586]]
8907
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Laura Esquivel October 2013 (3).jpg|thumb|Laura Esquivel]]
'''''Laura Esquivel Valdés''''' kaj tiktukeytiat Laura Esquivel Laura Esquivel nesik se tunal se pual majtakti pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti tik ne techan Cuauhtémoc, Meshiku takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku. Yaja se wey tamachtiani katka.
'''Ne itekiw: ¿tay kichiwki?''' Yaja kichiwki miak ajamachti: ne at pal ne chukulat se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989), Nikneki ne tasujtalis se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995), yulnutasojtalis se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998) ne sital wey puyek at se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999) ne amachti sujsul tasujtalis se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume shikipil (2000), Malintzi ume shikipil chikwasen (2006).
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' tajtakulis itukey Ariel se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985), tajtakulis nitukey ABBY Ariel se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul chikwey (1998) ne amachti itukey American Booksellers Association, " in at pal ne chukulat ".
'''Ne ichtaka itunal:''' Ne inan itukey katka Josefa Esquivel yaja se Cuauhtemochanej katka. Wan ne iteku itukey katka Julio César Esquivel. Yaja se Cuauhtemochanej katka. Ne ishulejyu itukey katka Alfonso Arau Incháustegui. Yaja se Meshikochanej katka. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Teatro y Creación Dramática en el Centro de Arte Dramático A.C. (CADAC). Wan mumachtij pal muchiwki ken se tamachtiani tik ne wey tamachtiluyan Teatro y Creación Dramática en el Centro de Arte Dramático A.C. (CADAC). Yaja tekitki ken se tamachtiani tik Meshiku Intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen 1986 wan tik ne italyu Meshiku. Yaja munamiktij iwan Alfonso Arau Incháustegui tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul (1975). Wan muajkaw iwan ne isiwaw/ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993).
'''Ijilpika:'''
Laura Esquivel Valdés - Wikipedia, la enciclopedia libre Laura Esquivel (escritora mexicana)
Biografía de Laura Esquivel (escritora mexicana)
Biografía de Laura Esquivel
6ighomoph8ur385orl05bvmrrtcaxax
Laura Ingalls Wilder
0
603
4430
4429
2026-01-29T23:29:20Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
4429
wikitext
text/x-wiki
= Laura Ingalls Wilder =
[[Taanalis:Laura Ingalls Wilder.jpg|thumb|Laura Ingalls Wilder, tik ne shiwit 1885]]
Laura Ingalls Wilder (1867-1957) tamachtiani wan tawawasuani Estadounidoschanej katka.
== Itunal ichtaka ==
Laura Ingalls nesik tik ne techan Pepin, Wisconsin, tik ne shiwit 1867. Itejtekuwan Charles Phillip Ingalls y Caroline Lake Quiner katka. Yejemet tekitket ka kojtan wan kipiaket makwil iujukichpíltzin. Laura iwan imiekawan chichiukchichin katka, wan sujsul mijkwanket (ka tajtakutun ipal EEUU Wisconsin, Kansas, Minnesota, Iowa wan Dakota del Sur).
Ne shiwit 1885, munamiktij iwan Almanzo James Wilder. Laura kipij se isiwakunew: Rose Wilder Lane (1886-1968). Rose tawawasuani nusan katka. Tik ne shiwit 1894, Laura wan Almanzo wan Rose mijkwanket ka techan Mansfield tik ne takutun ipal EEUU Misuri.
== Itekiw ==
Pejtuk itekiw ken tamachtiani tik ne shiwit 1882 tik ne sujsul tejtechan inawak kojkojtan.
Ne shijshiwit 1920, kimawawasua miak ajamachti ipanpa imiekawan wan keman chikitik katka. Ne achtu amachti, «Ne kal tik ne kwawital» (La casa del bosque/''Little House in the Big Woods''), sujsul wey katka. Tik ne shijshiwit 1932 wan 1943, itawawasua chiknawi ajamachti.
Mikik tik ne shiwit 1957. Ne ajamachti muchiwki ken sujsul wey ulinkwikwil wan series.
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Laura_Ingalls_Wilder
# https://en.wikipedia.org/wiki/Laura_Ingalls_Wilder
# https://lauraingallswilderhome.com/lauras-life-on-rocky-ridge-farm/
46aye7voga8r4e2onty8fx2f7j2h9ky
Lempira
0
604
8908
4439
2026-01-30T13:23:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2418328]]
8908
wikitext
text/x-wiki
'''Lempira''' nesik ne shiwit 1499, wan mikik tik [[:es:Corquín|Corquin]], [[Honduras]] tik shiwit 1537 katka. Yaja se [[:es:Lenca|Lenca]] tasumani Honduraschanej tik shiwit 1530s katka.
Ne tawawasani [[:es:Antonio_de_Herrera_y_Tordesillas|Antonio de Herrera y Tordesillas]] techilwia tik iamachti, ''Historia general de los hechos de los castellanos'' (1626), ka tasumani [[:es:Entepica|Entepica]], tatuktiani pal Carechanej, tiktukeytiat Lempira se wey tasumani katka. Herrera techilwia ka itukey katka Lempira “Tatuktiani pal Tepet” tik [[:es:Lenguas_lencas|tajtaketzalis Lenca]]. Yaja techilwia ka Lempira tatuktiani pal se pual majtakti shikipil tajtasumani wan ume tzunti tejtechan. Yaja musuma iwan ne [[:es:España|Kastiya]] wey tasumani [[:es:Francisco_de_Montejo_"El_Adelantado"|Francisco de Montejo]] wan tuijikniwan katka. Herrera techilwia ka Lempira kiselia ka sujsul mejmetzi tik se tepet itukey Tumak Tet pal Cerquin katka. Ne Kastiya tajtasumani kilwiat pal tikpiat taketza iwan yaja katka. Keman, yaja kisa, ne Kastiya kimiktia Lempira iwan tapalewis katka.
Ukseuk amachti techilwia ukseuk casoj tik ne ajamat intukey ''Meritos y Servicios, Rodrigo Ruiz, Nueva España'' (1558). Ne ajamat kipiat tajtajtanilis ipanpa Ruiz wan itekiw. Yaja kinankilia ka kimiktij Lempira wan kikechkupina katka.
Tik 1931, Honduras kitukeytiat itumin [[:es:Lempira_(moneda)|Lempira]] pal techelnamikt pal tatuktiani. Nusan, tik 1943, Honduras kitukeytiat wey itechan [[:es:Departamento_de_Lempira|Gracias á Dios]] ipanpa Lempira.
1yfqfkbdtefvopfhb0o1of69uyky0kl
Leo Rojas
0
605
8909
4443
2026-01-30T13:23:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1628336]]
8909
wikitext
text/x-wiki
________(nombre real) kaj tiktukeytiat ___________ (nombre artístico) _Leo Rojas._______ (nombre) nesik se tunal___18____ (día) pal ne metzti ___Octubre___ (mes)tik ne shiwit __._1984_______(año) tik ne techan__Otavalo.____(pueblo), (departamento)__Inbabura________takutun ipal tutakyu tik ne italyu__Ecuador._________(país). Yaja se wey Musico_._____ (profesión) katka. Ne itekiw: tay kichiwki? Yaja kichiwki miak ajamachti: (listado de libros) Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis (listado de discos) Yaja kichiwki miak ikwijkwikil (listado de pinturas) Yaja kichiwa miak tajtakwikalis: (listado de canciones) Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet (listado de equipos de futbol o deportes) Kimakaket miak tajtakulis ken: (listado de reconocimientos que le dieron) Ne ichtaka itunal: Ne inan itukey katka Maria Juana Rojas_______(madre) yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katka_Segundo Rojas______(padre). Yaja se Egiptochanej katka. Ne ishulejyu/isiwaw itukey katka Ines Santillan Rojas________ (esposo/esposa). Yaja se Kuskatanchanej katka. Yaja kipia _________ ipilawan/ipijpipil katka. (hijos de hombre o de mujer). Ne ipilawan/ipijpipil intukey______ katka. (nombres de los hijos) Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan _________ (escuela) Wan mumachtij pal muchiwki se _________ (profesión) tik ne wey tamachtiluyan ________ (Universidad) wan kiski tik ne shiwit ________ (año de egreso). Yaja tekitki ken se _________ (profesión) tik _______ (lugar de trabajo) intzajtzalan _________ wan __________ (años) tik ne italyu____________ (país). Yaja munamiktij iwan ___________ (nombre de espos@) tik ne shiwit ____________(año de casamiento). Wan muajkaw iwan ne isiwaw/ishulejyu tik ne shiwit _______________ (año de divorcio).
ayuzcrvs9xj5lhwxqaamwukj7dx9qf2
Leslie Cheung
0
606
4446
4445
2026-01-29T23:29:21Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4445
wikitext
text/x-wiki
= Leslie Cheung =
[[Taanalis:Leslie Cheung at Madame Tussaud's Hong Kong - Flickr - skinnylawyer.jpg|thumb|Takatet Leslie Cheung tik ne Madame Tussauds tik ne techan Hong Kong.]]
'''Leslie Cheung Kwok-wing''' (張發宗 Cheung Fat-chung tik ne tajtaketzalis Cantonés, 1956-2003) tapajtiani wan takwikani Chinachanej katka.
== Itunal ichtaka ==
Yaja nesik tik ne techan Hong Kong tik China keman kipiak Britániachanej. Imiekawan Hakka katka. Kinpiak chiknawi ieltiwan wan imajmanujwan. Iteku tatzumani pal sujsul wey tajtapajtiani ejkuni (ken Cary Grant u Marlon Brando) katka. Peroj ne imiekawan tesu yek katka. Leslie sujsul ishpijpilti wan musel katka.
Mumachtij tik ne Tamachtiluyan Rosaryhill School tik ne techan Hong Kong, wan ne shiwit 1968 pejtuk mumachtia tik ne Tamachtiluyan Eccles Hall School Quidenham tik ne techan Norwich, Inglaterra. Tesu yek mumachtij, melka igustuj ne son wan ujulinkwikwil ken ''Lo que el viento se llevó'' (1939)''.'' Ipatak itukey ken "Leslie Howard", se ituknew tik ne pelicula ''Lo que el viento se llevó.''
Nemanha, pejtuk mumachtia tik ne Tamachtiluyan Universidad de Leeds, pero mukwepki ka Hong Kong ne shiwit 1976 keman iteku kinpiaj kukulis. Né, pejtuk itekiw tik ne Tiankischin Levi's pal kipalewia imiekawan.
== Itekiw ==
Pejtuk itekiw ken takwikani ne shiwit 1977 wan itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1978. Ne achtu ujulinkwikwil wan tajtakwikalis tesu yek katka. Ne shiwit 1982, pejtuk itekiw pal ne Capital Records, wan muchiwki ken sujsul wey takwikani. Ne shiwit 1984, tekitki tik sujsul wey series ujulinkwikwil, wan né munajnamiki Anita Mui wan Maggie Cheung.
== Ken mikik ? ==
Tik ne shiwit 2003, ajkutzikwini tik ne Mandarin Hotel tik ne techan Hong Kong wan miki katka. Yaja kinekik miki ika sujsul ishpijpilti katka.
== Ipanpa itajtakulis ==
{| class="wikitable"
!Shiwit
!Takulis
!Takwikalis
|-
|1984
| rowspan="4" |Top 10 Gold Songs
|"Monica"
|-
|1985
|"Wild Wind" (不羈的風)
|-
|1986
|"Past Love" (當年情)
|-
| rowspan="3" |1987
|"Sleepless Night" (無心睡眠)
|-
|Best CD
| rowspan="2" |''Summer Romance''
|-
|Sales Award (Best-Selling Album of the Year)
|-
| rowspan="3" |1988
| rowspan="2" |Top 10 Gold Songs
|"Silence is Golden" (沉默是金)
|-
|"Don't Need Too Much" (無需要太多)
|-
|IFPI Award
|Leslie Cheung (張國榮)
|-
| rowspan="2" |1999
|Top 10 Gold Songs
|"Left Right Hand" (左右手)
|-
|Golden Needle Award (金針獎)
|Leslie Cheung (張國榮)
|-
|2000
|Top 10 Gold Songs
|"Big Heat" (大熱)
|-
|2002
|Silver Jubilee Award
|Leslie Cheung (張國榮)
|}
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Leslie_Cheung
# https://www.imdb.com/name/nm0002000/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_7_nm_1_in_0_q_leslie%2520cheung
mpnm4mjrbm8yqj8wtvgjs37cohnvc76
Leyenda de la Calavera en la Iglesia de San Juan Talpa
0
607
4449
4448
2026-01-29T23:29:21Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4448
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[NE ITZUNTEKUMAT KA IJTIK NE TIUPAN SAN JUAN TALPA]]
9sc3k8xs1k8hyqbys42m30v9y0uz23z
Lil Milagro Ramírez
0
608
8910
4457
2026-01-30T13:23:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2888606]]
8910
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Lil milagro ramirez.jpg|thumb]]
Lil Milagro de la Esperanza Ramírez Huezo Córdoba kaj tiktukeytiat [[:es:Lil_Milagro_Ramírez|Lil Milagro Ramírez]]. Lil Milagro Ramírez nesik se tunal ______ pal ne metzti ________ ipal ne shiwit ____________, tik ne techan Kuskatan, Kuskatan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kushkatan. Yaja se wey Siwatajkwiluani katka.
== Ne itekiw; tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
"Lil: Milagro de la Esperanza: Cartas y Poemas" (2013) - Compilación y textos de Miriam Medrano.<ref>Lil : milagro de la Esperanza : cartas y poemas
https://webquery.ujmd.edu.sv/siab/catalog/biblio_search_form.php?cc=0&searchType=aut_p_a%2Caut_i_a%2Caut_p_m%2Caut_i_m%2Caut_p_c%2Caut_i_c%2Ceditor_s&searchText=Ram%EDrez%20Huezo%20%20Lil%20Milagro.-Medrano%20%20Miriam&sortBy=default&sfrase=default </ref>
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka Tránsito Huezo Córdoba de Ramírez yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katka José Ramírez Ávalos. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Instituto Cervantes Wan mumachtij pal muchiwki se Siwatajkwiluani tik ne wey tamachtiluyan [[:es:Universidad_de_El_Salvador|Universidad de El Salvador]] (UES) wan kiski tik ne shiwit 1963. Te tikmatit ken nemi katka itasujtalis wan tesu kinpiak ikujkunew.
== IJILKIPIA ==
<references />
a4l7jjxt4cel728m2c6uym353tkupd2
Liliʻuokalani
0
609
8911
4464
2026-01-30T13:23:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q107288]]
8911
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Liliuokalani, c. 1891.jpg|thumb|Reina Lili'uokalani]]
[[:en:Liliʻuokalani|Lydia Liliʻu Loloku Walania Kamakaʻeha]] kaj titukeytiak Lili’uokalani yaja isel siwat tatuktiani ipal ka [[:en:Hawaiian_Kingdom|Hawaii]]. Yaja nesik tik ne techan Honolulu se tekutun ipal [[:en:Oahu|O’ahu]] se tunal ume pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti sepual kashtul yey katka. Wan mikik se tunal majtakti se pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume katka
== Ne Itunal Ichtaka ==
Yaja <u>kimakaket</u> itukey<ref>Según la costumbre hawaiana, recibió su nombre por un acontecimiento relacionado con su nacimiento.</ref> Liliʻu Loloku Walania Kamakaʻeha keman Elizabeth Kina’u kikwij temal iish katka. Se palej kikimaki itukey Lydia katka. Ne inan yaja itukey [[:en:Keohokālole|Analea Keohokalole]] wan iteku itukey [[:en:Kapaʻakea|Caesar Kapa’akea]] katka. Keman yaja kipiak nawi shiwit pejki mumachtia ka tamachtiluyan katka. Ne timumachtiani Itukey [[:en:Amos_Starr_Cooke|Amos Starr Cooke]] wan isiwaw iyukey Juliette Montague Cooke kikimachtiki Lili’uokalani ingles katka. Yaja mumachtiki amatachia wan tamawawasua wan ne tapualis wan ne son katka. Yaja kiktzutzuna ne mekawewe<ref>Guitarra</ref>t wan piano wan organo <ref>Un instrumento musical de gran tamaño que tiene filas de tubos alimentados con aire mediante fuelles y que se toca mediante un teclado o un mecanismo automático.</ref>wan ukelele <ref>Una guitarra de cuatro cuerdas introducida en Hawái por los portugueses en la década de 1870.</ref>wan zither<ref>Cualquier instrumento musical de cuerda cuyas cuerdas tengan la misma longitud que su tabla armónica.</ref> wan takwika tik ne tajtaketzalis hawaiano wan ne tajtaletzalis ingles katka.Yaja tesu igustuj ne tamachtiluyan katka ka ne imiki ikumpa itukey [[:en:Moses_Kekūāiwa|Moses Kekuaiwa]] wan iikaw itukey [[:en:Kaʻiminaʻauao|Ka’imina’auao]] ipal kipiat shaltutun wan kipiat tutunik<ref>Sarampión, enfermedad viral contagiosa que se caracteriza por fiebre, tos, conjuntivitis y una erupción característica.</ref> katka.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul chikwasen Lili’uokalani kikipalewia ne Isiwaw itukey [[:en:Queen_Emma_of_Hawaii|Emma Rooke]] ipal ne tatuktiani ipal Hawaii itukey [[:en:Kamehameha_IV|Kamehameha IV]]. Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yeypual ume Lili’uokalani munamiktij iwan [[:en:John_Owen_Dominis|John Owen Dominis]] katka Dominis muchiwki tatuktiani ipal O’ahu. Yejemet kipajpakit katka wan Lili’uokalani kipiki ''[[:en:Hānai|hānai]]'' <ref>Hānai es un término utilizado en la cultura hawaiana que se refiere a la adopción informal de una persona por otra.</ref>wan kiiskaliki itepal itukey [[:en:John_ʻAimoku_Dominis|John Aimoku Dominis]] wan [[:en:Lydia_Kaʻonohiponiponiokalani_Aholo|Lydia Ka’onohiponiponiokalani Ahola]] ne ipiltzin ipal ikumpa wan se isiwapiltzin ipal se ichaku itukey [[:en:Joseph_Kaiponohea_ʻAeʻa|Joseph Kaiponohea Ae’a]]. Kipalewiki kichiwa ne kaltapajtiani wan inwan ne sijsiwatket kikinpalewiat ne chujchuletket wan kujkuyaniket. Nusan kimawawasua se yankwik takwikalis ipal wey kalpuli ipal Hawaii katka. Keman ume tatuktiani mikiket wan yejemet tesu kipat inhpijpipil katka Lili’uokalani imanuj itukey [[:en:Kalākaua|David Kalākaua]] muchiwki tatakutiani.
Kema yaja yajki pashalua ne tal Lili’uokalani kipalewia ne wey kalpuli ne Hawaii wan tekitki miak pal ne sijsiwatket katka. Keman David mikik se tunal se pual pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawipual majtakti se Lili’uokalani muchiwki tatakutiani se tunal sepual chiknawi pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawipual majtakti se. Yaja tekitki miak ipal ne tuijikniwan pal Hawaii melka musunki miak ne tajtapalewiani ipal ne wey kalpuli ne Hawaii wan ejejkuni tik ne Hawaii. Tik ne tunal kashtul se pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nwipual majtakti yey ajsit ne tajtasumanimet ipal ne wey kalpuli ne estadus unidos katka. Yejemet kishtilijket Lili’uokalani wan kitzkijket katka. Kimakishtiki se tunal majtakti yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nwipual kashtul se katka. Yaja pashaluki wan kikita imiekawan wan tamawawasua katka. Yaja tekmutekitiliki pal kimakishtiki ne Hawaii pal ne estados unidos katka. Melka se tunal majtakti ume pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nwipual kashtul yey ne wey kalpuli ne estadus unidos kikiwikak ne Hawaii katka
= Ne Itekiw =
=== Tajtakwikalis ===
* “''Aloha ʻOe''”
* "He Mele Lāhui Hawaiʻi"
* "Nohea I Muʻolaulani"
* "Ahe Lau Makani"
* "By And By, Hoʻi Mai ʻOe"
* "Ka ʻŌiwi Nani"
* "Ka Hanu O Hanakeoki"
* "Kuʻu Pua I Paoakalani"
* Manu Kapalulu
* Nani Nā Pua Koʻolau
* "Ka Wiliwili Wai"
* "Pauahi ʻO Kalani"
* "Pelekane"
* "Puna Paia ʻAʻala"
* "Sanoe"
* "The Queen's Prayer"
* "Tūtū"
* "He Inoa Wehi No Kalanianaʻole"
* "He ʻAla Nei E Mapu Mai Nei"
* "A Hilo Au"
* "He Pule"
* "Ka Wai Mapuna"
* "Onipaʻa"
* "Liko Pua Lehua"
* "Ka Wai ʻOpuna Makani"
* "Ka Hae Kalaunu"
* "E Kala Kuʻu ʻUpu ʻAna"
* "La ʻi Au E"
* "Lei Ponimoʻi"
* "Akahi Koʻu Manene"
* "Pride of Waiehu"
* "Makani Waipio"
* "He Inoa no Kaiʻulani"
* "He Kanikau No Lele-Io-Hoku"
* "Kokohi"
* "Puia Ka Nahele"
* "Ehehene Ko ʻAka"
* "He Aliʻi No Wau"
* "Pipili Ka Ua I Ka Nahele"
* "Ima Au Ia ʻOe E Ke Aloha"
* "Paia Ka Nahele"
* "Thou E Ka Nani Mae ʻOle"
* "Naʻu No ʻOe"
* "Lamalama i luna ka ʻonohi la"
* "Lilikoʻi"
* "He ʻAi Na Ka Lani"
* "Anahulu"
* "Ka lpo Nohea"
* "A Chant"
* "Ka Huna Kai"
* "Kiliʻoulani"
* "Leha Ku Koa Mau Maka"
* "E Kuʻu Hoʻola"
* "Himeni Hoʻole'a A Davida"
* "Ka Wai ʻApo Lani"
* "Ke Aloha ʻĀina"
* "Ka Wai O Niakala"
* "Hoʻokahi Puana"
= Ken Mikik =
Yaja mikik se tunal majtakti se pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume katka ika tesu weli ulini kimiki ka [[:en:Royal_Mausoleum_(Mauna_ʻAla)|Royal Mausoleum of Mauna ‘Ala]] katka.
= Ipanpa Uni =
<references />
= Ijilpika =
* <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Lili%CA%BBuokalani</nowiki>
* Alexander, William DeWitt (1896). ''History of Later Years of the Hawaiian Monarchy and the Revolution of 1893''. Honolulu: Hawaiian Gazette Company. OCLC 11843616.
* Allen, Helena G. (1982). ''The Betrayal of Liliuokalani: Last Queen of Hawaii, 1838–1917''. Glendale, CA: Arthur H. Clark Company. <nowiki>ISBN 978-0-87062-144-4</nowiki>. OCLC 9576325. Archived from the original on January 13, 2018. Retrieved October 4, 2016.
* Andrade, Ernest (1996). ''Unconquerable Rebel: Robert W. Wilcox and Hawaiian Politics, 1880–1903''. Niwot, CO: University Press of Colorado. <nowiki>ISBN 978-0-87081-417-4</nowiki>. OCLC 247224388.
* Askman, Douglas V. (2015). "Remembering Liliʻuokalani: Coverage of the Death of the Last Queen of Hawaiʻi by Hawaiʻi's English-Language Establishment Press and American Newspapers". ''The Hawaiian Journal of History''. '''49'''. Honolulu: Hawaiian Historical Society: 91–118. doi:10.1353/hjh.2015.0008. hdl:10524/56608. OCLC 60626541.
* Banner, Stuart (2009). ''POSSESSING THE PACIFIC''. Cambridge, MA: Harvard University Press. <nowiki>ISBN 978-0-674-02052-8</nowiki>. Archived from the original on February 15, 2017. Retrieved October 15, 2016.
* Barrere, Dorothy B. (1994). "KAOPUA M.A.5" (PDF). ''The King's Mahele: The Awardees and Their Lands''. pp. 263–265. OCLC 31886789. Retrieved December 14, 2014.
* Blount, James Henderson (1895). ''The Executive Documents of the House of Representatives for the Third Session of the Fifty-Third Congress, 1893–'94 in Thirty-Five Volumes''. Washington, D.C.: US Government Printing Office. OCLC 191710879. Archived from the original on April 23, 2017. Retrieved January 22, 2017.
* Britsch, R. Lanier (1986). ''Unto the Islands of the Sea: A History of Latter-day Saints in the Pacific''. Salt Lake City: Deseret Book Co. <nowiki>ISBN 978-0-87747-754-9</nowiki>. OCLC 12839930.
* Bonura, Sandra; Witmer, Sally (2013). "Lydia K. Aholo – Her Story Recovering the Lost Voice". ''The Hawaiian Journal of History''. '''47'''. Honolulu: Hawaiian Historical Society: 103–145. hdl:10524/36266. OCLC 60626541.
* Borch, Fred L. (August 2014). "Lore of the Corps: The Trial by Military Commission of Queen Liliuokalani". ''The Army Lawyer''. Charlottesville, VA: Judge Advocate General's School: 1–3.
* Bott, Robin L. (1997). Homans, Margaret; Munich, Adrienne (eds.). "'I Know What is Due to Me': Self-Fashioning and Legitimization in Queen Liliuokalani's ''Hawaii's Story by Hawaii's Queen''". ''Remaking Queen Victoria''. Cambridge: Cambridge University Press: 140–156. <nowiki>ISBN 978-0-521-57485-3</nowiki>. OCLC 185338494. Archived from the original on April 23, 2017. Retrieved October 4, 2016.
* Calhoun, Charles W. (1988). ''Gilded Age Cato: The Life of Walter Q. Gresham''. Lexington, KT: University Press of Kentucky. <nowiki>ISBN 978-0-8131-6179-2</nowiki>. OCLC 900344816. Archived from the original on April 23, 2017. Retrieved October 4, 2016.
* Cleaver, Nick (2014). ''Grover Cleveland's New Foreign Policy: Arbitration, Neutrality, and the Dawn of American Empire''. New York: Palgrave Macmillan. <nowiki>ISBN 978-1-137-44849-1</nowiki>. OCLC 898473224. Archived from the original on February 15, 2017. Retrieved October 4, 2016.
* Cooke, Amos Starr; Cooke, Juliette Montague (1937). Richards, Mary Atherton (ed.). ''The Chiefs' Children School: A Record Compiled from the Diary and Letters of Amos Starr Cooke and Juliette Montague Cooke, by Their Granddaughter Mary Atherton Richards''. Honolulu: Honolulu Star-Bulletin. OCLC 1972890. Archived from the original on November 28, 2016. Retrieved November 27, 2016.
* Cracroft, Sophia; Franklin, Jane; Queen Emma (1958). Korn, Alfons L. (ed.). ''The Victorian Visitors: An Account of the Hawaiian Kingdom, 1861–1866, Including the Journal Letters of Sophia Cracroft: Extracts from the Journals of Lady Franklin, and Diaries and Letters of Queen Emma of Hawaii'' (PDF). Honolulu: University of Hawaii Press. hdl:10125/39981. <nowiki>ISBN 978-0-87022-421-8</nowiki>. OCLC 8989368. Archived from the original (PDF) on February 5, 2021. Retrieved December 31, 2020.
* Dando-Collins, Stephen (2014). ''Taking Hawaii: How Thirteen Honolulu Businessmen Overthrew the Queen of Hawaii in 1893, With a Bluff''. New York: Open Road Media. <nowiki>ISBN 978-1-4976-1429-1</nowiki>. OCLC 874921510. Archived from the original on December 27, 2019. Retrieved October 4, 2016.
* Daws, Gavan (1968). ''Shoal of Time: A History of the Hawaiian Islands''. Honolulu: University of Hawaii Press. <nowiki>ISBN 9780824803247</nowiki>. OCLC 45815755.
* Dye, Bob (1997). ''Merchant Prince of the Sandalwood Mountains: Afong and the Chinese in Hawaiʻi''. Honolulu: University of Hawaii Press. <nowiki>ISBN 978-0-8248-1772-5</nowiki>. OCLC 247424976. Archived from the original on February 24, 2019. Retrieved October 14, 2019.
* Fuld, James J. (2000). ''The Book of World-famous Music: Classical, Popular, and Folk''. Mineola, NY: Courier Corporation. <nowiki>ISBN 978-0-486-41475-1</nowiki>. OCLC 216592. Archived from the original on April 24, 2017. Retrieved October 15, 2016.
* Garraty, John Arthur; Carnes, Mark Christopher; American Council of Learned Societies (1999). ''American National Biography''. New York: Oxford University Press. <nowiki>ISBN 978-0-19-520635-7</nowiki>. OCLC 39182280.
7d50et0myqqxyf4q1w7czii3nyyhpi1
Linda Evangelista
0
610
8912
4467
2026-01-30T13:23:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q192171]]
8912
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Linda Evangelista
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:LindaEvangelista.jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 10 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1965
|-
! Ichan Techan
| St. Catharines
|-
! Italyu
| Canada [[Taanalis:Flag of Canada.svg|20px]] Canadachanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil
|}
[[:en:Linda_Evangelista|Linda Evangelista]] nesik se tunal majtakti, ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil. Yaja nesik tik ne techan [[:en:St._Catharines|St. Catharines]], Ontario, tik ne italyu [[:en:Canada|Canada]]. Evangelista se canadachanej <ref>Demonym: Canadian / Gentilicio: Canadiense</ref>wey siwaawil<ref>Supermodel / Super modelo</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/St._Catharines
https://en.wikipedia.org/wiki/Linda_Evangelista
https://en.wikipedia.org/wiki/Canada
3kre8uw27spmjp1x8ytgl9dwd5eiicg
Linkin Park
0
611
4471
4470
2026-01-29T23:29:23Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
4470
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Linkin Park - From Zero Lead Press Photo - James Minchin III.jpg|thumb]]
Yejemet sojsonchiwanimet wan nesiket tik Agoura Hills, California.
Linkin Park kipiat chikwasen tuijikniwan.
[[Taanalis:Linkin Park-Rock im Park 2014- by 2eight 3SC0327.jpg|thumb]]
Ne achtu takwikani Chester Bennington nesik tik se pual (20) pal ne metzi yey (3) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1976) tik Phoenix, Arizona tik ne italyu United States. Ne iyulu Chester chuka katka wan yaja tzuntawana katka. Yaja miktia isel katka<ref>He committed suicide</ref> tik se pual (20) pal ne metzi chikume (7) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume (2017).
Ne yankwik takwikani Emily Armstrong nesik se tunal chikwasen (6) pal ne metzi yey (3) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986) tik ne techan Los Angeles, California tik ne italyu United States. Emily takwika nusan pal Dead Sara; yejemet kenhayuk sennemit<ref>The band is still together</ref>.
Yey tajtakamet kitzutzunat tepusonchiwalis. Yejement itukey Mike Shinoda, Brad Delson, Dave Farrell.
Mike Shinoda nesik se tunal majtakti se (11) pal ne metzi ume (2) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se (1977) tik ne techan Panorama City, California tik ne italyu United States.
Brad Delson nesik se tunal se (1) pal ne metzi majtakti (12) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey oual kashtul ume (1977) tik ne techan Agoura tik ne italyu United States.
Dave Farrell nesik se tunal chikwey (8) pal ne metzi ume (2) ik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se (1977) tik ne techan Plymouth Massachusetts tik ne italyu United States.
Joe Hahn tzutzuna yajyawaltakwikalis. Yaja nesik se tunal kashtul (15) pal ne metzi yey (3) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se (1977) tik ne techan Glendale, California tik ne italyu United States.
Ne tawewetzutzunan Colin Brittain nesik se tunal se pual chiknawi (29) pal ne metzi majtakti (12) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986) tik ne techan Pensacola, Florida tik ne italyu United States.
== '''Linkin Park kichiwki miak yajyawaltakwikalis<ref>CD: Compact Disc</ref>:''' ==
-Hybrid Theory (Ume shikipil, 2000)
-Meteora (Ume shikipil yey; 2003)
-Minutes to Midnight (Ume shikipil chikume; 2007)
-A Thousand Suns (Ume shikipil majtakti; 2010)
-Living Things (Ume shikipil majtakti ume; 2012)
-The Hunting Party (Ume shikipil majtakti nawi; 2014)
-One More Light (Ume shikipil kashtul ume; 2017)
-From Zero (Ume shikipil se pual nawi; 2024)
Ne yawaltakwikalis “Hybrid Theory” kichiwa katka yejemet ombrón tik ne talsital ika Linkin Park sentakwika rock, hip-hop, wan rap. Linkin Park takwikat inpanpa tuijikniwan keman yejemet mukwalantiat wan iyuluchuka.
== '''Ipanpa ini:''' ==
<references />
== '''ijilpika:''' ==
hjlntdqraj7o3rtj3yvb46ewfhizkao
Lionel Messi
0
612
9243
9242
2026-02-05T18:22:36Z
Lionel Cristiano
138
9243
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Lionel Messi WC2022.jpg|thumb|Lionel Messi]]
'''Lionel Andrés Messi Cuccittini'''<ref>Jugador de fútbol, considerado uno de los mejores en los tiempos actuales.</ref> kay tiktukeytiat '''Leo Messi''', Yaja nesik tik Rosario, Argentina, se pual nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi.
Yaja se Mawiltia iwan ikishjshi wan datka yawaltik.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne isiwa itukey Antonela Rucosso wan yaja kipia yey iujukichpiltzin intukey Thiago, Mateo wan Ciro. Ne iteku itukey Jorge Messi wan inan itukey Cecilia María Cuccittini. Ne inoya<ref>Leo Messi cuando marca un gol levanta sus manos para dedicárselo a su abuela, quien lo llevaba a la cancha a jugar fútbol cuando era niño.</ref> kiwikak mawiltia ijikshi wan datka yawaltik, Yaja chapachin ipanpa ne kukulis.<ref>Leo Messi tuvo problemas con la hormona del crecimiento, pero el Fútbol Club Barcelona pagó por su tratamiento.</ref>
== Itekiw ken wey Mawiltian ==
* Newwell’s Old Boys 1994 – 1999
* Fútbol Club Barcelona 2000 – 2021
* Paris Saint-Germain F.C. 2021- 2023
* Inter Miami 2023 – kenhayuk.
* Selección Nacional de Fútbol de Argentina.
=== Yaja kipia miak takulis ipanpa itekiw ===
* Chiknawi pepeyua dakta yawaltik “Ballon d’Or”
* Majtakti títulos de la Liga de Fútbol con el Barcelona
* Nawi Liga de Campeones de la UEFA
* Chikwasen Copas del Rey.
* Chikwasen títulos con la Selección Argentina: Se Mundial Sub-20, Se Medalla de Oro Juegos Olímpicos Pekin, Se Copa Mundial, Se Finalissima, ume Copas América.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Wikipedia: https://es.wikipedia.org/wiki/Lionel_Messi
Lionel Messiː https://messi.com/
jja0zlcwaknx63rk8vkacmz914b9cgm
Little HODLer Taananichin
0
613
4478
4477
2026-01-29T23:29:23Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4477
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[The Little HODLer (Ne Taananichin)]]
dzapdo39o7h4ggrfc7glo4n36zahhc7
Little Viejo
0
614
8914
4491
2026-01-30T13:23:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q71330848]]
8914
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Logo de Little Viejo 2019.png|thumb|Iván Bustillo]]
[https://www.udemy.com/user/ivan-bustillo-3/?srsltid=AfmBOop8vBcl3yVFvqL6RrOeBiBXvxUpg4Dthg35NBLwRz9t4FW3UCd4 <span lang="Nahuatl" dir="ltr">Iván</span> Bustillo] kaj titukeytiat [https://www.youtube.com/@littleviejo Little] [https://www.youtube.com/@littleviejo Viejo] nesik se tunal se pual chikwey pal ne metzi chiknawi tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti Nawi pual majtakti nawi<ref>1994</ref> tik ne techan Kuskatan takutun tik ne italyu Kuskatan
== KWAK YAJA KATKA ==
Yaja tekitki ken se tapakiltiani wan tajtaketzani ([https://www.google.com/search?q=youtuber+significado&sca_esv=4d0ec39f68a8c809&rlz=1C1ONGR_esSV1102SV1102&sxsrf=AHTn8zrkbsmc0xwNFFj-GQhmzU5aPyEN4g%3A1740847356531&ei=_DjDZ-2ZIPiQwbkPupeB4Q0&oq=youtuber+signi&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiDnlvdXR1YmVyIHNpZ25pKgIIADIFEAAYgAQyChAAGIAEGAoYywEyBhAAGBYYHjIIEAAYFhgKGB4yBhAAGBYYHjIIEAAYFhgKGB4yBhAAGBYYHjIGEAAYFhgeMggQABgWGAoYHjIIEAAYFhgKGB5Iyi5QAFjeJXABeAGQAQCYAcsCoAHjDKoBBzcuNC4xLjG4AQPIAQD4AQGYAg6gAskNwgIKECMYgAQYJxiKBcICEBAuGIAEGLEDGEMYgwEYigXCAhAQABiABBixAxhDGIMBGIoFwgIREC4YgAQYsQMY0QMYgwEYxwHCAgsQABiABBixAxiDAcICBRAuGIAEwgIIEAAYgAQYsQPCAh8QLhiABBixAxhDGIMBGIoFGJcFGNwEGN4EGOAE2AEBwgINEAAYgAQYsQMYFBiHAsICExAuGIAEGLEDGEMYgwEYyQMYigXCAgsQABiABBiSAxiKBcICIhAuGIAEGLEDGEMYgwEYyQMYigUYlwUY3AQY3gQY4ATYAQHCAgcQIxiwAxgnwgIKEAAYsAMY1gQYR8ICDRAAGIAEGLADGEMYigXCAgsQLhiABBixAxiDAcICGhAuGIAEGLEDGIMBGJcFGNwEGN4EGOAE2AEBwgIHEAAYgAQYCsICChAAGIAEGBQYhwLCAggQABiABBjLAcICCBAuGIAEGMsBmAMAiAYBkAYKugYGCAEQARgUkgcHNi42LjEuMaAHyoAB&sclient=gws-wiz-serp youtuber]) tik [https://www.youtube.com/ Youtube] . intzajtzalan Ume shikipil Ume shikipil wan Ume shikipil Ume shikipil<ref>2025</ref> tik ne italyu Kuskatan.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
=== Yaja kichiwki miak Ulinkwikwil ===
# [https://www.youtube.com/watch?v=UD7YMAlKi68&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Música traducida 1]
# [https://www.youtube.com/watch?v=T8-EthSlQp8&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Música traducida 3]
# [https://www.youtube.com/watch?v=76rbJq8STGI&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Música traducida 2]
# [https://www.youtube.com/watch?v=5R6rmtBpQN8&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Adele – Hello (parodia bateadora)]
# [https://www.youtube.com/watch?v=cw1qlkh7PSQ&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Música traducida 4]
# [https://www.youtube.com/watch?v=Nf_ksnxxq08&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Reacciones en la lluvia]
# [https://www.youtube.com/watch?v=hEAEOiZCe1g&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Reacciones al despertar]
# [https://www.youtube.com/watch?v=PK4wDrweNrg&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo 100 cosas que todos hemos hecho]
# [https://www.youtube.com/watch?v=CLLzdt3EB5Q&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Reacciones en temblores]
# [https://www.youtube.com/watch?v=BjilfWcI6uM&ab_channel=Iv%C3%A1nBustillo Reacciones en el calor]
=== Kimakaket miak tajtakulis ken: ===
# Premio Pilar de la Excelencia del Estudiante la categoría de mejor fotografía por su cortometraje “Upside Down and Backwards”.
# Placa de oro - Youtube
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne isiwaw itukey katka Poly. Yaja se Kuskatanchanej katka.Yaja nemi yey ipijpipil. .
Wan mumachtij pal muchiwki se Comunicaciones tik ne wey tamachtiluyan University of Ozarks, Estados Unidos wan kiski tik ne shiwit Ume shikipil Kashtul ume<ref>2020</ref>.
Yaja munamiktij iwan Poly tik ne shiwit Ume shikipil Se pual.
== IPANPA INI ==
<references responsive="" />
== Ijilpika ==
https://es.famousbirthdays.com/people/ivan-bustillo.html
https://aminoapps.com/c/sercompatriotslittleviejo/page/blog/biografia-de-little-viejo/qXJb_aYURunde27e5QjQLj7RXVndwwNgNG
https://www.udemy.com/user/ivan-bustillo-3/?srsltid=AfmBOoqaRwHtlzlhey5u1C2937qcwFdo0FvvMqyc1lgEyjBk-nGb-GXT
r2r29cezcvaevcjg4i6708ygxgooi1w
Loreena McKennitt
0
615
8915
4503
2026-01-30T13:23:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q274562]]
8915
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Loreena McKennit
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Loreena McKennitt concert in Anfiteatro Romano Ostia Antica, Roma, Italy OKIMG 3373 (48546528761).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 17 ne metzti ume, tik ne shiwit 1957
|-
! Ichan Techan
| Morden, Manitoba
|-
! Italyu
| Canada [[Taanalis:Flag of Canada.svg|15px|alt=Canada|link=Canada]] Canadachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Sonchiwani
|}
[[:en:Loreena_McKennitt|Loreena McKennit]] nesik se tunal kashtul ume, ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957). Yaja nesik tik ne techan Morden, [[:en:Manitoba|Manitoba]] tik ne italyu, [[:en:Canada|Canada]]. McKennit se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>, se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositora de canciones</ref>, wan se sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Loreena_McKennitt
https://en.wikipedia.org/wiki/Manitoba
https://en.wikipedia.org/wiki/Canada
hzcuhs8emcs1zlonn3b9x9r4jqh8not
Los Vikings
0
616
8916
4510
2026-01-30T13:23:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6683352]]
8916
wikitext
text/x-wiki
= '''Los Vikings de Usulután''' =
[[Taanalis:Localización del departamento de Usulután.svg|thumb|Uselutan]]
'''[[:es:Los_Vikings|Los Vikings]]''' tajtakwikanimet Kuskatanchanejket kaj tiktukeytiat Los Vikings ipal [[:es:Usulután|Uselutan]]<ref>Usulután</ref> nusan katka.
== Tay kichiwket? ==
Ne insonyu pal rock. Takwikaket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965) keman [[:es:Música_de_El_Salvador#:~:text=dentro%2520del%2520pa%C3%ADs.-,La%2520%C3%A9poca%2520de%2520oro%2520de%2520la%2520m%C3%BAsica%2520salvadore%C3%B1a,referentes%2520musicales%2520de%2520la%2520%C3%A9poca.|“epoca de oro de rock Salvadoreño.”]] Remberto Trejo (vocalista principal), Gustavo Larreinaga (baterista), Juan López Gonzáles (organista), Víctor Moreno (bajista), Payín Moreno (guitarrista líder) wan Armando Martínez (guitarrista rítmico y coros) sentakwikaket wan kichiwket Los Vikings.
Nemanha sujsul takwikaket keman ne [[:es:Nueva_ola_(música)|Nueva Ola Latinoamericanachanej]], Los Vikings tamiket ne intekiw tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973). Ne tajtakwikanimet pejket kinchiwat ukse intekiw.
Muputzujket insel pal takwikat tik ne shiwit ume shikipil ume (2002) senpa. Nemanha ume pual shiwit, muputzuajket insel pal takwikat uksenpa tik se tunal se pual yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume (2012) tik ne lilish pal ne techan<ref>Fiestas patronales</ref> Uselutan tik ne tajkutechan katka.
== Ne intekiw: ==
Kinmawawasuajket ume pual majtakti takwikalis wan kinchiwat 4 [[:es:LP|“Long Plays.”]] Miak Mexicochanejket, Estadounidochanejket wan ukse Latinoamericachanejket kikakiket ne wey album ''Vikings'' (1969) tik ne tepustajtaketzalis.<ref>radio</ref> Ne wey tajtakwikalis: “Sentado en la Verna del Camino,” “Y en Cambio Tú,” “Melodía para Ti” wan “Cien Mujeres.” '' ''
Nemanha ume pual shiwit, miak tuijikniwan kinshmatit ne wey tatajkwikalis tik ne Kuskatan<ref>El Salvador</ref>, Mexico, Australia wan Estados Unidos.
* 19?? – ''La Inmensidad'' (DIC-1004)
* 1969 – ''Los Vikings'' (DIC/S-1022)
* 19?? – ''Viking's'' (DIC/S-1063)
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Los Vikings, Una Leyenda de LBE: http://lasbuenasepocas.blogspot.com/2011/04/los-vikings-una-leyenda-de-lbe.html
ew8fwa327vl83lx979rrhkhmozrby4p
Louisa May Alcott
0
617
8917
4513
2026-01-30T13:23:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q185696]]
8917
wikitext
text/x-wiki
'''Louisa May Alcott''' (1832 - 1888) yaja se tawawasuani estadosunidoschanej katka.
== Ipanpa Louisa May Alcott. ==
[[Taanalis:Louisa May Alcott headshot.jpg|left|thumb|283x283px|Louisa May Alcott, 1952.]]
[[:es:Louisa_May_Alcott|Louisa May Alcott]] yaja nesik se tunal se pual chiknawi pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual majtakti ume katka. Yaja nesik tik ne techan Germantown, Pensilvania katka. Ne inan itukey [[:es:Abby_May|Abigail Alcott]] (1800 - 1877) katka wan ne iteku itukey [[:es:Amos_Bronson_Alcott|Amos Bronson Alcott]] (1799 - 1888) katka.
Alcott yaja kipia se ipipiwan: Anna (1831 – 1893); wan ume iikawan Elizabeth (1835 – 1858) wan May (1840 –1879) katka. Ne sijsiwapipil mumachtiat ka inchan katka.
Keman Alcott ichikitik kitzintia tekiti pal tamachtiani, tawawasuani, tatzumani wan tekitini pal kal katka.
Tik ne shiwit 1855 yaja kineshtij ne amachti “Fábulas de Flores” katka.
Yaja nemi ka ne Walpole Amateur Dramatic Company wan ne Concord Dramatic Union katka. Tik ne shiwit 1856 yaja iikawan Elizabeth kukuya pal ne fiebrej escarlataj katka. Tik ne shiwit 1858 Elizabeth miki katka.
Tik ne shiwit 1860 yaja ipipiwan Anna munamiktia iwan John Pratt katka. Alcott mijkwani ka Boston katka.
Alcott yaja se abolicionistaj, se feministaj wan yaja nemi ka Movientoj pal Templanzaj katka.
Alcott yaja tapajtiani ka ne Guerra de Secesión katka. Keman yaja tekiti Alcott kukunawi pal ne fiebrej tifoideaj katka.
Tik ne shiwit 1860 yaja kitzintia tawawasua pal ne The Athlantic Monthly katka. Tik ne shiwit 1864 yaja kineshtij ne amachti “Mal Humor” katka. Tik ne shiwit 1865 Alcott mijkwani ka Europa katka.
Tik ne shiwit 1867 kitzintia tekiti pal ne revistaj Merry's Museum katka.
Pal tik ne shiwit 1863 ka tik ne shiwit 1872 Alcott kaj tiktukeytiat A. M. Barnard tawawasua sejse amachti pal ne géneroj góticoj katka.
Tik ne shiwit 1868 yaja kineshtij ne amachti “[[:es:Mujercitas|Mujercitas]]” katka. Ne amachti wey wan iikniwan ajtaketzat yek ipanpa ne amachti katka. Alcott yaja pujpudiente katka.
Tik ne shiwit 1888 yaja miki pal kukulis pal tamiktialis pal mercurioj katka.
== Itekiw. ==
* La herencia (1849, Alcott itekiw kineshtij nemanha Alcott miki katka - 1997)
* Esbozos hospitalarios (1863)
* Mal humor. Una novela (1865)
* Un cuento de enfermera (1865)
* La llave misteriosa y lo que abrió (1867)
* [[:es:Mujercitas|Mujercitas u Meg, Jo, Beth y Amy]] (1868)
* Perilous Play (1869)
* Aquellas mujercitas (1869)
* Una muchacha anticuada (1870)
* [[:es:Hombrecitos|Hombrecitos]] (1871)
* Fruitlands. Una experiencia transcendental (1873)
* Trabajo. Un relato de vivencias (1873)
* Ocho primos (1875)
* Silver Pitchers, e Independence: A Centennial Love Story (1876)
* Rosa en flor (1876)
* Un Mefistófeles moderno (1877)
* Bajo las lilas (1878)
* Jack y Jill (1880)
* Historias proverbiales (1882)
* Aquellos hombrecitos/Los muchachos de Jo (1886)
* Tragedias cómicas (Alcott itekiw kineshtij nemanha Alcott miki katka - 1893)
'''A. M. Barnard'''
* La pasión y el castigo de Pauline (1863)
* Tras la máscara, o el poder de una mujer (1866)
* El fantasma del abad, o la tentación de Maurice Treherne (1867)
* Una larga persecución fatal del amor (1866, Alcott itekiw kineshtij nemanha Alcott miki katka -1996)
'''Cajcasoj pal pijpipil'''
* Fábulas de flores (1854)
* De guardia y otros cuentos (1864)
* Campanillas y otros cuentos (1868)
* Cuentos de la tía Jo (1872-1882)
* Historias proverbiales (1882)
* Los cuentos de la rueca (1884)
* La biblioteca de Lulú (1886-1889)
* Una guirnalda de flores (1888)
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Louisa_May_Alcott
https://www.lecturalia.com/autor/3814/louisa-may-alcott
https://www.biografiasyvidas.com/biografia/a/alcott.htm
moes50scqw6hfowacc9x2qg867ihpob
Loung Ung
0
618
8918
4517
2026-01-30T13:23:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2330022]]
8918
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Loung at TRb.jpg|thumb|Loung Ung]]
= Loung Ung =
Loung Ung (1970-) se tawawasuani wan tamachtiani Camboyachanej.
== Ne itunal ichtaka ==
Loung Ung nesik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti 1970 tik ne techan Phnom Penh tik Camboya. Iteku itukey Seng Im Ung wan inan itukey Ay Choung Ung wan yaja se Chinachanej katka.
Loung kipia yey imajmanujwan wan ume ipipiwan wan se ikaw. Yejemet intukey Meng, Khouy, Keav, Kim, Chou wan Geak Ung.
Ne shiwit 1975, ne [[Jemeres Chiltik]] kwijket katka ne techan Phnom Penh. Imiekawan mijkwani ka miak chikitik tejtechan katka. Loung te yawi ka tamachtiluyan ika itekiti tik ne kojtan inwan imajmanujwan.
Ne Jemeres Chiltik kimiktiat iteku wan inan wan ikaw tik ne shijshiwit 1976, 1977 wan 1978. Ne Ipipiwan Keav mikik ika kukuya ika te kanaj taiwan katka, ne shiwit 1976.
Ne shiwit 1979, pewa yawi ka [[Vietnam]] wan nemanha ka [[Tailandia]] pal yawi ka EEUU. Ejku ka EEUU ne shiwit 1980 inwan imanujwan Meng wan iwes Eang. Nikan, Loung mumachtij tik ne tamachtiluyan ADL Intermediate School wan nemanha tik ne tamachtiluyan Essex Junction High School wan nemanha tik ne tamachtiluyan Saint Michael's College.
Ne ishuleyju itukey Mark Priemer.
== Ne itekiw ==
Loung Ung achtu itekiw itukey katka ''"First they killed my father : A daughter of Cambodia remembers" ("Achtu kimiktiat nuteku : taelnamikilis ikunew Camboya")'', ne shiwit 2000. Ne weyakulinkwikwiltuktiani Angelina Jolie kichiwa ulinkwikwil ijpak yajini amachti.
Nemanha, yaja kineshtijket ne amachti ''"Lucky Child: A Daughter of Cambodia Reunites with the Sister She Left Behind " ("yawi yek siwapil ")'' ne shiwit 2005.
Kimakat ne tajtakulis :
* Herbert Scoville Jr. Peace Fellowship <small>(1997)</small>
* Asian/Pacific American Awards for Literature <small>(2001)</small>
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Loung_Ung
https://www.loungung.com/
https://hkjoss.com/index.php/journal/article/view/702
9s5m0raihsv9cdl2u0h56d8mguvjwx8
Ludwig Van Beethoven
0
619
4519
4518
2026-01-29T23:29:26Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4518
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ludwig van Beethoven]]
fo3hpqja7td0atg3a6cowa9pml6xw9g
Ludwig Van Beethoven kaj tiktukeytiat Beethoven
0
620
4522
4521
2026-01-29T23:29:26Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4521
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ludwig van Beethoven]]
fo3hpqja7td0atg3a6cowa9pml6xw9g
Ludwig van Beethoven
0
621
8919
4534
2026-01-30T13:24:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q255]]
8919
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Beethoven.jpg|thumb|Ludwig Van Beethoven se wey pianotzutzunani (1820)]]
=== '''''<nowiki>''Ludwig Van Beethoven kaj tiktukeytiat Beethoven''</nowiki>''''' ===
Kialtia keman shulut tik ne tiupan ka kashtul ume pal ne metzti majtakti ume katka: Ludwing Van Beethoven nesik se tunal kashtul se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit 1770 Se shikipil chikume tzunti yey pual majtakti tik ne techan ([https://incubator.wikimedia.org/wiki/Bonn Bonn<!-- Bonn nemi tik ne wey techan Alemania tik ne
Renania del Norte-Westfalia wan nemi tik ne techan Alemania Occidental kajka 1990 se shikipil chik nawi tzunti nawi pual kashtul, ikpia 329,000 yey tzunti se pual chiknawi shikipil tuijikniwan tik ne región metropolitana del Rin-Ruhr. Kishmati ika Beethoven nesik uni ka techan wan ne techan kipia nawi techanchin: Bonn, Beuel, Hardtberg y Bad Godesberg. -->], [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Arzobispado_de_Colonia Arzobispado de Colonia]<!-- Ne Arzobispado de Colonia katka se wey principado eclesiástico pal ne Sacro Imperio, inwan ne tejtechan tik ne Renania wan Westfalia. Ne Arzobispado de Colonia Kipia se wey kalpalej Pal ne tuijtuipan wan Pal ne tajtatuktianimet katka. Nemi wey pal ne Contrarreforma. Tamik tik ne 1803 se shikipil chikwey tzunti yey wan muchiwat itajtalyu Prusia katka. -->, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Alemania.
'''Yaja se wey Takwikalismawawasuani ikman pal pianoj katka'''
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:
• '''La Novena Sinfonía''', kiwika ne wey “'''Himno a la Alegría'''”.
• '''La Quinta Sinfonía''', Uni takwikalis tikishmatit ika pewa sujsul yek katka.
• '''Claro de Luna''', se sujsul wey takwikalis pal pianoj.
• '''Para Elisa''' Nusan tikishmatit ken “'''Para Teresa'''”, Kimawawasuj uni takwikalis tik ne (1867 se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume)
• '''Sonata para piano #14''' Nusan tikishmatit ken “'''Claro de Luna'''”, Kimawawasuj tik ne (1801 se shikipil chikwey tzunti se)
• '''Missa Solemnis'''. Kimawawasuj uni takwikalis tik ne (1819 se shikipil chikwey tzunti kashtul nawi wan 1823 se shikipil chikwey tzunti se pual yey pal Beethoven)
• '''Sonata para piano #8'''. Kimawawasuj uni takwikalis tik ne 1798 se shikipil chikume tzunti nawi pual kashtul yey wan 1799 se shikipil chikume tzunti nawi pual kashtul nawi, keman Beethoven kipia 27 se pual chikume shiwit katka
• '''Sinfonía #6''' (1808 se shikipil chikwey tzunti chikwey)
• '''Sonata para piano # 21''' Nusan tikishmatit ken “'''Waldstein'''” nusan iwan “'''L´Aurore'''” tik ne Francia, Kimawawasuj uni takwikalis tik ne 1804 se shikipil chikwey tzunti nawi.
• '''Sonata para piano # 23''' Nusan tikishmatit ken “'''Appassionata'''”, Kimawawasuj tik ne (1804 se shikipil chikwey tzunti nawi wan 1806 se shikipil chikwey tzunti chikwasen)
• '''Sonata para violín #9''' nusan pal pianoj. Tikishmatit ken “ '''Kreutzer-Sonate'''” u “'''Sonata a Kreutzer'''” , kimawawasuj tik ne shijshiwit (1802 se shikipil chikwey tzunti ume wan 1803 se shikipil chikwey tzunti yey)
• '''Sinfonía #3''' Tikishmatit ken “'''Eroica'''” u “'''Heroica'''” Tik castilla, kimawawasuj tik ne shijshiwit (1802 se shikipil chikwey tzunti ume wan 1803 se shikipil chikwey tzunti yey)
• '''Fidelio''' Tikishmatit ken “'''El amor conyugal'''” ipewki tik tajtaketzalis alemán, '''Fidelio oder die eheliche Liebe''', iwan Beethoven itakwikalis.
[[Taanalis:Ludwig van Beethoven - Overtüre c-moll, op. 62.ogg|thumb|'''Overtüre c-moll''']]
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
[[Taanalis:Ludwig van Beethoven - Symphonie 5 c-moll - 1. Allegro con brio.ogg|thumb|Symphonie 5]]
Tesu kimakat tajtakulis katka namej an, peroj keman Beethoven yultuk miak tuijikniwan
Kishmatit wan kinekit katka wan yejement kimakak miak tajtakulis katka.
[[Taanalis:Beethoven; a critical biography (IA beethovencritica00indy).pdf|thumb]]
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Beethoven miekawan yujyultuket chichiuk katka
Ne inan itukey katka Maria Magdalena Keverich yaja se Alemaniachanej katka.
wan ne iteku itukey katka Johann van Beethoven. Yaja se Alemaniachanej katka.
Beethoven tesu kipia isiwaw katka.
Tesu nusan yaja kipia ipilawan katka.
'''''Beethoven tesu mumachtij tik ne tamachtiluyan peroj sujsuj kimumachtiak iwan wey Tajtamachtianimet, ikan yaja wey tik ne pianoj katka.'''''
🏠 '''Achtu yaja mumachtiak iwan iteku tik ne ichan'''
Ne iteku Johann ne achtu tamachtiani ipal yaja katka
• Iwan iteku mumachtia pianoj, violin wan takwika katka, peroj iteku sujsul tekiti Beethoven.
🎻 '''Mumachtia tik ne Bonn (Alemania) katka'''
• Beethoven mumachtia tik ne Tamachtiluyan pal ne son tik ne corte pal ne piltzín elector de Bonn.
• Yaja mumachtia órganoj, composición wan sujsul sojsonchiwalis iwan miak tajtamachtianimet ken:
'''[[:es:Christian_Gottlob_Neefe|Christian Gottlob Neefe]]''', achtu wey tamachtiani ipal katka. Ikan '''Gottlob''' ipalewia katka iwan achtu Beethoven son ipal keman yaja kipia majtakti se shiwit.
🎼 '''Mumachtia tik ne Viena (Austria) katka'''
Beethoven ituktia ka Viena, se wey techan pal ne son.
Yaja kishmatia '''[[:es:Joseph_Haydn|Joseph Haydn Ukse]]''' wey compositor wan '''Beethoven''' mumachtia iwan '''Joseph'''.
<nowiki/>* Nusan yaja mumachtia iwan '''[[:es:Johann_Georg_Albrechtsberger|Johann Georg Albrechtsberger]]''' (armoníaj) wan
'''[[:es:Antonio_Salieri|Antonio Salieri]]''' (composición vocal)
=== '''''Beethoven mumachtia mujmusta katka. Yaja se wey mumachtiani katka.''''' ===
''Yaja tekitki ken se pianotzutzunani tik ne Bonn, Alemania, Viena, Austria wan miak tajtatuktianimet anmuchan (casas de nobles)''
''intzajtzalan (1782 se shikipil chikume tzunti nawi pual ume) wan (1792 se shikipil chikume tzunti nawi pual majtakti ume) tik ne italyu Bonn,Alemania.''
''Wan intzajtzalan (1792 se shikipil chikume tzunti nawi pual majtakti ume) wan (1827 se shikipil chikwey tzunti se pual chikume) tik ne italyu Viena,Austria.''
== '''Beethoven mikik''' ==
Yaja mikik se tunal 26 Se pual chikwasen pal ne metzti yey tik ne shiwit (1827 se shikipil chikwey tzunti se pual chikwasen) yaja kipia 56 Ume pual kashtul se shiwit katka. ipanpa ne kukulis pal ne ieltapach wan ukse tejtemal tik ne techan '''Viena''' takutun ipal tutakyu tik ne italyu '''Austria.'''
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Ludwig_van_Beethoven#cite_note-1
[https://www.britannica.com/biography/Ludwig-van-Beethoven Ludwig van Beethoven | Biography, Music, & Facts | Britannica]
https://www.biography.com/musicians/ludwig-van-beethoven#controversial-birthday
mfs6uevmes3inrljdgm7bkw7wu58lmv
Luis Borja
0
622
4541
4540
2026-01-29T23:29:27Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
4540
wikitext
text/x-wiki
Yaja se tawawasuani katka. Yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) tik ne techan Ajwechapan. Wan mikik se tunal yey pal ne metzti yey tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) tik Kuskatan. <ref>https://www.ecured.cu/Luis_Borja</ref>
Yaja se tajtaketzaliani wan tamachtiani tik ne Wey Tamachtiluyan ipal Kusktan katka. Nusan, yaja kichiwa ne kal takwikani ka tajkutechan ka Ajwechapan.
== Itekiw ==
[[Taanalis:Amachti inamaki ume tajtakulis.jpg|thumb|amachti imanamiki ume takulis]]
Ne amachti itukey "El Disparo, Cuentos del Barrio" kinamaket ume takulis.
Ukse ipal ajamachti tajtawikani "Letrosis" tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013), wan "Pus" tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014) <ref>https://literaturas.fandom.com/es/wiki/Luis_Borja</ref>. Nusan, ne amachti "Subterranea palabra" tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016).
lqizao91rglyzor3afh2n82e4fvzm5m
Luis Melgar Brizuela
0
623
4545
4544
2026-01-29T23:29:27Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
4544
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Antonio Casquín en La Universidad de El Salvador, Mayo 2013.JPG|thumb|Antonio Casquín participó del conversatorio "El papel de los estudiantes de letras de la Universidad de El Salvador en la crítica investigación y producción literaria"; junto a los poetas Silvia Elena Regalado, Manlio Argueta y Luis Melgar Brizuela.]]
'''Luis Melgar Brizuela'''
Nesik Suchitoto, tik kuskatan se tunal majtakti nawi, pal ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey ( 1943)
Yaja katka tamachtiani pal ne Tajkwilul Escuela Normal Superior de El Salvador, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1663) pal ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965)
Ken Tatuktiani ne kimachtia tajkwilul pal ne La Universidad de El Salvador, se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen, se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1966_1971)
Yaja katka Tamachtiani pal ne Literatura Española, pal ne Instituto de Cultura Hispanica ka Madrid. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972)
Yaja yawi katka wey tamachtiani ka Letras Hispanica tik El Colegio de Mexico. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey- se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
Yaja yawi katka tamachtiani pal ne Castillaj, tajtaketza wan tamawawasua ne achtu, ukse wan ukseyu wey tamachtiluyan tik kuskatan wan Meshiku. Kichiwki wey mumachtiani pal ne amachti ipanpa ikman tik Mesoamerica.
Yaja kichiwki "piedra y siglo" katka.
Yaja se tawawasuani pal ne Instituto Salvadoreña de Cultura Hispanica. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971), se shikipil chiknawi yey pual kashtul (1975) Pal ne Asociacion de Bibliotecarios de El Salvador ABES, wan ne comunidades de Escritores Salvadoreños. tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey ( 1998)
Yaja yawi katkaka Junta Directiva pal ne La Universidad de El Salvador, wan Asociacion de Escritores de Centroamerica EDECA kichiwki tik Tegucigalpa, ne metzti chikwey ne ume shikipil chikwasen (2006)
== '''Kichiwki wan takulis''' ==
Achtu tik Oratoria Certamen de la Asociacion de Estudiantes de Derecho AED. Tik La Universidad de El Salvador. tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968)
Achtu pal ne Juegos Florales Centroamericanos de Poesia, tik Leon, ka Nicaragua. tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006) iwan ne amachti " Siete Historias de Cuscatlan".
Yaja takulis katka ken tawawasuani wan kitemua Indigena pal ne Fundacion Metafora y el Consejo Nahuat Pipil de Nahuizalco. tik ne metzti makwil ume shikipil se pual ume (2012)
Yaja kichiwki "Los Dioses de la Guerra" "El Cipito en El Salvador" Sheraton, Cronica Collage Literario sobre la ofensiva guerrillera. tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989)
La Poesia Salvadoreña del Siglo XX.
"Expresion y comunicacion", Universidad Pedagogica de Mexico
La Literatura Antigua
Literatura Contemporanea
Literatura Hispanoamercana, Centroamericana y Salvadoreña
Educacion Estetic I, II, III ( Libros didácticos para educación media)
Cara y Cruz de la dramaturgia salvadoreña contemporánea
Estudio preliminar (a modo de protocolo) pal ne Centro de documentación teatral
La poesia salvadoreña del Siglo XX
LA guerra de los dioses
7 historias de Cuzcatlan
Las brujas de Roque Dalton
7 cuentos una mañana de domingo 12 relatos de contenido social
Sus frios ojos azules
20 cartas neuroticas desde Alabama
Corazon ladino
A la zaga
Quedate con nosotros
El corazon es una casa muy grande
Yaja mikik tajkushiwit 2024
jp8gjbvey41qk2jr3zujetqecq60ern
Luka Modric
0
624
4548
4547
2026-01-29T23:29:27Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4547
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Luka Modrić in 2018.jpg|thumb|Luka Modric tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey.]]
== Luka Modric ==
[[:es:Luka_Modrić|Luka Modric]] nesik se tunal chiknawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) tik ne techan Zadar takutun ipal tutakyu tik ne italyu Croacia. Yaja se wey mawiltiani wan mawiltij ipal [[:en:Real_Madrid_CF|Real Madrid]] pal majtakti yey shiwit.Tamik itekiw man ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual makwil.
== NE ICHTAKA ITUNAL: ==
Ne inan itukey katka Radojka Dopuđ. Yaja se in Yugoslaviachanej katka. Wan ne iteku itukey katka Stipe Modrić. Yaja se Yugoslaviachanej katka.
[[:en:Luka_Modrić|Luka Modric]] nenki iwan ne itatanoy tik se tet kal wan yaja ishkamasatpashaluani<ref>Paseador de ovejas, ovejero.</ref> katka. Yaja nenki ka tasumalis<ref>Pelea, guerra</ref> ipanpa ne tamakishtilis<ref>Libertad, independencia</ref> tik ne Croacia wan yajika mawiltia pal nemi yek.
Ne isiwaw itukey Vanja Bosnić. Luka wan Vanja munamiktia pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010) tik ne techan Zagreb takutun ipal tutakyu tik ne italyu Croacia. Yaja kipia yey pijpipil.
== ITEKIW KEN WEY MAWILTIAN: ==
Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet:
1996–2000 Zadar
2000–2003 Dinamo Zagreb
2003–2008 Dinamo Zagreb
2003–2004 Zrinjski Mostar
2004–2005 Inter Zaprešić
2008–2012 Tottenham Hotspur
2012–2025 Real Madrid
== NE ITEKIW: TAY KICHIWKI? ==
Kimakaket miak tajtakulis ken:
* Futbolista Croata Revelación del Año - 2004
* [[:es:Futbolista_del_año_en_Croacia#Promesa_del_a%C3%B1o%23Promesa_del_a%C3%B1o|Futbolista Croata del Año]] - 2007, 2008, 2011, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021
* Mejor Futbolista de la Prva HNL - 2007
* Premio camisa amarilla de la Prva HNL - 2008
* Nominado al FIFA/FIFPro World XI - 2012, 2014
* Mejor Centrocampista de La Liga - 2014, 2016, 2017
* Equipo Ideal de la Liga de Campeones - 2014, 2016, 2017, 2018, 2022
* XI Mundial FIFA/FIFPro - 2015, 2016, 2017, 2018, 2019
* Equipo del año de la UEFA - 2016, 2017, 2018
* XI Ideal de La Liga - 2016
* Balón de Plata de la Copa Mundial de Clubes - 2016
* Mejor Centrocampista del Año de la UEFA - 2016-17, 2017-18
* Mejor Centrocampista del Mundo según ESPN - 2016, 2017, 2018
* Balón de Oro de la Copa Mundial de Clubes - 2017
* Equipo del Año de la IFFHS - 2017, 2018
* MVP contra Nigeria en la Copa Mundial - 2018
* MVP contra Argentina en la Copa Mundial - 2018
* MVP contra Rusia en la Copa Mundial - 2018
* Balón de Oro de la Copa Mundial de 2018 - 2018
* Equipo de las Estrellas de la Copa Mundial - 2018
* Premio UEFA al Mejor Jugador en Europa - 2018
* Mejor Centrocampista del Mundo según FourFourTwo - 2018
* Premio The Best FIFA - 2018
* Mejor Constructor de Juego del Mundo (IFFHS) - 2018
* Balón de Oro -2018
* Premio World Soccer al mejor jugador del mundo - 2018
* Premio Golden Foot - 2019
* Incluido en el once ideal de la década por France Football - 2019
* Mejor Jugador de la Final de la Supercopa de España - 2022
* Balón de Bronce de la Copa Mundial de 2022 - 2022
* Parte de los 100 mejores jugadores del mundo, según The Guardian - 2022.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Luka_Modri%C4%87
https://en.wikipedia.org/wiki/Luka_Modri%C4%87
https://en.wikipedia.org/wiki/Real_Madrid_CF<nowiki/>https://es.wikipedia.org/wiki/Futbolista_del_a%C3%B1o_en_Croacia#Promesa_del_a%C3%B1o%23Promesa_del_a%C3%B1o
4yub78jyugsb30tnvd4skkzjp5tzznp
Lynn Conway
0
625
8920
4552
2026-01-30T13:24:03Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q11490]]
8920
wikitext
text/x-wiki
== '''Lynn Conway''' ==
[[Taanalis:Lynn Conway July 2006.jpg|left|thumb]]
[[:en:Lynn_Conway|Lynn Anne Conway]] nesik tik ne techan Mount Vernon tik Nueva York, se takutun ipal Estados Unidos, se tunal ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938) wan mikik se tunal chiknawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024).
Yaja tatemuani pal tepustamachtilis, tawilchiwani wan tapalewiani.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Yaja nesik piltzín wan ne itejtekuwan kiskaliat Lynn ken ne piltzín katka, melka yaja kimati yaja siwapil katka. Ne itejtekuwan kiajwat sujsul keman yejemet kitat Lynn mulintia kachka ne siwapil katka. Yaja te keman kilwij ne itejtekuwan intukey ika yaja kineki kintajpia yejemet katka. Ne itejtekuwan tamachtiani wan tawilchiwani katka.
Ken yaja siwapil katka yaja tesu chachalka, yaja kitasujta amachti katka. Tik ne tamachtiluyan, yaja sujsul igustuj ne tajtapula wan tatemualis<ref>Investigación, ciencias.</ref> katka. Yaja yawit tik ne wey tamachtiluyan MIT tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) melka yaja tea yawit ika yaja iyuluchuka katka ika yaja tesu weli kishpata ne iweyka kachka ne siwat katka.
Tatajku, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume wan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1957-1958) yaja kitekiti iwan tepustamachtilis katka, yaja kikwepilia kan ne wey tamachtilyan Univesidad de Columbia katka.
Tatajku, ne shijshiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960) yaja tekiti tik IBM katka peroj ne tatuktiani kitalultia katka ika yaja kilwij ne tatuktiani yaja yaw-muchiwa ken se siwat. Tik ne shiwit ume shikipil ume pual (2020) IBM kilwij shinechkwepili ika ne tatuktiani kitalutia wan uni tesu yejka yek katka.
Tik ne shiwit se shikipil yey pual chikwey (1968) yaja muchiwa ken se siwat katka. Ka né pewat kitat wan kitukeytiat ken se siwat katka. Nemamha, yaja pewa tekiti tik Memorex katka melka yaja majmawi ka tuijikniwan kimatit yaja nesik piltzín wan uksenpa pulua ne itekiw katka.
Keman yaja takat katka, yaja munamiktia iwan ne siwat katka wan yaja kipia ume ipijpipil katka. Ipanpa ne uni shijshiwit tatuktialis<ref>Las leyes de ese tiempo, las leyes de esos años.</ref>, keman yaja muchiwa ken se siwat yaja tesu weli kinitaya katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999) yaja pewa kilwij ne ichajchakuwan yaja muchiwki siwat<ref>Mujer transgénero.</ref>, wan yaja tamawawasua ipanpa ne itunal wan ipanpa ken yaja muchiwa ken se siwat pal kipalewia ukse tuijikniwan kachka yaja.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987) yaja kishmati Charles Rogers katka. Yaja igustuj pashalua ken Lynn katka. Lynn iwan Charles munamiktiat se tunal majtakti yey pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil ume(2002) katka.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Lynn Conway at Charles Proteus Steinmetz's gravesite.jpg|thumb]]
[https://computerhistory.org/profile/lynn-conway/ Lynn Conway] kichiwa VLSI<ref>Integración a muy gran escala, por sus siglas en inglés. [https://es.wikipedia.org/wiki/Integraci%C3%B3n_a_muy_gran_escala]</ref> katka. VLSI pelua ne ujti pal kichiwat microchips katka. Lynn Conway iwan Mead, ne tamachtiani ka ne wey tamachtiluyan Caltech, tamawawasuat ne amachti Introduction to VLSI systems katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978) yaja machtia ipanpa VLSi tik ne wey tamachtiluyan MIT katka, nemanha miak wey tamachtiluyan machtiat itamachtilis Lynn katka.
[https://www.invent.org/inductees/lynn-conway Lynn Conway] kipalewia kichiwki yankwik dajdatka<ref>Nuevas creaciones, invenciones.</ref>: se wey [[:en:Supercomputer|tapustamachtilis]]<ref>Super computadora. </ref> katka. Yaja kichiwat ne [[:en:Multi-project_wafer_service|MPW]]<ref>Multriproject Wafers.</ref> tapalewis<ref>Herramienta.</ref> katka, yajika yejemet welit kinmutkitiat ne chips wan tashtawat chupi katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) yaja machtia ka ne wey tamachtiluyan Universidad de Michigan katka.
Keman yaja muneshtia muchiwki siwat katka, yaja pewa tekiti ipanpa ne tamakishtilis pal ne muchiwki sijsiwatket katka. Yaja yultaketza muchiwki sijsiwatket tesu kukuyat katka, wan yaja kitajtani ka ne muchiwki sijsiwatket welit kipiat yek tejtekiti katka.
== '''Ne itekiw:''' ==
Lynn Conway tamawawasua miak amachti wan amat<ref>Documentos, informes, artículos.</ref> katka wan yaja kinchiwki miak ne yajyankwik dajdatka katka:
* Introduction to VLSI systems
* The MPC Adventures
* The Design of VLSI design Methods
* Reminiscences of the VLSI Revolution
* MPM timing Simulation
* ACS Logic Design Conventions: A Guide for the Novice
==== Ne yajyankwik dajdatka kinchiwki: ====
* Teleautonomous System and Method Employing Time/Position Synchrony/Desynchrony
* System and Method for Teleinteraction
* Apparatus and Method for Remote Control Using a Visual Information Stream
* Visual Control Selection of Remote Mechanisms
* Method and System for Organizing and Presenting Audio/Visual Information
== '''¿Ken mikik?''' ==
Yaja mikik se tunal chiknawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024) keman yaja kipia nawi pual chikwasen shiwit tik ichan tik Michikan. Yaja yulmiki katka.
Keman yaja mikik, ne imiekawan tesu kineki shuchit katka, yaja kitajtani ne tuijikniwan kitakulia tumin<ref>Donar, hacer donaciones.</ref> pal ne wey tamachtiluyan Universidad de Victoria ika yaja kipia ne tamachtilis Transgender studies u [https://memorials.sherwoodfh.com/lynn-conway/5445916/#:~:text=Lynn%20Conway%2C%20a%20visionary%20in,at%20the%20age%20of%2086. kitakulia tumin] pal ne Women in Engeneering Fund tik ne wey tamachtiluyan Universidad de Michigan katka; uni tumin niu-kinpalewiat ne sijsiwatket.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Lynn Conway biografía (Eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Lynn_Conway
Lynn Conway, Computer History Museum (Eng): https://computerhistory.org/profile/lynn-conway/
Lynn Conway, National Inventors Hall of Fame (Eng): https://www.invent.org/inductees/lynn-conway
VLSI (Esp): https://es.wikipedia.org/wiki/Integraci%C3%B3n_a_muy_gran_escala
Supercomputer (Eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Supercomputer
MPV, Multiproject Wafers (Eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Multi-project_wafer_service
Lynn Conway obituario (Eng): [https://memorials.sherwoodfh.com/lynn-conway/5445916/#:~:text=Lynn%20Conway%2C%20a%20visionary%20in,at%20the%20age%20of%2086. https://memorials.sherwoodfh.com/lynn-conway/5445916/#:~:text=Lynn%20Conway%2C%20a%20visionary%20in,at%20the%20age%20of%2086.]
kx1f3zpnrlf3qsts9btets2cdg2ugrl
Lynn Margulis
0
626
8921
4558
2026-01-30T13:24:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q234583]]
8921
wikitext
text/x-wiki
== '''Lynn Margulis''' ==
[[Taanalis:Lynn Margulis 2005.jpg|thumb]]
Lynn Petra Alexander kaj kitukeytiat Lynn Margulis. Yaja nesik tik ne techan Chicago, se takutun ipal Estados Unidos se tunal makwil pal ne mezti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938) wan mikik se tunal se pual ume pal ne mezti majtakti se tik se shiwit ume shikipil majtakti se (2011).
Yaja se evolutionary biologist.
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne inan itukey katka Leona Wise Alexander wan ne iteku itukey katka Morris Alexander. Ne inan pashalualis tanamakani (vendedora de paseos/agencia de viajes) katka wan ne iteku tapalewiani tik ne tatuktialis (abogado, ayudador en la ley). Ne imiekawan judíos katka. Lynn ne achtu ikunew, yaja kipiak yey iikawan. Yaja mumachtij tik ne Hyde Park Academy tamachtiluyan. Yaja ina yaja te yek mumachtiani.
Keman Lynn kipiak kashtul shiwit yaja yajki tik ne University of Chicago Laboratory tamachtiluyan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti (1957) yaja tamik mumachtia tik ne University of Chicago wey tamachtiluyan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960) yaja tamik mumachtia tik ne Universtity of Wisconsin wey tamachtiluyan, ini yaja mumachtijtuya genetica wan ipanpa ne kojkojtanchanej. Nemanha, yaja yajki tik ne University of California, Berkeley wey tamachtiluyan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964) yaja tamachtiani katka tik ne Brandeis University wey tamachtiluyan.
Lynn Margulis munamiktij iwan Carl Sagan se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957). Yejemet muajkawket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964). Lynn kipiak ume iukichkunew iwan Carl Sagan. Ne iukichkunew itukey Dorion Sagan, ne tamawawasuani wan ne inan tapalewiani wan ne ukse iukichkunew itukey Jeremy Sagan, kaj tekiti iwan computadora.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967) Lynn munamiktij iwan Thomas N. Margulis. Iwan yaja, Lynn kipiak se iukichkunew itukey Zachary Margulis-Ohnuma, ne tapalewiani tik ne tatuktialis wan se isiwakunew itukey Jennifer Margulis, ne tamachtiani wan tamawawasuani. Lynn Margulis wan Thomas muajkawket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980)
Yaja tesu yajki tik ne tiupan melka yaja kimatki tik ne tiut. (agnostica)
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Ne Itekiw:
Lynn Margulis tamawawasuj miak amat wan amachti.
=== Ne iamachti: ===
Origin of Eukaryotic Cells.
Early Life, Science Books International.
Origins of Sex: Three Billion Years of Genetic Recombination.
Microcosmos: Four Billion Years of Evolution from Our Microbial Ancestors
Mystery Dance: On the Evolution of Human Sexuality
Symbiosis as a Source of Evolutionary Innovation: Speciation and Morphogenesis
"Symbiosis in Evolution: Origins of Cell Motility
Symbiosis in Cell Evolution: Microbial Communities in the Archean and Proterozoic Eons
The Garden of Microbial Delights: A Practical Guide to the Subvisible World
What Is Life
Slanted Truths: Essays on Gaia, Symbiosis, and Evolution
Five Kingdoms: An Illustrated Guide to the Phyla of Life on Earth
The Ice Chronicles: The Quest to Understand Global Climate Change
Acquiring Genomes: A Theory of the Origins of Species
Luminous Fish: Tales of Science and Love
=== Ne iamat: ===
"Morphogenesis by symbiogenesis". International Microbiology.
"The chimeric eukaryote: Origin of the nucleus from the karyomastigont in amitochondriate protists". Proceedings of the National Academy of Sciences.
"Spirochete and protist symbionts of a termite (Mastotermes electrodominicus) in Miocene amber". Proceedings of the National Academy of Sciences.
"Motility proteins and the origin of the nucleus". The Anatomical Record.
"Hans Ris (1914–2004). Genophore, chromosomes and the bacterial origin of chloroplasts". International Microbiology.
"The last eukaryotic common ancestor (LECA): Acquisition of cytoskeletal motility from aerotolerant spirochetes in the Proterozoic Eon". Proceedings of the National Academy of Sciences.
"Advances in biology reveal truth about prokaryotes". Nature..
"Semes for analysis of evolution: de Duve's peroxisomes and Meyer's hydrogenases in the sulphurous Proterozoic eon". Nature Reviews Genetics.
"Destruction of spirochete Borrelia burgdorferi round-body propagules (RBs) by the antibiotic Tigecycline". Proceedings of the National Academy of Sciences
"Spirochete attachment ultrastructure: Implications for the origin and evolution of cilia". The Biological Bulletin.
"Symbiogenesis: the holobiont as a unit of evolution". International Microbiology.
Lynn Margulis tamawawasuj miak amat wan amachti.
== '''Ken mikik:''' ==
Lynn Margulis mikik tik ne techan Armherst, tik Massachusetts, se takutun ipal Estados Unidos, se tunal se pual se pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (2011). Yaja mikik makwil tanestuk nemanha ne iesyu tesu weli yawi ka itzuntishyu. Yaja kinetuya ma iweyka yajtuskia kitatia wan ne ineshti yajtuskia kimima tik ne tal ka yaja susjul igustuj inawak ne ichan. Ne imiekawan kitajtanki tesu kishuchiwiat, ne tuijikniwan welit kitakuliat tumin pal kipalewiat ne imumachtiani Lynn pal yejemet welijtuskia kiajshitiliat ne itekiw Lynn.
== '''Ipanpa uni:''' ==
== '''Ijilpika:''' ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Lynn_Margulis
https://www.britannica.com/biography/Lynn-Margulis
https://science.nasa.gov/people/lynn-margulis/
https://www.edge.org/conversation/lynn_margulis-lynn-margulis-1938-2011-gaia-is-a-tough-bitch
https://www.nationalgeographic.com.es/ciencia/lynn-margulis-biologa-que-reinterpreto-evolucion_19600
https://es.wikipedia.org/wiki/Lynn_Margulis
in memorian, NASA: https://astrobiology.nasa.gov/news/in-memoriam-lynn-margulis-1938-2011/
tbxkz9x4d42v3csm1azork41sxfxoeu
MAFALDA
0
627
4560
4559
2026-01-29T23:29:28Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4559
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mafalda]]
86bx32ud3rhfa1hgk0kn5g4asbjrp7s
MUSUNKET
0
628
4563
4562
2026-01-29T23:29:28Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4562
wikitext
text/x-wiki
== [https://www.youtube.com/watch?v=EmGe7ocVTGc Keman kimiktijket ne tuijikniwan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980)]<ref>musunket</ref> ==
<blockquote>tik Witzapan Ne tunal se pual chikwasen, pal ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipíl chiknawi tzunti nawi pual (1980), ka yey ka tapuyawa, ne tajtajpianimet intujtukey: Tropas del Ejército, Guardia Nacional wan Policía de Hacienda kalajket tik ne techan Witzapan wan kimiktijket, anka, se tzunti tuijikniwan.</blockquote>
Kimiktijket tajtakamet, sijsiwatket, sijsiwatket ujutztitiwit, pijpipil, ika yejemet musenputzujtiwit iwan ne Unión Comunal Salvadoreña wan kitajtanket ne Tatuktiani General Romero ma kichwa dajdatka pal yejemet nemit ukchupi yek.<ref>kimiktijket tajtakamet</ref>
Nemituyat majtakti nawi tajtakamet kaj tajtaketzat katka Nawat, wan tekitit katka tik kojtan. Yejemet intukey katka:
● Fabián Pérez
● Luciano Pérez
● Wenceslao Pérez
● Andrés Cortez Cruz
● Rubén Cortez Cruz
● Adán Cortez Ramos
● Amelio Cortez Ramos
● Salomón Vázquez García
● Benjamín Vázquez
● Encarnación López
● Victoriano López
● Leoncio Jiménez García
● Pedro Cortez Vázquez
● Jose Antonio Puente
<references />
9wl86hn957h14081esxp9hr0z26w7qq
Macao
0
629
4566
4565
2026-01-29T23:29:28Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4565
wikitext
text/x-wiki
= Macao =
[[Taanalis:Museu dos Bombeiros Macau Fire Service Museum Macau.jpg|thumb|Ne Macao ikman]]
Macao (澳門 ''ou³mun⁴'' tik ne tajtaketzalis Cantónchanej, ''Macau'' tik ne tajtaketzalis Portugalchanej) se techan tik China.
== Kan nemi Macao ? ==
Macao nemi ka talchi ne techan Hong Kong wan inakastan ne techan Zhuhai. Nemi sujsul kwajkwawital wan ne wey puyek at Pacífico.
== Ne casoj Macao ==
Ne tuijikniwan Portugalchanejket ejkuket tik ne shiwit 1556 wan kimakaket Macao tik ne shiwit 1999 wan nemanha mijkwanket ka Portugal.
Katka 1556, nenki sejse mijmichinhitzkiani wan se tiupan pal ne Nunan A-ma.
Macao kipia miak kajkal wan tiupan Portugalchanej ikman.
== Macao An ==
[[Taanalis:Macau Night 2.jpg|thumb|Wynn Macau]]
An, Macao kipia miak tujtumak kajkal pal ne ajawilti iwan itumin :
-The Venetian
-The Parisian
-The Londoner
-Gran Lisboa
-Wynn
-MGM Macau
-Studio City Macau
-Sands Macau
-MGM Cotai
-StarWorld
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Macao
4kmwpom81sm66obhcpl8vqlsr90jucy
Madonna
0
630
8922
8178
2026-01-30T13:24:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1744]]
8922
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Madonna Rebel Heart Tour 2015 - Stockholm (23051472299) (cropped).jpg|thumb|'''Takwikani Pop''']]
'''Madonna Louise Ciccone''' ka tukey [[:es:Madonna|Madonna.]]
== Ipanpa madonna: ==
Yaja takwikani pop, mijtutiani, tawawasuani wan tapuani ka Estados Unidos.
== Kan nesik katka? ==
Madonna nesik se tunal kashtul se pal ne metzti chikwey tik ne shiwil se shikipil chiknawi
tzunti ume pual kashtul yey.
== Ne imiakawan: ==
Ne iteku itukey [https://the-m-magazine.com/2016/12/24/silvio-ciccone-oh-fahter/ Silvio Siccone] wan ne inan itukey Louise Siccone.
Ne ipilawan: [[:en:Lourdes_Leon|Lola Leon,]] Rocco Richie, David Banda, Mwale Ciccone Richie wan Meney
Ciccone.
Imajmanujwan: Christopher Ciccone, Anthony Ciccone, Martín Ciccone wan Mario Ciccone.
Ipipiwan: Paula Ciccone, Melanie Ciccone wan Jennifer Ciccone.
== Kan mumachtia katka? ==
Yaja mumachtia tik ne tamachtiluyan ka Michigan, Estados Unidos katka.
== Sejse takwikalis: ==
* [[:es:Like_a_Virgin|Like a Virgin]]
* Material Girl
* Papa Don´t Preach
* [[:es:La_isla_bonita|La isla bonita]]
* Like a prayer
* Express youyself
* Vogue
* Take a bow
* Frozen
* [[:es:Music_(álbum_de_Madonna)|Music]]
* Hung up
* 4 minutes
== Ipanpa Uni ==
<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Music_(%C3%A1lbum_de_Madonna)</ref><ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Madonna</ref><ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Like_a_Virgin</ref>
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Madonna_como_un_%C3%ADcono_gay
https://es.wikipedia.org/wiki/Wikiproyecto:Madonna
dx79nlutwxsolpmkbzg1sg7fplea6c1
Mafalda
0
631
8923
4578
2026-01-30T13:24:10Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q517331]]
8923
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mafalda nos saluda.JPG|thumb|right|Mafalda.]]
'''Mafalda''' ne itukey ne amachti pal Argentinaj, kichiwki ne tapakiltiani Joaquin Salvador Lavado Tejon, ¨Quino¨ tik 1964-1973.
Nikan tik ne amachti kisa se siwapil itukey kiunij Mafalda, wan nusan yaja ipanpa ne sijsiwapipil wan pijpilpiltzin progresistas.
Mafalda se wey amachti tik Latinoamerica, wan tik sejseki tajtal ka Europaj: España, Francia, Grecia. Kipataket tik se pual majtakti taketzalis.
¿<small>KAJ KISAT?;</small>
MAFALDA: nesik se tunal kashtul pal ne metzi yey tik shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual.
Igustuj ne Beatles, ne tzunhejekat tutut wan ne tishti tzupelek, tesu igustuj iayu itakil.
ITEJTEKUWAN: iteku Malfalda wan Guille, tesu kipia itukey wan tesu kipia itzuntukey, yaja tekiti kan tawawasuat.
INAN: Itukey Raquel, ne inan Mafalda wan Guille, se siwat Argentinachanej, pal clasej mediaj tik ne shiwit yey pual majtakti.
Yaja kichiwal takwal wan tapaka.
GUILLE: iikaw Mafalda. igustuj Brigitte Bardot wan igustuj iayu itakil.
¿KEMAN KISKI?:
formatoj: tira cómica
Taketzalis: kastiyaj
Kiski achtu: 29 pal ne metzi chiknawi tik ne shiwit 1964
Kiski nemanha: 25 pal ne metzi chikwasen tik ne shiwit 19973
Amachiwani: Joaquin Salvador Lavado
Tal: Argentina
[[Takutun:Amaishmatilis]]
ehf4djddzig37hefjmvspj7ih58buqd
Makwiliswat
0
632
8924
4594
2026-01-30T13:24:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3695281]]
8924
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Makwiliswat '''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Maquilishuat en flor.jpg|center|350px|Ne makwiliswat kwak shuchikisa]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Plantae
|-
| Division: Angiosperms
|-
| Clasej : Eudicots
|-
| Orden : Lamiales
|-
| Familiaj : Bignoniaceae
|-
| Generoj : Tabebuia
|-
| Especiej: '''''T. rosea'''''
|}
Ne '''makwiliswat''' se ipal ne ume itakil nacional ipal [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]]. (Ne seuk itakil nacional yaja ne ushit (balsamoj) ne muajsi tik Kakalutan, Chilteupan, Iswatan wan Kwisnawat.) Itukay tik Latintaketzalis '''''Tabebuia rosea''''', wan nemi tik ne familiaj itukay Bignoniaceae. Ini ne familiaj ipal ne kuyu wajkal; istak iewayu. Kipia itukay ijkiuni ika ne iiswayu kipia makwil iswatzin kenha ken se tumey. Welit tikajsit ini kwawit nujme ne tutal kan ne tal inte tejku mas que mil metroj ijpak ne weyat. Welit tikajsit tik ne kojtan, tik ne kafetal, wan ne tukniwan kitukat itech ne ujujti wan iten ne kal pal muita ishyektzin.
Ne ishuchiu kisa chiltik-istak o istak. Shuchikisa tik ne mejmetzi Ume wan Yey kwak nemi tunalku tik ne tutal. Ne shuchit wey wan yekzin, yajika muishpejpen ken ne kwawit ipal Kuskatan. Kwak tami kichiwa ishuchiu wetzit muchi ne ijiswat. Ne ikwaw nusan yek. Iwan welit muchiwat muejmueblej wan sejseuk, melka miak makwiliswat kipiat iweyka kwelnaj, yajika melka kojtik tamaka chiupi ikwaw pal welit tikwit.
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
__NOTOC__
o08bl2a5rkh3g9bxra2p1bg4ytcop9y
Malcolm X
0
633
8925
4600
2026-01-30T13:24:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q43303]]
8925
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Malcolm X NYWTS 2a.jpg|thumb|249x249px|'''Malcolm X'''[[Taanalis:Flag of Nebraska.svg|thumb|185x185px|Panti ne '''Nebraska''']]]]
[[:en:Malcolm_X|Malcolm X]]<ref>Malcolm X</ref> yaja se afroamericanoj nesik ne se tunal kashtul nawi pal ne metzti makwil , tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil ne ichan nemi tik ne techan [[:en:Omaha,_Nebraska|Omaha, Nebraska]]<ref>Omaha, Nebraska</ref>. Malcolm X wan yaja se tatuktiani musulman wan tapalewiani yaja ne takat wey ka ini ne [[:en:Civil_rights_movement|Movimiento de Derechos Civiles]]<ref>Movimiento de Derechos Civiles</ref>. Keman yaja takat kipia ujuijkayuj wan ne yaja kikutkiat katka ka kaltajpiani. Tik ne kaltajpiani kichiwa musulmán. Ne isiwaw yaja itukey Betty wan itzuntukey [[:en:Betty_Shabazz|Shabazz]]<ref>Betty Shabazz</ref>, yaja kinpuni katka chikwasen isijsiwakunew. Kimusunki pal ne weli yek pal ne tiltikchin wan mijkwania ipal ne ejestadoj seputzujtuk istakchin wan tiltikchin. Malcolm X kikajkawa ne ipal [[:en:Nation_of_Islam|italyu ne Islam]]<ref>Nación del Islam</ref> tik ne shiwit se shikipil yey pual nawi pero yawi ka ipan mutalia se musulmán mutekitilia. Nemanha kichiwa se tik [[:en:Mecca|Ne Meca]]<ref>La Meca</ref> wan iita ne tajtakat wan sisijwat ipal much ne istakchin wan tiltikchin sen ken kenhaya. Kimati tay ne [[:en:Islam|Islam]]<ref>Islam</ref> mutalia clavej pal intech ne takamet. Keman kikwepa ne Ejestadoj Seputzujtuk, yaja wan ipal iiknew ken nemi mutalia amenazados pal ne ipal italyu ne Islam. Malcolm X ne yaja kimiktia tik ne se pual se pal ne metzti ume, tik ne shiwit chiknawi tzunti yey pual makwil pal tajtakat ne ipal italyu ne Islam. Malcolm X se ipal ne tiltikchin ejestadoj seputzujtuk wey tumak influyentes ne casoj. Yaja ne pal techan tiltikchin ne kisaluat inpal herenciaj Africanaj. Nusan telitia Islam itzajtzalan ne pal techan tiltikchin pal Ejestadoj Seputzujtuk.
[[Taanalis:Malcolm X with Faisal bin Abdulaziz.jpg|thumb|378x378px|Malcolm X wan Faisal Bin Abdulaziz tik Ne Meca]]
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Malcolm X: Civil rights activist Malcolm X was a prominent leader in the Nation of Islam. Until his 1965 assassination, he vigorously supported Black nationalism:https://www.biography.com/activists/malcolm-x
* Nation of Islam: A brief history [https://theconversation.com/the-nation-of-islam-a-brief-history-198227 : https://theconversation.com/the-nation-of-islam-a-brief-history-198227]
* Malcolm X in Mecca: When the Nation of Islam Leader Embraced True Islam and Abandoned Separatism: https://www.thoughtco.com/malcom-x-in-mecca-2353496#:~:text=His%20voyage%20to%20Mecca%20helped,like%20a%20complete%20human%20being.”
jtxe970vwov9e3pufryqqo1jnluqzax
Malinche
0
634
8926
4606
2026-01-30T13:24:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q230314]]
8926
wikitext
text/x-wiki
'''La Malinche'''
'''Ne Malinche'''
Yaja itukey Malinalli Tenépatl wan Mallintzin wan Doña Marina. kaj tiktukey [[:en:La_Malinche|Malinche]].
Yaja witz katka ka Coatzacoalcos tik Veracruz, se takutun ipal Mexico.
Mallintzin nesik ka tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti wan mikik ka tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti ume pual majtakti (1500-1550).<ref>Sir Hugh Thomas, en su libro ''Conquest'' afirma que la fecha probable de su muerte es 1551, deduciéndolo por cartas que descubrió en España, que se refieren a ella como aún viva en 1550.
</ref>
[[Taanalis:MOM D093 Donna Marina (La Malinche).jpg|thumb|'''Mallintzin''']]
'''Ne itunal ichtaka'''
Mallintzin iteku tatuktiani katka. Mallintzin taketza katka Nahuatl.
Nemanha, keman ne iteku mikik, ne teteku kinamaka katka Mallintzin namej tekitini wan te kitashtawket yaja.
Kunij, ne inhijikniwan kimakat katka Mallintzin ken takulis [[:es:Hernán_Cortés|Hernan Cortés]] tik ne se tunal majtakti ume, pal ne metzi yey, tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti majtakti chiknawi (12-03-1519).
'''Ne itekiw'''
[[Taanalis:Malinche Tlaxcala.jpg|thumb|Mallintzin iwan Hernán Cortés]]
Mallintzin mumachtia katka se tajtaketzalis Maya wan tajtaketzalis Castilla chujchupika. Nemanha, yaja tajtaketzani katka ne tajtakezalis Nahuatl, Maya wan Castilla. Kia né, Yaja kipalewia katka ne Españachanejket pal kikwit Tenochtitlan se tunal majtakti yey, pal ne metzi chikwey tik ne shiwit se shikipil (13-08-1521) keman [[:es:Conquista_de_México|Moctezuma II]] tatuktiani katka .
Yaja kipia katka se ikunew itukey Martin Cortés (ne iteku Hernan Cortés) tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual ume (1522) Wan yaja nemik iwan Cortés nusan tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual nawi (1524) tik ne Las Hibueras (Honduras) pal kitemua Cristobal de Olid.
<references />
<references />.
Mallintzin nemik pal munamiktia iwan Juan de Jaramillo<ref>www.com infobae.com 2023 11 04
Quién fué Juan Jaramillo el único esposo de La Malinche</ref> , wan yaja kipia katka se ikunew itukey María de Jaramillo.
'''Ken mikik?'''
Ne tuijiniwan nusan inat Mallintzin mikik ika kipia “viruela”.
Nemanha, tejemet tesu tikmati ipanpa Mallintzin. Yaja tesu te yejka katka, yaja se tajtaketzani katka.
'''Ipanpa Uni'''
'''Ijilpika'''
https://en.wikipedia.org/wiki/La_Malinche
https://es.wikipedia.org/wiki/Hern%C3%A1n_Cort%C3%A9s
https://es.wikipedia.org/wiki/Conquista_de_M%C3%A9xico
6tkkm31hsisthid7jwdb0zymv2k03t0
Mami Wata
0
635
8927
4614
2026-01-30T13:24:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1888234]]
8927
wikitext
text/x-wiki
== Mami wata ==
Ne '''siwatiut'''<sub>1</sub> ka Africachanej wan ne mujmuchi culturas.
[[Taanalis:Ilustración mami wata Beatriz Arana.jpg|frame|center|Ilustración representando a la Mami Wata. Ilustración de Beatriz Arana]]
Mami wata Tik ne casoj katka '''ne wey tajtal'''<sub>2</sub> ka Africa del Oestej, centroj, sur wan ne diasporaj Africachanej Tik ne te italyu ka Caribe wan sejse ijitalyu ka Americaj del Norte wan sur.
Yaka ne tiut sieste tik ne muchi at wey puyek at. Yaka Sujsul galanchin, yaaa kipia ne tzukuluchu, tzunpusulnaj,tzunmuruchuj. Yaka kipia ne nutzunkal itachichka til wan takat kipia ne Irish tumak ne til ne tzitzinaka Sujsul.
== Ken Itachichka? ==
Yaka kipia ne ijkwajwach tejtesupuknaj, galanchin wan yanwik.
Inupal tekia, yaja tesajsay. Yaja Talia ne muchi ikijkuskay, ne imajmakustan Sujsul tzitzinaka ken ne Iiish, kachka ne Metzi.
Yaja kisa ka at, wan taketza galanchin wan iijtalua ne tajtakamet ka tekitit ka wey puyek at (ken ne siguanaba!)
Kemanian mami wata tawika ipan ne tumak kuat wan yaka (mami wata muchiwa ken se siwat iwan ne itzinweyaka michin: se '''siwamichin'''<sub>3</sub>
== IPANPA INI ==
<sub>1</sub> Diosa, deidad femenina.
<sub>2</sub> Continentes (grandes pedazos de tierra)
<sub>3</sub> Sirena, mujer con cola de pez.
== IJILPIK ==
* Sabine Jell-Bahlsen, « EZE MMIRI DI EGWU, The Water Monarch is Awesome : Reconsidering the Mammy Water Myths », Annals of the New York Academy of Sciences, New York, no 810 « Queens, Queen Mothers, Priestesses and Power: Case Studies in African Gender », juin 1997, p. 103-134
*Zogbé, M. (2007a). Origins of the Vodoun Religion in America : The Reclamation of a Suppressed Heritage. Lulu.com.
*Zogbé, M. (2007b). Mami Wata : Africa’s Ancient God/dess Unveiled Vol. I. Lulu.com.
gkdij2pado1jrh8ihn7owtm3ypkh1k8
Mangu
0
636
9515
8928
2026-03-13T03:57:24Z
Garysqo2
357
Correción gramatical y mejora de redaccción.
9515
wikitext
text/x-wiki
Ne itakil '''mangu'''j (itukey mango tik castilla). Ne ikuyu wejkapan. <ref name=":0">Bally, Ian S. E. (abril de 2006). Permanent Agriculture Resources (PAR), ed. «Mangifera indica (mango)» (.pdf) (en inglés).</ref>
[[Taanalis:Mango - single.jpg|thumb|Ne manguj]]
== Ipanpa ne itachishka ne mangu ==
Ne itakil itachishka shushuknaj, chiltik wan tultik. Ne itachialis tumawak wan yawalnaj. Yaja kipia se iewayu alawak. Ne inakayu, yaja shukuk keman selek wan tzupelek keman chikawtuk wan uksituk. <ref name=":0" /><ref>Castillo Urquiza, Gloria Patricia (2022). ''Descripción botánica, taxonomía y clasificación''. pp. 49-58</ref>
== Ipanpa Uni ==
[[Takutun:Itajtakil]]
1ca9t9hf0yv46prebu100lngo26gp7h
Manlio Argueta
0
637
8929
4625
2026-01-30T13:24:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5944494]]
8929
wikitext
text/x-wiki
'''Manlio Argueta'''
== '''Ipanpa Manlio Argueta''' ==
[[Taanalis:Manlio Argueta.jpg|thumb|Manlio Argueta]]
Katka yaja se tamawawasuani kuskatanchanej.
Manlio Argueta nesik tik ne techan San Miguel Se tunal se pual nawi pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul.
Yaja pejki ka mumachia katka wey tamachtiluya Kuskatan<ref>Universidad Nacional de El Salvador</ref> ka Facultaj Jurisprudencias wan Ciencias Sociales.
Yaja tawawasuj inwan ujukseuk tajtawawasuanimet ken: Irma Lanzas (1933-2020), Ítalo López Vallecillos (1932-1986) , Roque Dalton (1935-1975), Waldo Chávez Velasco (1933-2005), Orlando Fresedo (1932-1965), Mercedes Durand (1932-1998), Ricardo Bogrand (1930-2012), Mauricio de la Selva [[Claribel Alegría]], [[Álvaro Menen Desleal]](1931-2000) inwan ujukseuk.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
* Canto a Huistalucxitl (1957)
* Un Hombre Por La Patria (1968)
* En El Costado de La Luz (1969)
* De Aquí en Adelante (1970)
* El Valle de Las Hamacas (1970)
* Caperucita en la Zona Roja (1978)
* Las bellas Armas Reales (1979)
* Un Día en La Vida (1981)
* La Guerra Florida (1982)
* Cuscatlán donde Bate La Mar del Sur (1986)
== '''Ipanpa Uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Manlio_Argueta
https://www.elsalvadormipais.com/manlio-argueta
cz48motgk4by6p8abhyd1c2bfwseusw
Manuel Enrique Araujo Rodríguez
0
638
8930
4630
2026-01-30T13:24:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q887302]]
8930
wikitext
text/x-wiki
'''MANUEL ENRIQUE ARAUJO RODRÎGUEZ'''<gallery>
</gallery>
[[Taanalis:President Manuel Enrique Araujo.jpg|thumb|Tatuktiani Manuel Enrique Araujo]]
Ne tapajtiani wan tatuktiani Manuel Enrique Araujo Rodríguez nesik tik ne techan Jucuapa (Hacienda El Condadillo), tik Ucelutan takutun Ipal Kuskatan, se tunal majtakti ume, pal ne metzi majtakti, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual makwil (12/10/1865).
Yaja mikik tik ne techan Kuskatan, tik Kuskatan takutun ipal Kuskatan, se tunal chiknawi, pal ne metzi ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey (9/2/1913). keman yaja kipia katka ume pual chikume shiwit.
'''NE ITUNAL ICHTAKA'''
Ne itejtekuwan intukey katka Manuel Enrique Araujo wan Juana Rodríguez de Araujo.
Ne tapajtiani Araujo munamiktia katka iwan María Peralta Lagos, wan yejemet kipiatuyat se insiwapiltzin itukey Concha Araujo Peralta.
''Maria Peralta Lagos iteku itukey [[:es:José_María_Peralta_Lagos|José María Peralta]]'' Tatuktiani ka Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul nawi 1859.
[[:es:Manuel_Enrique_Araujo|Manuel Enrique Araujo]] ''mumachtia katka'' ka ne Tumak Tamachtiluyan tik Kuskatan<ref>Universidad Nacional de El Salvador</ref> wan ne tumak Tajtamamachtiluyan tik Europa pal muchiwa se Tapajtiani.
'''TAY KICHIWKI'''
Yaja se T[[:en:Manuel_Enrique_Araujo|atuktiani ka Kuskatan]] katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se ka ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey (1911-1913).
Ne tapajtiani Araujo , tekiti katka pal kaltapajtiani Rosales . Yaja kitzintia kichiwa katka ne tumak
kal pal ne tajtaketzanimet wan ne mijmijtutianimet <ref>Teatro Nacional</ref> tik Kuskatan . Yaja kichiwa katka nusan ne tajtajpianimet pal ne Kuskatan<ref>Guardia Nacional de El Salvador</ref> wan kichiwa katka yek dajdakta pal Kuskatan.
'''KEN MIKIK'''
Ne tapajtiani wan tatuktiani [https://diario.elmundo.sv/nacionales/manuel-enrique-araujo-el-unico-presidente-asesinado-en-la-historia-de-el-salvador-hace-107-anos Manuel Enrique Araujo kimiktijket] yaja tik ne tajkutechan Bolivar, tik ne Kuskatan.Yey tajtakamet iwan tajtakutunaya kimiktiat yaja katka.
Yaja kitapalchuat katka kan nemit ne shajshacut ne ``Ilustres`` ka Kuskatan.<ref>cementerio de Los Ilustres, San Salvador</ref>
'''IPANPA UNI'''
<references />
'''IJILPIKA'''
https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Mar%C3%ADa_Peralta_Lagos
https://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Enrique_Araujo
https://en.wikipedia.org/wiki/Manuel_Enrique_Araujo
https://diario.elmundo.sv/nacionales/manuel-enrique-araujo-el-unico-presidente-asesinado-en-la-historia-de-el-salvador-hace-107-anos
3dcvg9q2koo23x82alqr75cpx91w2b1
Manuel José Arce
0
639
8931
4634
2026-01-30T13:24:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1433911]]
8931
wikitext
text/x-wiki
== Manuel José Arce ==
[[Taanalis:Manuel José Arce y Fagoaga.jpg|thumb]]
Manuel José Arce y Fagoaga neski se tunal se pal ne metzti metzti setik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual chikume (1/1/1787) tik ne wey techan Kuskatan. Yaja mikik se tunal kashtul ume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual chikume (14/12/1847) .
Ya se wey tajpiani wan tatuktiani<ref>lit. el que manda, Presidente </ref> katka.
== Ne itekiw ==
* Tatuktiani pal wey techan kuskatan
* Achtu tatuktiani tik ne República Federal de Centroamérica
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka Antonia Fagoaga de Aguilar, yaja se kuskatanchanej katka. Wan ne iteku itukey katka Bernardo José de Arce, yaja se kuskatanchanej katka. Ne isiwaw katka María Felipa de Aranzamendi y Palomo, yaja se kuskatanchanej katka. Yaja kinpia majtakti se ipijpipil, ne ipijpipil itukey José Bernardo, Salvador, Jacinta, Juana, Isabel, Clara, José Maía, Bernardo, Teresa, Delfina wan Ana.
== Tay kichiwki ==
Manul José Arce wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani tik ne wey tamachtiluyan San Carlos Kwawtemalan<ref>[Https://usac.edu.gt/]</ref>
Yaja tekitki ken se Tatuktiani pal Federación Centroamericana tik ne wey techan Kwawtemalan intzajtzalan se shikipil chikwey tzunti se pual makwil(1825) wan se shikipil chikwey tzunti se pual chiknawi (1829)
== ken mikik ==
Yaja mikik chichiuk<ref>lit. pobre </ref> tik ne wey techan Kuskatan, kuskatan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan.
== Ipampa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Manuel_Jos%C3%A9_Arce#Background
https://en.wikipedia.org/wiki/Federal_Republic_of_Central_America
https://en.wikipedia.org/wiki/El_Salvador
3mql35tvf9z7i0c132bryx24r55br4g
Marcelino Galicia Fabián (Tata Chelino)
0
640
4641
4640
2026-01-29T23:29:44Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
4640
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Marcelino Galicia Fabian Tata Chelino.jpg|thumb|200px|left|Tata Chelino]]
'''Marcelino Galicia Fabián (Tata Chelino)''' se [[nawataketza]] ipal [[Takuwa]].
Nesik ne shiwit 1908 tik [[Takuwa]] ipal ne itakutun ne Kuskatan itukay Ahuachapán wan mikik ne kashtul tunal ipal ne Metzti Chikume tik 2012 kwak kipia tzunti nawi (104) shiwit. Ne ikunpawan tik ne itechan kitukaytiat katka - Chelino. Sejse inat ka anka yaja ne tipan takat ush siwat ne welituya sujsul yek ne itaketzalis Nawat ipal Takuwa; ini se dialectoj ipal ne wey taketzalis Nawat ipal Kuskatan. Yaja tekiti katka tik ne tal, yaja [[tatukani]]. Nusan yaja wey tamatini ne welituya kichiwa ne [[wewet]] wan [[kujkwilu]] pal ne welit kintzutzunat, ijkiuni ukse welit mijtutiat wan ne takwikalis ken ne [[tekwani]] wan ne [[masat]]. Sergio Sibrián kichijki se documental ipanpa Tata Chelino wan itukay El Tigre y El Venado tik Kastiaj. Tajtzin Sibrián kinhilwitij ne documental pal ne inchanejket ne techan Los Orantes, kan nesik Tata Chelino, ne 8 Febrero 2013. Kipiatuskiaya 105 shiwit uni tunal tajtzin Marcelino. Tikelnamikikan!
==Sejse ilpika tik ne Internet==
* [http:// https://escuelapopularcineytv.wordpress.com/2013/02/20/fotos-el-tigre-y-el-venado-documental-de-sergio-sibrian-participante-de-la-escuela-popular-de-cine-es-estrenado-en-el-salvador/ Ne documental itukay Ne Tekwani wan ne Matzat, kichijki Sergio Sibrián].
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
d8amylzgxus155mpy21y4xdhrr0y4iy
Marcella Althaus-Reid
0
641
8932
4644
2026-01-30T13:24:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q462384]]
8932
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Marcella Althaus-Reid
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Marcella Althaus-Reid.jpg|thumb]]
|-
! Nesik
| se tunal 11 pal ne metzti makwil tik ne shiwit 1952.
|-
!Mikik
|se tunal 20 pal ne metzti ume tik ne shiwit 2009.
|-
! Italyu
| Argentina
|-
! Itekiw
| Tamachtiani wan tiut mumachtiani.
|-
!Ishulejyu
|Gordon Reid.
|}
Marcella Althaus-Reid nesik tik ne techan Rosario, se takutun ipal Argentina, se tunal majtakti se pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1952) wan mikik se tunal se pual pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009).
Yaja se tamachtiani wan tiut mumachtiani.
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne inan itukey katka Ada Althaus wan ne iteku itukey katka Alberto Althaus. Marcella weyak tik Buenos Aires. Keman yaja chikitik, yaja wan ne inan chichiuk katka, yejemet tesu kipiaket inchan. Marcella weyak tik ne Catolica tiupan, melka yaja pejki yawi tik ne Metodista tiupan ika ne Catolica tiupan tesu ajkawa ne sijsiwatket ka mumachtia tik tamachtiluyan pal mumachtia ipanpa ne tiut<ref>Seminario. Escuela de teología. Lit. escuela para estudiar acerca de lo sagrado/Dios</ref> . Yaja yawi tik ne ''Instituto Superior Evangelico de Estudios Teologicos'' (ISEDET) tamachtiluyan, kan yaja mumachtij pal muchiwa tiut mumachtiani. Ini tamachtiluyan machtijtuya ipanpa ne tiut mumachtilis pal ne tamakishtilis<ref>Teología de la liberación. Lit. los estudios de lo sagrado/Dios para la libertad.</ref>. Nemanha Marcella kisak ne ISEDET tamachtiluyan, yaja mumachtij ukchupi tiut mumachtilis, yaja mumachtij ipanpa ne tiut mumachtilis pal ne tamakishtilis, pal ne sijsiwatket tamakistilis wan ne cuir tiut tamakistilis.<ref>Teología cuir/queer.</ref> Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi (1994), Marcella kiajshitilij ne imumachtilis tik St. Andrews wey tamachtiluyan tik Escocia. St. Andrews in Scotland.
Marcella munamiktij Gordon Reid. Yaja yawi tik Escocia kan yaja kipiak ne yankwik ichan. Tik Escocia, yaja pejtuya yawi tik ne Quaker tiupan.
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Marcella_Althaus-Reid
[https://lgbtqreligiousarchives.org/profiles/marcella-althaus-reid#:~:text=Biography,Severino%20Croatta. https://lgbtqreligiousarchives.org/profiles/marcella-althaus-reid#:~:text=Biography,Severino%20Croatta.]
https://www.churchtimes.co.uk/articles/2021/3-september/books-arts/book-reviews/queer-and-indecent-an-introduction-to-the-theology-of-marcella-althaus-reid-by-thia-cooper
https://qspirit.net/marcella-althaus-reid-queer-theology/
https://en.wikipedia.org/wiki/Marcella_Althaus-Reid
fn02fzgg0dyb4qbripbmp4yb1vggk8y
Maria Natalia Lafourcade Silva
0
642
9564
8933
2026-03-15T06:18:16Z
~2026-16404-85
361
9564
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Goyas 2023 - Sin identificar 029.jpg|thumb|Ne takwikani Natalia Lafourcade]]
== María Natalia Lafourcade Silva ==
María Natalia Lafourcade Silva kaj tiktukeytiat: '''''[[:es:Natalia_Lafourcade|Natalia Lafourcade]]'''''. Yaja nesik se tunal se pual chikwasen pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi katka (26/02/1984). Yaja nesik tik ne techan Meshiku katka. Natalia se sonchiwani, wan se tatuktiani, wan se takwikalismawawasuani<ref>Compositor musical</ref>, wan se yawaltakwikalischiwani<ref>Productor musical</ref> nusan. Keman katka yaja se siwapiltzin, Lafourcade mumachtia son iwan inan, kehna ne sojson [[:es:Gloria_Trevi|''Gloria Trevi'']] wan [[:es:Garibaldi_(banda)|''Garibaldi'']].
== Itekiw ==
Kimakaket se wey itakulis. [[:es:Premios_Grammy|''Premios Grammy'']] (tesu akaj weli kimanamiki ukchupi itajtakulis ken yaja), kashtul ume [[:es:Premios_Grammy_Latinos|''premios Grammy Latino'']] makwil tajtakulis [[:es:Los_Premios_MTV_Latinoamérica|''MTV Video Music Awards Latinoamérica'']]. Yaja itakwika iwan [[:es:Miguel_(cantante)|''Miguel'']] ne takwikalis «[[:es:Recuérdame_(canción_de_Coco)|''Recuérdame'']]», tik ne ulinkwikwil [[:es:Coco_(película)|''Coco'']] tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017).
Natalia kinchiwa majtakti se yajyawaltakwikalis<ref>Albumes de estudio (Discos)</ref> kaj intukey: chiknawi isel; [[:es:Natalia_Lafourcade_(álbum)|''Natalia Lafourcade'']] tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), ''[[:es:Hu_hu_hu|Hu hu hu]]'' tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009), [[:es:Mujer_divina|''Mujer divina'']] tik ne shiwit majtakti ume (2012), [[:es:Hasta_la_raíz|''Hasta la raíz'']] tik ne shiwit ume shikipil kashtul (2015), [[:es:Musas_(álbum)|''Musas'']] tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017), [[:es:Musas_(volumen_2)|''Musas II'']] tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2018), [[:es:Un_canto_por_México,_vol._1|''Un canto por México'']] tik ne shiwit ume shikipil se pual (2020), [[:es:Un_canto_por_México,_vol._2|''Un canto por México II'']] tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) wan [[:es:De_todas_las_flores|''De todas las flores'']] tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022); wan ume iwan tuijikniwan, ''Twist'' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998) wan [[:es:Casa_(álbum)|''Casa'']] tik ne shiwit ume shikipil makwil (2005) iwan La Forquetina.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Natalia_Lafourcade
https://es.wikipedia.org/wiki/Gloria_Trevi
https://es.wikipedia.org/wiki/Garibaldi_(banda)
https://es.wikipedia.org/wiki/Premios_Grammy
https://es.wikipedia.org/wiki/Premios_Grammy_Latinos
https://es.wikipedia.org/wiki/Los_Premios_MTV_Latinoam%C3%A9rica
https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_(cantante)
https://es.wikipedia.org/wiki/Recu%C3%A9rdame_(canci%C3%B3n_de_Coco)
https://es.wikipedia.org/wiki/Coco_(pel%C3%ADcula)
https://es.wikipedia.org/wiki/Natalia_Lafourcade_(%C3%A1lbum)
https://es.wikipedia.org/wiki/Hu_hu_hu
https://es.wikipedia.org/wiki/Mujer_divina
https://es.wikipedia.org/wiki/Hasta_la_ra%C3%ADz
https://es.wikipedia.org/wiki/Musas_(%C3%A1lbum)
https://es.wikipedia.org/wiki/Musas_(volumen_2)
https://es.wikipedia.org/wiki/Un_canto_por_M%C3%A9xico,_vol._1
https://es.wikipedia.org/wiki/Un_canto_por_M%C3%A9xico,_vol._2
https://es.wikipedia.org/wiki/De_todas_las_flores
https://es.wikipedia.org/wiki/Casa_(%C3%A1lbum)
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
2y77xe80z5hbjyxg0bbq08kq23ljnt1
Maria Tallchief
0
643
8934
4652
2026-01-30T13:24:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q264400]]
8934
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Maria Tallchief 1954.png|thumb|Maria Tallchief]]
Maria Tallchief kaj tiktukeytiaj Elizabeth Marie Tall Chief nemik ne mijtutiani<ref>Ballerina</ref> kaj nemik achtu prima ballerina wan ne ijikman americano<ref>Nativo Americano/Native American</ref> (Nacion de Osage) kipiatuya rango katka. Yaja nesik tik ne techan Fairfax, Oklahoma se metzti se, majtakti nawi, se shikipil chiknawi tzunti majtakti makwil (Enero 24, 1925). Yaja nemik ne yey pipil pal iteku itukey Alexander Joseph Tall Chief wan inan itukey Ruth Porter.
Inan kinekit nemi ne mijtutiani ika yaja chichiuk katka, Inan kipalewij Maria wan ipipi kaj itukey Marjorie pal mijtutia. Maria mumachtiat ne piano. Keman yaja nemik makwil shiwit yawi Ne Iyulu Sagrado Tamachtiluyan Catolica. Se shikipil chiknawi tzunti (1933) imiekawan ichan Los Angeles, California. Yaja mumachtiat miak mijtutia katka. Melka ne itukey yaja discriminada katka.
Yaja kipia sujsul tunal wan talul keman mijtutia. Yaja munamiktia George Balanchine ne metzti chikyey, kashtulsen, se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (Agosto 16, 1946). Yaja nemik se pual se shiwit wan George nemik ume pual ume. Itejtekuwan tesu igustuj. Neman yaja munamiktia ne takat itukey Elmourza Natirboff ika ume shiwit sel. Neman yaja munamiktia ne takat itukey Henry D. Paschen Jr. Yaja kipiat ne ipiliwan itukey Elise Maria Paschen wan ne itepal isiwakunew itukey Margaret Wright.
Metzti nawi, majtaktisen, ume shikipil majtaktiyey, yaja mikik pal ne kelunik iumiyu pitzajka<ref>Fractura de cadera/Broken Hip Injury</ref> (April 11, 2013).
== '''Yaja kipia miak honores namej:''' ==
Maria Tallchief Day (June 29, 1953)
"Flight of Spirit," a mural in the Oklahoma Capitol building.
Kennedy Center Honor (1996)
National Women’s Hall of Fame
“Woman of the Year”, Washington Press Club
Dance Magazine’s Annual Award List (1960)
American National Medal of Arts (1999)
Chicago History Museum's Making History Award for Distinction in the Performing Arts (2011)
"A Tribute to Ballet Great Maria Tallchief," Metropolitan Museum of Art (2006)
National Native American Hall of Fame Inductee (2018)
Honored on an American Women quarter
== '''Ajamachti:''' ==
Maria Tallchief: America's Prima Ballerina (1997)
Maria Tallchief (2007-2010)
== '''Ne Itunal Ichtaka''' ==
'''Iteku:''' Alexander Joseph Tall Chief
'''Inan:''' Ruth Porter
'''Imanuj:''' Gerald Tall Chief
'''Ipipi:''' Marjorie Tall Chief
'''Shulejyu''': Henry D. Paschen Jr. (1956-2004)
'''Ikman Ishulejyu:''' Elmourza Natirboff (1952-1954)
'''Ikman Ishulejyu:''' George Balanchine (1946-1952)
'''Ipilawan:''' Elise Paschen
'''Itepal isiwakunew:''' Margaret Wright
== '''Ne Itekiw: Tay Kichiwki?''' ==
Presentando Lily Mars: Musical de MGM wan Judy Garland
Gaite Parisienne
The Sugarplum Fairy: The Nutcracker (1954)
Ninjinkska’s Chopin Concerto
The Snow Maiden
La Beau Danube
Ninjinkska’s Ancient Russia
Song of Norway
Danses Concertantes
Le Bourgeois Gentilhomme
Coquette in Night Shadow
Le baiser de la fee
Apollo
The Firebird (1949)
Swan Lake
Eurydice and Orpheus
Prodigal Son
Jones Beach
Allegro Brillante
Pax de Dix
Symphony in C
Jardin Aux Lilas
Miss Julie
Lady From the Sea
Million Dollar Mermaid
Cinderella
Dancing for Mr. B (Documentary Film)
== Ipana Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Maria_Tallchief
https://artsandculture.google.com/story/maria-tallchief-national-women%E2%80%99s-history-museum/1AUReUpnNfw-KQ?hl=es
https://www.danzahoy.com/home/2013/04/la-bailarina-que-hizo-historia/
r1o9o0hbtmsujeta96s328vp0mor6qo
Mariama Bâ
0
644
8935
4655
2026-01-30T13:24:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q464389]]
8935
wikitext
text/x-wiki
= Mariama Bâ =
Mariama Bâ tawawasuani Senegalchanej katka.
[[Taanalis:Mariama Bâ vers 1958 Unesco Domaine public.jpg|thumb]]
ippepqu2jmb9jmq3ygkxjppdmmj6e19
Marianela (Ne amachti)
0
645
8936
4659
2026-01-30T13:24:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6762098]]
8936
wikitext
text/x-wiki
'''Marianela''' (1878) yaja se casoj Españachanej. Benito Pérez Galdós kimawawasuj Marianela.
[[Taanalis:1901-09-21, Blanco y Negro, Creaciones femeninas XIII. Marianela, Cecilio Pla (cropped).jpg|thumb|263x263px|Blanco y Negro, Creaciones femeninas XIII. Marianela, Cecilio Pla.]]
Ne casoj ipanpa [[:es:Pesimismo|pesimismoj]], [[:es:Irracionalismo|iracionalismoj]] wan [[:es:Ficción|ficción]]. Ne casoj nemi ka grupoj pal ne realismoj.
== Ipanpa Marianela. ==
[[:es:Marianela|Marianela]] se siwapipil wan nujnutzin katka. Yaja wey ichaku iwan Pablo Penáguilas katka. Pablo tesu tachia wan yaja tesu kikinaka pal Marianela. Marianela ishtatala, peroj yaja tesu galanchin.
Teodoro Golfín, se tapajtiani pal ne wey techan katka. Teodoro kiajsik ne minaj ika iikaw katka. Teodoro kinekik kipalewij Pablo.
Pablo ne ipijpipil ne imanuj iteku: Florentina. Florentina kiajsik ne minaj. Florentina sujsuk galanchin wan yejka katka. Marianela tesu igustuj Florentina. Pablo kilwia Marianela: "Naja niu-nechmunamiktia iwan taja wan anmejemet anyaw-sennemi wan anyaw-anpakit".
Neman, Teodoro kipajtij Pablo. Pablo sujsuk pakik. Neman Pablo kitasujtak Florentina. Achtu Pablo kimatki yaja Marianela, peroj neman Pablo kimatki ne tejkia. Pablo sennemik iwan Florentina.
Marianela iyuku chuka katka. Marianela kinekik mumiktia. Teodoro kipalewij Marianela. Pablo wan Florentina kitajpiat Marianela. Neman Marianela mikik.
== Ne iikniwan ka ne casoj. ==
* '''Marianela (Nela):''' se siwapipil wan nujnutzin. Yaja kitasujtak Pablo. Yaja ishtatala, peroj tesu galanchin.
* '''Pablo:''' yaja tesu tachia wan lenkech. Yaja pujpudiente. Pablo wey ichaku iwan Marianela. Pablo yejka yek iwan Marianela. Yaja kitzuntalia.
* '''Francisco Penáguilas:''' Pablo iteku. Franciso kitasujtak Pablo. Franciso kitzuntalia wan yejka yek.
* '''Florentina:''' Pablo ne ipijpipil ne imanuj iteku. Yaja sujsul galanchin wan yejka yey.
* '''Manuel Penáguilas:''' Florentina iteku.
* '''Teodoro Golfín (doctor Golfín):''' Tapajtiani pal ne wey techan. Teodoro kiajsik ne minaj. Yaja yejka yek. Yaja kipajtij Pablo. Yaja kipalewij Marianela.
* '''Familia Centeno:''' ne imiekawan kitajpij Marianela.
* '''Celipín Centeno:''' Ana ikunew. Yaja yejka yek iwan Marianela.
* '''Tanasio Azul:''' Ana ikunew.
* '''Mariuca y Pepina:''' Ana ipilawan.
* '''Sinforoso:''' Celipín, Tanasio Azul, Mariuca wan Pepina inteku.
* '''Señora Ana (Señana):''' Celipín, Tanasio Azul, Mariuca wan Pepina innan. Yaja tesu yejka yek iwan Marianela.
* '''Carlos Golfín (ingeniero):''' Teodoro iikaw wan tajishkejketzani<ref>Ingeniero, planificador.</ref> pal ne minaj.
* '''Sofía:''' Carlos isiwaw. Yaja igustuj ne sonchiwalis wan inakas kalchanej. Yaja kinekik palewia ne iikniwan.
* '''Choto:''' se pelu tajpiani<ref>Perro lazarillo, perro guía.</ref> pal Pablo.
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Marianela
https://wikisummaries.org/marianela-d78/ (Síntesis de los capítulos)
https://es.wikisource.org/wiki/Marianela (Copia de Marianela)
== Ipanpa uni ==
<references />
5tmv2jf7yvrxsq273hpn86859t262lm
Maribel Arrieta
0
646
8937
4670
2026-01-30T13:24:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5998065]]
8937
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Miss El Salvador Maribel Arrieta Gálvez, 1955.jpg|thumb|Maribel Arrieta]]
'''[[:es:Maribel_Arrieta_Gálvez|María Isabel Arritea Galvez]]'''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Maribel_Arrieta_G%C3%A1lvez</ref> '''o [[:en:Maribel_Arrieta|Maribel Arrieta]]''' nesik se tunal se pual ume pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi.
Arrieta nesik tik ne wey techan Kuskatan ka tal Kuskatan.
Arrieta katka siwaawil, Miss Kuskatan, tailwiani, takwikwiluani, tatuktiani, wan “Miss Friendship” tik ne Miss Sental.
== MISS KUSKATAN ==
Arrieta katka [[:en:Miss_El_Salvador|Miss Kuskatan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Nuestra_Belleza_El_Salvador</ref> (o Siwapil Kuskatan) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul.
== MISS SENTAL ==
Melka Arrieta nakak ken ne ume tik ne [[:en:Miss_Universe_1955|Miss Sental]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Miss_Universe_1955</ref> (o Siwapil Sental), yaja kiski iwan ne takulis “Miss Friendship”.
Ne Miss Sental katka ka techan [[:en:Long_Beach,_California|Long Beach]], [[:en:California|California]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul.
Kipuluj ika yaja ajatatak achtu ka panuket inwan ne inkwajkwach pal maltiat.
== SE PUSHAWAK IKWEY ==
Arrieta katka kikwi pushawak ikwey ka ne ilwit Miss Sental. Ne ikwech susul galanchin ika kichiwtiwit iwan se kweyat katka. Ne ikwey ne tukwajkwach tik Kuskatan.
== NE MARILYN MONROE KUSKATANCHANEJ ==
Kitukeytijket “Ne [[:en:Marilyn_Monroe|Marilyn Monroe]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Marilyn_Monroe</ref> Kuskatanchanej” ika yaja sanse iwan ne tailwiani, Marilyn Monroe.
Arrieta katka kipia itzunkal itzunshilut wan susul iiish.
== WEYAK ULINKWIKWIL ==
Nemanha ne ilwit Miss Sental, Arrieta kiski tik se weyak ulinkwikwil itukey tik kastiyaj “[https://www.imdb.com/title/tt0271091/fullcredits?mode=desktop&ref_=m_ft_dsk Nos Veremos en el Cielo]<ref>https://www.imdb.com/title/tt0271091/fullcredits?mode=desktop&ref_=m_ft_dsk</ref>”, tik Nawat, “Tiawit Tikitat Ka Ikajku”.
Ne weyak ulinkwikwil kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se.
Katka yejemet kichiwat ne weyak ulinkwikwil ka [[:es:México|Mexico]].
== TATUKTIANI KUSKANTANCHANEJ ==
Arrieta katka tekiti pal tal Kuskatan.
== IPANPA ITUNAL ICHTAKA ==
Arrieta munamiktij iwan Jacques Thuret tik ne shiwit se shikipil chiknawi yey pual se. Ne imiekawan tajtatuktianimet katka. Keman yejemet munamiktijket, Arrieta muchiwki ken se tatuktiani nusan.
Katka Arrieta kipia iwan ishulejyu ume iujukichkunew, yejemet intukey Henry François wan Tanguy; se isiwakunew, itukey Ariane.
== NE ITUNAL TAKWIKWILUANI ==
Katka Arrieta takwikwiluani. Miak tuijikniwan kitat katka ne ikwijkwikil Arrieta.
== IIJIU YAJKI ==
Arrieta mikik se tunal se pual majtakti se pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi.
== IPANPA UNI ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
skb2e8ryl6aqjeo0dk81qsppbpsvmc4
Marie Curie
0
647
8938
4677
2026-01-30T13:24:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7186]]
8938
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Marie Curie c. 1920s.jpg|thumb|Marie Curie]]
Maria Salomea Sklodowska-Curie kaj tiktukeytiat: Marie Curie. Yaja nesik tik ne techan Warsaw, Poland. Se chikume pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume (1867)., wan mikik nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi (1934), wan yey pual chikwasen (66). Yaja mikik ika kipia se kukulis iesyu<ref>Anemia aplasica-un enfermedad de la sangre</ref>.
Yaja ne Tamatiani taitani<ref>Un scientifico de la fisica y quimica</ref> katka. Yaja ne achtu siwat tamachtiani ne wey tamachtiluyan ne Paris, se shikipil chiknawi tzunti chiwasen (1906) katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan itukey katka Bronislawa Boguska katka wan ne iteku katka Wladyslaw Sklodowski katka. Yejemet tajtamachtianimet katka.
=== Imajmanujwan ===
Zofia Sklodowska: se shikipil chikwey tzunti yey pual ume (1862)
Jozef Sklodowski: se shikipil chikwey tzunti yey pual yey (1863)
Bronislawa Dluska: se shikipil chikwey tzunti yey pual makwil (1865)
Helena Sklodowska: se shikipil chikwey tzunti yey pual chikwasen (1866)
=== Iikawan / ipipiwan ===
Irene Curie: se shikipil chikwey tzunti pual kashtul ume (1897)
Eve Curie: se shikipil chiknawi tzunti nawi (1904)
=== Ishulejyu ===
Pierre Curie: se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul nawi (1859)
[[Taanalis:Nobel Pierre et Marie Curie 1.jpg|thumb|Premio nobel pal quimica]]
== '''Ne Itekiw: Tay Kichiwki?''' ==
* "Polonium": se shikipil chikwwey tzunti nawi pual kashtul yey (1898)
* Munamiki Radium: se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul yey (1898)
* Se pual majtakti ume amat: se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul yey - se shikipil chiknawi tzunti ume (1898-1902)
* Doctorado ne wey tamachtiluyan ne Paris: se shikipil chiknawi tzunti yey (1903)
* Premio nobel pal fisica: se shikipil chiknawi tzunti yey (1903)
* Premio nobel pal quimica: se shikipil chiknawi tzunti majtaki sen (1911)
* Ichiwa achtu takwikwilchiwalis pal nuweyka<ref>maquina de rayos x / maquina de radiografia</ref>: se shikipil chiknawi tzunti majtaktinawi (1914)
== '''Ipanpa Ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Marie_Curie
https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1903/marie-curie/biographical/
[https://www.conicyt.cl/mujeres-en-ciencia-y-tecnologia/mujeres-destacadas/premios-nobel/marie-curie/#:~:text=Fue%20una%20f%C3%ADsica%2C%20matem%C3%A1tica%20y,en%20la%20Universidad%20de%20Par%C3%ADs. https://www.conicyt.cl/mujeres-en-ciencia-y-tecnologia/mujeres-destacadas/premios-nobel/marie-curie/#:~:text=Fue%20una%20f%C3%ADsica%2C%20matem%C3%A1tica%20y,en%20la%20Universidad%20de%20Par%C3%ADs.]
rvwn6ba8qmm4omnx4iycto51ry50t5n
Marina Abramovic
0
648
8939
4687
2026-01-30T13:24:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q47496]]
8939
wikitext
text/x-wiki
== Marina Abramovic ==
Marina Abramovic nesik se tunal ume pual majtakti pal ne metzti majtakti se tik ne
shiwit '''se shikipil chiknawi Tzunti ume pual chikwasen'''<sub>1</sub> tik ne techan Belgrade, tik ne italyu Serbiaj.
[[Taanalis:Ilustración Marina Abramovic por B Arana.jpg|frame|center|Ilustración de la artista Marina Abramovic durante su performance "The artist is present". Por Beatriz Arana ]]
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja se wey siwat ka '''kwikwilua iwan iweyka wan ne ituna'''<sub>2</sub>l katka.
Kishmati pal ne movimientoj Conceptual ka Arte contemporáneo.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Academia de Bellas Artes Tik ne techan Belgrade (1970)
Academia de bellas Artes Tik ne techan Zagreb (hasta 1972)
== Yaja kichiwki miak ikwijkwikil: ==
*Série des Rhythm (1973–1974)
*Œuvres avec Ulay (1976–1988)
*Balkan Baroque (1997)
*The Artist is Present (2010)
== Kimakaket miak tajtakulis ken: ==
*Takulis Princesa de Asturias de las Artes
Condecoración Austriaca de las Ciencias y las Artes (2008)
* Oso de Berlín (2012)
*'''Takulis'''<sub>3</sub> Sonning (2023)
(listado de reconocimientos que le dieron)
== Ne ichtaka itunal ==
Marina tesu Maka Ne ijitukey ne imiekawan.
Ne ishulejyu itukey katka Ulay. Yaja se
Alemánchanej katka.
Yaja tesu kipia Ne ipilawan wan pijpipil
== IPANPA INI ==
<sub>1</sub> año: 1946
<sub>2</sub> crear con su cuerpo y alma: proposición para hacer una performance o "arte con acciones"
<sub>3</sub> Premio, reconocimiento, certificado
== IJILPIKA ==
*Abramovic, M. (2006). Balkan Epic. Abramović, M., Biesenbach, K. P., Biesenbach, K., & York, M. O. M. A. (2010). Marina Abramović : The Artist is Present.
*The Museum of Modern Art. Isidora Smiljkovic. (2012, 2 novembre).
*Marina & Ulay @ MoMA (The Artist is Present) [Vidéo]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=xlf68X2qEpM
j4he0aemo8ydp7jgusro29c0y5juadm
Marina Manzanares
0
649
4691
4690
2026-01-29T23:29:48Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
4690
wikitext
text/x-wiki
== Marina Manzanares ==
kaj tiktukeytiat Mariposa. Yaja nesik ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikpil chiknawi tzunti ne ume pual kashtul ume tik San Miguel. Rosa Marina wan Lotze muichtakanamiktijket, Yejemet nemit tik Inglaterra an.
Yaja se wey tatuktiani kuskatanchianej katka wan inan wan iteku tinemiket Palestinachianej pal Belén.
== itekiw ==
Mariposa iijiu pal ne tepustajtaketzalis Farabundo Marti kan yultaketza uni tesu yejka yek katka. Yaja inak "niu-nimueltilinia keman nikneki nimusuma" Mariposa kiwawasua tajtakwikalis, yaja ne tawawasuani wan kenhayuk ne takwikani wan kitakwikalia Kuskatan
== Itunal ichtaka ==
Ne tamiktiani kinmiktijket inan wan iteku tik Suchitoto tik ichan.
== Ipanpa ini ==
== Ijilpika ==
https://www.wikidata.org/wiki/Q6763865
https://www.elsalvadorperspectives.com/2007/07/two-sets-of-killings-one-year-later.html
f63qousxp2ymztr4p8kgv9q9i1tlqsk
Mario López Vega
0
650
4694
4693
2026-01-29T23:29:48Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4693
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mario López Vega.png|thumb|359x359px|Mario López Vega kan kichiwit dajdatka galanchinchichin. ]]
Mario López Vega yaja se takwilluani Kuskatanchanej wan kichiwa ne tet ken ne dajdajka galanchinchichin. Yaja nesik se tunal majtakti se pal ne metzti ume tik ne shikipil chiknawi tzunti nawi se pual majktakti (1990) tik ne techan Panchimalku. Yaja pewa ken takwikwiluani katka wan nemanha yaja kichiwa ne tejtet tik ne tamachtiluyan dajdatka galanchinchichin ipanpa Kuskatan. Yaja mumachtia katka iwan ne kalchiwani Rubén Martínez. Yaja kichiwa ne tejtet wan mumachtia ken kichiwa ne taijtik tatatuk wan pepeyuka. Ne tajtakamet wan ne sjsiwatket kishmati ne itekiw Mario ipanpa pal kilwitia la identidad wa Kuskatan. Ka ume shikipil majtakti (2010) yaja kimaket se takulis Primer Lugar de Escultura ka Festival Internacional de la Escultura del Grupo TEA pal ne dajdatka ka yaja kichiwa. Tik shikipil majtakti ume (2012) ne tajtakamet wan ne sjsiwatket kishmatit itekiw Mario kenMejor Artista del Año. Tik shikipil majtakti kashtul (2015) yaja mumachtia tik ne tamachtiluyan dajdatka galanchinchichin Moscuchanej tik ne techan Rusia.
ra0b6gw8inounkcdl6xlyd60qf2jx92
Mario Raúl López
0
651
4698
4697
2026-01-29T23:29:48Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
4697
wikitext
text/x-wiki
Mario Raúl López se kuskatanchanej kaj tiktukeytiat Raulito, Joey wan Mariana Trench nesik siwayulu se tunal makwil pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil tik ne techan italyu Kuskatan.
Yaja se tamachtiani pal tajtaketzalis ejkuni katka tik italyu Estados Unidos. Yaja kipalewia se tapalewani wan se tachiwani iwan ikaw Samuel E. López pal ne yawal Latinoj HOLA ka Tkoronto pal ichajchakuwan yulusiwat wan yulutekat kintajtaketzat castillaj tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti.
Kan Mario kipiki majtakti nawi shiwit, yaja yajki pal Estados Unidos kan nemik sejse shiwit wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul makwil López musenputzua tik imiekawan tik Montréal.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume Mario yajki nemi wan imiekawan ka Tkoronto kan yaja mikik se tunal chikwey pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume pal ne tatuktiani ka S&P Data, Generations Research tik ichan kojtan, Stephanie Bernett. Mario López atukik ka Woodbridge, Ontario.
= '''itekiw''' =
Yaja mutekitilia tik ne tiupan Bautista Emmanuel ka San Jacinto wan Achtu tiupan Bautista ka wey Kuskatan ne techan Kuskatan
Ne tatuktiani wan tamachtiani ka wey Tamachtiluyan Teológica de El Salvador ka. yey ne ujti ka Los Planes de Renderos. Yaja taishkejketzani katka. Yaja se tapalewiani tik ne kalpuli ne wey Kuskatan. Yaja se tachiwani pal ka ichan pal ne nujnujnutzintzin pijpipil katka.
Ne tanajnawatiani tikitik iwan Monseñor Romero tik shijshiwit pal tasumalis ka se shikipil chiknawi tzunti nawi pual wan yajika chuluik iwan ichan. Tajtzin Raúl Pacheco nemit ka ne techan México, Tiohtià:ke (Montréal), wan Tkoronto tik Canada.
Pachequito mikik tik ne kashtul nawi pal ne metzti yey ne shiwit ume shikipil majtakti nawi tik Tiohtià:ke u ne apan kipia ume ujti u Montréal, Canada.
= '''itunal ichtaka''' =
Ne inan itukey katka Segunda López. Yaka nawat nonualco katka wan ne iteku itukey katka Camilo Pacheco. Yaja se Kuskatanchanej katka. Ne isiwaw itukey katka Noemí Esther López Solis. Yaja se kuskatanchanej. Yaja kipia yey ipíltzin katka. Ne ipijpipil intukey Mario Raúl, Samuel Ernesto wan Moisés Elí katka. Raúl mumachtij tik ne tamachtiluyan ENCO ka wey Kuskatan. Yaja tekitki iwan sijsiwatket chichiuk wan kinukichkunew puliwiket. Yaja munamiktij iwan Noemí tik Kuskatan.
Yaja mikik ne tunal ne kashtul nawi pal ne metzti yey ne shiwit ume shikipil majtakti nawi tik Tiohtià:ke u ne apan kipia ume ujti u Montréal, Canada.
= '''Ipanpa ini''' =
= Ijilpika =
<nowiki>https://xtramagazine.com/culture/toronto-latino-group-hola-turns-20-7424</nowiki>
[[Taanalis:Mario López tik Tkoronto.jpg|alt=A su memoria|thumb|Mario López nusan kishmatki ken Mariana Trench]]
Ijilpika☂
gll3xp6hxotzfmk4es83lc7ewzk29py
Mario Vargas Llosa
0
652
8940
4704
2026-01-30T13:24:42Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q39803]]
8940
wikitext
text/x-wiki
'''Mario Vargas Llosa'''
[[Taanalis:18. Internationales Management-Gespräch 1988-Schriftsteller und Politiker Mario Vargas Llosa am Symposium-HSGH 022-000745-02.jpg|thumb|Mario Vargas Llosa ]]
Mario Vargas Llosa[http://mario%20vargas%20llosa] nesik tik ne Arequipa[http://arequipa], Perú, tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se. Yaja muchiwa wey ika yaja tamawawasua miak ajajamacht ipanpa italyu [http://Perú Perú] katka.
Itzalan wejwey ajamachti nemit:
Los [[:es:Los_jefes_(cuento)|jefes]] - se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume
La ciudad y los [[:es:La_ciudad_y_los_perros|perros]] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey
La casa [[:es:La_casa_verde|verde]] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen
Los [[:es:Los_cachorros_(relato)|cachorros]] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume
Conversación en la [[:es:Conversación_en_La_Catedral|catedral]] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi
Pantaleón y las [[:es:Pantaleón_y_las_visitadoras|visitadores]] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey
La tía Julia y el [[:es:La_tía_Julia_y_el_escribidor|escribidor]] - se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume
Lituma en Los [[:es:Lituma_en_los_Andes|Andes]] - se shikipil chiknawi tzunti nawi upal majtakti yey
La fiesta del [[:es:La_fiesta_del_Chivo_(novela)|chivo]] - ume shikipil
Tiempos [[:es:Tiempos_recios|recios]] - ume shikipil kashtul nawi
Le dedico mi [[:es:Le_dedico_mi_silencio|silencio]] - ume shikipil se pual yey
Tik ne ume shikipil majtakti, Mario Vargas Llosa kimanamiki katka takulis ika yaja kiwawasua La Ciudad y los [[:es:La_ciudad_y_los_perros|perros]].
l795qhgx9rf663gjsrvkegemd3rn6m2
Marito Rivera
0
653
8941
4717
2026-01-30T13:24:44Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5999406]]
8941
wikitext
text/x-wiki
== MARIO ANTONIO RIVERA MOLINA ==
MARIO ANTONIO RIVERAA MOLINA kaj tiktukeytiat MARITO RIVERA
MARIOT RIVERA nesik se tunal majtakti pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual nawi (10/03/1964) tik ne techan San Miguel, San Miguel takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan
Yaja ne achtu piltzin
[[Taanalis:Marito Rivera en 2014.jpg|thumb|Marito Rivera]]
Yaja se Takwikalismawawasuani<ref>compositor</ref>,pianotzutzunani<ref>pianista</ref>, takwikani<ref>cantante</ref>, yaja tekiti ipanpane tupal [4]katka.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:<ref>listado de canciones</ref>
=== 1- Mentiras ===
2- '''Sabrosa cumbia'''
3- M'''alevola'''
'''4- .Contigo aprendi'''
'''5- Mar y cielo'''
'''6- Cumbia bandelera'''
'''7-Triangulo de amor'''
'''8- No volvere a caer'''
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka '''Beatriiz Molina''' (madre) yaja se Kuskatanchanej katka.
wan ne iteku itukey katka '''Mario Rivera''' (padre). Yaja se Kuskatanchanej katka.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Marito_Rivera
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2047154402000652&id=132208156828629&set=a.628611747188265
hpexo442mgkwn3gpp4vlpd8a15x6jgv
Mark Dacascos
0
654
8942
4720
2026-01-30T13:24:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q314200]]
8942
wikitext
text/x-wiki
= Mark Dacascos =
[[Taanalis:Mark Dacascos (cropped).jpg|thumb]]
Mark Dacascos tapajtiani Estadounidensechanej.
kw8tqxjky99ib5nctjxbk7bc5lk9cko
Mark Hamill
0
655
8943
4727
2026-01-30T13:24:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q210447]]
8943
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mark Hamill (2017).jpg|thumb|Mark Hamill tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (2017).]]
'''Mark Richard Hamill''' kaj tiktukeytiat '''Mark Hamill'''.
Mark Hamill nesik se tunal se paul makwil pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti ume pual majtakti se (1951) tik ne techan Oakland, California takutun ipal italyu Estados Unidos. Yaja se wey tapakiltani.
== '''Ne itekiw:''' ==
Yaja tekitki ken se tapakiltani tik Hollywood. Yaja pewa nemi se tapakiltani tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual majtakti (1977) tik ne italyu Estados Unidos.
Yaja kichiwki miak tajtakwikalis:
'''Yaja kichiwki miak tajtakwikalis:'''
* Star Wars
* The Empire Strikes Back
* Return of the Jedi
* The Force Awakens
* The Last Jedi
* The Rise of Skywalker
* The Mandalorian
* The Book of Boba Fett
* Batman: The Animated Series
* Batman: Arkham Asylum
* Arkham City
* Arkham Knight
* Avatar: The Last Airbender
* Regular Show
* Child’s Play
* Corvette Summer
* The Big Red One
* Kingsman: The Secret Service
* The Fall of the House of Usher
== '''''Yaja kimakaket miak tajtakulis ken:''''' ==
* Saturn Awards
* Disney Legends
* Hollywood Walk of Fame
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey Virginia Suzanne Johnson, yaja se Estadosunidoschanej. Wan ne iteku itukey katka William Thomas Hamill, yaja se Estadosunidoschanej. Ne isiwaw itukey Marilou York, yaja se Estadosunidoschanej. Yaja kipia yey ipijpipil. Ne ipijpipil intukey Nathan Elias, Griffin Tobias, wan Chelsea Elizabeth.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Nile C. Kinnick High School. Wan mumachtij pal muchiwki se tapakiltani tik ne wey tamachtiluyan Los Angeles City College, wan kiski tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual chiknawi (1969).
Yaja munamiktij iwan Marilou York tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual kashtul yey (1978).
== '''Ijilpika:''' ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Hamill
https://www.imdb.com/name/nm0000434/
https://www.starwars.com/news/mark-hamill-to-receive-star-on-hollywood-walk-of-fame
gfbhscykhmp6m7bu6afji00yfqj9dcv
Mark Twain
0
656
8944
4732
2026-01-30T13:24:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7245]]
8944
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mark Twain by AF Bradley.jpg|thumb|Mark Twain tik 1907]]
Samuel Langhome Clemens, kaj tiktukeytiat “Mark Twain,” se tawawasuani tapakiltiani katka. Yaja Estadosunidoschanej. William Faulkner kinutzki Twain “ne iteku pal estadosunidoschanej amatachialis.” Twain wey ajamachti “The Adventures of Tom Sawyer” wan ne ume takutun “Adventures of Huckleberry Finn” katka. Ne ume takutun tikishmatket ken “the Great American Novel” (ne Wey Estadosunidos Amachti).
== Ne Itunal Ichtaka ==
Samuel Langhorne Clemens nesik se tunal se pual majtakti pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual kashtul (1835) tik ne techan Florida, se takutun ipal Missouri. Yaja se chikwasen pal chikume ipilawan. Inan itukey katka Jane wan iteku itukey katka John Marshall Clemens. Jane witz Kentucky wan John witz Virginia katka.
Yaja weyak maya inwan se imanuj, se iikaw, wan se ieltiw. Intukey katka Orion (1825-1904), Margaret (1830–1839), wan Henry (1838–1858). Pleasant Hannibal mikik keman kipia kashtul tunal tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual chikwey (1828), Margaret mikik keman kipia chiknawi tunal tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual kashtul nawi (1839), wan Benjamin mikik keman kipia majtakti shiwit tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual ume (1842).
Keman Twain kipia nawi shiwit katka, imiekawan yawit ka Hannibal, Missouri tik ne Mississippi River. Iteku mikik ika tesu weli ijiumiki tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual chikwey (1847) keman Twain kipia majtakti se shiwit. Keman Twain kipia majtakti ume shiwit, pewa tekiti ken "tipografo" katka. Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti se (1851), yaja yawi tekiti iwan imanuj Orion tik ne Hannibal Journal. Keman Twain kipia kashtul yey shiwit, yawi tekiti tik Nueva York, Philadelphia, St. Louis, wan Cincinnati.
Twain munamiktij iwan Olivia Langdon tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual majtakti (1870) tik Elmira, New York. Yejemet inchan nemi tik ne techan Buffalo, New York. Kipia se ipíltzin melka mikik tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual majtakti ume (1872) keman kipia kashtul nawi metzti katka. Kipia yey isijsiwapíltzin katka. Intukey katka Susy, Clara, wan Jean.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual yey (1873), Twain wan ne imiekawan yawit ka Hartford, Connecticut. Twain iwawasua miak iamachti tik kashtul ume tik Hartford.
Olivia mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi (1904). Ne imiekawan kitalpachuat katka kan nemit ne shajshaput ne Woodlawn Cemetery tik Elmira, New York.
== Tay Kichiwa ==
[[Taanalis:Tom Sawyer 1876 frontispiece.jpg|thumb|''The Adventures of Tom Sawyer'' pal Mark Twain]]
Twain achtu wey tekiti “The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County” kiski tik se tunal kashtul yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual makwil (1865).
Twain ume wey tekiti “The Adventures of Tom Sawyer.” Ne casoj ipal amachti wan ne casoj ipal itunal keman Twain ichan nemik tik ne techan Hannibal chupi sajsansen katka. Tom Sawyer wan Twain keman piltzín chupi sajsansen nusan katka. Ikujkumpa intukey John Briggs wan Will Bowen nemik tik ne casoj nusan. Tik Ini amachti, tikishmatit Huckleberry Finn, ne ichaku ipal Tom Sawyer.
Nemanha Twain kiwawasuj “Adventures of Huckleberry Finn.” Miak mujmumachtianimet amatachijket ini amachti tik tamachtiluyan tik Estadosunidos. Sejse inaket ka ini amachti ne achtu wey amachti ipal Estadosunidos.
== Ken Mikik ==
Twain nesik majtakti nawi tunal ka iipan Halley sitalkuat ejkuk tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual kashtul (1835). Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chiknawi (1909) Twain inak:
“Naja niwtiz iwan Halley sitalkuat tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se paul kashtul (1835) katka. Nuyulu yaw-chuka su tesu niyawi iwan Halley sitalkuat.”
Twain mikik ika tamik iijiu tik se tunal se pual se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti (1910) tik Stormield, Connecticut. Se metzti nemanha Halley sitalkuat panultij unisan ne Taltikpak.
Yaja kitalpachua katka nemi ne shajshaput ne Woodlawn Cemetery tik Elmira, New York.
== Ijilpika ==
Mark Twain: https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Twain
Coplin, Keith (1970). "John and Sam Clemens: A Father's Influence". ''Mark Twain Journal''. '''15''' (1): 1–6. ISSN 0025-3499. JSTOR 41640872. [https://web.archive.org/web/20240605172508/https://www.jstor.org/stable/41640872 Archivado] del original en June 5, 2024. Consultado June 4, 2024.
"[https://www.pbs.org/kenburns/the-west/ Samuel Clemens]". PBS:The West. [https://web.archive.org/web/20070911181827/http://www.pbs.org/weta/thewest/people/a_c/clemens.htm Archivado] del original en September 11, 2007. Consultado August 25, 2007.
tjr29cka34eeegbmkt2g6p07de1qmdr
Marsha P. Johnson
0
657
8945
4740
2026-01-30T13:24:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6773400]]
8945
wikitext
text/x-wiki
= '''Marsha P. Johnson''' =
[[:es:Marsha_P._Johnson|Marsha P. Johnson]] kaj tiktukeytiat ne innan inpal ne tuijikniwan LGBT. Marsha P Johson nesik se tunal se pual nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945). Ne ichan nemi tik ne techan Elizabeth, Nueva Jersey tik ne Ejestadoj Senputzujtuk.
[[Taanalis:Marsha P. Johnson 1970s (cropped).jpg|left|thumb|Marsha P. Johnson se wey siwayulu inpal ne tuijikniwan LGBT katka. Yaja kitalij se ikwach itachishka tiltik, se ikuskat itachishka istak wan ne shujshuchit tik ne itzunkal. ]]
Yaja siwayulu<ref>Mujer Trans</ref> wan tapalewiani<ref>Activista</ref> katka.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne inan itukey katka Alberta Claiborne. Yaja tekiti tik ne kal katka. Ne iteku itukey Malcolm Michaels Sr. katka. Yaja tekitini tik ne [[:es:General_Motors|General Motors]] katka. Johnson kipia nawi iikawan wan ume imajmanujwan katka. Kwak chikitik Johnson igustuj kitalij ikwey. Ne itejtekuwan tesu kineki Johnson ika yaja piltzinsiwat katka. Yaja nemi pal kiajkawa ne ichan kwak yaja kipia kashtul shiwit katka. Johnson nujnuntzin wan munamakani<ref>Trabajador/a sexual</ref> katka.
== '''Tay kichiwki?''' ==
Tik se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi (1969) Johnson tapalewiani tik ne [[:es:Disturbios_de_Stonewall|Stonewall Riot]]<ref>Revuelta o Disturbio de Stonewall</ref> kan yaja kikumima ne achtu taltatatuk katka. Yaja wan ukse tuijikniwan LGBT kitajtani tatuktialis wan tamakishtilis<ref>derecho</ref> katka.
Yajuni ne shiwit Marsha P. Johnson wan ichaku [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Sylvia_Rivera#cite_note-6 Sylvia Rivera] kichiwat ne sentekitit wan ne kal [[:es:Street_Transvestite_Action_Revolutionaries|S.T.A.R]]<ref>Travestis Callejeras de Acción Revolucionaria</ref> katka. Yejemet kinmakat taiwan, kwachti wan ne inchan pal ukse tuijikniwan LGBT nujnujnuntzintzin wan chijchichiuk tik ne wey techan Nueva York.
== '''Ken mikik?''' ==
Johnson mikik se tunal chikwasen pal ne metzi chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992). Ne imiekawan LGBT kikumimat ne neshti ipal Johnson tik ne apan Hudson.
Tik ini ne tunal tawel kiajsit ne iweyka muaketza tik ne apan Hudson katka. Kimiktijket Marsha P. Johnson wan teuk welit kitemuat ne tamiktiani.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
"El Legado de Marsha P. Johnson": https://www.wellpower.org/blog/el-legado-de-marsha-p-johnson/
"Marsha P Johnson: Activista y Made de la Comunidad LGBTQ": https://colombiadiversa.org/eng/blogs/marsha-p-johnson-activista-y-madre-de-la-comunidad-lgbtiq/
"Marsha P. Johnson Activista Pionera Lucha LGBT": https://www.milenio.com/cultura/marsha-johnson-activista-pionera-lucha-lgbt
"Marsha P. Johnson (1945-1992)": https://mujeresbacanas.com/marsha-p-johnson-1945-1992/
"¿Quién es Marsha P. Johnson, la activista trans que lo empezó todo?": https://www.cosmopolitan.com/es/consejos-planes/familia-amigos/a38255512/marsha-p-johnson-transexual-muerte/
"Historia. Black trans lives matter: ¿quién fue Marsha P. Johnson?": https://www.laizquierdadiario.cr/Black-trans-lives-matter-quien-fue-Marsha-P-Johnson
Marsha P. Johnson (1945-1992), Articulo del Museo Nacional de History de las Mujeres, EEUU (National Women's History Museum, USA): https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/marsha-p-johnson
isefekarsgnu1rlyaa0ai6uhbgh5y39
Martin Luther King Jr.
0
658
8946
4745
2026-01-30T13:24:54Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q8027]]
8946
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Martin Luther King, Jr..jpg|thumb|[[Taanalis:Flag of the State of Georgia.svg|thumb|109x109px|Panti ne Georgia, Estatos Unidos]]Martin Luther King Jr. se se tatuktania, tapalewiani, wan tamatiani katka]]
= Martin Luther King Jr. =
[[:en:Martin_Luther_King_Jr.|Martin Luther King Jr]]<ref>Martin Luther King Jr.</ref>[[:en:Martin_Luther_King_Jr.|.]] nesik ne se tunal kashtul pal ne metzti se, tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi ne ichan nemi tik ne techan [[:en:Atlanta|Atlanta, Georgia, Estados Unidos]] <ref>Atlanta, Georgia, Estados Unidos</ref>katka. Yaja kipia se iikaw wan se ieltiw katka. Ne isiwaw yaja itukey Coretta wan itzuntukey Scott, yaja kinpuni katka ume iukichkunew wan ume isijsiwakunew. Martin Luther King Jr. wan yaja se tatuktania, tapalewiani, wan tamatiani katka. Yaja muchiwki wey Ika yaja kilwij ipanpa ne "[[:en:I_Have_a_Dream|I Have a Dream]]<ref>I Have a Dream Discurso</ref>, Naja Nikpia se tatemikilis“ tik [[:en:Washington,_D.C.|Washington D.C.]]<ref>Washington D.C., Estados Unidos</ref> tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey. Yaja tajtaketzatuya ipanpa igualdad racial wan justiciaj ne ume tzunti ume pual majtakti shikipil tuijikniwan ne musenputzuat pal kikakit katka. Kitzkiat katka se pual majtakti ujti Ika yaja tajtaketza wan tesu musuma katka yawi Ika yaja kimati ka muchi ne tuijikniwan tisajsanse katka. Tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi yaja kitakulijket ne takulis [[:en:Nobel_Prize|Nobel]] <ref>Premio Nobel de la Paz</ref>pal ne nejnachnemilis pal Ika yaja musuma pal muchi tejemet yawit tisajsanse. Yaja se tatuktiani pal ne [[:en:Civil_rights_movement|Movimiento por los Derechos Civiles]]<ref>Movimiento por los Derechos Civiles</ref>. Ne yaja kimiktia tik [[:en:Memphis,_Tennessee|Memphis, Tennessee, Estados Unidos]] <ref>Memphis, Tennessee, Estados Unidos</ref>tik ne nawi pal ne metzti nawi, tik ne Shiwit se shikipil tzunti yey pual chikwey. Kenhayuk musuma wan Kimachtia ken tiwelit timusumat pal ne derechos humanos tupal.
[[Taanalis:Martin Luther King Jr National Historic Site (36233249121).jpg|center|thumb|484x484px|Martin Luther King Jr. tik Washington D.C., Estados Unidos]]
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Read Martin Luther King Jr.'s 'I Have a Dream' speech in its entirety:https://www.npr.org/2010/01/18/122701268/i-have-a-dream-speech-in-its-entirety
* 10 Things You May Not Know About Martin Luther King Jr.: https://www.history.com/news/10-things-you-may-not-know-about-martin-luther-king-jr
* AFRICAN STUDIES CENTER - UNIVERSITY OF PENNSYLVANIA "Letter from a Birmingham Jail [King, Jr.]": https://www.africa.upenn.edu/Articles_Gen/Letter_Birmingham.html
8wo5mekg94rilwyk09mr32lqtzn0my7
Mary Shelley
0
659
8947
4754
2026-01-30T13:24:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q47152]]
8947
wikitext
text/x-wiki
== Mary Shelley ==
Mary Wollstonecraft Godwin kaj tiktukeytiat Mary Shelley.
Mary Shelley nesik se tunal se pual majtakti pal ne metzti chiwey tik ne
shiwit se shikipil chikume Tzunti nawi pual kashtul ume tik ne techan Londres, tik ne italyu Reino Unido.
Yaja se wey '''tawawasani'''<sub>1</sub> katka Pal movimientoj romanticismoj britanicoj.
[[Taanalis:Msbyba2025true.png|center|Mary Shelley - illustration de Bea Arana|thumb|321x321px]]
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey katka Mary Wollstonecraft, yaja mike keman Mary Shelley nesik. Inan se britanicachsnej '''yuktaketziani'''<sub>2</sub>, tamatilistasujtiani(filósofa), tawawasuani nusan wan feministaj katka
wan ne iteku itukey katka William Godwin nusan tawawasuani wan tajtaniliani. Yaja se Britanicochanej katka.
Ne ishulejyu itukey katka Percy Bysshe Shelley Yaja se
Britanicochanej katka.
Yaja kipiase iukichkuney itukey Percy Florence Shelley.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
*Frankenstein (1818) miak ikniwan igustuj!
*Novelas históricas Valperga (1823)
*Perkin Warbeck (1830)
*El último hombre (1826)
*Lodore (1835)
*Falkner (1837).
[[Taanalis:Frankenstein ilustraciónbArana.jpg|center|Ilustración de uno de los personajes de la obra más conocida de la escritora: Frankestein (1918)|thumb|347x347px]]
Yaja mikik se tunal achtu pal ne metzti ume tik ne shiwit '''se shikipil chikwey Tzunti yey pual majtakti se'''<sub>3</sub>, ipanpa ne kukulis tishti ka itzuntishyu. (Tumor cerebro)
tik ne techan Londres, tik
ne italyu Gran Bretañaj.
== Ipanpa ini ==
<sub>1.</sub> Tawawasani: escritora.
<sub>2.</sub> Yultaketziani: Se dice de unx Filósofx, también se dice "tamatilistasujtiani".
<sub>3.</sub> se shikipil chikwey Tzunti yey pual majtakti se: ano: 1871.
== Ijilpika==
* Buss, H. M., Macdonald, D. L., & McWhir, A. (2006).
* Mary Wollstonecraft and Mary Shelley : Writing Lives. Wilfrid Laurier Univ. Press. Seymour, M. (2018).
* Mary Shelley. Shelley, M. W. (1995). The Journals of Mary Shelley, 1814-1844.
71k1xyp44d0qzakgwull46neb4lk85j
Mary Somerville
0
660
4756
4755
2026-01-29T23:29:52Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4755
wikitext
text/x-wiki
Mary Fairfax kaj tiktukeytiat Mary Somerville nesik tik ne techan Jedburgh se takutun ipal Escocia, ne tunal se pual chikwey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual (1780).
[[Taanalis:Thomas Phillips - Mary Fairfax, Mrs William Somerville, 1780 - 1872. Writer on science - Google Art Project.jpg|thumb]]
Yaja se tamawawasuani wan ne tatemuani pal tamachtilis (cientifica).
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne inan itukey katka Margaret Charters, ne iteku itukey katka William George Fairfax. Ne inan kipiak nawi ipilawan. Mary Fairfax wan ne imanuj yek inchaku. Ne imiekawan tesu kipiatuya miak tumin, ne itekiti iteku tesu kimakak miak tumin, yajika ne inan kitukak itakil wan yaja kipiak siwaturuj pal kishtij leche.
2yuk8yfviw4j55k5p2lptuv4m0brb69
Maryam Mirzakhani
0
661
8948
4759
2026-01-30T13:24:58Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1771279]]
8948
wikitext
text/x-wiki
= Maryam Mirzakhani =
[[Taanalis:Maryam Mirzakhani in Seoul 2014.jpg|thumb]]
Maryam Mirzakhani Iránchanej.
97gzf1qfuc7f39zsa9u7rgs87xlhlbb
María Cristina Gómez
0
662
8949
4767
2026-01-30T13:25:00Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6781952]]
8949
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:María cristina gómez, Human rights leader in el salvador.jpg|thumb|Cristy ]]
'''María Cristina Gómez''' kaj tiktukeytiat Cristy nesik se tunal makwil pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume tik ne techan Santiago de María, Ucelutan, takutun ipal ne italyu Kuskatan.
Yaja se wey tamachtiani wan yultajtaketzani katka.
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
Yaja mutekitilia tik ne tiupan Bautista:
Ne tawawasuani tik ABES
Ne tatuktiani. Yaja taishkejketzani katka. Yaja se tapalewiani tik ABES.
Ne tapalewiani tik arquediócesis tik wey Kuskatan
tamachtiani tik tamachtiluyan Bautista wan ne tatuktiani tik tamachtiluyan Bautista Emmanuel wan tamachtiani tik tamachtiluyan Parroquial San Marcos wan John F. Kennedy tik ne techan Santa Lucía, Ilopango. Yaja tiketi tesu niktashtawia katka tik CONAMUS wan ANDES-21 de junio (se pual se metzti chikwasen.) Yaja inekij ne pijpipil tik wey kuskatan. Ne tatuktiani wan tamiktiani tik 1989 miktiaj tamachtiani Maria Cristina iwan ne itapalewis ne tajpiani tik Santa Lucía nemi ka ishpan ne mujmumachtiani pal chikume siwit kasta
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey katka Victoria González yaja se kuskatanchanej katka wan ne iteku itukey katka Juan Gómez. Yaja se Kuskatanchanej nusan katka. Ne ikman−ishulejyu itukey katka Salvador Amaya Colorado. Yaja se kuskatanchanej katka.Yaja kipia se ipilawan/ipijpipil katka. Ne ipilawan intukey Nancy Cristina, Salvador Eduardo, Nelson Vladimir wan Ely Norberto katka. Cristy mumachtij tik ne tamachtiluyan Bautista tik Santa Ana. Yaja tekitki iwan sijsiwatket chichiuk. Yaja munamiktij iwan Salvador Amaya Colorado tik Kuskatan.
Yaja mikik se tunal 05 pal ne metzti abril tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi 1989, ipanpa kimiktijket keman tasuntuya tik ne techan Santa Lucía, Kuskatan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan
'''Ijilpika''':https://en.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_Cristina_G%C3%B3mez
https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/06/nws210041992en.pdf<nowiki/>https://dbpedia.org/page/Mar%C3%ADa_Cristina_G%C3%B3mez
7nwsuwaij5gdm5bkijxgm9daokpgojc
María Dominga Herrera
0
663
4776
4775
2026-01-29T23:29:53Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
4775
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Dominga_Herrera|MARÍA DOMINGA HERRERA]]
[[Taanalis:Dominga Herrera Ilobasco.jpg|thumb|MARÍA DOMINGA HERRERA]]
== ipanpa Dominga Herrera ==
Yaja nesik se tunal nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se tik ne techan Shuluwaktuk<ref>Ilobasco</ref> takutun ipal tutalyu [[:es:Departamento_de_Cabañas|Cabañas]] wan yaja mikik tik ne techan Ku<ref>El Salvador</ref>skatan se tunal majtakti se pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume
Yaja se takwikwiluani Kuskatanchanej katka
Yaja kichiwa dakta iwan sukit Chikitikchin sukit minaya tzinmimil<ref>miniaturas de barro</ref>
Ishulejyu: Juan Abrego katka
Isiwakunew: Marina Herrera
Tekitki ichiwa chikitkchin ikwikwil sukit
== '''Wey Itekiw''' ==
[[Taanalis:Tortillera, Obra de Dominga Herrera.jpg|thumb|ARTESANIA SUKIT]]
[https://web.archive.org/web/20250318235100/https://www.turismo.com.sv/turismo/museo-arte-popular.php Museo de Arte Popular] tik ne techan Kuskatan takutun ipal tutalyu Kuskatan tik ne shiwit ume shikipil tzunti se
Nemik iwan ne cooperativa de ceramista tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se, keman yaja kipiatuya yey pual majtakti shiwit
Kukuyani tik ne kaltapajtani [[:es:Hospital_Nacional_Rosales|Rosales]] ka Kuskatan wan mikik se tunal majtakti se pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume
¨Tesu nikelmaniki keman naja nipejki ne chikitkchin ikwikwil sukit… naja nikwi chupichin sukit wan se awil pal sukit wan ichiwa se tapechchin… peroj muchi sujsul chikitikchin¨
[[Taanalis:Mujer llenando cántaros de agua, obra de Dominga Herrera.jpg|thumb|ARTESANIA SUKIT]]
== ipanpa uni ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Departamento de Cabañas, El Salvador https://es.wikipedia.org/wiki/Departamento_de_Cabañas
Arte en miniatura desde Ilobasco - [https://www.laprensagrafica.com/farandula/Arte-en-miniatura-desde-Ilobasco-20130428-0087.html La Prensa Gráfica] https://www.laprensagrafica.com/farandula/Arte-en-miniatura-desde-Ilobasco-20130428-0087.html
Museo de Arte Popular https://web.archive.org/web/20250318235100/https://www.turismo.com.sv/turismo/museo-arte-popular.php
ingresada en el Hospital Rosales antes de morir https://es.wikipedia.org/wiki/Hospital_Nacional_Rosales
f9zfyld2t18on96iteycvz8lewv4mdd
María García Herrera
0
664
4781
4780
2026-01-29T23:29:54Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
4780
wikitext
text/x-wiki
María García Herrera de Jovel nesik ne [[Villa Delgado]] (anhan [[:es:Delgado_(El_Salvador)#:~:text=en%20Wikidata%5D-,Ciudad%20Delgado,-es%20un%20municipio|Ciudad Delgado]]) techan iwan se kalpuli ka Kuskatan ne tunal se pual metzti chikwey pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual. Ne itejtekuwan Jorge Luis García wan Josefa del Rosario Herrera.
Yaja mumachtij tik ne Escuela Normal de Maestras España. Yaja tamik ne tamachtiluyan kachka ne tamachtiani tik ne shiwit se shikipil nawi pual kashtul se. Yaja pejki ka mumachia katka [[wey tamachtiluya Kuskatan]] ka Facultaj Jurisprudencias wan Ciencias Sociales
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yaja munamiktij wan ne tamachtiani, tapalewiani wan tapajtiani José Efraín Jovel. Yejemet kipiaket katka nawi inpijpipil: José Roberto, Gloria de María, Efraín Ernesto wan Jorge Luis
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi yaja muchuwki ne achtu siwat tapalewiani ka Kuskatan. Yaja kinhilwitij ne itesis kachka tapalewiani wan notaria kan Corte Suprema de Justicia. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil yaja kichiwa katka ujti kachka tapalewiani kan tekitki.
Ishulejyu tekitki wan wey Tajpiani [[:es:Salvador_Castaneda_Castro#:~:text=Salvador%20Angel%20Castaneda%20Castro|Salvador Castaneda Castro]], ka Ikutu tamactilis.Tik ne tunal majtakti nawi tik ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikyey ne piltzin Tajpiani kishtia katka ne ejestadoj ka wey Tajpiani Salvador Castaneda Castro. María García Herrera de Jovel wan imiekawan kisket katka ne tal pal [[:es:Honduras_(desambiguación)|Honduras.]]Tik ne shiwit se shikipil ume pual majtakti ume yejemet mukwepket ka Kuskatan ne tenestuk nemaha Ishulejyu mikik tik ne tulaylu Kuskatan yaja kiweyaltia katka isel ipilawan.
Uni shiwit yaja tekitki kachka wey tapalewiani tik ne ume ka achtu Instancia ka criminal ka [[:es:Sonsonate#:~:text=en%20Wikidata%5D-,Sonsonate,-es%20una%20ciudad|Sentzunha]]<nowiki/>t. Nemaha yaja kitukaytia katka kachka tik ne achtu wey tapalewiani tik ne achtu instancia ka criminal ka [[:es:Cojutepeque#:~:text=en%20Wikidata%5D-,Cojutepeque,-es%20la%20ciudad|Coshlitepec]] nusan ne tunal ne tapajtiani estadunidense Minnie Miller ajsik ka ne tulaylu Kuskatan .Yaja tamachtiani ka State collage ka empore. Minnie kiputzua katka wan sijsiwatket. Tik ne tunal se pual yey tik ne metzti majtakti ume yaja kichiwa katka ne achtu muputzujet katka ne Asociación de Mujeres Universitarias Salvadoreñas (AMUS) Ne achtu tatuktiani María García Herrera de Jovel.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume ne AMUS kiputzua katka ka Internacional Federation of University Women (IFUW), Virginia Gilders Leeve Internacional Fund (VIGF) wan Federación Centroamericana de Mujeres Universitarias (FECAMU).
Tik ne ukse Shiwit María García Herrera de Jovel kitekiti katka ka [[:es:Procuraduría_General_de_la_República_(El_Salvador)#:~:text=Procuradur%C3%ADa%20General%20de%20la%20Rep%C3%BAblica%20de%20El%20Salvador|Procuraduría General de la Republica (PGR)]] wan [[:es:Fiscalía_General_de_la_República_(El_Salvador)#:~:text=Fiscal%C3%ADa%20General%20de%20la%20Rep%C3%BAblica%20de%20El%20Salvador|Fiscalía General de la Republica (FGR)).]]
Mara García Herrera de Jovel mikik tik ne tunal ume tik ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume .Yaja kipia katka yey pual ume shiwit keman yaja mikik.
[[Taanalis:Maria Garcia de Jovel.jpg|center|thumb|'''María García Herrera de Jovel ne achtu tapalewiani Kuskatan''']]
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
3ub8kzonhvshhqmyp44gegsrvvl9760
María García Herrera ne achtu tapalewiani Kuskatan
0
665
4783
4782
2026-01-29T23:29:54Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4782
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[María García Herrera]]
sxydy976xe72fxkyg1fytn06v1f9ecp
María Isabel Rodríguez
0
666
8950
4788
2026-01-30T13:25:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6003945]]
8950
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:María Isabel Rodríguez.jpg|thumb|Doctora María Isabel Rodríguez]]
[[:es:María_Isabel_Rodríguez|María Isabel Rodríguez]] nesik se tunal makwil pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual ume<ref>1922</ref> tik ne techan [[:es:El_Salvador|Kuskatan]]
Yaja se wey tapajtiani<ref>Doctor</ref> katka
Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani tik ne wey tamachtiluyan [https://www.ues.edu.sv/ Universidad de El Salvador] wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi<ref>1949</ref>.
=== Ne itekiw: tay kichiwki? ===
Yaja kichiwki miak ajamachti:
* Producción relacionada con Investigación Biomédica Básica y Clínica en el Área Cardiovascular.
* Desarrollo de Recursos Humanos en Salud
* Publicaciones relacionadas en Educación Médica, Formación, Diseño Curricular e Investigación de Personal de Salud.
* Salud Pública y Medicina Social.
* Salud Internacional.
* Recursos Humanos y Reforma del Sector.
* Universidad y Salud de la Población.
=== Kimakaket miak tajtakulis ken: ===
* Profesor Honorario de la Facultad de Ciencias Médicas de la [https://uasd.edu.do/ Universidad Autónoma de Santo Domingo].
* Profesor Honorario de la [https://cayetano.edu.pe/ Universidad Peruana Cayetano Heredia] Lima, Perú.
* Profesor Invitado del Instituto Superior de Ciencias Médicas de La Habana. [https://serviciosacademicos.fundacion.uh.cu/ Universidad de La Habana].
* Profesor Honorario de la [https://pucmm.edu.do/ Pontificia Universidad Católica Madre y Maestra Santiago de los Caballeros], República Dominicana.
* Orden del Mérito Francisco Hernández por relevantes contribuciones al Desarrollo de la Educación Médica en las Américas.
* Presidenta Honoraria de la Asociación de Médicos Veterinarios 17/8/2000.
* Certificado de Reconocimiento de la Asociación Latinoamérica de Facultades y Escuelas de Medicina.
* Honor al Mérito. Diploma del Consejo Superior Universitario de la [https://www.ues.edu.sv/ Universidad de El Salvador].
* Honor al Liderazgo en la Salud Internacional de las Américas. [https://www.who.int/ Worl Health Organization]. Collaborating Cents, Texas.
* Hija Meritísima de la Ciudad de San Salvador, Concejo Municipal de la Ciudad de San Salvador.
* Hija Meritísima de la [[:es:El_Salvador|República de El Salvador]] Asamblea Legislativa. 22/3/2002.
* Ilustre de la Salud Pública de El Salvador. [https://www.paho.org/es Organización Panamericana de la Salud]. IPS/OMS/2002.
* Mujer valiosa para El Salvador en el Milenio. Categoría Mujer perseverante en la Excelencia Académica Docente y Pionera de la Mujer en el campo profesional. Comisión Interamericana de Mujeres. [https://www.oas.org/es/ OEA], S.S. 13/12/99
* Presidenta Honoraria de la Asociación de Médicos Veterinarios 17/8/2000.
* Hija Meritísima de la Facultad de Medicina de la [https://www.ues.edu.sv/ Universidad de El Salvador] 8/3/2000.
* Reconocimiento de la Universidad de Panamá y la Facultad de Enfermería por sus aportes al desarrollo de la Educación Superior a nivel centroamericano. 3/10/2001.
* Diploma de Honor como Socia Distinguida de AMUS, Asociación de Mujeres Universitarias. 30 de mayo de 2002
* Mujer de Las Américas, otorgado por la Asociación Americana de Mujeres de El Salvador. 22 de marzo de 2002
* Medalla al Mérito Cívico 2002. Asociación de Magistrados y Jueces de El Salvador. 20 de diciembre de 2002
* Premio al Mérito en Salud Pública. [https://www.insp.mx/ Escuela Nacional de Salud Pública e Instituto Nacional de Salud Pública]. México, 2002.
* [[:es:Legión_de_Honor|Legión de Honor]] en el grado de Oficial, concedido por el Gobierno de Francia. Septiembre de 2003.
* Reconocimiento de la Asociación de Mujeres por la Dignidad y la Vida, por su "valentía y dignidad en defensa del derecho a la salud", septiembre de 2003.
* Premio “Trabajador por la Paz” otorgado por la Asociación para la Resolución de Conflictos y la Cooperación (ARCO), febrero de 2004.
* Socia Honoraria del Colegio de Humanistas de El Salvador, octubre de 2004.
* Desde abril de 2004 miembro del consejo Educativo de la UDUAL.
* Título doctorado honoris causa por la Universidad de Guadalajara, 26 de mayo de 2005.
* Reconocimiento del Movimiento Feminista de El Salvador, dado el 21 de marzo de 2006
* Mujer del año 2006, nombrada por la Alcaldía Municipal de San Salvador.
* doctorado honoris causa en Salud Pública, UCA 2006
* Condecoración del Águila Azteca, México 2006.
* Médica del año, nombrada por Laboratorios López, 2006
* Condecoración de la Orden al Mérito Docente y Cultural “Gabriela Mistral”, en el grado de Comendador, Chile 2007.
* Doctorado honoris causa, Universidad Nacional de Córdoba, 2007.
* Doctora honoris causa, Tri-Centenaria Pontificia, Nacional y Autónoma Universidad de San Carlos de Guatemala, 2008.
* Doctora honoris causa, Universidad Peruana Cayetano Heredia, 2008.
* Doctorado honoris causa, [https://www.ues.edu.sv/ Universidad de El Salvador], 2009.
* Heroína de la Salud Pública de las Américas, [https://www.paho.org/es Organización Panamericana de la Salud]/Organización Mundial de la Salud (OPS/OMS) en Washington D. C. el 28 de septiembre de 2015.
* “Orden al Mérito 5 de Noviembre de 1811, Próceres de la Independencia Patria”, Parlamento salvadoreño.
=== Ipanpa Ini ===
<references />
=== Ijilpika ===
https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_Isabel_Rodr%C3%ADguez
https://es.wikipedia.org/wiki/El_Salvador
https://www.ues.edu.sv/
https://uasd.edu.do/
https://cayetano.edu.pe/
https://serviciosacademicos.fundacion.uh.cu/
https://pucmm.edu.do/
https://www.who.int/
https://www.paho.org/es
https://www.oas.org/es/
https://www.insp.mx/
https://es.wikipedia.org/wiki/Legi%C3%B3n_de_Honor
qfdzrgwerqpyc4ab789xh8mtg4k9mss
María José Aguilar Carrillo
0
667
4792
4791
2026-01-29T23:29:54Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
4791
wikitext
text/x-wiki
== '''María José Aguilar Carrillo kaj tiktukeytiat Majo Aguilar.''' ==
María José Aguilar Carrillo nesik se tunal chikume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi shiwit (1994) tik ne techan Meshiku, Meshiku takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku. Yaja se wey takwikalismawawasuani.
== '''Ne itekiw: ¿tay kichiwki?'''' ==
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis
Ume shikipil chiknawi shiwit (2009) - Ume shikipil kashtul shiwit 2015) pewa ne son.
Ume shikipil chiknawi shiwit (2009), Flor Silvestre, María José iwan Flor Susana ni jishwiyuwan yaw-takwikat ne tepustachialis itukey Don Francisco ka in takwikalia itukey “ka ne kupajsultsin”, “Ishanka kia” Don Francisco, yaja se wey ichaku imiekawan itzuntukey Aguilar, yaja iipan iteku sonchiwani. Ume shikipil kashtul shiwit (2015), yaja pejki ne son, ikaw iteku ipijpipil itukey Leonardo iwan Angela Aguilar.
Ume shikipil kashtul se shiwit (2016)- Ume shikipil kashtul yey shiwit (2018), selka ne son takwikalis
Ume shikipil kashtul se shiwit (2016), pewa katka takwika, kitejkultia ne son tik You tube, «nuyulu kielnamiki», ne yey tunal chikume metzti- katka kichiwa ne son iwan ninoya «nuyulu sujsul kineki», se pual chikume ne tunal, ne metzti majtakti.
Ume shikipil kashtul ume shiwit (2017), kichiwa katka itekiw itukey extended play, Tributo, itekiw takwikal sujsul Galanchin ninoya itukey «ka ikajku chiltik» wan «kielkawa katka Cruz» ne ume itekiw takwikal sujsul galanchin nitajtatanoy itukey «kemanian ne tasujtalis» wan «Naja nikelnamiki nuyulu chuka»; nitekiw ume takwikal sujsul Galanchin itukey («iejejtapal» wan «sujsul niktemua»).
Ume shikipil kashtul nawi shiwit (2019) Ume shikipil se pual se shiwit (2021)
Ume shikipil kashtul nawi shiwit (2019), Aguilar pewa tekiti iwan se wey kaltakwikani itukey Universal Music Group wan ne itekiw yey takwikalis sujsul galanchin itukey «Yewasan», ne sepual makwil tunal, ne chikume metzti. ne itekiw nawi takwikal sujsul galanchin nitukey, «naja nikneki nimijtutia», ne se pual kashtul nawi tunal, ne chikwey metzti kichiwa katka nitekiw ume itukey extended play, Naja, kipia chikwasen tajtakwikalis «Yewasan» wan «naja nikneki nimijtutia».
Ne majtakti tunal, chiknawi metzti, ume shikipil se pual shiwit (2020), nesi nitekiw takwikani iwan Bebeto iwan Vicente Fernández Jr. Itukey «Se taksutenpitzak».
Ne majtakti metzti, ume shikipil se pual shiwit (2020), nitekiw takwikalis ka en ulinkwikwil itukey «ka tajku kiyawaltulia», «ne ikajku Itachishka chiltik» wan «ne tasujtalis ishtikaya».
Se pual majtakti ne tunal, ume shikipil se pual se shiwit Aguilar uksenpa nitekiw takwikani nitukey «Tik tik tik» iwan Aarón y su Grupo Ilusión ne sonchiwani itukey Universal Music. Ne ulinkwikwil kichiwat Rafael González Vara, ne tatuktiani katka Penélope Kaufer ne kaltakwikani itukey Atila Films.
Ume shikipil se pual se (2021) Tesu uej nitukey rancheros, nuajkawilia, nuesyu.
Ka makwil metzti ume shikipil se pual se shiwit (2021), Aguilar pewa katka nitekiw takwikani Ranchero iwan Mariachi ka vallenato «tesu nichuka» ne takwikalismawawasuani itukey Wilfran Castillo italyu Colombia. Ne takwikalismawawasuani Chucho Rincón wan ipiltzin Fabián Rincón yejemet ansentekitit takwikani iwan Majo Aguilar, ne son nuajkawilia, nuesyu.
Aguilar ichiwa katka takwikalismawawasuani ni ume tekit ne son itukey «tesu nikneki» ne tawawasuani Bruno Danzza iwan Adrián Navarro con Bruno Danza y Adrián Navarro. Ne se yankwik ulinkwikwil muita katka ne tunal chikwey metzti niman yaja pashalua katka ka Nueva york, Estados Unidos kichiwatiki itekiw takwikani ne kaltekitakwuikalis itukey Vevo. Eyi son «Naja niktawelmatki», «Wan tekia nutunal», «tesu nu tasujtalis» wan «Nuchajchakuwan». «Tesu nichuka».
Ume shikipil se pual yey (2023)- Anhan: ne yulwaltik Itachishka kutultik: ne ume takwikalis kiishmati ne Grammy Latino
Ne se pual tunal, nawi metzti, ume shikipil se pual yey (2023) katka kimanamiki se yulwaltik Itachishka kutultik sujsul kinamaki ne son itukey «Tesu nichuka» nitekiw takwikalis itukey Lunario ini tekiw kichiwat itech ne ishachi kal: Auditorio Nacional ne iwan Universal Music México.
'''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:'''
Ume shikipil kashtul (2015): «niktemua» (yejemet Leonardo, Ángela Aguilar)
2016: «Naja nikelnamiki wan nuyulu chuka»
2016: «ne ikajku Itachishka chiltik»
2019: «Yewasan»
2019: «naja nikneki mijtutia»
2020: «chupi nukajkamakwa» (yejemet El Bebeto, Vicente Fernández, Jr.)
2021: «Tik tik tik» (yejemet Aarón y su Grupo Ilusión)
2021: «tesu nichuka»
2021: «Tesu nikneki»
2021: «Naja niktawelmatki»
2021: «Wan tekia nutunal»
2021: «Tesu nu tasujtalis»
2021: «Nuchajchakuwan»
2021: «lilish pal ne metzti majtakti ume, itukey Feel the Magic»
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
Yaja Kimakaket ume tajtakulis itukey Premios Grammy Latinos ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022), ume shikipil se pual yey (2023) itekiw takwikalis sujsul galanchin ne sonchiwani itukey Ranchera-Mariachi. Yejwa se takwikani ne ishachi kal itukey Universal Music Group.
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey katka Susana Carrillo yaja se Meshikuchanej katka.
wan ne iteku itukey katka Antonio Aguilar ipiltzin. Yaja se Meshikuchanej katka.
Ne ishulejyu itukey Gil Cerezo. Yaja se Meshikuchanej. Yaja kipia tesu ipijpipil.
Yaja tekitki ken se wey takwikani tik Meshiku intzajtzalan se shikipil chiknawi tzonti nawi pual majtakti nawi (1994) wan ume shikipil se pual makwil (2025) tik ne italyu Meshiku.
Yaja tesu munamiktij iwan Gil Cerezo.
'''Ijilpika:'''
https://es.wikipedia.org/wiki/Majo_Aguilar
https://laletrade.com/biografias/regional-mexicano/20497-majo-aguilar
▷ Biografía de Majo Aguilar ◁ Edad, estatura, pack, novio, hermana, padres - LaLetraDe | Biografías, Música y Letras
0raasmbu09wmud5ethu11n8u12uiywx
María Julia Hernández
0
668
8951
4799
2026-01-30T13:25:03Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6782044]]
8951
wikitext
text/x-wiki
María Julia [[:es:María_Julia_Hernández#:~:text=en%20Wikidata%5D-,Mar%C3%ADa%20Julia%20Hern%C3%A1ndez,-%2C%20(San%20Francisco|Hernández]] nesik tik ne San Francisco Goteras ne techan ombron [[:es:San_Francisco_Morazán|Morazán]], tik ne tunal ume pual majtakti tik ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul nawi. María Julia Hernández ne achtu tapalewiani pal yejyek tatuktialis pal tuijikniwan pal ne tiupan católica tik ne tasumalis pal [[:es:Guerra_Civil_de_El_Salvador|Kuskatan]].
Yaja kipalewia katka ne pal yejyek tatuktialis pal tuijikniwan pal ne Tajpiani wan estadoj. Yaja taketza katka pal tajtakamet yek, ne injusticia. Yaja pejki tekiti wan kalpalejtatuktiani pal Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume. Yaja kipalewia katka ne wey palej wan Santoj (anhan) [[:es:Óscar_Arnulfo_Romero|Oscar Arnulfo Romero Galdámez]] peroj ne tajtamiktianimet kinmiktijket ka Wey palej tik ne tunal se pual nawi tik ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual tik ne tiupan tik kaltapajtiani Divina Providencia.
Nemahna yaja kitekiti katka wan wey palej [[:es:Arturo_Rivera_y_Damas|Arturo Rivera y Damas]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey yaja kitukeytiat katka ne Tatuktiani pal Tutela Legal ka kalpalejtatuktiani ashta Yaja kitajtani katka justicia ipanpa ne mikilis ka wey palej Oscar Arnulfo Romero Galdámez, pajpales [[:es:Mártires_de_la_UCA|Jesuitas]], [[:es:Masacre_del_Mozote|masacre El Mozote]] wan ukseuk víctimas.
Tik ne shiwit ume shikipil nawi yaja kikwi katka ne doctorado Honoris Cause tik ne [[:es:Universidad_Centroamericana_"José_Simeón_Cañas"|wey tamachtiluyan Centroamericana José Simeón Cañas (UCA).]] Yaja mikik ika [[:es:Infarto_agudo_de_miocardio|muketzki iyulu]] tik ne Kuskatan tik ne tunal se pual majtakti tik ne metzti yey tik ne shiwit ume shikipil chikume.
[[Taanalis:Maria Julia Hernandez. fighter of justice and defense of human rights.jpg|center|thumb|'''María Julia Hernández ne achtu tapalewiani pal yejyek Tatuktiani pal tuijikniwan pal ne tiupan católica.''']]
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
nxzdtibt378epzxeplqz60intg3qyb2
María Julia Hernández ne achtu tapalewiani pal yejyek tatuktialis pal tuijikniwan pal ne tiupan católica.
0
669
4801
4800
2026-01-29T23:29:55Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4800
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[María Julia Hernández]]
1eykt2w3v3jjcrcei7mgi4v8kl2p5fp
María Nikoláyevna de Rusia
0
670
8952
4806
2026-01-30T13:25:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q155422]]
8952
wikitext
text/x-wiki
= María Nikoláyevna de Rusia =
[[Taanalis:Grand Duchess Maria nikolaevna.png|thumb|María Nikoláyevna tik ne shiwit 1914]]
'''María Nikoláyevna''' '''Romanova''' (1899-1918) se isiwapíltzin ne tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia.
== ''Itunal Ichtaka'' ==
Nesik tik ne techan San Petersburgo, Rusia, tik ne Palacio Peterhof. Inan Zarina Alejandra Fiódorovna (nesik ken Alix De Hesse-Darmstadt) wan Alemaniachanej katka wan iteku Tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia. María kinpiak ume ipipiwan, [[Olga Nikoláyevna de Rusia]] (1895-1918) wan [[Tatiana Nikoláyevna de Rusia|Tatiana Nikoláyevna]] (1897-1918) wan se iikaw, [[Anastasia Nikoláyevna de Rusia|Anastasia Nikoláyevna]] (1901-1918). María kipij se iikaw, Alexis Nikoláyevich de Rusia (1904-1918).
[[Taanalis:Maria Nikolaevna aboard the Imperial yacht Polar Star.jpg|thumb|María Nikoláyevna ne shiwit 1905]]
Iipan inoya ne Tatuktiani Reína Victoria del Reino Unido (1819-1901) katka. Itajtatanoy ne Tajtatuktiani Zar Alejandro III de Rusia wan Luis IV de Hesse-Darmstadt katka. Inojnoywan Alicia del Reino Unido wan María Fiódorovna de Rusia (nesik Dagmar de Dinamarca) katka.
María taketzki ne tajtaketzalis Inglés wan Franciachanej sujsul wey. Yaja kipij se tamachtiani Suizachanej itukey wan itzuntukey Pierre Gilliard.
María weya tik ne Palacio Peterhof wan nemanha tik ne Palacio Alejandro tik ne techan Tsarskoye Selo katka. Yaja kipij se tapech iwan iikaw Anastasia, wan yejemet kitalijket kwachti. Yaja sujsul igustuj takwikwilua katka.
Yaja kojtik wan tejtetzilnaj katka, wan itzunkal kupuknaj katka. Ijiish susul wan sujsul galanchin katka.
María sujsul kipajpawij katka. Muchi imiekawan kitasujtak María. Yaja kitemik munamiktia iwan takat wan kipia chikitin imiekawan. María kitasujtak Louis Mountbatten, ne ikunew ipipi inan Victoria de Hesse-Darmstadt. Keman María mikik, Louis kipij se ikwikwil María ijpak ne patznaj inawak tapech, wan ishtikaya kikajkamakwaj ne ikwikwil María ka tayua, hasta mikik ne shiwit 1979.
Keman pejtuk ne Primera Guerra Mundial, María siwapil katka, ika mawiltiaj inwan ne kukuyani tajtasumani Rusiachanej tik ne kaltapajtiani tik ne techan Tsarskoye Selo.
Tik ne shiwit 1917, ne Revolución pejtuk wan iteku, Zar Nicolás II, te nenki ne Tatuktiani. María iwan imiekawan kikaltzajket tik ne Palacio Alejandro. Nemanha, nenket tik se kal tik ne techan Tobolsk, wan nemanha, tik se kal tik ne techan Ekaterimburgo.
== Ken mikik? ==
Ne Bolcheviques miktijket María wan muchi imiekawan tik ne shiwit 1918 tik ne techan Ekaterimburgo tik ne kal "Ipatiev". Nemanha, ne Bolcheviques kiitatijket wan kiishtijket ituweyka ka se kal apunian tik ne kwawital inawak ne techan Ekaterimburgo. Ttik ne shiwit 1991, kiajsiket ne iweyka.
== ''Icasoj an'' ==
Tik ne shiwit 2000, María Nikoláyevna muchiwki ka Santa Tatiana tik ne tipuan Ortodoxa tik Rusia.
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Duchess_Maria_Nikolaevna_of_Russia
# https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_Nikol%C3%A1yevna_Rom%C3%A1nova_(1899-1918)
# https://tzar.ru/en/objects/alexandrovsky
tgsyur3t4608kmzpb3mq6vgd9o9i4wj
María Sabina
0
671
8953
4813
2026-01-30T13:25:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q442467]]
8953
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Sabina002.jpg|thumb|Maria Sabina]]
María Sabina nesik tik ne Huautla<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Huautla_de_Jim%C3%A9nez</ref> (tal ipal tujti) De Jimenez techan ka Meshiku<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9xico</ref> ne tunal se pual ume metzti chikume pal ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual majtakti nawi<ref name=":0">https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_Sabina</ref>. Yaja mikik ne tunal se pual yey metzti majtakti se pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul. Katka yaja Mazateca<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Mazateco_(etnia)</ref> tapajtiani iwan kunanakat<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Teonan%C3%A1catl</ref>, wan sujsul kishmatit pal muchi Iijikniwan.
Itejtekuwan María Concepción wan Crisanto Feliciano. Iteku tatukani, mikik keman María Sabina kipiak yey shiwit, yajika inwan inan wan iikaw María Ana, pal ume shiwit, yajket nakaket inwan inchan itajtanoywan (inan Maria Sabina) Manuel Cosme wan María Estefanía. Katka Yejemet tekitit iwan kwilin kimaka seda wan tajtakamet. Keman María Sabina siwapil katka kipia chupi takwal. Yaja tesu yajki ka tamachtiluyan wan tekitit inwan itajtanoywan ken tatukani wan tatajpiani<ref name=":0" />.
[[Taanalis:Psilocybe mexicana.jpg|thumb|kunanakat ka Meshiku]]
Achtu velada<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Velada_(Mazatec_ritual)</ref> ipal Maria Sabina kitak kunanakat, kipiak intzalan makwil wan chikume shiwit tik se ceremoniaj ka ichan pal pajti se imanuj itejtekuwan. Melka tik ne achtu velada tesu takwaj datka, yaja sujsul kimatik ipanpa ne kunanakat. Kwak Maria tik ne tepet kitajpia katka siwaturuj inpal itajtanoywan, kiajsi kunanakat kunij kishmatik tik ne achtu velada wan kikwaj katka kunanakat iwan iikaw Maria Ana.<ref name=":0" />
== Kan inatiwit ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
kh51rgtm1jzhq47x60p4shnntlvli4d
María del Carmen Millán Acevedo
0
672
9566
4816
2026-03-15T06:19:26Z
~2026-16404-85
361
9566
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Maria del Carmen Millán Acevedo..jpg|alt=Maria del Carmen Millán Acevedo. Nacida en el Pueblo Mágico de Teziutlán, Puebla.|thumb|La crítica e historiadora María del Carmen Francisca Millán Acevedo nació el 3 de diciembre de 1914 en Teziutlán, Puebla; de padres comerciantes, fue la mayor de seis hermanos.]]
'''María del Carmen Millán Acevedo kaj tiktukeytiat Carmen Millan.'''
María del Carmen Millán Acevedo nesik se tunal yey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi tik ne techan Teziutlán. kuetashkuapan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku. Yaja se wey siwat tamachtiani, siwat tawawasuani, katka.
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
Yaja kichiwki miak ajamachti:
Se. - Ne amatchi itukey “El paisaje sinfónico: introducción a la poesía de Manuel José Othón”, ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951).
Ume. - Ne amatchi itukey” El paisaje de la poesía mexicana”, ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952).
Yey. - Ne amachti itukey “Índices de "El Domingo", revista literaria mexicana,” ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual majtakti se (1871) ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual majtakti yey (1873), ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959).
Nawi. - Ne amachti itukey “Literatura mexicana”, ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963).
Makwil. - Ne amachti itukey “Diccionario de escritores mexicanos, coordinadora (redactores Aurora M. Ocampo y Ernesto Prado Velázquez), ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968).
[[Taanalis:Catedral del municipio de Teziutlán, Puebla. Autor de fotografia Cirilo Hernández de la Luz..jpg|thumb|Catedral del municipio de Teziutlán, Puebla. Autor de fotografia Cirilo Hernández de la Luz.]]
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
Se. - Ordre des Palmes Académiques otorgadas por el gobierno de Francia ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1963).
Ume. - Miembro de la Southwestern Consul of Latin America Studies, ne shiwit se shikipil yey pual chiknawi (1969).
Yey. - Miembro correspondiente de The Spanish Society of America, ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971).
Nawi. - Miembro de número de la Academia Mexicana de la Lengua ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974).
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey katka Maria Acevedo Hernández yaja se Teziutlánchanej katka. Wan ne iteku itukey katka Pompello Millan Vargas. Yaja se Teziutlánchanej katka. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Universidad Nacional Autónoma de México.
Wan mumachtij pal muchiwki se tamachtiani wan tatuktiani tik ne wey tamachtiluyan Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM) wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual (1940).
Yaja tekitki ken se tamachtiani wan tatuktiani tik tamachtiluyan intzajtzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se (1941) wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982) tik ne italyu Meshiku.
Yaja mikik se tunal se pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982). Tamij iijiu tik ne techan Meshijku, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku.
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
at34rj1208jttbj04nk8z81af0t27b3
María pal Nazaret
0
673
8954
4826
2026-01-30T13:25:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q345]]
8954
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Cabeza de la Virgen (fragmento) - Alonso Cano.jpg|left|thumb|'''Tunantzin''']]
[[Taanalis:La Virgen y el Niño - Meter Theou.jpg|left|thumb|'''Tunantzin.''']]
== '''Tunantzin María Pal Nazaret .''' ==
== '''Ipanpa María pal Nazaret.''' ==
Yaja itukey [[:es:María_(madre_de_Jesús)|María]]<ref>Madre de Jesús </ref> Pal Nazaret (Tik hebreo מרים: Maryām), kaj tiktukeytiat ne Tunantzin yaja ne inan Jesús pal Nazaret, ne ipíltzin Tuteku Tiut.
Yaja nesik se tunal tik ne shiwit se pual katka pal Cristo, tik ne techan Nazaret.
Ne inan itukey Ana wan ne iteku itukey Joaquin.
Ne siwapil kipia majtakti nawi shiwit tesu kipia shulejyu. Nuteku Tiut kikwij, yaja nakak utztituk ika ne itunal Tuteku Tiut ajsik iwan yaja, wan nesik ikunew Nuteku Tiut ne itukey [[:es:Jesús_de_Nazaret|Jesús pal Nazaret]]<ref>Hijo de María</ref>. Wan kichiwtuk iwan iyulu,
Wan yaja mikik ne techan [[:es:Jerusalén|Jerusalén]]<ref>Lugar de muerte de Maria</ref> keman panutiwita se shikipil shiwit nemanha pal Cristo.
== '''Tay Kichiwki?''' ==
Yaja Tunantzin, wan ne Tunantzin yaja ne inan Jesús pal Nazaret, ne ipíltzin ne Tuteku Tiut.
== '''Ipanpa Uni.''' ==
<references />
[[Taanalis:Virgen María Guadalupe.png|alt=Tunantzin |left|thumb|'''Tunantzin''' ]]
== '''Ijilpika''' ==
[[:es:Visitación|María visita a su prima Isabel ://es.wikipedia.org/wiki/Visitaci%C3%B3n]]
[[:es:La_aparición_del_ángel_a_san_José|Aparición del ángel a José https://es.wikipedia.org/wiki/La_aparici%C3%B3n_del_%C3%A1ngel_a_san_Jos%C3%A9]]
[[:es:María_(madre_de_Jesús)|María madre de Jesús https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_(madre_de_Jes%C3%BAs)]]
[[Takutun:Tayulmatilis]]
ssvrhiesk4i661vqvpjeyfz83zx9qzq
Masami Kurumada
0
674
4830
4829
2026-01-29T23:29:57Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
4829
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Masami_Kurumada|Kurumada Masami]] kaj tiktukeytiat [[:en:Masami_Kurumada|Masami Kurumada]].
Kurumada Masami nesik se tunal chikwasen pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) tik ne techan Tsukishima, Tokio takutun ipal tutakyu tik ne italyu Japón.
Yaja se wey takwikwiluani<ref>artista, dibujante</ref> pal manga.
== NE ICHTAKA ITUNAL ==
Ne inan se tanamakani katka. Yaja se Japonchanej katka.
Wan ne iteku se kalchiwani katka. Yaja se Japonchanej katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Preparatoria Metropolitana Nihonbashi.
Yaja tekitki ken se takwikwiluani tik Samurai Giants.
== NE ITEKIW: TAY KICHIWKI? ==
'''Yaja kichiwki miak ikwijkwikil'''
* Sukeban Arashi (1974-75)
* Mikeneko Rock (1975)
* Ring ni kakero (1977-83): Ne achtu wey ikwikwil Kurumada tik Japón.
* Mabudashi Jingi (1979)
* Shiboori Taishoo (1979)
* Jitsuroku! Shinwakai 1 volumen (1979-81)
* Saigo no Jitsuroku! Shinwakai 1 volumen (1983)
* Fuma no Kojiro (1982-83)
* Raimei no zaji (1983)
* Otoko zaka (1984-2014)
* Saint Seiya (Los Caballeros del Zodiaco) (1985-91): Ne ikwikwil ukchupi wey ne Masami Kurumada ka nujme ne taltikpak.
* Aoi tori no Shinwa: BLUE MYTH (1992)
* Silent Knight Shō (1993)
* Akane iro no kaze (1995)
* B't X (1994-00)
* Evil Crusher Maya 1 volumen (1996)
* Ring ni kakero 2 (2000-09)
* Saint Seiya Next Dimension
* Ai no Jidai - Indigo period (2015, 1 volumen)
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''
* Cosmo Special: (1988).
* Burning Blood (1996, ikwikwil amachti<ref>Libro de arte, artbook</ref>)
* Saint Seiya Encyclopedia (2001,ikwikwil amachti)
* Saint Seiya Sora Kurumada Masami Illustrations (2004, ikwikwil amachti)
* Raimei-ni Kike (Listen in the Lightning, 2006)
* Masami Kurumada best bout! (2014)
* Saint Seiya 30 Shunen Kinen Gashu, Seiiki - Sanctuary (ikwikwil amachti)
'''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:'''
* いかなる星の下に (We're fearless warriors)
* 星よ流れるな (Stop the fate)
* 少年記 I (Burning Blood)
* 少年記 II (Leave my heart)
* 風の戦士
* あの日風の中で・・・
* 君を守りたい
* 信じる心
* 光を探して
* いつか聞いた風の歌
* 風に向かって走れ (standing & fight)
* 名も無き野の花 (fulfill your dream)
* 純情ケンカチャンピオン (one way boy)
* いばらの旋律 (Melody)
* 覇道のディスタンス (Distance)
* 「明日への闘志」
* 男坂
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
2014: Festival de Sitges: Saint Seiya: LEGEND of SANCTUARY (Knights of the Zodiac) kitukeytia<ref>Nombrado</ref> pal “Mejor largometraje de animación”.
== '''IPANPA INI''' ==
<references />
== '''IJILPIKA:''' ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Masami_Kurumada</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Masami_Kurumada</nowiki>
<nowiki>https://saintseiya.fandom.com/wiki/Masami_Kurumada</nowiki>
<nowiki>https://www.filmaffinity.com/es/film670948.html</nowiki>
<nowiki>https://www.ssnextdimension.com/masami-kurumada/biografia/</nowiki>
lf53hrwlyngxktlgz5ve0d0d3yy1e1e
Masanobu Fukuoka
0
675
8955
4834
2026-01-30T13:25:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q334997]]
8955
wikitext
text/x-wiki
= Masanobu Fukuoka =
[[Taanalis:Masanobu-Fukuoka.jpg|thumb|Masanobu Fukuoka (1923 - 2008)]]
[[:es:Masanobu_Fukuoka|Masanobu Fukuoka]] (福岡 正信) Yaja Nesik Tik ne Techan Iyo, Ehime se tekutun ipal Japan se tunal ume pal ne metzi ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti Majtakti yey. Wan mikik se tunal kashtul se pal ne mezti chikwey tik ne shiwit ume shikipil chikwy.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Yaja tatukani kitatuka kwawital tik ne amikilis<ref>Revegetacion</ref> [[:es:Agricultura_natural|tesu tapalewis kanka wan kipachiwia ne kojkojtanchanejket]]<ref>La agricultura natural es aquel cultivo natural de la tierra o el conjunto de observar la naturaleza y usar técnicas y conocimientos relativos al mismo</ref> katka. Tik ne Japon mumachtia ne tamatilis inpanpa ne tal, ne mil, ne kwawitchin katka, kimukwepa ne kal pal ne [https://f-masanobu.jp/en/about/ kajkalchanejket imiekawan] katka. Yaja kimawawasua miak amachti katka yaja panu tik ne tal wan kimachtia wan nusan kituka katka.
== Ne Itekiw ==
Yaja kichiwa miak amachti ken:
Tik ne Japenese
* 1947 – ''Mu'' (無)
* 1958 – ''Hyakushō Yawa: 「Fu」Shizen Nōhō'' (百姓夜話・「付」自然農法),
* 1969 – ''Mu 2: Midori no Tetsugaku'' (無2 緑の哲学)
* 1972 – ''Mu 3: Shizen Nōhō'' (無3 自然農法)
* 1973 – ''Mu 1: Kami no Kakumei'' (無1 神の革命)
* 1974 – ''Mu: Bessatsu Midori no Tetsugaku – Nōgyō Kakumei Ron'' (無 別冊 緑の哲学 農業革命論)
* 1975 – ''Shizen Nōhō: Wara Ippon no Kakumei'' (自然農法 わら一本の革命)
* 1975 – ''Shizen Nōhō: Midori no Tetsugaku no Riron to Jissen'' (自然農法 緑の哲学の理論と実践)
* 1984 – ''Shizen ni Kaeru'' (自然に還る)
* 1992 – ''"Kami to Shizen to Hito no Kakumei": Wara Ippon no Kakumei – Sōkatsuhen'' (「神と自然と人の革命」わら一本の革命・総括編)
* 1997 – ''"Shizen" o Ikiru'' (「自然」を生きる). Co-authored with Toshio Kanamitsu (金光 寿郎)
* 2001 – ''Wara Ippon no Kakumei: Sōkatsuhen – Nendo Dango no Tabi'' (わら一本の革命 総括編 —粘土団子の旅—)
* 2005 – ''Shizen Nōhō: Fukuoka Masanobu no Sekai'' (自然農法 福岡正信の世界)
Tik ne English
* 1978 – ''The One-Straw Revolution: An Introduction to Natural Farming''
* 1975 – ''The Natural Way Of Farming - The Theory and Practice of Green Philosophy''
* 1984 – ''The Road Back to Nature - Regaining the Paradise Lost''
* 1992 – ''The Ultimatum of God Nature'' The One-Straw Revolution ''A Recapitulation''
* 1996 – ''Sowing Seeds in the Desert: Natural Farming, Global Restoration, and Ultimate Food Security''
''Bilingual''
* 2009 – ''Iroha Revolutionary Verses'' (いろは革命歌, ''Iroha Kakumei Uta'')
Documentaries
* 1982 – ''The Close To Nature Garden''
* 1997 – ''Fukuoka Masanobu goes to India''
* 2015 - ''Final Straw: Food, Earth, Happiness''
== Ken Mikik ==
Yaja mikik ika tesu weli ulini.
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Masanobu Fukuoka https://es.wikipedia.org/wiki/Masanobu_Fukuoka
Tesu tapalewis kanka wan kipachiwia ne kojkojtanchanejket https://es.wikipedia.org/wiki/Agricultura_natural
Kajkalchanejket imiekawan https://f-masanobu.jp/en/about/
29blmeiawsamga67gv6n9mxml6dm6hw
Masat
0
676
9660
8956
2026-04-06T11:56:15Z
Kwamikagami
437
9660
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Quivira-Whitetail-Buck.jpg|thumb|right|Se masat]]
Ne '''masat''' se [[Kojtanchanej, tekwani wan atchanej|kojtanchanej]] ipal ne imiakawan itukay ''Cervidae''. Nemi tik [[kojtan]], weli [[Tapewil|mupewia]] wan ajwiak pal tikwat. Ne ijikshi wejweyak wan ne ikechkuyu nusan weyak, wan ne ukich kipia cajcachoj ne muitat ken kwajkwawit. Weli mutalua wey kwak mumutia. Nemit majmasat ipal clajclasej tekenhat achka nujme ne taltikpak, sema tik [[Australia]] wan [[Antarctida]] inte kanaj. Tik [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] muajsit se itukay ''Odocoileus virginianus Bodd'' wan seuk mas chikitik itukay ''Mazama sartori Sauss''.<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 107.</ref> Sujsul ajwiak ne iayu masat. Tik ne tapualis ipal ne [[Nanawatzin]], ne itzuntekun se siwat musalua itech ne ikechtan se masat; ne masat mumutia, kisa mutalua, muustuwetzi wan miki, wan kan wetzki takati se wajkal wan ijtik uni wajkal kisat ne Nanawatzin wan ne iechkawan, ne tepewa ká kichiwat ka wetzi ne at. Ne masat nusan muajsi tik uksejse tapualis.
== Taiwan ==
Ne masat kikwa tzakat, jaral wan itakil.
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
__NOTOC__
ob75rfkdyp3ihan9f2pfxrlwb4czjk1
Matilde Elena López
0
677
8957
4861
2026-01-30T13:25:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2607083]]
8957
wikitext
text/x-wiki
Matilde Elena Lopez.
Katka yaja se tamawawasuani, tanawatiani kuskatanchanej.
== '''Matilde Elena López.''' ==
[[Taanalis:Get img Matilde Elena López.jpg|thumb|Matilde Elena López]]
[[:es:Matilde_Elena_López|Matilde Elena López]] nesik tik ne techan kuskatan <ref>San Salvador</ref>se tunal se pual pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi.
Wan yaja mikik tik ne techan Kuskatan se tunal se majtakti se pal ne metzti yey tik ne shiwit se ume shikipil majtakti. Mikik ika kipiak se ikukulis tik ne iejekateni ipajpaletia.
Wan kitalpachujket kan nemit ne shajshaput tik ne Jardines del recuerdo.
Tik ne ume shikipil yey kitukeytijket wey isiwapiltzin kuskatan<ref>https://www.asamblea.gob.sv/sites/default/files/documents/decretos/130DFED4-6DC6-4288-81C7-CE583F4E6390.pdf</ref>, tik ne ume shikipil nawi kitukeytijket wey techanchanej lamajtzin wan tik ne ume shikipil makwil kimakaket ne itakulis tutalyu ipanpa ne ajamachti tupal.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
· El encuentro
· La búsqueda
· La balada de Anastasio Aquino
· El verbo amor
· La niña del laberinto
== '''Ipanpa Uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Matilde_Elena_L%C3%B3pez
https://web.archive.org/web/20141006110726/http://www.eluniversal.com.mx/notas/665571.html
4ud034abw2i75p9eqdv5sm2ekac2dl7
Maura Echeverría
0
678
4863
4862
2026-01-29T23:29:59Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4862
wikitext
text/x-wiki
________(nombre real) kaj tiktukeytiat ___________ (nombre artístico) ________ (nombre) nesik se tunal______ (día) pal ne metzti _______ (mes)tik ne shiwit __________(año) tik ne techan______(pueblo), (departamento)__________takutun ipal tutakyu tik ne italyu___________(país). Yaja se wey ______ (profesión) katka. Ne itekiw: tay kichiwki? Yaja kichiwki miak ajamachti: (listado de libros) Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis (listado de discos) Yaja kichiwki miak ikwijkwikil (listado de pinturas) Yaja kichiwa miak tajtakwikalis: (listado de canciones) Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet (listado de equipos de futbol o deportes) Kimakaket miak tajtakulis ken: (listado de reconocimientos que le dieron) Ne ichtaka itunal: Ne inan itukey katka _________(madre) yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katka_______(padre). Yaja se Egiptochanej katka. Ne ishulejyu/isiwaw itukey katka________ (esposo/esposa). Yaja se Kuskatanchanej katka. Yaja kipia _________ ipilawan/ipijpipil katka. (hijos de hombre o de mujer). Ne ipilawan/ipijpipil intukey______ katka. (nombres de los hijos) Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan _________ (escuela) Wan mumachtij pal muchiwki se _________ (profesión) tik ne wey tamachtiluyan ________ (Universidad) wan kiski tik ne shiwit ________ (año de egreso). Yaja tekitki ken se _________ (profesión) tik _______ (lugar de trabajo) intzajtzalan _________ wan __________ (años) tik ne italyu____________ (país). Yaja munamiktij iwan ___________ (nombre de espos@) tik ne shiwit ____________(año de casamiento). Wan muajkaw iwan ne isiwaw/ishulejyu tik ne shiwit _______________ (año de divorcio). Acá pedir ayuda al maestro y compañeros si no aplica nada de esto. Yaja mikik se tunal ______ (día) pal ne metzti _______ (mes) tik ne shiwit_____ (año), ipanpa _____(causa). tik ne techan______(pueblo), (departamento)__________takutun ipal tutakyu tik ne italyu___________(país). Ijilpika: (3 enlaces) También agregar referencias e imágenes
1f7l6hcx2121h7gmhpb3nde6wp85o3y
Mauricio Funes
0
679
8958
4881
2026-01-30T13:25:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q57342]]
8958
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Mauricio Funes (Brasilia, May 2008).jpg|thumb|200px|left|Mauricio Funes]]
'''Carlos Mauricio Funes Cartagena''' ne [[tatuktiani]] ipal [[Kuskatan (El Salvador)]].
Nesik ne 18 ipal ne Metzti 10 ipal 1959 tik [[San Salvador]]. Yaja tekiti katka tik ne [[television]]; kipiatuya se programaj sujsul wey itukay kan ne yaja tajtaketza iwan miak wejwey. Nusan tekitki ipal ne television kwak nemituya ne [[tasumalis]], wan tipan pejki ina ka te nemi yek sejse tay kichiwa katka ne [[kalpuli]]. Kiajkaw ne itekilis tik television wan kishpejpenket ken ne tatuktiani ipal ne [[FMLN]], wan tik 2009 yaja kiski achtu tik ne [[taishpejpenalis]] wan mukwepki tatuktiani ipal Kuskatan.
Mauricio Funes mumachtij tik ne [[Externado San José]], wan tik ne [[weytamachtiluyan]] [[UCA]] mumachtij [[amaishmatilis]]. Munamiktijtuk iwan Vanda Pignato wan kipiat se inpiltzin itukay Gabriel. Ne iachtu, Alejandro Funes Velasco, mikik tik [[Francia]] kwak nemituya mumachtia ka né; kipiatuya 27 shiwit.
==Sejse ilpika tik ne Internet==
* [https://web.archive.org/web/20090921150242/http://www.presidencia.gob.sv/traspaso/index.html Casa Presidencial de El Salvador].
* [https://web.archive.org/web/20140207202223/http://www.mauriciofunes.org/ Mauricio Funes] - The Official President Mauricio Funes Fansite.
* [https://web.archive.org/web/20090423184137/http://www.mauriciofunestv.com/ Mauricio Funes] - Sitio web oficial.
* [https://web.archive.org/web/20090330223748/http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_central_y_caribe/el_salvador/mauricio_funes_cartagena Biografía extensa en Fundación CIDOB]
[[Takutun:Tatuktianimet ipal Kuskatan]]
jy30kuj2w48zeyswds1ql8xjqbn89oy
Mauricio Orellana Suárez
0
680
4884
4883
2026-01-29T23:30:00Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4883
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mauricio perfil.jpg|thumb]]
== Mauricio Orellana Suárez ==
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
[https://www.ecured.cu/Mauricio_Orellana Mauricio Orellana Suárez] yaja nesik tik ne wey techan Kuskatan, [https://urukeditores.com/autores/mauricio-orellana-suarez/ Tawawasuani]. ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil(1965) .
== '''Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Dron l.jpg|thumb]]
Yaja kipia sujsul itekiw. Yaja kitzintia ne icajcasoj ne shiwit ume shikipil (2000)
Ne amachti "Heterocity" ne shiwit ume shikipil majtakti se (2011) Mauricio taketza ne tesu tasujtalis pal tuijikniwan Kuskatanchanejket ipanpa tuijikniwan LGBT .
Ne Itekiw kisa ka Meshiku<ref>México</ref>, Kwawtemalan<ref>Guatemala</ref>, Kuskatan , Alemania wan Nikanhanawak<ref>Nicaragua</ref>. Wan nusan ka sejse pichawak amachti.
== '''Ne [https://www.alastorliterario.com/autor/146/ Itekiw]''' ==
* [[Taanalis:Teta mal.jpg|left|thumb]]
* ''Heterocity'', 2011
* ''Así nacidos'' (amachti)
* ''La dama de los velos'' (novela), 2011
* ''Te recuerdo que moriremos algún día'' (novela), 2001
* ''Kazalcán'', (novela) 2011
* ''Los últimos hijos del sol oculto'' (novela), 2011
* ''Ciudad de Alado'', 2009
* ''Un día cualquiera'', 2013
* ''Cerdo duplicado'', 2014
== '''Wey Takulis''' ==
* Semaya takulis ka ne Juegos Florales Nacionales de Cojutepeque iwan ne casoj "Nueve y medio casos de cólera", 1998.
* Semaya takulis ka ne Juegos Florales Salvadoreños iwan ne casoj "La marea", 1999
* Semaya takulis ka ne Juegos Florales Salvadoreños iwan ne casoj "Ciudad de Alado"2000
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika ==
Biografía: https://www.ecured.cu/Mauricio_Orellana
Info: https://urukeditores.com/autores/mauricio-orellana-suarez/
Obra: https://www.alastorliterario.com/autor/146/
d3mg99nm1k5vliv4n4b8uk7kjs1h39b
Maximiliano Hernández Martínez
0
681
8959
4900
2026-01-30T13:25:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q319419]]
8959
wikitext
text/x-wiki
Maximiliano Hernandez Martinez yaja nesik tik ne techan San Matias , la Libertad , ka Kuskatan tik ne tanestuk se pual se pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual ume (21 octubrej 1882) wan yaja mikik tik ne techan Danlin, El Paraiso, ka Honduras tik ne tanestuk kashtul tik ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (15 mayoj 1966); yaja tatuktiani katka, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se wan se shikipil chiknawi tzunti umepual nawi (1931-944). yaja tesu yejka yek , ika yaja [[:es:Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932|kinmiktij se pual makwil shikipil tajtakamet]] (25,000)<ref>[[:es:Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932|kinmiktia senpual makwil shikipil tajtakamet]] (25,000) </ref>. .
Nusan yaja se tasumani pal ne Kushkatan katka
[[Taanalis:Maximiliano Hernández Martínez Político, Militar y Dictador Salvadoreño. Fotografía archivo general de El Salvador.jpg|thumb|yaja Maximiliano Hernández Martínez ]]
== Ipanpa uni ==
Yaja tasumani wan tatuktiani ka Kuskatan katka.
Keman yaja ne tatuktiani ka kuskatan katka, yaja kichiwki miak dajdakta yejka yek u tesu yejka yek peroj mas tesu yejka yek , ken ne martinato (kuak yaja kinmiktij se pual makwil shikipil tajtakamet<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Levantamiento_campesino_en_</ref> ).
== Ijilpika ==
[[Takutun:Tatuktianimet ipal Kuskatan]]
qud8909adn8j78lvqw2uzgmp1cu9jap
Mercedes Durand
0
682
8960
4905
2026-01-30T13:25:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2884663]]
8960
wikitext
text/x-wiki
== '''Mercedes Durand''' ==
[[Taanalis:Mercedes-durand.jpg|thumb|MERCEDES DURAND, tawawasuani kuskatanchanej katka]]
== Ipanpa Mercedes Durand ==
Yaja tawawasuani kuskatanchanej katka
Mercedes Durand nesik tik ne techan Kuskatan se tunal chiknawi pal ne metzti chikwey ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey
wan yaja mikik ne techan Meshico tunal chikume pal ne metzti chikume ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi
ishulejyu katka Mario Salazar Valiente
taja itekiw katka tawawasuani
== ipanpa kwak mumachtiani katka ==
yaja tawawasua tik ne chikwey shiwit. Yaja mumachtia Tamachtiluyan Normal pal Tajtamachtiani“España” katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti
yaja mumachtia ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chikwey ne letras tik ne tatuktiani pal filosofia wan letras ipal [https://www.unam.mx/ Universidad Nacional Autónoma de México]
itekiw tajtaketzalis wan amataketza kuskatanchanej “hoja” wan “semana” wan tawawasuani ne [https://www.laprensagrafica.com/ Prensa Grafic]a.Ka Meshico tawawasuani “el dia” katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se. nusan tamachtiani itzalan se shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti tik ne Wey Tamachtiluyan ipal Kuskatan tik ne tatuktiani ipal takamet katka
yaja tawawasuj inwan ujukseuk tajtawawasuanimet ken: [[:es:Roque_Dalton|Roque Dalton]], Manlio Argueta, Álvaro Menéndez Leal wan ukseuk wan yaja tatuktiani lationoamericana pal tajtawawasuanimet (FELAP) wan tatuktiani ne tajtaketzalis Wey Tamachtiluyan Autónoma ipal Meshico (tajtaketzalis UNAM) tik ne shiwit
== Wey itekiw takwikalis ==
# Espacios se shiwit tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul
# Sonetos elementales tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey
# Poemas del hombre y del alba tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se
# Las manos en el fuego tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi
# Las manos y los siglos tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti
# Juego de guija tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti
# Todos los vientos tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume
# A sangre y fuego tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual
# Sarah, la luna, la muchacha y otros poemas 1982 tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume
# La guerrilla de las ondas y otros ensayos
== Wey itakulis ==
* itakulis pal ne Juegos Florales tik ne Usulután tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual
* itakulis pal ne Juegos Florales tik ne yankwik kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual
* kimakaket ne titakulis tutalyutik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen
* ne itakulis tutalyu ipanpa ne ajamachti tupal latinoamericana ipal tawawasuani wan ne amataketza “Ecuador” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti
[[Taanalis:Poeta salvadoreño Roque Dalton de quinto de derecha a izquierda con intelectuales de la Generación comprometida (Círculo Literario Universitario). San Salvador, 1961.jpg|left|thumb|243x243px|generación comprometida, tawawasuani pal ajamachti]]
jng5sfqcl2z977wjgsbifc8qhp4231b
Mercedes Quintero
0
683
4908
4907
2026-01-29T23:30:02Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
4907
wikitext
text/x-wiki
María de las Mercedes Quintero kaj tiktukeytiat Mercedes Quintero u Alma Flor.
== '''Ipanpa Mercedes Quintero''' ==
Katka yaja se tamawawasuani wan tamachtiani kuskatanchanej.
Mercedes Quintero nesik tik ne techan Sonsonate. Se tunal se pual ume pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti
Inan Juana Quintero Kuskatanchanej.
Katka Ichan nemi tik ne takutun tatalyu Siwatewakan<ref>Departamento de Santa Ana</ref> tik ne wey techan kuskatan.
Yaja mumachtij tik ne Escuela Normal de Maestras España. Yaja tamik ne tamachtiluyan kachka ne tamachtiani tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey.
Wan yaja mikik tik ne techan Kushultepet, takutun tutalyu ka Kuskatan se tunal majtakti yey pal ne metzti chikwasentik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
* Oasis I (reedición del texto de 1924, San Salvador, Editorial Ahora, 1961, con miniaturas al pincel hechas por Soledad Mariona de Alas)
* Oasis II (San Salvador, ediciones SOLMAR, 1964, 59 págs.)
* Oasis III (ibídem, 1965, 55 págs.).
* Laurel lírico para Mercedes Quintero. Rosario de recuerdos (San Salvador, 1970)
== '''Universidad Ipanpa''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/mercedes-aquino-centenario-mortal-poeta-olvidada/1149082/2024/
jritbv75611gzmeo4qbsgy2v72e9exp
Meshijka
0
684
4910
4909
2026-01-29T23:30:02Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
4909
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Meshijkataketzalis]]
9a4gcthn5fws6jsvrre4r9wf62oguln
Meshijkataketzalis
0
685
9389
9246
2026-02-21T15:39:00Z
Languaeditor
13
9389
wikitext
text/x-wiki
{{Cenca cualtzin tlahcuilolli}}
{{Ahcopa}}
{{P2|[[:nah:Nahuatlahtolli|NHN]]}}
{{P2|[[:nah:Nawatlahtolli|NHE]]}}
{{P2|[[:nah:Nauatlajtoli|NCH]]}}
{{P2|[[:nah:Nāhuatlahtōlli|NCI]]}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|PPL]]}}
{{Tlani}}
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Tlamantlahtolli itlalmachiyo.png|thumb|280x280px|Tik ini mapaj tikitat kan muajsit ne Meshijkataketzat ijtik Meshijku. Kan itachishka sea kunyua, kineki ina ka nemit wey Meshijkataketzat.]]
Ne '''Meshijkataketzalis''' (o '''Meshijka''', wan tik Meshijka muilwia ''Nawatl'') se [[Metzalitaketzalis]] ipal [[Meshijku]]. Tik ne tunal pal ashan nemit anka se millon wan tajku Meshijkataketzat.
===Ikman wan ashan===
Ikman, kwak ajsiket ne [[Españolujmet]] ka Meshijku, ne Meshijka katka ne taketzalis ipal ne [[Imperioj]] ipal ne [[Astekat]]. Tipan, mukwepki ne taketzalis ipal ne [[Imperioj Español]]. Miak amat muijkwilujket tik Meshijka. Yaja ne taketzalis ne muishmati mas ipal muchi ne Mejmetzalitaketzalis ipal America wan nemit wey amat pal ikman ijtik ini taketzalis. Melka uni, kwak panuket sejse shiwit, [[España]] inak ka tea yawi kikwi ne Meshijkataketzalis wan inak ka mas yek ma mumachtikan muchi ne [[Castilla]]; ijkiuni, pejki puliwi ne Meshijka ken muchi ne uksejse taketzalis ipal ne Metzali. Nemit miak techan ijtik Meshijku kan ashan welit ne Meshijka. Tesu kenha ne Meshijka nujme, sujsul mupata tik sejse techan wan uksejse techan.
===Ne Meshijkataketzalis wan ne Nawataketzalis ipal Kuskatan===
Ne tajtaketzalis Nawat wan Meshijka mukakit achka kenhat. Su se weli ne se taketalis weli kimati chiupi tay inat su kikaki ne seuk. Melka ashan ume taketzalis, ikman panutuk yejemet sesan katka; Inat ka ijkiuni ika ne inoywan ne Pipilmet kisket tik Meshijku, weli ka ashan mil shiwit. yaja kwak inteuk pejtiwit muchayawat ne Astekat tik Meshijku. Achtu anka taketzat katka kenha, nemanha pejki mupata ne Nawat ipal [[Kuskatan (El Salvador)]] wan nusan mupatak ne Meshijka ipal Meshijku, wan kiane ashan chiupichin tekenhat. Welit tikitat ka achtu sanse taketzalis katka ika itukay kenha tik ne ujume: Nawat tik Kuskatan, "Nawatl" (ne muijkwilua "Nawatl") tik Meshijka.
Miak palabraj nakat kenha o achka kenha ken tik Nawat ipal Kuskatan. Nikan nemit sejse pal tikitat:
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ Sejse palabraj "kenhat" tik Meshijka wan tik Nawat
|-
! align="center"|Meshijka
! align="center"|Nawat ipal Kuskatan
! align="center"|Meshijka
! align="center"|Nawat ipal Kuskatan
! align="center"|Meshijka
! align="center"|Nawat ipal Kuskatan
|-
| ''se''
| se
| ''tlakatl''
| takat
| ''nikisa''
| nikisa
|-
| ''ome''
| ume
| ''siwatl''
| siwat
| ''nikpiya''
| nikpia
|-
| ''yeyi''
| yey
| ''konetl''
| kunet
| ''nonan''
| nunan
|-
| ''nawi''
| nawi
| ''sintli''
| sinti
| ''notoka''
| nutukay
|}
Te muchi tajkwiluat kenha ne Meshijka. Nikan titamakatiwit ne pajpalabraj ken muijkwiluat tik ne Meshijka palikman, wan nusan titailwitiat ken nakaskiat su titajkwiluskiat ken ashan tikijkwiluat ne Nawataketzalis ipal Kuskatan, pal tiwelit kisenpepetat (pal tikmatit: inat "se" kenha ken su muijkwiluskia "se", "nawi" ken su "nawi"...).
Tikitat ka tik ne pajpalabraj kan ne Nawat ipal Kuskatan kipia "u", ne Meshijka kipia "o" (''ome'' "ume"). Kan ne Nawat kipia "t", seujseujti ne Meshijka kipia "t" nusan (''notoka'' "nutukay"), seujseujti kipia "tl" (''tlakatl'' "takat"). Melka uni, ne Meshijka te taketzat kenha nujme, wan nusan weli mukaki "u" wan "t" tik ankakeski techan.
Melka ini pajpalabraj sujsul kenhat tik Meshijka wan tik ne Nawat ne titaketzat, tesu senpa kenhat, ken ashan tiawit tikitat:
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ Sejse tajtakutun ipal pajpalabraj ne te kenhat tik Meshijka wan tik Nawat
|-
! align="center"|Meshijka
! align="center"|Nawat ipal Kuskatan
! align="center"|Meshijka
! align="center"|Nawat ipal Kuskatan
! align="center"|Meshijka
! align="center"|Nawat ipal Kuskatan
|-
| ''kal'''li'''''
| kal (tesu "kali")
| ''nan'''tli'''''
| -nan (tesu "nanti")
| '''''o'''nikis'', ''nikis'''ki'''''
| nikis'''ki'''
|-
| ''mil'''li'''''
| mil (tesu "mili")
| ''yak'''tli'''''
| -yak (tesu "yakti")
| '''''o'''niyah'', ''niyah'''ki'''''
| niaj'''ki'''
|-
| ''tiankis'''tli'''''
| tiankis (tesu "-ti")
| ''ni'''no'''tlalia''
| ni'''mu'''talia
| ''tikisa'''h'''''
| tikisa'''t'''
|-
| ''okich'''tli'''''
| ukich (tesu "-ti")
| ''ni'''no'''kwepa''
| ni'''mu'''kwepa
| ''tikpiya'''h'''''
| tikpia'''t'''
|}
Nusan nemit sejse palabraj te kenhat, wan sejseuk ne melka muitat kenha te kenha tay ne kinekit inat.
Nikan nemi ne tiutajtanilis itukay ''Tuteku'' (tik Castilla ne ''Padrenuestro'') patatuk tik Meshijka wan tik Nawat ipal Kuskatan. Te muchi kipatat kenha; yajika tiawit tikitat nawi tapatalis: ume tik ne Meshijkataketzalis (ne se ipal Guerrero wan ne seuk ipal Taneskan Kweshtan), wan ume tik ne Nawataketzalis ipal Kuskatan ([[Genaro Ramírez]] kipatak ne achtu, wan Alan King kichijki ne seuk):
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ Ne ''Tuteku'' tik Meshijka wan tik Nawat ipal Kuskatan
|-
! align="center"|Guerrero
! align="center"|Taneskan Kweshtan
! align="center"|Nawat (GRV)
! align="center"|Nawat (ARK)
|-
|'''9''' ...ToTahtsin akin tinemi ne ilwikak, <br>
ma mitsyektenewa nochi tlakatl.
| ...ToTekoh, toTatah tlen tiitstok nepa elwikak. <br>
Nochin tlakameh ma kiweyichiwakan motokah.
| ...Teku tupal tay nemi tik ne wilkal, <br>
santuj ma tukay.
| ...Tuteku ka ikajku, <br>
ma inakan ka wey mutukay,
|-
|'''10''' Ma wallaw on tonaltin ihkwak tikmandaros nochi tlakatl. <br>
Ipan in tlaltikpaktli <br>
on tlakameh ma kichiwakan on tlen tikneki <br>
iwkon ken nochiwa ne ilwikak.
| Xiwallaw, xitlanawatiki nikan. <br>
Ma kichiwakan mopakilis nochi <br>
ipan ni tlaltepaktli <br>
keha mochiwtok nepa elwikak.
| Ma wiki tay mupal ka tejemet. <br>
Shikchiwa, Tajtzin, tay tikneki, <br>
nikan tik ne tal <br>
ken tikchiwa tik ne wilkal.
| ma wiki mutatekimakalis, <br>
ma muchiwa mutaelewilis, <br>
ken tik ilwikak, <br>
nusan tik ne tal;
|-
|'''11''' Aman xtechmaka tlen tikkwaskeh on yehwan mohmostlah ika tipanotokeh.
| Xitechmaka nopa tlakwalistli tlen moneki mohmostlah.
| Shitechmaka an ne tutakwal ipal mujmusta.
| shitechmaka tik ini tunal tutamal pal timutekipanuat;
|-
|'''12''' Niman xtechtlapohpolwili totlahtlakolwan <br>
iwkon ken tehwameh tikintlapohpolwiah on yehwan tlahtlamach xkwalli techchiwiliah.
| Xitechtlapohpolwi totlahtlakolwan, <br>
keha tohwantin nowkiya tikintlapohpolwiah tlen techixpanoh.
| Shikelkawa tay tikchiwat muwan, <br>
kiunij ken tejemet tikelkawat tay kichiwat tuwan,
| wan shitechtapupulwi tujajjaranaj <br>
ken tejemet nusan tikelkawat ká techwikiliat;
|-
|'''13''' Niman xtechpalewi para maka titlahtlakoskeh, <br>
yeh xtechehkwanili nochi tlen xkwalli.
| Axakah xikkawili ma techyoltilana ma titlahtlakolchiwaseh. <br>
Xitechmanawi tlen yahaya tlen axkwalli.
| wan te shitechajkawa tiwetzit tik tay tesu yek.
| wan maka shikajkawa ma techejekukan, <br>
wan shitechmakishti itech tay te yek.
|}
Kwak ne Españolujmet ajsiket tik ne [[Shiktal]] kalwikaket Meshijkat inwan pal kinpalewiat; tik Castilla muilwiat katka ''Mexicanos''. Inat ka kwak ne Mexicanos ajsiket Kuskatan wan kikakket ne Nawataketzat, kimatket ka yejemet Meshijkataketzat ne tesu taketzat yek, ika mupatatiwita ne intaketzalis. Inaket ne Mexicanos ka ne Nawataketzat ipal Kuskatan taketzat ''mexicano corrupto''. Melka uni, welituyat munutzat ne Meshijkat (ne nusan muilwiat Astekat) wan ne Pipilmet. Uni panuk ikman, wan ashan muita ka ne tajtaketzalis mupatatiwit chiupiuk, melka achka kenhat kenhayuk.
===Ne taketzalis pal ashan===
Ashan nemit anka se millon wan tajku Meshijkataketzat. Muajsit tik miak tajtakutun ipal Meshijku, tik tejtechan tekenhat, wan mupatak ne taketzalis tik sejse techan, yajika ashan muchi te taketzat kenha. Sejse inat ka mukweptiwita tik tajtaketzalis tekenhat. Tiawit tikitat ken intukay:
* Tajku Meshijkataketzalis (nhn)
* Tajku Kweshtan (= ''Huasteca'') (nch)
* Tajku Kwetashkuapan (= ''Puebla'') (ncx)
* Kuatepek (naz)
* Durango (nln)
* Taneskan Kweshtan (nhe)
* Guerrero (ngu)
* Itepetal Kwetashkuapan (azz)
* Washkalteka (nhq)
* Kushulijakak (Istmo) (nhk)
* Mekayapan wan Tatawikapan (Istmo) (nhx)
* Pachapan (Istmo) (nhp)
* Michwajkan (ncl)
* Morelos (nhm)
* Ajkuik Washyakak (= ''Oaxaca'') (nhy)
* Ajkuik Kwetashkuapan (ncj)
* Umetepek (nht)
* Awilisapan (= ''Orizaba'') (nlv)
* Santa María la Alta (nhz)
* Tiltepet (nsu)
* Tatzinu-taneskan Puebla (npl)
* Chuntalpan (= ''Tabasco'') (nhc)
* Temaskaltepek (nhv)
* Teteltsinku (nhg)
* Tamakasapan (nuz)
* Kweshtapan Kalakitunal (nhw)
* Sakatan, Awakatan wan Tepetzintan (nhi)
(Ne yey tajkwilka ipan ne intujtukay ne cojcodigoj ipal Ethnologue.) Tik ini tejtechan te kinutzat kenhat ne taketzalis: sejse kilwiat Nawat, sejse ''Nāwatlahtōlli'' (kineki ina Nawataketzalis) o ''Mēxihkatlahtōlli'' (Meshijkataketzalis) wan nusan kipia uksejse itujtukay.
[[Takutun:Tajtaketzalis]]
[[Takutun:Meshijku]]
__NOTOC____NOEDITSECTION__
ram9mjjhb1pdfqjngcqrjhwfnfzhj9l
Meshijku
0
686
9527
9388
2026-03-15T03:01:24Z
~2026-16404-85
361
9527
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Meshijku'''<br>'''Estados Unidos Mexicanos'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Mexico.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Mexico.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:Mexico (orthographic projection).svg|200px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 107,978,956
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 1,964,375 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Meshijku Weytechan]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Andrés Manuel López Obrador]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Kastiyataketzalis|Kastiya]] wan 62 [[metzalitaketzalis]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Pesoj]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | Ijtik UTC -6:00 (Central) wan UTC -4:00 (Pacific)
|-
|}
[[Taanalis:View from Pyramide de la luna.jpg|200px|thumb|left|Teotihuacán.]]
'''Meshijku''' o '''Ejestadoj Senputzujtuk ipal Meshjiku''' (Estados Unidos Mexicanos) se tal tik ne weytal ipal [[Ajkuik America]]. [[Kwajtemalan]] wan [[Belice]] kiyawaluat Meshijku ka tatzinu, wan ne [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]] ka ajkuikpa. Tik ne ladoj kan kalaki ne tunal nemi ne [[Nejmachat]] wan ka taneshkan nemit ne [[Weyat ipal Meshijku]] wan ne [[Caribe Weyat]]. Meshijku se sujsul wey tal ne kipia 31 [[taltakutun]] (itukay [[Estadoj|ejestadoj]]) wan nusan ne Distrito Federal kan nemi ne weytechan, ne [[Meshijku Weytechan]] o Meshijku DF. Ikman, tik ne tajtal ne ashan muilwiat Meshijku nemituyat ne tejtechan [[Meshijkat]], [[Maya]], [[Mixteco]] wan sejseuk. Kwak ajsiket ne [[España|Españolujmet]] tik ne shiwit 1524, tatuktia tik Meshijku ne [[Imperioj]] ipal ne [[Astekat]]. Tik 1821, ne tal tea nakak ipal España, muchijki se tal mukwajpilua, wan tik 1842 nesik ne "República Mexicana", ne muilwia tik Nawat Meshijku. Ashan ne chanejket ipal Meshijku nemit mas que cien millones. Ne tumin ipal Meshijku itukay [[pesoj]]. Tik Meshijku taketzat ne [[Castillajtaketzalis|Castilla]] wan 62 [[metzalitaketzalis]]. Ne [[tatuktiani]] ipal Meshijku itukay [[Enrique Peña Nieto]].
{| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=250px style="float:right; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%"
|colspan=2 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="black" | '''Ne Mejmetzalitaketzalis mas wey ipal Meshijku'''
|-
! colspan=2 style="background:white; color:black;" align=center bgcolor="black" |
|-
! style="background:#efefef;" align=center | Taketzalis
! style="background:#efefef;" align=center | Keski taketzat
|-
|[[Meshijkataketzalis|Meshijka]]
|align=right|1.659.029
|-
|[[Mayataketzalis ipal Yucatan|Maya ipal Yucatan]]
|align=right|892.723
|-
|[[Mishtekataketzalis|Mishteka]] (Tu'un sávi)
|align=right|510.801
|-
|[[Tzaputekataketzalis|Tzaputeka]] (Diidxazá)
|align=right|505.992
|-
|[[Tzotzil]] (Batsil k'op)
|align=right|356.349
|-
|[[Tzeltal]] (K'op o winik atel)
|align=right|336.448
|-
|[[Utumitaketzalis|Utumi]] (Hñä hñü)
|align=right|327.319
|-
|[[Tutunakataketzalis|Tutunaka]] (Tachihuiin)
|align=right|271.847
|-
|[[Masatekataketzalis|Masateka]] (Ha shuta enima)
|align=right|246.198
|-
|[[Washtekataketzalis|Washteka]] (Téenek)
|align=right|173.233
|-
|colspan=2 style="background:#e9e9e9;" align=center|<small>Fuente: CDI (2000)</small> [https://web.archive.org/web/20190915035252/http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=660]
|-
|}
==Tejtepet==
Ne taltakutun kipia yey cordilleraj, achtu itukay Alotepeque tik [[Metapan]] ne ukse itukay Apaneca wan Mita-comecayo. Tik ne cordilleraj Alotepeque nemi ne tepet Montecristo ini sejse ne sesek tepet tik Kuskatan wan kipia miak [[Masat|majmasat]], cafe, shujshuchit wan miak kwajkwawit. Apaneca kipia ne Ilamatepeque wan shushuknaj tepet (cerro verde) wan seuk Mita-cimecayo kipia Chingo tepet.
{| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;"
|- bgcolor=#e8e8e8
! align="left" scope="col" | Ejestadoj
! scope="col" | Keski tal kipia
! scope="col" | Chanejket
|-
| align="left" | Aguascalientes
| align="right" | 91.13 km²
| align="right" | 33,550.
|-
| align="left" | Baja California
| align="right" | 165.76 km²
| align="right" | 86,200.
|-
| align="left" | Baja California Sur
| align="right" | 126.85 km²
| align="right" | 48,544.
|-
| align="left" | Campeche
| align="right" | 91.43 km²
| align="right" | 22,274.
|-
| align="left" | Chiapan
| align="right" | 52.52 km²
| align="right" | 7,819.
|-
| align="left" | Chihuahua
| align="right" | 71.23 km²
| align="right" | 5,125.
|-
| align="left" | Kuliman
| align="right" | 668.36 km²
| align="right" | 59,009.
|-
| align="left" | Coahuila
| align="right" | 51.92 km²
| align="right" | 4,574.
|-
| align="left" | Durango
| align="right" | 42.32 km²
| align="right" | 16,688.
|-
| align="left" | [[Meshijku Weytechan]]
| align="right" | 400.05 km²
| align="right" | 262,058.
|-
| align="left" | Guanajuato
| align="right" | 38.41 km²
| align="right" | 7,909.
|-
| align="left" | Guerrero
| align="right" | 44.22 km²
| align="right" | 9,150.
|-
| align="left" | Hidalgo
| align="right" | 178.97 km²
| align="right" | 20,904.
|-
|}
== Sejseuk pal tikita tik ne Wikiamachti Tik Nawat ==
* [[Talmet wan tejtechan ipal Meshijku]]
* [[Ikmanpanutuk ipal Meshijku]]
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [http://www.presidencia.gob.mx/ Presidencia de la República]
* [http://www.inegi.gob.mx/ Instituto Nacional de Estadística y Geografía (Inegi)]
* [http://www.senado.gob.mx/ Senado de la República]
* [https://web.archive.org/web/20051125172940/http://www.cddhcu.gob.mx/ Cámara de Diputados]
* [http://www.mundivideo.com/localizador.php?tp=2&pais=141 Todos los Pueblos y Ciudades de México a Vista de Pájaro]
* [http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wn/ppl/Ken_ijtuk_tik_Meshijku Yajyankwik Tik Nawat: Meshijku]
{{Meshijku}}
{{Ajkuik America}}
[[Takutun:Meshijku]]
__NOTOC__
4uq1w3nnpaeen86v9r6y62twqjk8h9o
Metapan
0
687
8962
8560
2026-01-30T13:25:26Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2537220]]
8962
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Metapan'''<br>'''Metapán'''</big></big>
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" |
| align="center" width="140px" |
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Metapan mapa.jpg|120px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Santa Ana municipalities.svg|160px]]
|-
| align="center" width="140px" | Metapan
| align="center" width="140px" | Siwatewakan
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 59.009
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 668,36 [[km²]].
|-
|}
|}
[[Taanalis:Metapan SanPedro.JPG|thumbnail|left|200px|Ne teupan ipal Metapan]]
'''Metapan''' se techan tik ne [[taltakutun]] ipal [[Siwatewakan]], tik [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]], wan ne ukse techan mas wey ipal uni taltakutun. Ne [[techan]] nusan kipia ume teupan; ne mas wey itukay [[San Pedro Apostol]].
Ikman ne techan kipiatuya chanejket ká [[pipilmet]] wan [[chortimet]], ne taketzat katka tik Nawat wan Chorti, pero ashan te akaj weli ne ume [[taketzalis]], melka sejse Chortitaketzat kenhayuk tajtaketzat, pero miak kistiwit [[Kwajtemalan|Kwawtemalan]].
Ne [[Chortitaketzalis]] ipal Kuskatan miktuk.
[[Taanalis:Metpan3.jpg|200px|thumb|left|]]
==Referencias==
* [https://web.archive.org/web/20110907193939/http://www.alcaldiademetapan.org/alcaldia/ Ne Kalpuli ipal Metapan]
* [https://web.archive.org/web/20110824011519/http://www.gobernacion.gob.sv/ Ministerio de gobernación ipal Kuskatan]
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
htslcl8b0px0cpjwdhds6jum85nlok8
Metzti
0
688
9642
9628
2026-04-06T09:47:26Z
Kwamikagami
437
9642
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:FullMoon2010.jpg|thumb|Ne metzti]]
= Metzti =
[[:es:Luna|Ne '''metzti''']] (machiyut: [[file:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]) isel ne metzti pal ne [[taltikpak]]. Yaja kiyawaltulia ne taltikpak ka yey tzunti nawi pual nawi shikipil nawi tzunti (384,400) kojkilometroj. Ne metzti kiyawaltulia ne taltikpak ka se pual chiknawi tanestuk.
[[Taanalis:An Astronaut's Snapshot of the Moon.jpg|thumb|Ne tal pal ne metzti.]]
Yaja [https://www.space.com/55-earths-moon-formation-composition-and-orbit.html ne makwil] metzti tumak pal ne tusental<ref>nuestro sistema solar</ref>. Ne metzti [https://www.britannica.com/place/Moon/Origin-and-evolution kichiwki] keman se talsital, yaja itukey Theia, kichaluj ne taltikpak.
Tik ne metzti kanaj tejtet, tejtepet, ijiishmiktan, wan tit kiseselij<ref>lava enfriada</ref>. Ne metzti kimaka yultajtaketzalis ka ne tuijikniwan.
== Ken itachishka? ==
[[Taanalis:Lunar libration with phase2.gif|thumb|Ne metzti witz wan yawi.]]
Ne metzti ishtikaya tzitzinaka ika ne tunal ishtikaya. Ne iekawyu pal ne taltikpak kichiwa ka ne metzti witz wan yawi. Keman witz wan yawi ne metzti itukey:
# Yankwik metzti
# Selek metzti (witz)
# Metzti chikawtuk (witz)
# Tentuk metzti
# Yanekia metzti (yawi)
# Chikitia ne metzti (yawi)
Ne metzti tesu tzitzinaka keman panu intzalan pal ne tunal wan ne taltikpak. Yaja itukey kwalu ne tuanl. Nusan ne metzti tesu tzitzinaka keman ne taltikpak panu intzalan pal ne tunal wan ne metzti. Yaja itukey kwalu ne metzti.
[[Taanalis:Super Moon (15009708130).jpg|thumb|Keman ne metzti itachishka achiuk.]]
Yaja ishtikaya itachiska kuneshnaj, melka kemanian itachishka achiuk, chiltik, u tultik.
== Tay kichiwa? ==
Ne metzti [https://science.nasa.gov/moon/ kichiwa] ne taltatemilis<ref>marea alta (sust.)</ref> wan ne kashawika. Yaja kitilana ne wey puyek at pal ne taltikpak.
[[Taanalis:Buzz Aldrin by Neil Armstrong.jpg|thumb|Buzz Aldrin tik ne metzti.]]
Ne tuijikniwan ejkuket ne metzti. Se tunal se pual pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1969), Neil Armstrong wan Buzz Aldrin ne achtu tuijikniwan ka [https://www.nasa.gov/mission/apollo-11/ nejnemket] tik ne metzti. Neil Armstron kilwij - Naja nikmaka ninejnemi chikitik chupisan ipal ne tuknew, wan naja nitzijtzikwini inpal ne tuijikniwan.
[[Taanalis:Solar Eclipse, Texas (2024).jpg|thumb|Ne kwalu ne tunal tik Texas pal 2024.]]
Ne metzti nemi kilpia<ref name=":0">asociada</ref> iwan miak tajtzin wan nanztin pal miak tejtechan. Tik China, ne metzti nemi kilpia<ref name=":0" /> iwan ne nanztin [[:es:Chang'e|Chang'e]], ne tajtzin [[:en:Tu'er_Ye|Tu'er Ye]], wan ne [[:en:Moon_rabbit|tuchti pal ne metzti]]. Tik Meshiku, ne metzti nemi kilpia<ref name=":0" /> iwan ne [[:es:Coyolxauhqui|Coyolxāuhqui]], ne nantzin [[:es:Metztli|Metztli]] wan ne tajtztin [[:es:Tecciztécatl|Tecciztecatl]]. Tik Kuskatan tejemet tutajtatanoywan yejemet kilwiat ka keman k[https://www.youtube.com/watch?v=_DIHb1knKzE walu ne tunal u kwalu ne metzti] wetzi kukulis ka ne taltikpak.
== Inpanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Luna: https://es.wikipedia.org/wiki/Luna
The moon: Everything you need to know about Earth's companion: https://www.space.com/55-earths-moon-formation-composition-and-orbit.html
Britanica- Moon: https://www.britannica.com/place/Moon/Origin-and-evolution
The Moon: https://science.nasa.gov/moon/
Apollo 11: https://www.nasa.gov/mission/apollo-11/
Chang'e: https://es.wikipedia.org/wiki/Chang%27e
Tu'er Ye: https://en.wikipedia.org/wiki/Tu%27er_Ye
Moon Rabbit: https://en.wikipedia.org/wiki/Moon_rabbit
Coyolxāuhqui: https://es.wikipedia.org/wiki/Coyolxauhqui
Metztli: https://es.wikipedia.org/wiki/Metztli
Tecciztecatl: https://es.wikipedia.org/wiki/Teccizt%C3%A9catl
Timumachtikan Nawat- Ecplise: https://www.youtube.com/watch?v=_DIHb1knKzE
25tvak22bkleett4i8yivtlqalyjx2l
Michael Hutchence
0
689
8964
5042
2026-01-30T13:25:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q331759]]
8964
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Michael Hutchence
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Michael-hutchence-INXS-1986.jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 22 ne metzti se, tik ne shiwit 1968
|-
! Ichan Techan
| Sydney
|-
! Italyu
| Australia [[Taanalis:Flag of Australia.svg|20px]] Australiachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani
|-
! Yaja mikik
| Se tunal 22 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1997
|}
[[:en:Michael_Hutchence|Michael Kelland John Hutchence]] nesik se tunal se pual ume ne metzti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968). Yaja se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>wan takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref> australiachanej <ref>Demonym: Australian / Gentilicio: Australiano</ref>tik [[:en:INXS|INXS]]. Hutchence nesik tik ne techan [[:en:Sydney|Sydney]], tik ne italyu <ref>Country / País </ref>[[:en:Australia|Australia]]. Yaja mikik se tunal se pual ume ne metzti majtakti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997).
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Hutchence
https://en.wikipedia.org/wiki/Sydney
https://en.wikipedia.org/wiki/Australia
https://en.wikipedia.org/wiki/INXS
jprmnb8lzap0ft3ful6wna25tzn1jtp
Michael J. Fox
0
690
8965
5054
2026-01-30T13:25:32Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q395274]]
8965
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Michael J. Fox
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Michael J Fox 2020.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 9 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1961
|-
! Ichan Techan
| Edmonton, Alberta
|-
! Italyu
| Canada
|-
! Ume Italyu
| [[Taanalis:Flag of Canada.svg|20px]] Canadachanej <br />
[[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Michael_J._Fox|Michael Andrew Fox]] nesik se tunal chiknawi, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Edmonton|Edmonton]], Alberta tik ne italyu, [[:en:Canada|Canada]]. Itukey kaj se tamawiltiani<ref>Actor</ref>, "Michael J. Fox". Yaja canadachanej <ref>Demonym: Canadian / Gentilicio: Canadiense</ref>wan estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_J._Fox
https://en.wikipedia.org/wiki/Edmonton
https://en.wikipedia.org/wiki/Canada
4nhg2k59356dc61l4jv2h715j26y2zf
Michael Jackson
0
691
8966
5059
2026-01-30T13:25:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2831]]
8966
wikitext
text/x-wiki
== Michael Jackson ==
=== Ipanpa Michael Jackson ===
Michael Joe Jackson nesik tik ne techan Gary, Indiana, tik se pual chiknawi metzi chikwey se shikipil chiknawi tzunti kashtul yey (1958) wan yaja mikik tik ne techan Los Ángeles, California tik se pual makwil metzi chikwasen ume shikipil chiknawi (2009) ika katka yaja yulmiki.
Katka yaja ne “Tatuktiani ipal pop”. Katka yaja kichiwa ne tajtakwikalis “Thriller”.
Kwak yaja piltzinchin katka yaja takwika iwan imanujwan tik “Jackson 5”. kimakaket miak takulis ken ne Grammy. Katka yaja Mijtutiani. “Moonwalk” mijtutia katka ken yajasan.
q6tzdtkoh3tv7y68g107rlh3nrng15s
Michaela Coel
0
692
8967
5069
2026-01-30T13:25:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q18637243]]
8967
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Michaela Coel
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Michaela Coel - TIFF 2025 - Toronto, Canada.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 1, ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1987
|-
! Ichan Techan
| London
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Michaela_Coel|Michaela Ewuraba Boakye-Collinson]] nesik se tunal se, ne metzti majtaki se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987). Yaja itukey tamawiltiani<ref>Actor / Actriz</ref>, "Michaela Coel"<ref>The actress’s professional name is Michaela Coel / El nombre artístico de la actriz es Michaela Coel</ref>. Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:London|London]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Coel inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglesa</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Michaela_Coel
https://en.wikipedia.org/wiki/England
https://en.wikipedia.org/wiki/London
kq6ytkrq47l6sishusauf3bq9ub9q9m
Michin
0
693
9661
5076
2026-04-06T11:56:37Z
Kwamikagami
437
9661
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Oreochromis-niloticus-Nairobi.JPG|thumbnail|se ajwiak michin tilapiaj]]
Ne '''michin''' se animal nemi ijtik ne apan, lagoj, wan ne weyat. Nemit 33,100 tekenha michin tik ne taltikpak. Tik se tajkwilul ina ka tik Kuskatan nemit 104 especiej michin <ref>Caleb et al. 2013. Cheklist of the inland fishes of El Salvador. Zootaxa 3608 (6): 440–456 </ref> wan semaya se nemi semaya tik Kuskatan. Yaja itukay Amatitlania coatepeque. Nawi ipal ne 104 especiej nemit semaya tik ne at tzupelek wan ne ujukse welit nemit tik ne at puyek wan tzupelek at. Ika tea nemit miak tik ne apan nian ne weyat, ashan tiwelit tikinhiskaliat sejse michin ken ne tilapiaj.
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
9mo2sl4joemevv8ddmffohipbc9nfqb
Miguel Angel Espino
0
694
8968
5083
2026-01-30T13:25:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6844914]]
8968
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Escritor Miguel Angel Espino y al entonces Cadete Carlos Humberto Romero - 1947 (cropped).jpg|thumb]]
=== [[Miguel Angel Espino|Miguel]] Angel Espino Navarro Yaja nesik tik Siwatewakan se tunal kashtul ume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume (17/12/1902) kuskatan wan mikik tik Meshiku se tunal se pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (01/10/1967) kaj tiktukeytiat Miguel Angel Espino Yaja se tawawasuani wan tapalewiani kuskatanchanej katka. ===
=== Itekiw ===
=== '''Yaja tekiti ken tawawasuani pal amajmatachialis Diario Latino wan La Prensa katka. Yaja mumachtia tik ne Facultad de Jurisprudencia y Ciencias Sociales tik ne Wey Tamachtiluyan tik ne kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual se (1921)katka. tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume (1927) Yaja kisa ka Meshiku wan tekiti tik ne delegacion diplomatica tik ne Kuskatan wan nemika iamatapajtiani tik jurisprudencia tik ne Wey Tamachtituyan Nacional Autonoma tik Meshiku UNAM tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928) katka. Yaja kinchiwa mitologia de cuzcatlan, como canta alla tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1926) amachti nemanha Yaja kinchiwa ume amachti trenes tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual (1940) wan hombres contra la muerte tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)katka.''' ===
== '''Itunal Ichtaka''' ==
=== Ne iteku itukey kaj tawawasuani katka Alfonso Espino, ne ikaw itukey katka Alfredo Espino Najarro wan ne itatanoy itukey katka tajtzin Antonio Najarro wan isiwaw itukey katka nantzin Maria Luisa Nieto. ===
== '''Ipanpa Ini''' ==
=== Escritor Abogado ===
== '''Ijilpika''' ==
=== https://www.ecured.cu/Miguel_%C3%81ngel_Espino ===
=== https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_%C3%81ngel_Espino#Biograf%C3%ADa ===
fi5iif56be4b8w3ggtcxzjgc38tk0sf
Miguel Strogoff
0
695
8969
5086
2026-01-30T13:25:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1121567]]
8969
wikitext
text/x-wiki
= Miguel Strogoff =
Miguel Strogoff (''"Michel Strogoff"'' tik ne tajtaketzalis Franciachanej) amachti Franciachanej.
[[Taanalis:Verne - Michel Strogoff - pièce à grand spectacle en 5 actes et 16 tableaux, 1880.djvu|thumb]]
= Ne Casoj =
ejm8z3p0os5749d53ky6u5dgwctwjg1
Miguel Strogoff (amachti)
0
696
9299
9250
2026-02-10T20:27:54Z
Breogan2008
24
9299
wikitext
text/x-wiki
= '''Miguel Strogoff (amachti)''' =
[[Taanalis:'Michael Strogoff' by Jules Férat 1.jpg|thumb|Ne amachti ipal Miguel Strogoff]]
Miguel Strogoff (''"Michel Strogoff"'' tik ne tajtaketzalis Franciachanej) se amachti. Jules Verne yajika ne tawawasuani amachti. Tik ne shiwit 1876.
= '''Ne casoj''' =
Miguel Strogoff kipia 30 shiwit wan tekiti ken tawikani tawawasualis pal ne tatuktiani Zar de Rusia (tik ne shijshiwit tatuktiani Zar Alejandro II de Rusia). Miguel nesik tik ne techan Omsk, Siberia, tik Rusia. Yaja sujsul kojtik wan tzunshilut wan kipia ijiish susul. Inan Marfa Strogoff wan iteku Pedro Strogoff (Pierre Strogoff tik ne tajtaketzalis Franciachanej). Ne Zar nemi pal kituktia se tawawasualis ka iikaw ika yaja iwan ne techan Irkutsk sajsayti. Ne tártaros yaw-kiitzkiat ne techan Irkutsk wan muchi Siberia, wan iikaw tesu kimati yaja sajsayti. Miguel yaw-yawi ka Irkutsk iwan yankwik itukey wan itzuntukey: ''Nicolas Korpanoff''. Miguel nemi pal kiketza tesu yek takat nusan: Iván Ogareff. Ogareff tekiti iwan ne tatuktiani tártaros Feofar Kan. Miguel pewa ne ujti tik ne techan Moscú ka Irkutsk wan yawi ka techan Nizhni Nóvgorod. Né, munamiki iwan se pashaluani Letoniachanej: Nadia Fedor. Nadia kitatemulia iteku, ne tapajtiani Dr. Basili Fedor, wan kineki yawi ka Irkutsk nusan. Miguel kinutza Nadia "iikaw", wan yejemet yawit entekitit ka Irkutsk. Nadia wan Miguel munamiki inwan periodistas Alcide Jolivet (Franciachanej) wan Harry Blount (Inglés), wan kinhpalewia yejemet. Ne ujti kq Irkutsk sujsul tesajsay, pero Miguel nemi pal ejku ka Irkutsk katka ne tártaros wan Ogareff.
== '''Ne tuijikniwan''' ==
* Miguel Strogoff
* Nadia Fedor
* Iván Ogareff
* Alcide Jolivet
* Harry Blount
* Marfa Strogoff
* Sangarra
* Feofar Kan
== '''Taika Miguel Strogoff sujsul wey?''' ==
'''Tik ne ujulinkwikwil ipanpa yaja'''
Kanaj miak ujulinkwikwil ijpak ne amachti Miguel Strogoff:
* Michel Strogoff (1956)
* Les Aventures extraordinaires de Michel Strogoff (2004)
* Michael Strogoff (1908)
== '''Ipanpa Uni''' ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_Strogoff
# https://www.gutenberg.org/ebooks/author/60
# https://www.britannica.com/biography/Jules-Verne
# https://www.bnf.fr/fr/jules-verne-ressources-en-ligne
t1gs3pk81ze22cz4l6wzb2dknpkmjb3
Miguel Álvarez Castro
0
697
8971
5104
2026-01-30T13:25:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6015479]]
8971
wikitext
text/x-wiki
== Miguel Álvarez Castro Gavidia. ==
[[Taanalis:Miguel Álvarez Castro.jpg|thumb|Miguel Álvarez Castro Gavidia. ]]
[[:es:Miguel_Álvarez_Castro|Miguel Álvarez Castro Gavidia]] kaj tiktukeytiat [https://www.elindependiente.sv/2020/12/03/miguel-alvarez-castro-el-primer-poeta-salvadoreno/ ne Achtu Kuskatanchanej tawawasuani,] Yaja nesik tik Tumak Kal tik ne kojtan Mayucaquin<ref>Nombre de la hacienda en San Miguel, departamento de El Salvador. </ref> ka techan San Miguel, se takutun ipal kuskatan, se tunal se pual chiknawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual kashtul (29.09.1795).
Wan mikik se tunal se pual yey pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual hashtul (23.07.1855)
Yaja se [https://revistas.csuca.org/Record/LAUNIVERSIDAD2176#details tawawasuani] wan [https://revistas.ues.edu.sv/index.php/launiversidad/article/view/2176 tatuktiani,]
== Ne itunal ichtaka. ==
[https://www.ecured.cu/Miguel_%C3%81lvarez_Castro Álvarez Castro] tesu tami mumachtia pal muchiwa se tapalewiani ne Wey Tamachtiluyan San Carlos tik Kwawtemalan<ref>Nombre de la Universidad en Guatemala, Centroamérica</ref> katka, ika ne inan wan ne iteku mikiket, yaja mukwepa ka ikal tik San Miguel katka.
== Tay kichiwki? ==
Yaja se tatuktiani ipal Federación Centroamericana<ref>Las Repúblicas de Guatemala, El Salvador, Honduras y Costa Rica se unen, en unión perpetua e indisoluble, y constituirán en adelante una nación soberana e independiente que se denominara FEDERACION DE CENTROAMERICA.</ref> wan Ministerio de Relaciones Exteriores ipal Francisco Morazán<ref>José Francisco Morazán Quesada fue un militar y político hondureño que gobernó a la República Federal Centroamericana durante el turbulento período de 1830 a 1839. Saltó a la fama luego de su victoria en la batalla de La Trinidad, el 11 de noviembre de 1827</ref> . [https://diario.elmundo.sv/Escena/miguel-alvarez-castro-el-primer-literato-de-la-historia-de-el-salvador Miguel Álvarez Castro Gavida] yawi iwan Francisco Morazán tik ne weyak ujti ka Perú katka.
Wan yaja [https://literaturas.fandom.com/es/wiki/Miguel_%C3%81lvarez_Castro kimawawasua amachti] wan lirica.
== Ne itekiw. ==
Yaja kichiwa miak amachti ken''':'''
1. Oda a José Cecilio del Valle
2. Con motivo del fusilamiento de Pierzón.
== Ken mikik. ==
Yaja mikik ika kipia katka ne kukulis tuberculosis wan chichiuk ka San Miguel.
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Miguel Álvarez Castro Gavidia: https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_%C3%81lvarez_Castro
Síntesis biográfica: https://www.ecured.cu/Miguel_%C3%81lvarez_Castro
Literatura salvadoreña WIKI:https://literaturas.fandom.com/es/wiki/Miguel_%C3%81lvarez_Castro
Periódico El Independiente: https://www.elindependiente.sv/2020/12/03/miguel-alvarez-castro-el-primer-poeta-salvadoreno/
Diario El Mundo: https://diario.elmundo.sv/Escena/miguel-alvarez-castro-el-primer-literato-de-la-historia-de-el-salvador
Universidad de El Salvador, portal de revistas: https://revistas.ues.edu.sv/index.php/launiversidad/article/view/2176
Revista SCUCA: https://revistas.csuca.org/Record/LAUNIVERSIDAD2176#details
az4kff0ape5jbjf3nn0ih8vh1ar39o0
Miguel Ángel Ramírez
0
698
5110
5109
2026-01-29T23:30:24Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
5109
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Captura de Tela 2024-10-08 às 01.05.34.png|thumb|368x368px|Miguel Ángel Ramírez kan kichiwit dajdatka galanchinchichin.]]
<references group="Miguel Angel Ramirez" />
Miguel Ángel Ramírez yaja se takwiluani Kuskatanchanej ka kinchiwa ne dajdajka galanchinchichin. Yaja nesik se tunal chiknawi pal ne mezti ume tik ne shikipil chiknawi yey pual (1960) tik ne techan Santo Tomás. Yaja mumachtia ken kichiwa ne dajdajka galanchinchichin katka tik Centro Nacional de Artes (CENAR) wan ne Universidad de El Salvador. tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi se pual majktakti (1990) yaja pewa tik ne tamachtiluyan Casa Taller Encuentros tik ne techan Panchimalku pal kimachtia kinchiwa ne dajdajka galanchinchichin pal ne pijpipil wan ne sijsiwapipil. Ne chikitik tamachtiluyan Casa Taller Encuentros kilwitia ne pijpipil wan ne sijsiwapipil pal afirmar su indentidad.
Yaja kimaket se takulis Notable Artista de El Salvador pal Asamblea Legislativa 2001. Yaja kimaket se takulis “Gabriela Mistral” tik ne techan Chile.
2fhleq48up5da5hkxi82fid4ypyny9f
Mijtulis ne kuskatan
0
699
5115
5114
2026-01-29T23:30:24Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
5114
wikitext
text/x-wiki
1 . Shalatenanku.
2. Ne takat kitata
3. Ne tunal.
4. Ne kujkumal.
5.Ne shujshuchit.
6. Ne tejtekumal .
7. Ne takulis.
8. Ne tanestuk ne kwawit iwan mumajkul.
9. Ne xuc
10.Shikuchi an
11. Ne kwajwajtzin
12. Ne turujchin itachishka.
13. Ilwit San Miguel.
14. Chupichin ne Tenantzinku.
15. Kujkulchin ne at.
16. Siwatewakan.
17. Ne ayutuch.
18. Tajtakamet iwan iujmiyu.
19. Ne kipushawat.
20. Ne tekwani wan masat.
21. Kojtan kuyamet.
22. Takat tikchiwa tishti tzupelek.
23. Nuipan nunan ipilawan.
24. Siwat kawashchin.
25. Ne sijsiwajket tapakani.
26. Ne tiankis.
[[Taanalis:Nahuizalco 3836.JPG|thumb]]
0r799jcwyk1v4y4pdcwaksfsh07dbp2
Mijtutilis
0
700
5121
5120
2026-01-29T23:30:24Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
5120
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Conchero de Querétaro.jpg|thumb|Mijtutiani Conchero tik Meshiku]]
[[Taanalis:Danza en el Zócalo.jpg|thumb|mijmijtutianimet tik Zocalo ka Meshiku]]
[[Taanalis:Aztec Dancer.jpg|thumb|tamijtutiani ]]
Ne mijtutilis<ref>https://en.wiktionary.org/wiki/mitote</ref> kiulintiat ne iweyka ipal kitashtawia Tiut. Ne mijtutilis inpal ijikman tik Meshiku<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Mexico</ref> wan ukseuk tejtechan. An miak tuijikniwan mijtutiat nikan ashta tejtechan Estados Unidos. Achtu ne Tiupan (Catolica<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Iglesia_cat%C3%B3lica</ref>) kiajkawat katka wewet, inkwajkwach, wan takwikalis. Yajika mijmijtutianimet kipiat katka mekawewet iwan ishulunyu ayutuch (guitarra concha<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Cord%C3%B3fonos_concheros</ref> tik Castillaj) wan yejemet kipiat inkwajkwach itachishka istak. Ini intukey –Concheros<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Concheros</ref>- ipal mekawewet iwan ishulunyu ipal ayutuch.
[[Takutun:Meshijku]]
[[Takutun:Tayektzinchiwalis]]
izq0lfxzc59oc3v03tv25xvtlvqv6uj
Miktan
0
701
8972
5132
2026-01-30T13:25:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q564]]
8972
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Buddhist_hell.jpg|thumb|200px|left|Tik miak tajtayulmatilis kimatit ka kwak timikit welit tiawit ka Miktan. Ini, tikitat ken ne miktan ipal ne [[Buda]]tamatinit, itukay Naraka.]]
Sejse kimatit ka kwak timikit welit tiawit ka '''Miktan'''. Inat ka né muajsit miak ká miktiwit.
Tik sejse tapualis ipal ne [[Pipilmet]] pal ikman, inat ka ajakaj ajsik kan nemit ne mikinimet wan kitak ken nemit wan tay kichiwat. Sejse inat ka se takat kitzajtzak ne ijish wan kwak kitajtapuj, nemia ijtik ne tepet kan yawit ne ikman miktiwit. Inat<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 110.</ref> ka nemi se wey haciendaj wan miak takamet. Yejemet tekitit. Nemi se wey puchut ne kipachua ne tepet. Né kimiktiat se takat wan kimanat wan kimakat chiujchiupi sejse pal kikwat, wan musta yajuni muita senpa wan tekiti ken senpa. Ka ikuni tatuktia ne itekuyu ne tepet, ne tachia tay kichiwat muchi.
[[Taanalis:Ciudad_sin_dios.jpg|thumb|250px|right|Ne Cristianojmet inat ka tik ne Miktan nemi se wey tit kan ne takamet wan siwatket tatat pal senpa.]]
Nusan sejseuk inat ka nemi se Miktan. Ne [[Greciajtakamet]] ipal ikman inat katka ka kwak timikit tiawit tipashaluat sujsul wejka hasta tiajsit se tal kan semaya welit kalakit ne miktiwit.
Ne [[Cristianojmet]] kimatit ka ijtik ne Miktan nemi se wey tit kan ne takamet wan siwatket ne tateyekchijtiwit wan te muyulpatatiwit yawit tatat senpa. Inat ka su tejemet timuyulkwitijtiwit wan timuyulpatatiwit, ne Teut yawi techtapupulwia melka tikchijtiwit tay te yek; kwak timikit tiawit nemit tik ne ilwikak. Su te ijkiuni, inat ka tiawit nakat tik ne Miktan. Nusan inat ka ne takamet wan siwatket ne tayulmatit ken ne Metzali pal ikman wan te mukwepat Cristianojmet yasnekit ka Miktan.
Sejse te kimatit ka nemi se Miktan, wan inat ka tesu ijkiuni.
Ne palabraj ''miktan'' nusan kineki ina kan nemi sujsul wey at, ken su se kitaliskia ne ijikshi ijpak ne ashal itan ne at, ne itzuntekun te kisaskia. Nusan kineki ina se shaput kan uij ma tikisakan ika sujsul wey.
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Tayulmatilis]]
__NOTOC__
fb58bpidpq7tmwtghckqpky20lkjqp6
Milena Mayorga
0
702
8973
5142
2026-01-30T13:25:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q18151529]]
8973
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ambassador Milena Mayorga.jpg|thumb|Milena Mayorga]]
[[:es:Milena_Mayorga|Carmen Milena Mayorga]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Milena_Mayorga</ref> tatuktiani kuskatanchanej. Yaja nesik se tunal se pual ume ne metzti nawi tikne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se wey techan Kuskatan ka tal [[:es:El_Salvador|Kuskatan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/El_Salvador</ref>.
== KWAK YAJA CHIKITIK KATKA ==
Iteku kusktanchanej wan tapajtiani. Inan venezuelachanej.
== ITEKIW ==
Mayorga kitakewket ken tajtaketzani:
* “[[:es:Fin_de_semana_(programa_de_televisión)|Fin De Semana con Willie Maldonado]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Fin_de_semana_(programa_de_televisi%C3%B3n)</ref>” – Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (1990)
* “Telados” – Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi
* “Hola El Salvador” – Tik Nawat, “Yek Peyna Kuskatan”. Tik ne shiwit ume shikipil makwil.
* “Milena Tu Amiga” – Tik Nawat, “Milena Muchaku”. Tik ne shiwit ume shikipil majtakti se.
== MISS SENTAL ==
Mayorga nakak ken siwapil chikwasen tik ne [[:en:Miss_Universe_1996|Miss Sental]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Miss_Universe_1996</ref> (o Siwapil Sental).
Ne Miss Sental katka ka techan [[:en:Las_Vegas|Las Vegas]], [[:es:Portal:Nevada|Nevada]], tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se.
== IPANPA ITUNAL ICHTAKA ==
Mayorga kipia ishulejyu, wan se iukichkunew wan se isiwakunew.
== IPANPA UNI ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
cno48j3x8l6jjjk4t2kacasekc7n7fd
Minerva
0
703
5159
5158
2026-01-29T23:30:26Z
Jon Harald Søby
5
16 revisiones importadas
5158
wikitext
text/x-wiki
== Minerva ==
Yaka ne '''siwatiut'''<sub>1</sub> ne wey casoj Romanachanej.
[[Taanalis:Minerva by Bea Arana.jpg|frame|center|Representación de Minerva la diosa Romana. Ilustración de Beatriz Arana ]]
==Ne ichtaka itunal:==
Ne inan itukey katka Métis, yaja ne siwatiut ka '''tasujtani'''<sub>2</sub> katka.
wan ne iteku itukey katka Jupiter (Zeus ka wey casoj griegochanej) Jupiter Yaja se ne achtu tiut katka.
Yaka tesu kipia ishulejyu.
Yaja kipia se ikunew, yaka itukey Érichthonios katka.
Ukseuk itukey: Athéna en grec.
Itukey latin: Minerva
Kachka: Athéna, Minerva
Ne kojkojtanchanej ka yawit iwan Minerva: ne tzakatekulut wan ne kuat.
==Ne itekiw: tay kichiwki?==
Minerva ne siwatiut ka tamatilis tasujtani, ne itekiw Tik ne awey puyek at (navegación o trabajo de mar?, ne dajdakta kenha Pal ne muchi, ne tamachtitluyan, ne tapalewiani, ne tanamakani, ne kachiwani, ne tapaktiani wan ne yek pal mucha Tik ne ikman techan (civilización antigua),
Yaja se ne tajpiani ne wey techan Roma wan ne tiut ne artesanos pal ne techan
Minerva kachka Atena Pal ne romanoschanej, peroj tesu kenha Ika Atena Nemi pal ne wey techan griegochanej se tasumani.
Ne techan Tébesa Tik ne italyu Arlegia kipia se tiupan pal ne siwatiut Minerva, kalchiwa ne shikipil '''nawi pual kashtul yey''' <sub>3</sub>ka ne shikipil se Tzunti kashtul ume
Ne ipal estatuas wan ikwikil, mukita iwan ne galanchin itachichka, talpujpunka, wan wey itunal.
Minerva wika se datka takwakak ka tajpia ne itzuntekun, ne weyak tapalewis puyek, ka ne ima wan ne escudo ukseuk ima.
Kemanian ipal ikwikil kanenmuestuk wan itachichka nejmachnemi, peroj keman yaja ijkatuk, ishnutza kachka tajpiani.
Generalmente aparece sentada, pero cuando está de pie tiene la actitud resuelta de una guerrera, de aire meditativo y la mirada fija en altas concepciones.
== IPANPA INI ==
<sub>1</sub> Deidad femenina o diosa.
<sub>2</sub> conocimiento
<sub>3</sub> 97
== IJILPIKA ==
* Graf, F. (2001). Athena and Minerva : Two Faces of One Goddess ? Dans BRILL eBooks (p. 127‑139). https://doi.org/10.1163/9789004497290_010 Grossmann, E. (1993).
*The Bronze Figurine of the Goddess Minerva from Apollonia, Israel. Tel Aviv, 20(2), 225‑227. https://doi.org/10.1179/tav.1993.1993.2.225
*Plan de Rome. (2025, 13 février). Plan de Rome. https://rome.unicaen.fr/?fichier=visite_temple_minerve
i36djdtxmwk34m3lhgbkyv6as3qgs1d
Miranda Cosgrove
0
704
8974
5167
2026-01-30T13:25:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5104]]
8974
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Miranda Cosgrove NickRewind 2022.jpg|thumb|Miranda Cosgrove]]
== Miranda Cosgrove ==
Kaj tiktukeytiat “[[:en:Miranda_Cosgrove|Miranda Taylor Cosgrove]] ». Yaja nesik tik Los Angeles se takutun ipal italyu Estados Unidos se tunal majtakti nawi pal ne metzti makwil se shikipil chiknawitzunti nawi pual majtakti yey (14/05/1993) wan teuk miki. Yaja se takwikaliswawasuani <ref>escritor de canciones</ref>wan yawaltakwikalischiwani<ref>productor de discos</ref>. Yaja se ujulinkwikilchiwani<ref>youtuber</ref> “[https://www.youtube.com/channel/UC8lqiRLLm3l9iOFWEiGj_qw mirandacosgrove]”.
== Itekiw ==
Yaja kinchiwa nawi yawaltakwikalis kaj intukey iCarly (ume shikipil chikwey/2008), About You Now (ume shikipil chiknawi/2009), Sparks Fly (ume shikipil majtakti/2010).
Tesu akaj weli kinimakat ukchupi yawaltakwjkalis ken yaja.
Yaja tekiti katka tik weyak ulinkwikwil School of Rock (ume shikipil yey/2003). Yaja tekiti katka iwan Nickelodeon tik Drake & Josh (intzalan ume shikipil nawi/2004 wan ume shikipil chikume/2007), iCarly (intzalan ume shikipil chikume wan ume shikipil ume shikipil majtakti ume/2012) wan yaja seriechiwalis <ref>productora de serie</ref>katka iCarly’s Paramount+ revival run (intzalan ume shikipil se pual se wan ume shikipil se pual yey). Yaja tekiti katka tik weyak ulinkwikwil The Intruders (2015), 3022 (2019), North Hollywood (2021), Drugstore June (2024), wan Mother of the Bride (2024), wan yaja kipia CBS serie Mission Unstoppable with [[:ja:ミランダ・コスグローヴ|Miranda Cosgrove]] (2019-present) wan ume keman takwika inpal tuijikniwan<ref>concierto</ref> High Maintenance wan Dancing Crazy Tour.
Kimakaket ume takulis Young Artist Awards, wan yey Kids’ Choice Awards wan Daytime Emmy Award.
== Itunal ichtaka ==
Ne iteku itukey [https://people.com/all-about-miranda-cosgrove-parents-8671941 Tom Crosgrove] wan ne inan itukey Chris Cosgrove.
Yaja tesu kipia ipijpipil wan yaja tesu kipia ishulejyu.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Miranda_Cosgrove
https://people.com/all-about-miranda-cosgrove-parents-8671941
https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%9F%E3%83%A9%E3%83%B3%E3%83%80%E3%83%BB%E3%82%B3%E3%82%B9%E3%82%B0%E3%83%AD%E3%83%BC%E3%83%B4
https://www.youtube.com/channel/UC8lqiRLLm3l9iOFWEiGj_qw
3excb4edh0rppu34kxg8pv2cusa2f3t
Miriam Makeba
0
705
5171
5170
2026-01-29T23:30:27Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5170
wikitext
text/x-wiki
= Miriam Makeba =
[[Taanalis:Miriam Makeba (1969).jpg|thumb|Miriam Makeba ne shiwit 1969]]
Zenzile Miriam Makeba, kaj tiktukeytiat wan Máma Africa (Inan Africa), takwikani tik Africa del Sur katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Miriam Makeba nesik se tunal 4 pal ne metzti marzo tik ne shiwit 1932 tik Johannesburgo tik imiekawan chichiukchin. Yaja weyaya tik ne shijshiwit Apartheid, wan Apartheid katka ne sental tesajsay wan sujsul tesu yek pal ne tiltik tuijkniwan tik ne Africa del Sur.
Pejki takwika keman se siwapil katka wan iijiu tumak katka.
Makeba munamiktia Miak tajtakamet, wan Stokely Carmichael (kaj tiktukeytiat) ikman ishuleyju katka. Yaja ne tasumani katka, pal ne tesu kwelnaj pal ne tiltik tuijkniwan sudafricanochanej.
Makeba mikik ne shiwit 2008 tik ne Italia, neman itakwika ikwatapal tuijikniwan italianochanej.
== Ne itekiw ==
Miriam Makeba kimawawasua sujsul tajtakwikalis tik ne tajtaketzalis Inglés, Xhosa, Sotho, wan Zulu. Tajtakwikalis "Pata Pata" wan "Soweto Blues" wan "The Click Song" sujsul wey.
== Ipanpa uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Miriam_Makeba
# https://en.wikipedia.org/wiki/Apartheid
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Miriam_Makeba
nm08v0cmgf8wazxd2410ispk0gla7g3
Mistun
0
706
8975
5206
2026-01-30T13:25:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q146]]
8975
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Collage of Six Cats-01.jpg|thumb|Sejseki razaj mistun ]]
Ne '''mistun''' se mamiferoj (chichipiyani*) nakakwani kaj nemi tik ne imiakawan Felidae. Ne mistun ne isel tapiyal tik imiekawan. Ne mistun walkiski tik ne kojtanmistun, pero mupatak ikman ika nentuk wan ne tajtakamet an miak shijshiwit.
Ne mistun weli tikajsit ka nujme ne taltikpak. <ref>https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=14000031</ref><ref name=":0">https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.1410083111</ref> Ne mistun <ref>mistun</ref> igustuj nemi inakastan ne itekuyu ika yaja kita ne tuijikniwan ken se sustitutoj ipal inan. Ne mistun igustuj [[mawiltia]] peroj yaja tapalewiani yajika ukchupi yek mawiltia iwan yaja iwan ajawilti pal [[Https://es.wikipedia.org/wiki/Felis silvestris catus|tejemet]] tikmachtiat ka te nemi pal kitankwa nan kiitztiwia ne imejmey tajtakamet.
== Ipanpa ne itachishka ne mistun ==
Ne mistun kipia iujmiyu. Yaja kipia nawi iikshi, se weyak itzinweyaka, ume iish, se iten wan ume inakas. Ne itachiska iujmiyu ne mistun kipalewia. Ne itachishka mistun weli tumak u chikitik. Ne iujmiyu itachishka weli kupuknaj, tiltik, istak wan tultik.
== Ipanpa Uni ==
<references />
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
o5bwyk3tilcx1cyrx70f9k9alraqkf9
Mixteca-Puebla Iestilu
0
707
8976
5217
2026-01-30T13:25:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q25383004]]
8976
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Mixteka-Puebla Iestilu
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | <gallery mode="packed-hover" style="no-space;no-padding">
File:Vessel with Codex-Style Scene LACMA M.2000.86 (13 of 13).jpg
File:Codex Zouche-Nuttall, page 20.jpg|alt=Codex Zouche-Nuttal
File:Detalle del Códice Maya de Dresden.jpg|alt=Dresden amachti iwan ne Talteku
File:The American Museum journal (c1900-(1918)) (17537987874).jpg|alt=Itakutun tapepechul tajkwilujtuk ipal Tulum
File:Santa Rita mural.jpg
</gallery>
|-
! Pewa - tami
| Klasiku - Posklasiku
|-
! Kan
| - Mixteka
|}
Muina kia ne ken tajkwilujket ne palikman. Anka pewa peyna tik klasiku wan tami tik ne teutak posklasiku. Ini se estilu ne nemituya nujme tik shiktal ikman. Tik talmet ne an mutekaytiat Meshiku, Kwawtimala, Welise, Kuskatan, Nikarawa, Kosta Rika.
== Ken wan kan nesik ==
== Ipanpa ne itachishka ne takwikwiluyu ==
Ina Saeko Yanajisawa, inpanpa Rowertzon, Nikolson wan Eskalante, ne estilu muchiwa iwan muchi ini:
# Ne estilu mukwikwilua iwan taishkejketzalis, tesu iwan ken ijtuk muchi tik taltikpak.
# Ijtik ne takwikwil ne nemi ka ishpan kenha ne nemi ka ipan (?).
# Ne inweyaka muchi tesu ken itachishka tik taltikpak. Ne tajtakamet welit mukwikwiluat ukmiak patawak ken ne kajkal.
# Miak wipta ne intachishka ne tajtakamet wan sijsiwajket nemi ka tatajku.
# --
# g
# f
# f
# f
# f
# d
# d
# d
## d
## d
## d
## d
## d
#f
#--
<gallery mode="nolines" perrow="4">
File:Tlalticpactli3.jpg|Sipakti, ne itachishka ne tal
File:Tlatatacani Codex Fejérváry-Mayer 29-3.jpg|Ka nin, weli muita ka ne sipakti kachka ne tal
File:Citlalpol3.jpg|Ne ketzal sital ush ne neshtamalani
File:Piltzintecuhtli.jpg|Se takat ukchupi tamawak ken ne kal inawak
</gallery>
==== Ikonokarapia ====
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|1
|Tunal- wan metztiyawal
|<gallery mode="packed">
File:Teotl.png
File:Meztli from Codex Borgia.jpg
</gallery>
|
|-
|2
|
|
|
|-
|3
|Sital kachka ish
|[[Taanalis:Nahui Ollin Codex Borbonicus hieroglyph.jpg|alt=Ne kwikwil ka tatajku se sitalish|thumb]]
|
|-
|4
|Ketzal sital
|<gallery mode="packed">
File:Citlalpol3.jpg
File:Aztec Stone of Tizoc Depicting That Ruler's Conquests.jpg|alt=Ijpak ne tajtakamet tiwelit tikitat ne ketzal sital
</gallery>
|
|-
|5
|Itzuntekumat wan iujumit akaj
|
|
|-
|7
|
|
|
|-
|6
|Ne at, ne tachichinuli, chimal, panti (ipanpa musumali)
|<gallery mode="packed">
File:Atl-tlachinolli Aztec symbol of war.svg
File:Chimalli Ahuizotl.jpg|alt=Chimal
File:Codex Mendoza folio 67r bottom.jpg|alt=Ne kinteputzwia ne tasumanimet ne panti
</gallery>
|
|-
|8
|Ishulun shuti ne kutuk
|<gallery mode="packed">
File:Messico, los reyes, frammento lapideo, forse il dio quetzalcoatl-ehecatl.JPG
File:Mexico, Guerrero, Ichcatiopan,, Mixtec or Aztec style - Pectoral Ornament - 1983.190 - Cleveland Museum of Art.tif
</gallery>
|
|-
|9
|Takwikwil kachka kutejkuni, "S"
|
|
|-
|10
|Chajchalchiwit
|<gallery mode="packed">
File:Base de Estela.jpg
</gallery>
|
|-
|11
|At
|<gallery mode="packed">
File:Chalchiuhtlicue from Codex Borbonicus.jpg
File:Tula WDL6744.png
</gallery>
|
|-
|12
|At wan tit
|
|
|-
|13
|Iyulu akaj
|
|
|-
|14
|Tepet
|<gallery mode="packed">
File:Glifo Tepetl.svg|alt=Itachishka tepet
</gallery>
|
|-
|15
|Shuchit
|<gallery mode="packed">
File:Xochitl vectorizedColor.png
File:Codex Fejéváry-Mayer kapok tree.JPG
File:Xochiquetzal Codex Fejérváry-Mayer 29-1.jpg
</gallery>
|
|-
|16
|Chanejket (at, tal, kal)
|
|
|-
|17
|Ishayu akaj
|
|
|-
|18
|Kal u teupan
|
|
|-
|19
|Tet
|
|
|-
|20
|Atiluni iwan yey ikshi
|
|
|-
|21
|Imutalijkayu tatuktiani iwan taksal
|
|
|-
|22
|Kwawit pal yankwik tit
|
|
|-
|23
|Kwawit iwan ikuyu kuluntuk
|
|
|-
|24
|Tunalpual
|<gallery>
File:Codex Magliabechiano 11R.jpg
</gallery>
|
|-
|25
|Umipanti
|
|
|-
|26
|
|
|
|-
|27
|Mishti ush pukti
|
|
|-
|28
|''"Omega"'' (ken se umit tajkukutuntuk)
|<gallery>
File:Metztli-Luna.jpg
</gallery>
|
|-
|29
|
|
|
|-
|30
|Ishtzujtzunyu ne tunal
|
|
|-
|31
|Umit u meshkal kuweyak
|
|
|}
ggxii097tcsic0vl8rqz85yr3ze1hto
Moby
0
708
8977
5230
2026-01-30T13:25:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q14045]]
8977
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Moby
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Moby 12 17 2018 -16 (31743191557).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 11 ne metzti chiknawi, tik ne shiwit 1965
|-
! Ichan Techan
| New York
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Sonchiwani
|}
[[:en:Moby|Richard Melville Hall]] nesik se tunal majtakti se, ne metzti chiknawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965). Yaja nesik tik ne techan [[:en:New_York_City|New York]], tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Yaja itukey kaj sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>, "Moby"<ref>His musician name is, "Moby" / Su nombre como músico es, "Moby"</ref>. Yaja se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, wan se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref>, wan se tawawasuani<ref>Author / Autor</ref>. Moby estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Moby
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
https://en.wikipedia.org/wiki/New_York_City
tlmelvlngmyzgka0mukpr1twdvxisws
Molière
0
709
8978
5243
2026-01-30T13:25:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q687]]
8978
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Molière
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Pierre Mignard - Portrait de Jean-Baptiste Poquelin dit Molière (1622-1673) - Google Art Project (cropped).jpg|197px|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 15 ne metzti se, tik ne shiwit 1622
|-
! Ichan Techan
| Paris
|-
! Italyu
| Francia [[Taanalis:Flag of France.svg|20px]] Franciachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltilis Tawawasuani
|}
[[:en:Molière|Jean-Baptiste Poquelin]] nesik se tunal kashtul, ne metzti se, tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti se pual ume (1622). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:Paris|Paris]], tik ne italyu [[:en:France|Francia]]. Yaja itukey kaj tamawiltiani, "Moliere" katka<ref>His actor name (stage name) was Molière / Su nombre como actor (nombre artístico) fue Molière.</ref>. Yaja se tamawiltiani<ref>Actor</ref>, wan se tamawiltilis tawawasuani<ref>He was a playwright / Él fue un dramaturgo</ref> franciachanej <ref>Demonym: French in plural form / Gentilicio: Francés</ref>katka.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Moli%C3%A8re
https://en.wikipedia.org/wiki/Paris
https://en.wikipedia.org/wiki/France
20496f7odfnbsnviycb5ybduti4x47z
Mon Laferte
0
710
8979
5248
2026-01-30T13:26:00Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2836528]]
8979
wikitext
text/x-wiki
== Mon Laferte ==
[[Taanalis:MX MR MON LAFERTE (49632399698).jpg|thumb|404x404px]]
Kaj tiktukeytiat '''Norma Monserrat Bustamante Laferte''' yaja nesik tik Viña del mar <ref>Ciudad en Chile.</ref>se tunal ume pal ne metzin makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzuni nawi pual yey (02/05/1983) yaja se takwikani<ref>Cantante.</ref>, takwikaliswawasuani<ref>Compositor.</ref>, wan takwikwiluani<ref>Pintor.</ref>. yaja takwika pop, rock wan balada.
== Itekiw. ==
Yaja takwika ka Auditorio Nacional de Ciudad de Mexico wan Madison Square Garden, New York. Ne achtu iyawaltakwikalis<ref>Disco.</ref> '''Desechable'''(2011) kichiwa ka Meshiku katka.
== Itunal Ichtaka. ==
Ne inan itukey katka Myriam Laferte Herrera, ne inoya itukey katka Norma wan se ikaw itukey Solace, Ichan nemi tik ne techan Gomez Carreño, Viña del mar.<ref>Barrio residencial en Viña del Mar.</ref> Keman kipia chiknawi shiwit ya kitzintia mekawewetzutzuna katka.
== Ipanpa Ini. ==
<references />
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Mon_Laferte
https://www.youtube.com/@MonLaferteVEVO
tm0ueujnc9y24mlvap6qly5xcwba5en
Monica Bellucci
0
711
8980
5252
2026-01-30T13:26:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q81819]]
8980
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Monica Bellucci
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Monica Bellucci (cannesPhotoCall)-.jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 30 ne metzti chiknawi, tik ne shiwit 1969
|-
! Ichan Techan
| Città di Castello
|-
! Italyu
| Italia [[Taanalis:Flag of Italy.svg|20px]] Italiachanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Monica_Bellucci|Monica Anna Maria Bellucci]] nesik se tunal se pual majtakti ne metzti chiknawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi. Yaja se tamawiltiani <ref>Actor / Actriz</ref>wan se siwaawil<ref>Model / Modelo</ref>. Belluci nesik tik ne techan [[:en:Città_di_Castello|Città di Castello]], Umbria tik ne italyu [[:en:Italy|Italia]]. Yaja italiachanej<ref>Demonym: Italian / Gentilicio: Italiana</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Monica_Bellucci
https://en.wikipedia.org/wiki/Citt%C3%A0_di_Castello
https://en.wikipedia.org/wiki/Italy
6djtdpytonexbqsr3fzzdrslpg2z02r
Monseñor Romero
0
712
9418
9417
2026-02-24T18:32:56Z
~2026-12358-88
278
9418
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Monseñor Romero'''</big></big>
| [[Taanalis:Mural Oscar Romero UES.jpg|thumb|center|300px|Mural tik ne Facultad de Jurisprudencia wan Ciencias Sociales tik ne Wey Tamachtiluyan tik Kuskatan. Ipal: Giobanny Ascencio y Raul Lemus- Grupo Cinteupiltzin CENAR]]
|-
! Keman panuk
|-
| Nesik : 15 Metzti chikwey 1917 (Weytechan Barrios, San Miguel)
|-
| Muchiwki palej: 4 Metzti nawi 1942
|-
|Tajtaketzalis: kastiya
|-
| Consagración episcopal : 21 Metzti chikwasen 1970
|-
| Arzobispadoj ipal Kuskatan (tik kastiyaj: San Salvador) : 23 Metzti ume 1977
|-
| Mikik : 24 Metzti yey 1980
|}
== Pewalis ==
Oscar Arnulfo Romero se palej ipal Kuskatan. Kimiktijket ne shiwit 1980 ika yaja taketzki pal kinpalewia ne tesu kipia tatka. Muchiwki Santuj ne shiwit 2018.
== Kwak chikitik katka ==
'''Óscar Arnulfo Romero y Galdámez''' nesik ne tunal kashtul ipal ne Metzti Chikwey ipal 1917 tik se techan itukay Ciudad Barrios, San Miguel, Kuskatan. Iteku itukay katka Santos Romero wan ne inan itukay Guadalupe de Jesus Galdámez wan kipishket chikwey inpijpilawan<ref>Fernández, Tomás y Tamaro, Elena. «Biografia de Óscar Arnulfo Romero». En ''Biografías y Vidas. La enciclopedia biográfica en línea'' [Internet]. Barcelona, España, 2004. Disponible en <nowiki>https://www.biografiasyvidas.com/biografia/r/romero_oscar.htm</nowiki> [fecha de acceso: 26 de agosto de 2023].</ref>. Kishtukaket tik at ne 11 Mayo 1919 tik ne teupan pal Ciudad Barrios. Tik ne tamachtiluyan igustuj mumachtia takaishmatilis<ref>Orellana, J.E. 2018. Titaketzakan: Taksalis 5. Módulo 5
Ministerio de Educación de El Salvador, MINED. https://www.mined.gob.sv/nawat/modulos/taksalis_5/modulo%205.pdf<nowiki/>(Muitztuk ne 9.IX.23)</ref> wan tesu ipanpa ne tapualis. Nusan mumachtij carpinteriaj.
Kwak kipia 13 shiwit tik 1930, kalak tik ne tamachtiluyan pal palej tik San Miguel. Nemanha tik 1937, kalak ne Seminario de San José de la Montaña tik Wey Kuskatan. Uni shiwit yajasan, yajki Roma pal mumachtia ipanpa ne Teut tik ne wey tamachtiluyan Pontifica Gregoriana. Ikal nemituya tik ne Tamachtiluyan Pio Latinoamericano hasta muchiwki Palej ne 4 metzti nawi 1942<ref>Oficina de Canonización del Arzobispado de San Salvador, Biografía de Óscar Arnulfo Romero<nowiki/>https://web.archive.org/web/20070523044752/http://www.romeroes.com/biografia/espanol.htm, consultado 26 Agosto 2023</ref> kwak kipia 24 shiwit.
== Itekiw ken palej ==
Kwak muchiwki Palej tik Roma, Romero nakak né pal mumachtia se doctorado tik teologiaj pero tesu welik kitamia ipanpa ne [[Wey Tasumalis Ume]]. Kwakuni, nemi pal mukwepa Kuskatan ne shiwit 1943. Achtu kichiwket palej pal Anamoros, La Union. Nemanha, kichiwket ne ipalej ne Wey Teupan ipal San Miguel itukay Nunantzin pal Nejmachnemilis (Nuestra Señora de la Paz). Muchiwki Arzobispoj ipal San Salvador tik 1977.[[Taanalis:Óscar Romero (al centro) y Rutilio Grande (al lado derecho) c. 1977.jpg|thumb|Oscar Romero, ne tunal muchiwki Arzobispoj, itech ikunpaw ne palej Rutilio Grande (ka mayekka).]]
Achtu, melka wey itekiw Monseñor Romero yaja tekiti ken miak palej nujme hasta ne shiwit 1977. Ini shiwit, ne tasumanimet ipal ne kalpuli kimiktijket ne ikunpa itukay palej Rutilio Grande ika yaja taketztuya pal kintajpia ne tesu kipiat tatka<ref>Cardenal, Rodolfo. (2016). Vida, pasión y muerte del Jesuita Rutilio Grande.Vida, pasión y muerte del Jesuita Rutilio Grande.; La Iglesia en América Latina. (1a.ed. ed.). UCA</ref>.
Inat miak ka uni shiwit yaja nusan muchiwki taketzani pal ne tesu kipiat tatka wan ne taseliat wey ipanpa ne kalpuli ipal Kuskatan. Taketzki wan tanajnawatij pal kinpalewia ne Kuskatanchanejket wan ma te majmawikan mikit. Sejse tajtakamet wan sijsiwatket tik ne inkalpuli [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]
wan Britanicoj kichijket nominar Romero pal ma kimakakan ne Premioj Nobel Nejmachnemilis tik ne shiwit 1979<ref>https://www.britannica.com/biography/Oscar-Arnulfo-Romero (nikamaitztuk 31 agostoj 2023)</ref>. Tesu kimakaket ika Nantzin Teresa ipal Kalkuta kikwij uni shiwit.
Inat sejse ka Romero tekiti iwan ne Teumatilis pal Tamakishtilis (Teologiaj pal Liberacion), pero Maier (2017) ina ka tesu ijkiuni<ref>Maier, Martin. 2017. Monsenor Romero y la Teologia de la Liberacion. Revista Latinoamericana de Teologia. UCA. pp 201-214. https://web.archive.org/web/20230901171744/https://jesuitas.lat/noticias/15-nivel-2/3481-monsenor-romero-y-la-teologia-de-la-liberacion (nikitzamaituk ne 1 Septiembre 2023)</ref>. Maier ina, ka melka Romero tekitki ipanpa ne tesu kipiat tatka wan taseliat wey te yek, yaja tesu iwan ne Teumatilis pal Tamakishtilis. Yaja nemi achtu iwan ne wey itejtetekuyu ne Teupan Catolicaj. Pero, kia ina Maier, Romero kishpejpen ne ujti itech ne tesu kipiat tumin wan nejnemik inwan, tekitki inpal wan mikik inpal.
== Kimiktijket wan muchiwki santuj ==
Kimiktijket ne tunal senpual-nawi ipal ne Metzti Yey ipal 1980 kwak tamakatuya misaj tik ne teupan chikitik ipal ne Kal tapajtiani Divina Providencia. Kimiktijket ika yaja mujmusta kitenewa ne ikalpuli Kuskatan ika ne tasumanimet kinmiktiat mijmiak tatukani wan tekitiani. Itekiw wan iijiyu mukaki wey katka wan nujme kwak yaja inak ne 23 ipal ne Metzti Yey kan kintuktij ne tasumani te ma tamiktikan: "ma tami ne tamiktilis! Tay ina ne Teut weli mas ka tay ina ne Kalpuli!"<ref>https://www.youtube.com/watch?v=L7N_mBJ4L7M&t=180s&ab_channel=VozdelaDi%C3%A1spora (nikitztuk 31 Agostoj 2023)</ref> Semaya sejse tunal katka inatuk: "su nechmiktiat, nimuyulkwepas tik ne Kuskatanchanejket"<ref>Desde la Fe (Revistaj). 15 Agostoj 2017. Diez frases impactantes de Monsenor Romero. https://desdelafe.mx/noticias/cultura/10-frases-impactantes-de-monsenor-romero/ (nikamatiztuk 31 Agostoj 2023)</ref>. Kia panuk wan ashan yultuk tik ne iyulu ne tajtakamet wan sijsiwatket nujme ne Tal. Kaj kimiktij? Miak shiwit panuket pal ma muneshti kaj kituktij ne tasumani kaj kimiktij Romero, wan itukay Roberto D'Abuisson, se yejemet ne intejteku ARENA<ref>Clarin (Periodicoj). 11 Septiembre 2011. Revelan 31 años después quién mató a monseñor Romero en El Salvador. https://www.clarin.com/mundo/revelan-despues-monsenor-romero-salvador_0_Hk1lCN62DQx.html (nikamaitztuk 31 Agostoj 2023)</ref>[[Taanalis:Westminster Abbey C20th martyrs.jpg|thumb|Santuj Oscar Romero ne estatuaj yey itzalan majtakti Martir ne kinmiktijket ika kitakamatiket ne Teut. Nemit ishpan ne tenkal tik Westminster Abbey tik Londres.]]
Inat ka Monseñor Romero nemi itzalan ne sujsul wejwey tajtakamet wan sijsiwatket ipal ne Tal. Ne Teupan Anglicana kipia majtakti estatuaj iishpan ne Abadia ipal Westminster tik Londres wan se yejemet Monseñor Romero<ref>Modern Martyrs, Statues at Westminster Abbey. https://www.westminster-abbey.org/abbey-commemorations/commemorations/st-oscar-romero (nikamaitztuk 31 Agostoj 2023)</ref>.
Ne shiwit 2015 ne teupan Catolica kichijki beatificar Monseñor Romero. Ipal ne Shiktal wan nujme ne taltikpak, tiknutzat "San Romero ipal America", ika ne kalpuli ipal ne teupan Catolicaj tik Roma kichiwilij Santoj ne 14 octubrej 2018<ref>BBC Noticias. 13 Octubre 2018. Canonización de monseñor Óscar Romero: ¿cuáles son los 4 pasos para que alguien se convierta en santo?[https://www.bbc.com/mundo/noticias-45831864#:~:text=Para%20iniciar%20el%20proceso%20de,tr%C3%A1mites%20para%20convertirlo%20en%20santo. https://www.bbc.com/mundo/noticias-45831864#:~:text=Para%20iniciar%20el%20proceso%20de,tr%C3%A1mites%20para%20convertirlo%20en%20santo.] (nikamaitztuk ne 1 Septiembre 2023).</ref>. Nusan yaja Santoj ipal ne Teupan Anglicanoj wan inpal, ne 24 Metzti yey se ilwit. Mijmiak tik ne Taltikpak tiktasujtat Monseñor Romero.
== Referenciaj ==
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
8y6zkly7dws4885r0pafwbv8g4xasqw
Morelos
0
713
8982
5289
2026-01-30T13:26:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q66117]]
8982
wikitext
text/x-wiki
'''Morelos''' nos '''Morelos Tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Morelos'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
ooocq1h6ne58zyk17pvpenmav63m61a
Morena Celarié
0
714
8983
5297
2026-01-30T13:26:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6024101]]
8983
wikitext
text/x-wiki
'''Morena Guadalupe Celarié Noruega'''.
[[:es:Morena_Celarié|Morena Celarié]] , se wey [https://www.tcsahora.com/morena-celarie-pionera-del-folclore-salvadoreno/ mijtutiani], nesik tik ne techan Barrio San José , tik Kuskatan, takutun Ipal Kuskatan, se tunal se pual, pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual ume (20-04-1922).
Yaja mikik tik ne techan Panchimalku (ka itentzajka ne kujkul``la Puerta del Diablo``) tik Kuskatan takutun ipal Kuskatan, se tunal se pual ume, pal ne metzti nawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (22-04-1972). Yaja kipia katka ume pual majtakti shiwit.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan Celarié itukey Carmela Noriega de Canjura wan tesu kishmatit ne iteku katka.
Ne siwapil Morena tesu welik nejnemi.
Wan ne inan kilwia katka ``Virgen de Guadalupe`` ``su taja kichiwa Morena nejnemi, Morena ishtikaya yaw-kitalia ne kwachti iitashichka Istak ``.
Morena Celarié pejki mijtutia ka nawi shiwit wan yaja ishtikaya kitalij ne ikwajwach itachishka istak.
'''Ne itekiw'''
Morena Celarié kipia katka se takulis pal mumachtia mijtutia tik ne Kal pal ne tajtaketzanimet wan ne mijmijtutianimet ``Bellas Artes`` tik ne Meshiku (Palacio de Bellas Artes de México)[https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/bellas-artes/].
Tik Kuskatan, Celarié kipia katka se tamachtiluyan pal mijtutia itukey ``Morena Celarié`<ref>Grupo Morena Celarié</ref>`.Yaja mijtutia katka tutakwikalis wan ne tuson ipal tutalyu. .
'''Ken mikik?'''
Tesu Akaj kimati ken [https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/cultura-dia-internacional-de-la-danza/950281/2022/ mikik] Morena Celarié, yaja mikini katka ka`` itentzajka ne kujkul``la Puerta del Diablo`<ref>Los Planes de Renderos</ref>`tik ne Panchimalku.
Yaja kipia katka ne ishmiktan (ne tet iwan tit) tik ne Iteputza. Kia né, tesu akaj kitemua katka ne tamiktiani. Muchi inat ka Morena Celarié mikik ika muishkwepa wan muishmimilua wan muchalua katka.
'''Ipanpa Uni'''
<references />
'''Ijilpika'''
https://web.archive.org/web/20241007090927/https://www.nodalcultura.am/2016/04/morena-celarie-la-mujer-que-cambio-la-danza-folklorica-salvadorena/
https://www.tcsahora.com/morena-celarie-pionera-del-folclore-salvadoreno/
https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/cultura-dia-internacional-de-la-danza/950281/2022/
https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/bellas-artes/
pkitm3fuon95puim6oh5li9xuk0p1pm
Mosab Hassan Yousef
0
715
8984
5307
2026-01-30T13:26:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q555301]]
8984
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Mosab Hassan Yousef
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Mosab Hassan Yousef (2) (cropped).jpg|center|250px]]
|-
! Ichan Techan
| Ramallah, Cisjordania
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tawawasuani
|}
[[:en:Mosab_Hassan_Yousef|Mosab Hassan Yousef]] nesik tik ne techan [[:en:Ramallah|Ramallah]], [[:es:Cisjordania|Cisjordania]]. Yaja se tapalewiani<ref>Activist / Activista</ref>, se tawawasuani<ref>Author / Autor</ref>, wan se tapachiwiani<ref>Spy / Espía</ref>. Yousef estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Mosab_Hassan_Yousef
https://en.wikipedia.org/wiki/Ramallah
https://en.wikipedia.org/wiki/West_Bank
https://es.wikipedia.org/wiki/Cisjordania
ietf4x24t9h54hf7q119xnunzaheojb
Motaz Azaiza
0
716
8985
5313
2026-01-30T13:26:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q123270618]]
8985
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Flag of Palestine.svg|thumb|300x300px|Panti ne Palestina]]
== Motaz Hilal Azaiza ==
[[Taanalis:Palestine 1946.png|thumb|267x267px|Palestina tik ne shiwit se shikipil chiknawi ume pual chikwasen ]]
[[:en:Motaz_Azaiza|Motaz Hilal Azaiza]]<ref>Motaz Hilal Azaiza</ref> nesik ne se tunal se pual majtakti pal ne metzi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi. Ne se tawawasuani [[:en:Palestinians|Palestinoj]]<ref>Palestinos</ref> tik ne techan [[:en:Gaza_Strip|Gaza]]. Ne kimati pal kimachtilia ne [[:en:Israel–Hamas_war|miktiwit Israelí pal yejemet Palestinos]]<ref>Genocidio Israelí de los palestinos</ref>, kikwi se sujsul tapual pal tajtakat wan sijsiwat tik ne [https://www.instagram.com/motaz_azaiza/?hl=en Instagram]<ref>Perfil de Motaz en Instagram: @motaz_azaiza</ref>. Tik ne ume shikipil se pual yey, [https://www.gqmiddleeast.com/men-of-the-year/motaz-azaiza-man-of-the-year GQ Middle East ne intukaytia takat]<ref>2023, GQ Middle East Hombre del Año</ref> ipal shiwit wan se ipal italia tik foto, ka muneshtia se siwapiltzin kitzkia kijtik ne tejtet pal se ataco tepuspatani Israelí, mutalia intakuytia se pal ne majtakti sujsul yek kitalia tik foto pal Time pal tik ne ume shikipil se pual yey. Tekiti katka tik ne [[:en:Al-Azhar_University_–_Gaza|tamachtiluyan Al-Azhar ka Gaza]]<ref>Universidad Al-Azhar – Gaza</ref> wan kitamia ne tamachtiluyan tik ne ume shikipil se pual se. Achtu ne atajku kitchiwat inpal [[:en:Hamas|Hamas]]<ref>Hamas</ref> tik [https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/10/7/israel-palestine-escalation-live-news-barrage-of-rockets-fired-from-gaza chikume ne metzi majtakti]<ref>El 7 de Octubre, 2023</ref>, tik ne ume shikipil se pual yey, ne pal Azaiza tik Instagram kipia anka se pual makwil shikipil tajtakat wan sijsiwat. Tik metzi ume, tik ne ume shikipil se pual nawi, kipia wey pal kashtul yey chiknawi tzunti nawi paul kashtul nawi shikipil chiknawi tzunti nawi paul kashtul nawi pal tajtakat wan sijsiwat. Motaz kipuluj ne sujsul iiknew wan ikumpa ka ini miktiwit. Motaz weli chulua Gaza tik ne metzi se, tik ne ume shikipil se pual nawi. Tik ne metzi ume, tik ne ume shikipil se pual nawi, ne tapual pal mijmiktuk tik Gaza miak yejemet se pual majtakti shikipil [[:en:Martyr|miktiwit]]<ref>Mártires</ref> wan wey pal yey pual majtakti shikipil kujkutuntuk.
[[Taanalis:Gaza Strip map2 id.svg|left|thumb|Gaza mapa]]
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Al Jazeera - The Nakba did not start or end in 1948: https://www.aljazeera.com/features/2017/5/23/the-nakba-did-not-start-or-end-in-1948
* Human Rights Watch - Gaza: Israel’s ‘Open-Air Prison’: https://www.hrw.org/news/2022/06/14/gaza-israels-open-air-prison-15
* What a self-immolation says about Biden’s Gaza problem: https://www.politico.com/newsletters/national-security-daily/2024/02/26/what-a-self-immolation-says-about-bidens-gaza-problem-00143308
* Democracy Now! - Israeli Attacks Continue Unabated After Gaza Food Aid Massacre, 4 More Children Starve to Death: https://www.democracynow.org/2024/3/1/headlines/israeli_attacks_continue_unabated_after_gaza_food_aid_massacre_4_more_children_starve_to_death
* Killing of journalists on the Israeli war on Gaza: https://en.wikipedia.org/wiki/Killing_of_journalists_in_the_Israel–Hamas_war
429oiqhlh0h9wt5efqkkqlkkg5ou1qz
Muay Thai
0
717
8986
5319
2026-01-30T13:26:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q120931]]
8986
wikitext
text/x-wiki
= Muay Thai =
[[Taanalis:Muay Thai high kick.jpg|thumb|Tajtasumanimet Muay Thai ]]
'''Muay Thai''' se tasumalis Tailandiachanej.
== Icasoj Muay Thai ==
Muay Thai sujsul ikman. Pejtuk tik ne shijshiwit 2000 tik Tailandia wan itukey Muay Boran katka. Sujsul wey katka wan miak tajtatuktiani Tailandiachanej u Siamchanej ingustuj ne ikman Muay Thai.
== Ijtuk chiwa Muay Thai? ==
=== Musuma ===
Nemi miak tachalualis ka Muay Thai:
* Tachalualis inwan imejmey (''Muay Mat''): ''Mat na, Mat yaep, Mat trong, Mat soi dao,...''
* Tachalualis inwan imejmetzkuyu (te): ''Te tat, Kradot te, Te klap lang,...''
* Tachalualis inwan imajmasalijka (''sok''): ''Sok klap, Sok tat, Sok ti,...''
* Tachalualis inwan itejtewajka (''ti khao''): ''Khao trong, Khao loi, Khao khong,...''
=== Ikwach ===
Ne tasumani tesu tawika, peroj tawika se sala kutu wan tajkuilpika ka itzuntekun. Tesu kanaj ikajkak tik ne Muay Thai.
== Muay Thai ka ujulinkwikwil ==
Kanaj Muay Thai ka miak ujulinkwikwil tik EEUU wan Hong Kong wan Tailandia. Sujsul wey ujulinkwikwil iwan Muay Thai :
* Kickboxer (1990)
* Ong-Bak: The Thai Warrior (2003)
* Chocolate (2008) iwan Jeeja Yanin
* The Protector (2005)
== Sujsul wey Tajtasumani Muay Thai ==
* Samart Payakaroon
* Buakaw Banchamek
* Saenchai
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Muay_thai
# https://en.wikipedia.org/wiki/Muay_Thai
# https://muaythai.sport/muaythai-rules/
t82tu4cdxe1ikuwjp8ep0ftn2h0rhij
Munir El Kajoui
0
718
9251
5322
2026-02-07T15:18:44Z
Emaus
168
9251
wikitext
text/x-wiki
= Munir El Kajoui =
[[Taanalis:Munir Mohand Mohamedi (cropped).jpg|thumb|Munir ne shiwit 2018 tik Rusia pal ne Mundial]]
'''Munir Mohand Mohamedi El Kajoui''' (منير محند محمدي الكجوي tik ne tajtaketzalis Árabe; 1989-) kaj tiktukeytiat '''Munir,''' Mawiltia tajpiani Marruecoschanej wan Españachanej.
== Itunal ichtaka ==
Munir nesik tik ne techan Melilla, España, tik ne imiekawan Marruecoschanej. Keman piltzín katka, pejtuk mawiltia inwan '''''CD Polillas Ceuta''''' wan '''''AD Ceuta''.'''
== Itekiw ==
Pejtuk itekiw tik ne '''''UD Melilla''''' ne shiwit 2009. Nemanha, mawiltij tik España inwan '''''Ceuta B, Melilla B, Melilla, Numancia''''' wan '''''Málaga.''''' Nemanha, tik ne shiwit 2020, pejtuk itekiw tik Turquía iwan '''''Hatayspor''''' wan nemanha ne shiwit 2022 tik Arabia Saudita iwan '''''Al Wehda'''''. Tik ne shiwit 2024, pejtuk itekiw tik Marruecos iwan '''''RS Berkane'''''.
Melka yaja Españachanej wan weyak tik España, yaja mawiltia pal ne '''''Selección Marruecoschanej'''''. Pejtuk tik ne shiwit 2015. Munir mawiltij tik ne Mundial ne shiwit 2022 wan kikwij se kuskat Olímpico tik ne techan París iwan Marruecos ne shiwit 2024.
= Ipanpa Uni =
# https://es.wikipedia.org/wiki/Munir_Mohand_Mohamedi
# https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf
[[es:Munir El Kajoui]]
sgd6ehh83c25xn6xrgovlzo65w3dx5j
My Chemical Romance
0
719
8987
5334
2026-01-30T13:26:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q483285]]
8987
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:My Chemical Romance logo (2006).svg|thumb]]
Yejemet sojsonchiwanimet<ref>musicians</ref> wan nesit tik New Jersey katka.
Tik My Chemical Romance nemi nawi tuijikniwan.
Ne takwikani Gerard Way nesik se tunal chiknawi (9) pal ne metzti nawi (4) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977) tik ne techan Summit, New Jersey tik ne italyu Estados Unidos. Gerard Way pewa kiwawasua katka se takiwalis ika yaja kita katka tuijikniwan mikiket tik ne tunal majtakti se pal ne metzti chikwani.
Yey tajtakamet kitzutzunat tepusonchiwalis<ref>electric guitar</ref>. Yejement intukey Mikey Way, Ray Toro, wan Frank Iero.
Mikey Way iikaw pal ne Gerard Way. Mikey Wat nesik se tunal majtakti (10) pal ne metzi chiknawi (9) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul (1980) tik ne techan Newark, New Jersey tik ne italyu United States.
Ray Toro nesik se tunal kashtul (15) pal ne metzi chikume (7) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey oual kashtul ume (1977) tik ne techan Kearny, New Jersey tik ne italyu United States.
Frank Iero nesik se tunal se paul majtakti se (31) pal ne metzi majtakti (10) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul se (1981).
Anhan My Chemical Romance tesu kipiat se wewetzutzunani<ref>drummer</ref>. Matt Pelissier wan Bob Bryar kiajkawiliat katka My Chemical Romance. Bob Bryar mikik se tunal se paul nawi (24) pal ne metzi majtaki se (11) tike ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024). Anmejmet animatit tesu ika yaha mikik.
[[Taanalis:My Chemical Romance performing Teenagers in 2011.png|thumb|My Chemical Romance]]
== '''My Chemical Romance kichiwki miak yajyawaltakwikalis:''' ==
-I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love (Ume shikipil ume; 2002)
-Three Cheers for Sweet Revenge (Ume shikipil nawi; 2004)
-The Black Parade (Ume shikipil chikwasen; 2006)
-Danger Days: The True Lives of the Fabulous Killjoys (Ume shikipil majtakti; 2010)
Ne yawaltakwikalis “The Black Parade” kichiwa katka yejemet ombrón tik ne talsital.
My Chemical Romance kiajkawat ne son tik ume shikipil majtakti yey (2013). Yejemet mukwepat katka tupal ika yejemet matiat tejemet kukuyani. Inpal ne son iana tutunal ika yejemet takwikat ipanpa tiyulu chuka wan tipajpakit.
d3vywm2ecjdx6ahqmrunqdq2x1gjtgr
Mylène Farmer
0
720
8988
5340
2026-01-30T13:26:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q185002]]
8988
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Mylène_Farmer
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Mylène farmer Live 2019 (cropped).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 12 ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit 1961
|-
! Ichan Techan
| Pierrefonds
|-
! Italyu
| Canada
|-
! Ume Italyu
| Franciachanej [[Taanalis:Flag of France.svg|20px]] wan Canadachanej [[Taanalis:Flag of Canada.svg|20px]]
|-
! Itekiw
| Takwikani
|}
[[:en:Mylène_Farmer|Mylène Jeanne Gautier]] nesik se tunal majtakti ume ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961). Yaja se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>wan se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositora de canciones</ref>, wan itukey ka takwikani<ref>Artistic name / Nombre artistico</ref> Farmer. Yaja nesik tik ne techan, [[:fr:Pierrefonds_(Montréal)|Pierrefonds]], [[:es:Quebec|Quebec]] tik ne italyu [[:fr:Canada|Canada]]. Melka yaja nesik tik Canada, imiekawan franciachanejket<ref>Demonym: French in plural form / Gentilicio: Franceses</ref>. Farmer canadachanej <ref>Demonym: Canadian / Gentilicio: Canadiense</ref>wan franciachanej<ref>Demonym: French / Gentilicio: Francesa</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Myl%C3%A8ne_Farmer
https://fr.wikipedia.org/wiki/Pierrefonds_(Montr%C3%A9al)
https://es.wikipedia.org/wiki/Canad%C3%A1
https://es.wikipedia.org/wiki/Quebec
lli3d03czg0ks6ygqmarhfdciuqnye2
Mágico González
0
721
9591
8989
2026-03-17T21:45:52Z
TimumachtikanNawat
33
9591
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mural del magico Gonzales en salvador el salvador.jpg|miniaturadeimagen|Jorge el "Mágico" ]]
<u>'''Jorge Alberto González Barillas.'''</u>
Jorge Alberto González Barillas, tikishmatit ken Jorge González wan tikishmatit ken Ne Mágico González.
'''<u>Ipanpa El Mágico González .</u>'''
Nesik se tunal majtakti yey pal ne metzi yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi.
'''<u>Ne Imiekawan El Mágico González .</u>'''
Ne Mágico González ne iteku itukey Oscar González wan Inan Victoria Barillas wan yaja ne itzinpe pal chikwey imajmanujwan.
Ne isiwaw Ana María Ruano wan yaja kipia se ipíltzin itukey Rodrigo González.
Ne Mágico González yaja kipia ume ipijpíltzin tik ne techan España wan yaja kipia se isiwapíltzin tik ne techan Estados Unidos.
'''<u>Ne itekiw Ne Mágico González.</u>'''
Ne Mágico González itekiw katka mawitia ne awilti itukey fútbol, yaja kalak tik ne clubes: Antel, Independiente fútbol Club pal San Vicente, Club Deportivo FAS tik Siwatewakan, Selección Nacional tik fútbol tik Kuskatan wan tik ne Atlético Cádiz tik España.
Ne Mágico González pal muchi ne tuijikniwan inak """Players and Keepers of The Centruy for many Contruis - IFFHS - yaja ne wey mawiltiani tik ne historiaj tik Kuskatan wan yaja ne wey mawiltiani Centroamericanoj tik ne ume shikipil shiwit.
Ne Mágico González kichiwki ne famosaj awilti pal ne kuat tzayantukt, ken kichiwki keman yaja mawiltia katka tik ne equipoj pal Antel.
Ne Mágico González tamik mawiltia fútbol iwan ne Club Deportivo FAS pal Siwatewakan, yaja kipiatuya ume pual chikwey shiwit, Ne Mágico González an yaja kipia se tamachtiluya pal fútbol tik Kuskatan.
'''<u>Ijilpika.</u>'''
Wikipedia. Enciclopedia Libre.
www.elmundo.es
www.estadiodeportivo.com>cadiz-cf.
<nowiki>https://www.google.com/search</nowiki>?
<nowiki>https://elfutboldelsigloxx.com/magico-gonzalez</nowiki>
www.enbocadegol.com
nomqbfahdcmu2d04cv6p0pmjg6kxxeb
Mélida Anaya Montes
0
722
8990
5352
2026-01-30T13:26:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2473839]]
8990
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Busto de Mélida Anaya mejor conosida como la comandante Ana Maria Montes, San Salvador.jpg|left|thumb|185x185px]]
=== Mélida Anaya Montes Yaja nesik tik Tetzacuangos Santiago se tunal kashtul ume pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi (17/06/1929) wan mikik tik Manawak se tunal chikwasen pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (06/04/1983) kaj tiktukeytiat Ana María Tajpiani katka. ===
=== Yaja se tamachtiani wan kuskatanchanej tasumani, Ne Tatuktiani ume tik ne Tajtasumani Ne intekiw Fuerzas Populare de Liberacion (FPL) ka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980) kichiwat FMLN katka. ===
[[Taanalis:Mujer luchadora.jpg|thumb|230x230px]]
== '''Itekiw''' ==
=== Yaja mumachtia ken tamachtiani tik ne tamachtiluyan Normal Femenina tik Kuskatan wan makat tapajtianiamat nemi pal tamachtiani tik tamachtiluyan tik ne Wey Tamachtiluyan tik kuskatan. Yaja kitamachtia tik muchi tamachtiluyan wan se Ne Tatuktiani Ume tik ne Tamachtiluyan Normal Superior " Alberto Masferrer " katka. ===
=== Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yaja se tatuktiani tik ne intekiw gremial " Asociacion Nacional de Educadores Salvadoreños " tik ini shiwit nusan Melida Anaya Montes iwan Salvador Cayetano Carpio ikman tawawasuani tik Partido Comunista Salvadoreño wan kajkalchiwani wan mujmumachtiani kichiwat ne achtu Ne Itekiw tajtasumani tik ne Kuskatan wan kintukeytiat ken Ana Maria Tajpiani katka. ===
== '''Ken mikik''' ==
=== Melida Anaya Montes kimiktia tik ne Manawak Nicaragua tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey tik ichan katka. ===
== '''Itunal Ichtaka''' ==
=== '''Melida Anaya Montes tesu kipia Tejtekuwan katka.''' ===
== '''Ipanpa ini''' ==
* '''Tapajtiani'''
* '''Tajpiani'''
* '''Tamachtiani'''
* '''Tasumani'''
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9lida_Anaya_Montes
https://andes21dejunio.blogspot.com/p/biografia-de-melida.html
egahz0uz1ay7snu4swz41fd42o4axbm
NAJNANTZIN WAN TAJTATZIN TIK KUSKATAN.
0
723
5354
5353
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5353
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[WEJWEY NAJNANTZITZINMET WAN TAJTATZITZINMET TIK KUSKATAN]]
9zmaw7csa0ghp1th65emnez9d08fbo8
NANTZIN CHON
0
724
5356
5355
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5355
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Nantzin Chon]]
7jvr5og9qv7ql519iigevb31kmwk3rh
NANTZIN ELSA LOPEZ
0
725
5358
5357
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5357
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Nantzin Elsa López]]
04x7w207vhdschq615iclm76t5q6i1r
NANTZIN URSULA
0
726
5360
5359
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5359
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Nantzin Ursula]]
6rbijaw4yi45psbz0a3i4waaryshvff
NEKTI TIKCHIWAT IWAN WEY, NE LILISH NE KUSKATAN
0
727
5362
5361
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5361
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Nekti tikchiwat iwan wey, ne lilish ne Kuskatan]]
7b6u0mcxj4h8ay4ixcjlf5xjppfork6
NE EPATZIN
0
728
5364
5363
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5363
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Epatzin]]
tjiyq8c6qfzwzgnwjjrsi5atrbfhpob
NE ITAKAYU
0
729
5366
5365
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5365
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne Itakayu]]
a17u4itznirs3ivol5r6ieg1kjke078
NE ITZUNTEKUMAT IIJTIK TIUPAN SAN JUAN TALPA
0
730
5368
5367
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5367
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[NE ITZUNTEKUMAT KA IJTIK NE TIUPAN SAN JUAN TALPA]]
9sc3k8xs1k8hyqbys42m30v9y0uz23z
NE ITZUNTEKUMAT KA IJTIK NE TIUPAN SAN JUAN TALPA
0
731
5375
5374
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
5374
wikitext
text/x-wiki
== NE ITZUNTEKUMAT KA IJTIK NE TIUPAN SAN JUAN TALPA ==
[[Taanalis:San Juan Talpa.svg|thumb|San Juan Talpa]]
Nemi ka ijtik tiupan tik se shulun kwawit itech San Juan Bautista, chiupi metroj Tiukal. Inat ne Talpachanejket ajsik ka tiupan tzitzikwini desde ka né ka nemit shajshaput.
Ini Tiupan kichijket tik ne shiwit (1670) se shikipil chikwasen tzunti yey pual majtakti wan tik (1978) se shikipil chiknawi tzunti yey pual kastul yey kitukeytijket Patrimonio Tupal pal tajtulis (457) nawi tzunti ume pual kashtul ume.
Ka ijtik ne tiupan nemi tik se ishulun kwawit wan né nemi se takutun ipal ne itzuntekumat wan kia né inat miak ipanpa, ne Talpachanejket an inat ka ne tzuntekumat ajsik tzitzikwini ashta ka ijik ne tiupan se tunal (18) kashtul yey metzti diciembre keman ne ilwit te akaj kimati tay shiwit ajsik.
Ini <ref>'''Casoj'''
Esta palabra alude a una historia, un cuento, una leyenda</ref>casoj techilwia ka nemanha kalakik ka ijtik tiupan , ne Palej nemituya ka né, temuk wan kitzkij iwan se kwachti kishtilij se tumin kwikatuya itzalan ka tatajku ipal ne itajtan wan kitalij tik ne wey Tunantzin María de la O.
Juan Antonio Méndez, tapalewiani ka itiupan San Juan Talpa, ina ka ajsit miak pashaluanimet pal kitat wan kimatit ipanpa ini casoj ipal ne tzuntekumat, wan keman yaja nemi né kinhilwia kan nemi wan kinmachtia ka né itakutun ka itan pal ne shulun nemi se amat kan ina taika kipia nemi ka ijtik 'Tiupan.
==== IJILPIKA ====
[https://www.laprensagrafica.com/cultura/San-Juan-Talpa-y-la-historia-del-craneo-humano-que-ocupa-un-lugar-especial-en-el-interior-de-la-iglesia-Santa-Maria-de-la-O-20220706-0063.html#:~:text=La%20historia%20o%20leyenda%20de,Santa%20Mar%C3%ADa%20de%20la%20O. https://www.laprensagrafica.com/cultura/San-Juan-Talpa-y-la-historia-del-craneo-humano-que-ocupa-un-lugar-especial-en-el-interior-de-la-iglesia-Santa-Maria-de-la-O-20220706-0063.html#:~:text=La%20historia%20o%20leyenda%20de,Santa%20Mar%C3%ADa%20de%20la%20O.]
https://www.facebook.com/lpg.laprensagrafica/posts/8027444990630972/
nhkslzerlsl5m9u42xoiroovvzrgvit
NE PELU BULLDOG AMERICANOJ
0
732
5378
5377
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5377
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Bulldog Americanoj]]
3k8jm78kvxnbq6dbdeqz57mopja3xgt
NE SIWACHUKANI
0
733
5380
5379
2026-01-29T23:30:41Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5379
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne Siwachukani]]
idjj3c5degayadum8nx613ze2m2ltc1
NE TAIWAN WAN NE TAKWAL PAL KUSKATAN
0
734
5382
5381
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5381
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne taiwan wan ne takwal pal Kuskatan]]
8z0bc2nbq4a4epos4yky2s06ag73s41
NE TAIWAN WAN NE TAKWAL PAL KUSKATAN.
0
735
5385
5384
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5384
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne taiwan wan ne takwal pal Kuskatan]]
8z0bc2nbq4a4epos4yky2s06ag73s41
NE TAJTAPUAL ASHTA 10,000
0
736
5394
5393
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
5393
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Numbers grid in NY.jpg|thumb|325x325px|Ne tajtapual tik nawat]]
Ini ne tajtapual tik nawat:
== SEJSIKA ==
* '''0 – Datka'''
* '''1 – Se'''
* '''2 – Ume'''
* '''3 – Yey'''
* '''4 – Nawi'''
* '''5 – Makwil'''
* '''6 – Chikwasen'''
* '''7 – Chikume'''
* '''8 – Chikwey'''
* '''9 – Chiknawi'''
* '''10 – Majtakti'''
* '''11 – Majtakti se'''
* '''12 – Majtakti ume'''
* '''13 – Majtakti yey'''
* '''14 – Majtakti nawi'''
* '''15 – Kashtul'''
* '''16 – Kashtul se'''
* '''17 – Kashtul ume'''
* '''18 – Kashtul yey'''
* '''19 – Kashtul nawi'''
* '''20 – Se paul'''
* '''21 – Se paul se'''
* '''22 – Se paul ume'''
* '''23 – Se paul yey'''
* '''24 – Se paul nawi'''
* '''25 – Se paul makwil'''
* '''26 – Se paul chikwasen'''
* '''27 – Se paul chikume'''
* '''28 – Se paul chikwey'''
* '''29 – Se paul chiknawi'''
* '''30 – Se paul majtakti'''
* '''31 – Se paul majtakti se'''
* '''32 – Se paul majtakti ume'''
* '''33 – Se paul majtakti yey'''
* '''34 – Se paul majtakti nawi'''
* '''35 – Se paul kashtul'''
* '''36 – Se paul kashtul se'''
* '''37 – Se paul kashtul ume'''
* '''38 – Se paul kashtul yey'''
* '''39 – Se paul kashtul nawi'''
* '''40 – Ume paul'''
* '''41 – Ume paul se'''
* '''42 – Ume paul ume'''
* '''43 – Ume paul yey'''
* '''44 – Ume paul nawi'''
* '''45 – Ume paul makwil'''
* '''46 – Ume paul chikwasen'''
* '''47 – Ume paul chikume'''
* '''48 – Ume paul chikwey'''
* '''49 – Ume paul chiknawi'''
* '''50 – Ume paul majtakti'''
* '''51 – Ume paul majtakti se'''
* '''52 – Ume paul majtakti ume'''
* '''53 – Ume paul majtakti yey'''
* '''54 – Ume paul majtakti nawi'''
* '''55 – Ume paul kashtul'''
* '''56 – Ume paul kashtul se'''
* '''57 – Ume paul kashtul ume'''
* '''58 – Ume paul kashtul yey'''
* '''59 – Ume paul kashtul nawi'''
* '''60 – Yey paul'''
* '''61 – Yey paul se'''
* '''62 – Yey paul ume'''
* '''63 – Yey paul yey'''
* '''64 – Yey paul nawi'''
* '''65 – Yey paul makwil'''
* '''66 – Yey paul chikwasen'''
* '''67 – Yey paul chikume'''
* '''68 – Yey paul chikwey'''
* '''69 – Yey paul chiknawi'''
* '''70 – Yey paul majtakti'''
* '''71 – Yey paul majtakti se'''
* '''72 – Yey paul majtakti ume'''
* '''73 – Yey paul majtakti yey'''
* '''74 – Yey paul majtakti nawi'''
* '''75 – Yey paul kashtul'''
* '''76 – Yey paul kashtul se'''
* '''77 – Yey paul kashtul ume'''
* '''78 – Yey paul kashtul yey'''
* '''79 – Yey paul kashtul nawi'''
* '''80 – Nawi paul'''
* '''81 – Nawi paul se'''
* '''82 – Nawi paul ume'''
* '''83 – Nawi paul yey'''
* '''84 – Nawi paul nawi'''
* '''85 – Nawi paul makwil'''
* '''86 – Nawi paul chikwasen'''
* '''87 – Nawi paul chikume'''
* '''88 – Nawi paul chikwey'''
* '''89 – Nawi paul chiknawi'''
* '''90 – Nawi paul majtakti'''
* '''91 – Nawi paul majtakti se'''
* '''92 – Nawi paul majtakti ume'''
* '''93 – Nawi paul majtakti yey'''
* '''94 – Nawi paul majtakti nawi'''
* '''95 – Nawi paul kashtul'''
* '''96 – Nawi paul kashtul se'''
* '''97 – Nawi paul kashtul ume'''
* '''98 – Nawi paul kashtul yey'''
* '''99 – Nawi paul kashtul nawi'''
* '''100 – Se tzunti'''
== NE TAJTAPUAL TIK 100 TIK 100 ==
* '''100 – Se tzunti'''
* '''200 – Ume tzunti'''
* '''300 – Yey tzunti'''
* '''400 – Nawi tzunti'''
* '''500 – Makwil tzunti'''
* '''600 – Chikwasen tzunti'''
* '''700 – Chikume tzunti'''
* '''800 – Chikwey tzunti'''
* '''900 – Chiknawi tzunti'''
* '''1000 – Se shikipil'''
== NE TAJTAPUAL TIK 1000 TIK 1000 ==
* '''1000 – Se shikipil'''
* '''2000 – Ume shikipil'''
* '''3000 – Yey shikipil'''
* '''4000 – Nawi shikipil'''
* '''5000 – Makwil shikipil'''
* '''6000 – Chikwasen shikipil'''
* '''7000 – Chikume shikipil'''
* '''8000 – Chikwey shikipil'''
* '''9000 – Chiknawi shikipil'''
* '''10,000 – Majtakti shikipil'''
== IJILPIKA ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Numeraci%C3%B3n_pipil
https://es.wikipedia.org/wiki/N%C3%BAmero
https://es.wikipedia.org/wiki/Sistema_num%C3%A9rico
1qswyyhl72isw0gad7lhigckbfzlgmm
NE TAJTAPUAL PEJKI 0 TAMIK 10,000
0
737
5396
5395
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5395
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[NE TAJTAPUAL ASHTA 10,000]]
4vnfpw98hn0mkk4jweosia1fq7b9tos
NE TALAPUTZ
0
738
5398
5397
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5397
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Talaputz]]
pm4kvg3k7ebybu4ebx1gfb2lq65k65d
NE TAWIAL
0
739
5400
5399
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5399
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tawial]]
583b0ld2lfdn1r7jxa39zw7rwiua7fw
NE TEPET KALMIMA TIT ILAMATEPET
0
740
5402
5401
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5401
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ilamatepet]]
elyk3b46126nt9tzd1h4ntl0dx40fc0
NE TEPET KALMIMA TIT IPAL WEY KUSKATAN.
0
741
5404
5403
2026-01-29T23:30:42Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5403
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne tepet kalmima tit ipal wey kuskatan]]
5uu5o9i5i5zogasnrzvjcgoysujfc19
NE UMEN NUJNUNAN
0
742
5406
5405
2026-01-29T23:30:43Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5405
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne ume Nujnunan]]
prj5kd2rmmh6v3v3fp7a2m0dnes92lx
NE WEY TAMIKTIALIS 1932
0
743
8991
5417
2026-01-30T13:26:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q939859]]
8991
wikitext
text/x-wiki
== NE WEY TAMIKTIALIS 1932 ==
[[Taanalis:Mapa levantamiento campesino 1932.svg|thumb|kan pejki wan nemik ne wey miktialis]]
[[:es:Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932|Ne wey musumalis]]<ref>Pelea</ref> [[:es:Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932|pal ne tuijikman]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932) titukeytiat ne wey tamiktialis 1932 tamik pal miki intzalan ken kalaki ne tunal wan se takutun intzajtzalan ipal tutalyu Kuskatan.
[[:es:Conquista_de_El_Salvador#:~:text=El%20descubrimiento%20del%20territorio%20lo,poton%20o%20de%20lencas%20salvadore%C3%B1os|Neman ne ejejkunimet walajket ka kuskatan]] tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual nawi (1524) nuijikman sujsul yulkukuaket ika ne ejejkunimet kinihctejket ne ital inpal yejemetsan
[[Taanalis:Weeding young coffee-plants set out under shade, Central America, photo from The Encyclopedia of Food by Artemas Ward.jpg|thumb|Kuskatanchanejket tekitit]]
[[:es:El_Salvador|Neman ne wey tamakishtialis]] tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti se pual se (1821) ne kaltatuktialis<ref>Gobierno</ref> kichiwki itekiw tesu yek ika ne ijikman tesu kipiatuyat tumin wan tesu kipiatuyat ne ital pal ne kitukat. Pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi (1929) ne ipatiw ne ush nemik chupi ipatiw. Kunij ne tuijikniwan kwalanit wan musumat inwan ne kaltatuktialis ika ne inmiekawan kisenpiatuyat wey tumin wan kisenpiatuyat ne ital pal ne tukat wan ne tuijikniwan <ref>personas, gente</ref>tesu kipiatuyat ne ital pal ne tukat. Melka yejemet kinchiwki intekiw inpal yejemet ne kintashtawalis chupisan wan kinishpinawaltia.
[[Taanalis:El salvador presidente araujo toma la presidencia 1930.jpg|thumb|Keman ne yankwik Tatuktiani Araujo kikwij ne kaltatuktialis.]]
Pal ne shiwit se chikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1930) ne kintashtawalis katka iwan ume tamal wan ume kwelpaj iwan et, ne achtu keman pejket ne intekiw wan ukse keman tamijket ne intekiw nusan. Wan yejemet tesu welijtuyat kinkuat iwan ne tumin ika ne tumin kinihspata pal ne taiwan tik ne ikaltuktialis<ref>Hacienda</ref> yejemetsan. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931) ne kuskatanchanejket kinishtemuj ne yankwik tatuktiani <ref>Presidente</ref>kaj titukeytijket [[:es:Arturo_Araujo|Arturo Araujo]] peroj yaja kichiwki tesu yek itekiw ika yaja kichiwki ka intekiw inpal yejemet ne kintashtawalis sujsul chupisan.
[[Taanalis:Hernandez Martinez.jpg|thumb|Ne Tatuktiani Hernández Martínez]]
Kunij ne ejercitoj ka Kuskatan kinishpatki ne tatuktiani wan kintalij se tajtakamet ka ne kaltatuktialis pal ne ejercitoj kwak ne ejercitoj kinishpatuyat ne tatuktiani tuijikniwan pejket musumat ika yejemet kwualanit, ika ne kintashtawalis sujsul chupisan ipanpa Arturo Araujo ini musumalis tejemet tikishmatket ken “REVUELTA DE IZALCO” kan nemiket se pual nawi shikipil (24,000) mijmikinimet sujsul yejemet ijikman<ref>Indigenas</ref>, ujukse pal ne ejercitoj ujukseuk tajtatukanimet. Neman yajki ne tatuktiani [[:es:Maximiliano_Hernández_Martínez|Maximiliano Hernández Martínez]] pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (12/1931
Keman ne tatuktiani Martínez pejki tekiti yaja sujsul kualani ika yaja kintuktia iwan itunal ika tesu akaj welituyat kinichteki su tea yaja kinkutuna ne imey wan ne tatuktiani kichiwki ne leyes kan ne kaltatuktialis welituyat kinmiktia su ijikniwan kualanit inwan ne kaltatuktialis.
Ne ejercito Kuskatanchanejket kinpalewijtuyat tamik musumalis pal ne kaltatuktialis, ne ijikman wan tesu ijikman pejket musumat inwan ne kajkaltatuktialis tik ne itejtechan wan ne [[:es:Partido_Comunista_Salvadoreño|Partido Comunista Salvadoreño]] nusan pejki musuma inwan ne kajkaltatuktialis tik ne itejtechan muchi pal ne chichiukialis wan ne tesu sajsanse. Ne wey musumalis sennemik pal ne Levantamiento Comunista Melka ini se tashijshikualis ika ne tuijikman tesu sennemik [https://noticias.uca.edu.sv/noticias/1932-desvelando-el-mito "Comunistas"]
[[Taanalis:Dead bodies of the killing of the salvadorean army in 1932.jpg|thumb|Mijmikinimet pal ne wey tamiktialis]]
[[Taanalis:El Lider indigena del levantamiento campesino de 1932; Feliciano Ama Es haorcado poor las autodirades de Izalco.jpg|thumb|Feliciano Ama]]
[[Taanalis:Camioneta Llena De Cadaveres en Juayua, 1932.jpg|thumb|Ujukse mijmikinimet ]]
Se tunal se pual ume pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932) sujsul tajtatuktianimet kinkwualanit wan yejemet pejket se musumalis iwan tajtakutunalis wan kinmiktijket tajtakamet pal ne ejercito wan kinkwik ne ijtejtechan ken Itzshalku, Nawitzshalku wan ujukse yejemet kinmiktijket ume pual majtakti tajtakamet pal ne ejercito wan ijikniwan. Neman ini tamiktialis ne kaltatuktialis yawit inhipan kinishwilewat ne tajtamiktianimet neman ne ejercitoj pejki kinmiktia ne ikniwan muchi sijsiwatket ikwajkwach pal ne ikniwan, ne tajtakamet nusan wan muchi ijikniwan taketzat nawat kintajtawelijket ken tamiktiani wan kinmiktijket. Sejse tanestuk neman nemijket intzalan sepual makwil shikipil (25,000) ijikman wan se pual majtakti shikipil (30,000) ijikman mikiket.
[[Taanalis:El asesinato en masa de indígenas consolidó a los militares en el gobierno, abriendo un período de 5 décadas de dictadura militar, que sería el más largo capítulo ininterrumpido de control militar en Latinoamérica.jpg|thumb|Ne tuijikman mijmikinimet]]
Ne ujukse ijikniwan yujyultiwit minashket wan Yejemet Tesu welit taketzat nawat, wan tesu welit kitalijket ne ikwajkwach pal ne iijkniwan wan ne iijiu kintakaktulijket ne nawat pejki Miki wan sejse shiwit neman yejemet majmawit Kenhayuk.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://www.diariocolatino.com/la-insurreccion-de-1932-en-el-salvador-antecedentes-y-protagonistas/
https://es.wikipedia.org/wiki/Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932
https://es.wikipedia.org/wiki/Arturo_Araujo
https://es.wikipedia.org/wiki/Maximiliano_Hern%C3%A1ndez_Mart%C3%ADnez
https://es.wikipedia.org/wiki/Partido_Comunista_Salvadore%C3%B1o
https://noticias.uca.edu.sv/noticias/1932-desvelando-el-mito
5cqxt6j6d906xf5op4vt9sqoolou83j
NU TECHAN WITZAPAN
0
744
5419
5418
2026-01-29T23:30:43Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5418
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Witzapan]]
mv8wix04xt0pfjune3k893r99jy62u8
Nahuatl
0
745
5421
5420
2026-01-29T23:30:43Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5420
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Meshijkataketzalis]]
9a4gcthn5fws6jsvrre4r9wf62oguln
Naja nikishmati ne ejekat
0
746
5426
5425
2026-01-29T23:30:44Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
5425
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:明-清 項聖謨 山水花鳥圖 冊-Landscapes, Flowers and Birds MET DP161116.jpg|197px|right]]
[[Taanalis:Monarch Butterfly (15353124408).jpg|197px|right]]
[[Taanalis:Cricket after rain.jpg|Cricket_after_rain|197px|right]]
<poem>
Nikita ne ejekat
Nugustuj ne ejekat
Numawiltia iwan ne ejekat
Nimejnemi iwan ne ejek.
Wan nikchia tik ne
itentzajkachin ne metzti
wan nikita ne sijsital
nikchia itentzajkachin.
Wan nikchia tik ne
itentzajkachin ne metzti
wan nikita ne sijsital.
Tik ne ujti tesu akaj nemi
nenejnemi , ninejjnemi
naja nikmati nusel
nemanha nimutalij
wan kunij...
Se chapulinchin takwikatuya
ka ijtik se shulun
wan son nemanha
yajki kikwa tzakatchin.
Se papalutchin patanituya iwan yaja
Wan yaja tututchin kitakwikajtuya
kwak ne chapulinchin musewituya.
Nemanha keman kikwaj
ne chapulinchin paki
sujsul yulpajpaki
wan nejmachnemi.
</poem>
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
1gohvumuodrrgez99f50k4wem49a8tx
Nakatamal
0
747
8992
5434
2026-01-30T13:26:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1962115]]
8992
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Nacatamales in steamer.jpg|thumb|231px|left|Tik Nicaragua ne nakatamal sujsul tumawak wan itukay kenha tik Castillaj - nacatamal.]]
Ne '''nakatamal''' se [[takwal]] ne mukwa nujme ne [[Shiktal]] wan [[Meshijku]]. Muchiwa iwan [[tishti]] wan mululua ijtik ne iiswayu [[pula]]. Ne chanejket nemit wejka kan te kipiat pula, kiululuat ne nakatamal tik se iswat ipal aluminioj . Su ne tishti ipal elut, itukay [[elutamal]] wan mululua ijtik [[tutumuch]]. Welit tikishtukat miak takwal tekenhat ijtik ne nakatamal. Su te kipia tatka, semaya istat, itukay tapik piske; iwan et itukay eshijshi u tikukuj. Ne tesu kipiat nakat mukwat ne Semanaj Santaj. Muchi ne nakatamal mumanat ijtik se kumit kan ne at kwakwalaka sujsul ka ume u yey horaj.
[[Takutun:Tajtakwal]]
__NOTOC__
8z9vuknjkxhz3mowuq0wid6ezdxvhck
Nanakat
0
748
9656
8993
2026-04-06T11:52:21Z
Kwamikagami
437
9656
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:AmanitaPhilloides.jpg|thumb|[https://en.wikipedia.org/wiki/Amanita_phalloides]]]
Ini taltikpakchanej inemi ka nujme ne taltikpak. Uni itachishka chikitikchin wan tumak, ajaka kinkwa wan ukseuk metzmiquia anka kia tikwa, ajaka alawak, wan nesi ka talchi. [https://en.wikipedia.org/wiki/Mushroom]
=== Ipajtia ===
Ne tajtapajtiani kinmakat nanakat ken ne itukay itzinweyaka ipal kwajakulut ("Cola de Pavo" tik castellanoj) pal ipajtia Cancer. [https://en.wikipedia.org/wiki/Trametes_versicolor]
==== Tamiktialis ====
Nanakat ken ini tajkwiluchin tamiktialis tayika asu kikwa ne tuijikniwan iljtakua ieltapach.
[[Takutun:Najnanakat]]
gv2crwz6q62kzokm4pcsj686vxno7ym
Nanawatzin
0
749
5449
5448
2026-01-29T23:30:45Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
5448
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Miak Nawataketzat kishmatit ne cuentoj ipal ne '''Nanawatzin''' wan ne iechkawan. Sejse nusan kinnutzat '''Ne Tepewa''' <ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935.</ref> Inat ka yejemet welit wey: wetzi ne at kwak yejemet kinekit, wan yejemet kiajsiket ne sinti. Seuseujti mupalewiat, seuseujti musumat. Ne '''Nanawatzin''' ne mas chikitik wan kimati wey; ne sejseuk melemet. Te kipiat innan nian inteku; [[Tzuntekumat|takatket ijtik se wajkal]] wan kinhiskalijket se lamajtzin. Ne pipilmet yawit katka ka kojtan tapewiat wan kalwikat takwal ka inchan. Ne innoya kipiatuya se iawil, wan kinshijshikua ne pipilmet: kimaka katka ne nakat ne iawil wan te kintakwaltia katka ne pipilmet. Ne Nanawatzin kishketzki wan kinhilwij ne iechkawan, wan se tunal kimiktijket ne ishulejyu ne innoya. Nusan kimiktijket ne noya wan yajket.
Ne Tepewa welit kisajsaka at ijtik se matat. Kianat ne at ipal ne ajapan tik imajmataw wan kiwikat ka ikajku. Sejse matat kipiat kujkuyuntuk chikitik wan wetzi talchi chiupi at; sejse matat kipiat kujkuntuk wey wan wetzi wey at. Ijkiuni yejemet kichiwat ne shupan wan ne tunalku: tik ne tunalku ne ajapan kipiat chiupi at ika yejemet kiwikat yawit muchi ka ikajku.
Se tunal kitaket se tutut kipiatuya chiupi sinti. Pal kimatit kanka witz ne sinti, yajket iipan ne tutut wan kiajsiket kan nemituya wey sinti ijtik ne tepet. Kinekituyat kishtiat ne sinti pal kikwat wan te welituyat; ne Nanawatzin kipalewijket wan kishtijket. Yajket iwan wey sinti, sejse ka ukse ladoj. Ne sejseuk kikwajket ne sinti wan kwak tamik mayanat; ne Nanawatzin inte, yaja kitukak ne isin itan tal wan kipishki wey sinti. Ne iechkawan kitaket wan ajsiket kichtekit ne isin ne chimpe. Kikwajket senpa wan te kipiatuyat, sema ne Nanawatzin kipiatuya ika yaja tatuka. Kinhajwak ne iechkawan; kintakulij sinti senpa, wan kinhilwij ma kitukakan pal kipia ukchiupi, ika yaja tea keman yawi kintakulia.
[[Takutun:Tajtaketza pal ikman ipal ne Nawametzali tik Kuskatan]]
==References==
{{Reflist}}
__NOTOC__
kkn2pro3s1jyzoyazy5go8qjkfds2yi
Nantzin Chon
0
750
5456
5455
2026-01-29T23:30:46Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
5455
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Vicitación García.jpg|thumb|Nantzin Visitacion García ]]
== NANTZIN VISITACION GARCÍA ==
Yaja itukey [https://twitter.com/CNRSV/status/1018169037518450688/photo/3 Vicitación itzuntuey García], yaja nesik tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se.
Inan itukey Vicenta itzuntukey García keman chikitik mumachtij nawat kikaki inoya wan inan nusan mumachtij tekiti ne sukit kichiwat ne kumal wan kumit.
Yaja kipia kashtul ume shiwit keman muilpia wan ishulejyu itukey Eugenio itzuntukey Lopez yejemet kipiat makwil ipilawan.
Yaja itukey Alejandra itzuntukey García yaja tekiti tik ne kuna nawat nantzin tamachtiani nusan tekiti ne sukit.
Yaja itukey Nicolas itzintukey García yaja tekiti tik ne kojtan yaja nawatajtaketzani kimawawasua ne tajtakwikaliz. Ne takwika pal ne tatuktiani, tesu kipia tumin wan naja nukustu ne nawat wan takwikalis tik nawat.
Yaja itukey Ursula itzuntukey García yaja tekiti tik ne kojtan nusan ne sukit katka, nusan nawatajtaketzani.
Yaja iyukey Benedicto itzuntukey García yaja tikpia nekal ne kuskatan yaja tekiti kichiwa tishti tzupelek.
Yaja itukey Alejandro itzuntukey García yaja tekiti kichiwa kajtik.
Vicitacíon yaja se wey siwat nawatajtaketzani nutechan witzapan yaja kinmachtij ne tajtakamet wan sijsiwajket wan ipijpilawan.
Tik ne shiwit ume shikil sepual Vicitación itzuntukey García mikit kipiat nawi pual nawi shiwit
=== BIBLIOGRAFIA. ===
* http://tushik.org/ndti01/?fbclid=IwAR2BgPKdjASd6fTGpC4GSeXbK9dQh2d5whexlIIH-tlqQpj7tE1RJHPxlBE
* https://twitter.com/CNRSV/status/1018169037518450688/photo/3
* https://www.youtube.com/watch?v=Ko-qDz-WSpg
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
dk5m78mihhy69cxat78f5bgng0kuefj
Nantzin Elsa López
0
751
5466
5465
2026-01-29T23:30:46Z
Jon Harald Søby
5
9 revisiones importadas
5465
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Nantzin Elsa López.jpg|thumb|Nantzin Elsa López]]
<big>'''Nantzin Elsa López'''</big> <ref>Nawataketza tik Witzapan </ref>
Yaja itukey Elsa wan itzuntukey Lopez García. Yaja nesik se tunal se pual chikwasen pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951). Ne itechan itukey Witzapan, ne ichan nemi tik ne kajkal itukey Calvario. Yaja se Nawataketzani.
Ne inan Nantzin Elsa itukey katka Agustina wan izuntukey katka García. Yaja tekiti katka ne sukit. Yaja kichiwki miak kumal. Yaja se Nawataketzani katka nusan.
Ne iteku Nantzin Elsa itukey katka Marcelo wan izuntukey katka López. Yaja tekiti katka tik ne kojtan. Yaja se Nawataketzani katka nusan.
Nantzin Elsa ishulejyu itukey Tajtzin Juan wan itzuntukey Cruz Torres. Yaja tekiti tik ne kojtan. Yaja kituka mil, wan alborotaj, wan chil. Yaja se Nawataketzani nusan. Yejemet kipiat chikwasen ipilawan;
Ne achtu itukey ''Delmi'', itzuntukey López. Yaja tekiti ne sukit. Yaja kichiwa kumal.
Ne uksé itukey ''Ercilia'', itzuntukey López. Yaja tekiti ne sukit. Yaja nusan se tatzumani wan nusan kinamaka takwal tik ne kojtan.
Ne ukseuk itukey ''Rosaura'', itzuntukey López. Yaja tekiti ne sukit. Yaja kichiwa kumal, kumit, nusan tik ne kojtan.
Ne ukseuk itukey ''Yolanda'', itzuntukey López. Yaja tekiti ne sukit wan kichiwa kumal wan kumit.
Ne ukseuk itukey ''Elsa del Carmen'', itzuntkey López. Yaja tekiti ne sukit.
Ne tzinpe itukey ''Maria Verónica'', itzuntukey López. Yaja tekiti ne sukit.
Ne Nantzin Elsa tekiti katka ne sukit wan kichiwki miak kujkumal onbrón wan chikitik, peroj an yaja maya tekiti kichiwa chijchikitik kumal.<ref>Artesana del barro de Santo Domingo de Guzmán </ref>
i11n3mva9pdbw7zpzjgwhg0z5kbs3a8
Nantzin Fidelina Cortéz
0
752
9516
9448
2026-03-13T04:28:43Z
Garysqo2
357
9516
wikitext
text/x-wiki
== Nantzin Fidelina Cotéz ==
[[Taanalis:Nantzin Fidelina Cortés.png|miniaturadeimagen|Nantzin Fidelina Cortés]]
Itukay Fidelina Cortéz, nesik se tunal 24 pal ne metzti febreroj tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual (24/2/1940). Yaja kumalchiwani.
Nantzin Fidelina se nawatajtaketza tik ne techan Witzapan (Santo Domingo de Guzmán, Sentzunat), wan kipia 85 shiwit. Yaja se siwat tekitik wey keman yaja kipiatuya 10 shiwit wan pejki kunchiwa wan kumalchiwa ika ne inan kilwitij. Kunij, keman yaja kipiatuya 15 shiwit yaja mujmusta kinamakak kumit wan kumal ne tukniwan kikuat et wan tawial.
Yaja kinamaka katka kumal tik Armenia, Ajwechapan, San pedro Pushta, San Julian wan Sentzunhat. Nusan yaja tamachtia katka nawat tik tamachtiluyan "Timumachtikan nawat".
== Ne imiaka ==
[[Taanalis:Imagen de WhatsApp 2025-03-01 a las 10.43.07 353499fc.jpg|alt=Yaja se witzapanchanej|thumb|Nantzin Fidelina Cortéz]]Ne iteku itukey katka Valentin García wan inan itukey kata Eusebia Cortéz ne inan se kumalchiwani wan iteku se tatukani. Keman yaja siwapil katka, yaja tesu kipiatuya ne tumin wan tesu kipiatuya ne ikwajkwach, kunij inan kikua katka ne kwachti wan yaja kikutuna katka ume takutun pal ikwey wan neman kijtzuma katka ne ikwey wan ne iwipil.
82f5ru15yyn9l850od4jafv41frl6tl
Nantzin Marie Curie
0
753
8994
5474
2026-01-30T13:26:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7186]]
8994
wikitext
text/x-wiki
'''Nantzin Marie Curie (Madame Curie).'''
[[Taanalis:Madame curie 3334194920 e4014f35a4 o.jpg|thumb|'''Nantzin Curie''' se quimicaj katka]]
== '''Ipanpa Madame [[:es:Marie_Curie|Curie]]''' ==
== Maria Salomea Sklodowska tikishmatit ken Madame Curie, Nesik tik ne techan Varsovia, se tunal ne chikume ne metzti majtajti se ne se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume (7/11/1867) wan yaja tamatiani katka ne nawi metzti chikume ne se shikipil chiknawi tzunti se pual majtajti nawi (4/07/1934), Yaja kishmati katka ika yaja kiajsik ne Polonioj, radioj, torioj wan uranioj. ==
== yaja iwan ne ishulejyu kisenneshtijket ne radioactividad wan yejemet kipia se takulis nobel, payush ne radioactividad.<ref>Madame Curie, Marie Curie</ref> ==
== Ipanpa Uni ==
# Madame Curie
# Marie Curie
# Quimicaj
# Inan ne quimicaj
== Ijilpika ==
# https://www.conicyt.cl/
# https://historia.nationalgeographic.com.es/a/marie-curie-madre-fisica-moderna_14453
# https://es.wikipedia.org/wiki/Marie_Curie
ac4vsobnwn0nqfcx4h5ea9juosfmmpm
Nantzin Paula López
0
754
9285
9284
2026-02-10T18:22:50Z
TimumachtikanNawat
33
9285
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Paula López.jpg|thumb|Nantzin Paula Lopez (Foto de Mauricio Kabistán, Wikimedia Commons)]]
'''Nantzin Paula López''' se Nawatajtaketzani katka. Yaja nesik tik Witzapan, ne techan itukey tik kastiyaj: "Santo Domingo de Guzmán", tik Sentzunhat, tik Kuskatan, ne tunal se pual chikume (27), tik ne metzti se (1), tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959). Yaja mikik ne tunal kashtul (15), tik ne metzti nawi (4), tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016). Yaja se wey takwikani katka, wan yaja kiwawasujtuk miak itakwikalis. Ne itakwikalis ukchupi tikaktiwit itukey "Achtu At". <ref>Paula López: «Achtu At» (poesía/canción). https://lazebra.net/2016/04/01/paula-lopez-achtu-at-cancion/</ref>
Yaja nusan kichiwki miak dajdatka pal kiana ne Nawat pal te miki.
Yaja kitemuj wan kiajsik Nawatajtaketzanimet pal uksé tejtechan wan kojkojtantechan, wan tajtaketzki inwan yejemt. Yaja tajtaketzki iwan Tajtzin Chelino (Marcelino Galicia Fabián) pal Takupan, tik Ajwechapan, tik Kuskatan; wan iwan Tajtzin Luciano Nolasco pal Nawijtzalku, tik Sentzunhat, tik Kuskatan. Tejemet weli tikakit tay Nantzin Paula tajtaketzki inwan ini Nawataketzanimet su tiktemuat ne taketzalis "mukaki" tik ne matapan. <ref>http://tushik.org/mukaki/</ref>
Se siwat kaj itukey Inés Melara kiwawasuj se galanchín takwikalis ipanpa Nantzin Paula López. Yaja kilwij ini takwikalis keman panutiwita makwil shiwit ka Nantzin Paula mikik. Se takutun pal ini takwikalis ina kia né:
"Paula López, isiwapil ne apan wan witzti, Witzapan, an Santo Domingo de Guzmán
Paula tatuktiani, tamachtiani, taketzani, takwikani, wan poetaj pal nawat,
Paula ipal ne sukit,
Paula taja tikumit wan kumal,
Taja titzutzukul ne kiwika kaliljtik ne ikman ichtaka,
Paula tayektzinchiwalis." <ref>Viñeta Cultural. Nantzin Paula López (por Karina Zelaya). https://openeducationalberta.ca/nawatse/chapter/los-pronombres-de-objeto-directo-e-indirecto/</ref>
== Ijilpika ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
d7pm6neqjzsspy2stxlv7q289era5h1
Nantzin Sixta Pérez García
0
755
9359
9347
2026-02-18T14:53:17Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Nantzin Sixta]] a [[Nantzin Sixta Pérez García]]: Título mal escrito
9347
wikitext
text/x-wiki
== <big>Nantzin Sixta Pérez García</big> ==
[[Taanalis:Nantzin Sixta Pérez.png|izquierda|miniaturadeimagen|Nantzin Sixta Pérez]]
Nantzin Sixta se lamajchin galanchín. Yaja kipia nawi pual se (81) shiwit. Yaja nesik tik se kajkal ka kojtan itukey "Cantón Carrizal", tik Sentzunat. Muchi imiekawan witz ka Witzapan, se techan itukey Santo Domingo de Guzmán, tik kastiyaj, tik Sentzunhat, tik Kuskatan. [[Taanalis:Nantzin Sixta 4.jpg|thumb|Yaja kipia se sujsul galanchín iwipil, se ikwajtzin wan weyak itajtajkwil. |izquierda|433x433px]][[Taanalis:Nantzin Sixta 3.jpg|thumb|Nantzin Sixta kipia sujsul galanchín ikwajkwach |286x286px]]Yaja weyak iwan inan, iteku, ume imajmanuwan wan ume iikawan. Ne ume iikawan sijsiwatket katka. Yejemet mikiketa. Nusan mikika inan, iteku, wan se imanuj. Maya naka iwan se imanuj, se iukichkunew yaja kipia, wan se iishwiyu. Iishwiyu se siwat.
Keman inan Nantzin Sixta munamiktij, iteku kichiwki se ikal ka kojtan. Nantzin Sixta an nemi tik ini kal.
Keman Nantzin Sixta chikitik katka, inoya kimachtij ken yaw-kichiwa katka tishti tzupelek. Nantzin Sixta kinamaka ne tishti tzupelek inoyaj kichiwa katka.
Itajtatanoywan kimachtijket Nantzin Sixta ken yaw-tamewa katka, ken yaw-kitamejchiwa katka ne kumaj pal kikutuna ne jaral, ken yaw-kituka katka ne mil, keski ish tawial yaw-kimima katka tik ne tal pal kituka ne mil. Inan kimachtij, nusan, ken yaw-tatuka katka. Yejemet kitukat katka mil, alborotaj, tumat, chil, et, kutkut. Yejemet kianat katka ne sinti ka ikajku, pal te palani, te kwalu, pal yaw-welit kituka katka.
Yaja kiwika katka itamal wan at ijtik se itekun keman yaja yawi katka tekiti tik kojtan.
An, yaja se tamachtiani tik ne tamachtiluyan "Ne Ichan Safoura". Yaja tamachtia iwan ne Tamachtiani Héctor Martínez. Yaja kipalewia miak tuijikniwan welit tajtaketzat Nawat. Yaja se sujsul yek tamachtiani.
<ref>https://www.youtube.com/watch?v=QnlFfV60Qeo</ref><ref>https://gatopardo.com/arte-y-cultura/del-miedo-a-hablar-en-tu-lengua-a-recuperarla-el-nahuat/</ref>
== Ijilpika: ==
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
<references />
4660zesvplfxxmafd2j39wu8p8y6okv
Nantzin Ursula
0
756
5519
5518
2026-01-29T23:31:03Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
5518
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ursula García.jpg|thumb|NANTZIN URSULA GARCÍA]]
== NANTZIN URSULA GARCÍA ==
Yaja itukey [https://www.facebook.com/photo/?fbid=821249970000877&set=pb.100063476442627.-2207520000 Ursula itzuntukey García] yaja nesik tim ne shiwit shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume.
Yaja mumachtij ne nawat keman chikipil kikaki inoya wan inan nusan mumachtij tekiti ne sukit kichiwa ne kumit wan ne kumal.
Yaja kipia kashtul se shiwit keman muilpia wan ishulejyu itikey Oscar itzuntukey Perez yejemet kipiat makwil ipilawan yaja tekiti ne mil wan ne sukit pal tikpia tumin pal yejemet takwat ipilawan wan ishulejyu.
Kipiat se pual kashtul shiwit keman yaja kukuya.
kikukua iujumiyu.
=== Bibliografía ===
* https://www.facebook.com/photo/?fbid=821249976667543&set=pcb.821253060000568
* https://www.facebook.com/photo.php?fbid=817917693667438&set=pb.100063476442627.-2207520000&type=3
* https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/photos/este-domingo-26-de-febrero-estaremos-celebrando-el-d%C3%ADa-de-la-lengua-n%C3%A1huat-con-c/1257463725164116/?locale=hi_IN&paipv=0&eav=Afa-JrDDFy7HdbwaobsOAZaUy_m3QLKSJmYI-PjhvXABM-UWjyS2eqaA2Cbcw3aKOg0&_rdr
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
owmdulikpwbr4nu4gqmxogiciornz9f
Naomi Campbell
0
757
8996
5523
2026-01-30T13:26:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q199369]]
8996
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Naomi Campbell
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Naomi Campbell Cannes 2018.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 22 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1970
|-
! Ichan Techan
| London
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Siwaawil
|}
[[:en:Naomi_Campbell|Naomi Elaine Campbell]] nesik se tunal se pual ume, ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:London|London]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Campbell se wey siwaawil<ref>Supermodel / Super modelo</ref> inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglesa</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/London
https://en.wikipedia.org/wiki/Naomi_Campbell
https://en.wikipedia.org/wiki/England
tvwqlwwx8m5e26krnvcy2ixql8ix0cv
Napoleón Rodríguez Ruiz
0
758
8997
5529
2026-01-30T13:26:32Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6037978]]
8997
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Rodri1980.jpg|thumb|255x255px]]
=== Napoleón Rodríguez Ruiz Yaja nesik tik siwatekakan se tunal se pual nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti (24/06/1910) wan mikik tik kuskatan se tunal yey pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (03/09/1987) Yaja se Tapalewiani wan Tawawasuani kuskatanchanej katka. ===
== '''Itekiw''' ==
=== Tik ne Wey tamachtiluyan tik Kuskatan Yaja tikiti ken Tatuktiani tik ne Facultades de Economia y Ciencias y Humanidades wan Tatuktiani tik Facultad de Derecho wan se Tatuktiani tik ne tamachtiluyan mumachtialis tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959 ) wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) katka. ===
=== Yaja se Tatuktiani tik ne Corte Suprema de Justicia wan Yaja nemik tik ne Academia Salvadoreña de la Lengua (ASL) wan se ken Tatuktiani tik ne Consejo Superior Centroamericano (CSUCA) katka. ===
[[Taanalis:-jaragua.jpg|center|thumb|242x242px|'''Yaja se Tapalewiani, Tatuktiani wan Tawawasuani katka.''']]
== '''Yaja kinchiwki ini ajamachti''' ==
=== Yaja kinchiwa Jaragua amachti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) nemanha kinchiwa muchi ajamachti kia ne '''Historia de las Instituciones Jurídicas Salvadoreñas''' '''tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti''' ume pual majtakti se (1951), '''Janiche y otros cuentos tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960), Discursos Universitarios tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962)''' wan La Abertura del Triángulo tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) katka. ===
== '''Itunal Ichtaka''' ==
=== Ne iteku itukey katka Emilio Rodríguez wan inan itukey katka Gertrudis Rodríguez ===
== '''Ipanpa Ini''' ==
* '''Tapalewiani'''
* '''Tawawasuani'''
* '''Tatuktiani'''
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Napole%C3%B3n_Rodr%C3%ADguez_Ruiz
https://www.ecured.cu/Napole%C3%B3n_Rodr%C3%ADguez_Ruiz
2v5i0usdsxrk3a626un02tdpzyypqnw
Natalia Lafourcade
0
759
8998
5543
2026-01-30T13:26:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3298047]]
8998
wikitext
text/x-wiki
'''Natalia Lafourcade''' ikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (26/02/1984). Natalia nesik tik ne techan Coatepec, VeNatalia Lafourcade se Takwikalischiwani wan takwikani nesik tik [[Meshijku]] <ref>MEXICO</ref><big>se tunal se pual makwi se, pal ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (26/02/1984). Natalia nesik tik ne techan Coatepec, [[:es:Veracruz|Veracruz]]</big><ref>VERACRUZ</ref><big>.</big>
{| class="wikitable"
! colspan="3" |<big>Natalia Lafourcade</big>
|-
| colspan="3" |
|-
! colspan="3" |<big>IPANPA NATALIA</big>
|-
!<big>Itukey</big>
| colspan="2" |<big>María Natalia Lafourcade Silva</big>
|-
!<big>Nesik</big>
| colspan="2" |<big>26/02/1984</big>
|-
!<big>Itechan</big>
| colspan="2" |<big>Coatepec, Veracruz</big>
|-
!<big>Italyu</big>
| colspan="2" |<big>Meshijku</big>
|-
!<big>Tekiti</big>
| colspan="2" |<big>Takwikalischiwani wan takwikani</big>
|-
!<big>Generoj</big>
| colspan="2" |<big>[[:es:Música_de_América_Latina|Música de América Latina]]</big><ref>MUSICA DE AMERICA LATINA</ref><big>, [[:es:Alterlatino|Alterlatino]]</big><ref>ALTERLATINO</ref> <big>wan [[:es:Pop_latino|pop latino]]</big><ref>POP LATINO</ref>
|-
!<big>Instrumentoj</big>
|<big>Mekawewt, bajoj, pianoj, ukelelej, flautaj, saxofón</big>
|
|-
! colspan="3" |<big>'''NE IMIAKAWAN'''</big>
|-
!<big>'''Itwejtekuwan'''</big>
| colspan="2" |<big>[[:es:Gastón_Lafourcade#cite_note-gencl-1|Gastón Lafourcade]]</big><ref>GASTON LAFOURCADE</ref>
<big>María del Carmen Silva Contreras</big>
|}
== <big>'''IPANPA NATALIA LAFOURCADE'''</big> ==
<big>Keman yaja chikitik sujsul igustuj takwika katka, ika inan wan iteku takwikani nusan katka.</big>
[[Taanalis:Natalia Lafourcade 2018 Gran Rex 36.jpg|thumb|560x560px|'''<big>NATALIA LAFOURCADE</big>''']]
<big>Yaja inan itukey María del Carmen Silva Contreras se pianistaj nesik tik Meshijku wan yaja iteku itukey Gaston Lafourcade Valdenegro se clavicembalistaj wan tamachtiani tik ne wey Tamachtiluyan Nacional Autonomaj ne meshijku wan tamachtiani ne "Facultad de bellas Artes" tik ne wey tamachtiluyan ne Queretaro wan Gaston nesik tik ne chile.</big>
<big>Natalia katka mumachtia tik ne "Instituto Pedagogico anglo espanol" takwikani, mijtutatiani, takwikwiluani, ujukseuk. Nemanha Natalia mumachtia ne "Academiaj ne Musicaj Fermatta".</big>
<big>Tik ne shiwit 1998 Natalia wan ujukseuk sijsiwatket sentakwikat tajtakwikalis tajsutalis. Tik ne shiwit 2002 Yaja achtu yawal takwikalis itukey "Natalia Lafourcade". Tik ne shiwit 2007 Lafourcade yajki ka Canada mumachtia ingles taketzalis wan walaj ka Meshijku tekiti ne yawal takwikalis "Ne nawi estacionej se tajsutalis"</big>
<big>Katka Natalia tekiti inwan [[:es:Julieta_Venegas|Julieta Venegas]]</big><ref>JULIETA VENEGAS</ref> <big>(ne yawal takwikalis "uh, uh, uh"), [[:es:Miguel_Bosé|Miguel Bose]]</big><ref>MIGUEL BOSE</ref><big>, Kevin Johansen, Adrian Darguelos (ne yawal takwikalis "siwaket Divinaj"), Leon Larregui, Meme, Gilberto Gil, [[:es:Vicentico|Vicentico]]</big><ref>VICENTICO</ref><big>, Jorge Drexler, Carlos Rivera, ujukseuk.</big>
== <big>'''ITEKIW'''</big> ==
{| class="wikitable"
|+
| colspan="3" | '''[[:es:Anexo:Discografía_de_Natalia_Lafourcad|NATALIA IYAWAL TAKWIKALIS]]'''<ref>DISCOGRAFIA</ref>
|-
| rowspan="13" |[[Taanalis:Natalia Lafourcade CRF2017Croped.jpg|frameless|478x478px]]
|<big>1998</big>
|<big>Twist - iwan Twist</big>
|-
|<big>2002</big>
|<big>Natalia Lafourcade</big>
|-
|<big>2005</big>
|<big>KAL- iwan La Forquetina</big>
|-
|<big>2007</big>
|<big>Ne nawi estacionej se tajsutalis</big>
|-
|<big>2009</big>
|<big>Hu hu hu</big>
|-
|<big>2012</big>
|<big>Siwaket divinaj</big>
|-
|<big>2015</big>
|<big>Ashta ne Elwat</big>
|-
|<big>2017</big>
|<big>Musas</big>
|-
|<big>2018</big>
|<big>Musas Vol. 299</big>
|-
|<big>2020</big>
|<big>Se takwikalis pal Meshijku , Vol. 131</big>
|-
|<big>2021</big>
|<big>Se takwikalis pal Meshijku , Vol. 2100</big>
|-
|<big>2021</big>
|<big>Se takwikalis pal Meshijku - Ne musical</big>
|-
|<big>2022</big>
|<big>Ne muchi shujshuchit</big>
|}
== <big>'''IPANPA ITAJTAKULIS'''</big> ==
[[Taanalis:"Gareli", "Timoneki" y Natalia Lafourcade en "Chula Cholula". (14040981961).jpg|thumb|436x436px]]
<big>[[:es:Premios_Grammy_Latinos|Natalia kikwij yey takulis]]</big><ref>PREMIO GRAMMY LATINO</ref><big>:</big>
<big>2016 Mejor Álbum Rock, Urbano o Alternativo Ashta ne Elwat</big>
<big>2020 Mejor Álbum Regional Mexicano Se takwikalis pal Meshijku , Vol. 1</big>
<big>2022 Mejor Álbum Regional Mexicano Se takwikalis pal Meshijku : Ne Musical</big>
== '''<big>NE TAPALEWIANI</big>''' ==
<references />
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
058w82mtbxck8z6jn66liqeytso3mz5
Natalie Portman
0
760
8999
5554
2026-01-30T13:26:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q37876]]
8999
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Natalie Portman
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | נטלי פורטמן (tik hebreo)
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Natalie Portman 2023.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 9 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1981
|-
! Ichan Techan
| Jerusalén
|-
! Italyu
| Israel
|-
! Yaja
| [[Taanalis:Flag of Israel.svg|20px|alt=Israel|link=Israel]] Israelchanej <br> [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Natalie_Portman|Natalie Hershlag]] nesik se tunal chiknawi, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:Jerusalem|Jerusalén]], tik ne italyu [[:he:ישראל|Israel]]. Yaja itzuntukey ka tamawiltiani<ref>Her last name as an actress / Su apellido como actriz</ref> Portman. Yaja se weyakulinkwikwil tatuktiani<ref>Film director / Directora de cine</ref> nusan. Portman israelchanej <ref>Demonym: Israeli / Gentilicio: Israelí</ref>wan estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Natalie_Portman
https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A8%D7%90%D7%9C
https://en.wikipedia.org/wiki/Jerusalem
l5bgvyb2ylwvterda25lv4dgt9lfh8w
Nawat
0
761
9000
5561
2026-01-30T13:26:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1186896]]
9000
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Cuscatlan glifo.svg|thumb|Kuskatan]]
Ne Nawat se tajtaketzalis ijikman ka [[Kuskatan]]. Kipia nawijchin nawatajtaketzanimet. Tik ne Censo tik ne shiwit ume shikipil ume pual nawi ina ka nemi se shikipil se tzunti se pual kashtul nawatajtaketzanimet, kenhayuk se shikipil yajyankwik nawatajtaketzanimet sijsiwapipil wan pijpiltzitzin wan ne ujukseyuk ne nawatajtaketanimet. Ne nawatajtaketzanimet najnantzitzin wan tajtajtzitzin lajlamatzitzin wan chujchulejket. Nusan kitukeytiat "pipil" melka yaja se tesu yek itukey ika kia né kitukeytijket ne Españachanejket wan ne Tlaxcalachanejket keman witz ka Kuskatan katka. Pipil kineki ina "Niño" ika yejemet yultajtaketzket ka Kuskatan tajtaketzat nawatl, melka tik Kuskatan tesu titajtaketzat nawatl su te nawat. Ne tajtaketzalis "pipil" tesu ingustuj ne najnantzitzin wan ne tajtajtzitzin.
{| class="wikitable sortable"
! colspan="3" |Náhuat / pipil (tesu yek itukey)
|-
| colspan="3" |''Nawat, nawataketzalis''
|-
!Tajtaketza tik
| colspan="2" | El Salvador
|-
!Kanka
| colspan="2" |'''Sentzunhat:'''
* Witzapan
* Kwisnawat
* Nawitzshalku
'''Ajwechapan:'''
* Tajkuapan
|-
!Nawatajtaketzanimet
| colspan="2" |1135 (tik ne Censoj 2024)
-135 nawatajtaketzanimet
+1000 yajyankwik nawatajtaketzanimet
|-
!Imiekawan
| colspan="2" |Uto-azteca
* Uto-azteca meridional
** Corachol-aztecano
*** Nahua-pochuteco
**** Náhuatl oriental
***** '''Náhuat / pipil'''
|-
! colspan="3" |TAJTAPUAL
|-
!ISO 639-2
| colspan="2" |nah
|-
!ISO 639-3
| colspan="2" |ppl
|}
== Kan tajtaketza nawat an? ==
Kenhayuk tajtaketza nawat tik ini tajtakutun ipal ne tutalyu Kuskatan:
[[Taanalis:Localización del departamento de Sonsonate.svg|thumb|Sentzunhat]]
=== Sensunhat: ===
* '''Witzapan:''' ka nin nemit kenhayuk nawatajtaketzanimet ka Kuskatan.
* '''Nawitzshalku:''' nusan kipia nawatajtaketzanimet.
* '''Kwisnawat:''' kipiauk nawijchin nawatajtaketzanimet.
[[Taanalis:Localización del departamento de Ahuachapán.svg|thumb|Ajwechapan]]
=== Ajwechapan: ===
* '''Tajkupan:''' nusan kipiauk nawijchin nawatajtaketzanimet.
=== Kusktan: ===
Tik Kuskatan wan ne ujukseuk tajtakutun ipal Kusktan nemi miak tuijikniwan mumachtiat nawat. Yejemet yajyankwik nawatajtaketzanimet.
== '''Nawatajtaketzanimet'''<ref>Nahuahablantes</ref> '''wan yajyankwik nawatajtaketzanimet'''<ref>Neo nahuahablantes</ref> ==
Se '''n[https://revistaculturel.com/articulos/definicion-nahuahablante-y-neo-nahuhablante/ awatajtaketzani]''' se nuknew kaj mumachtia nawat keman yaja chikitik katka. Yejemet weyaket tajtaketzat nawat
Se '''yankwik nawatajtaketzani''' se nuknew kaj mumachtia nawat keman yaja se siwapil, se piltzin, se siwat u se takat. Yejemet tesu mumachtijket keman yejemet chikitik katka.
== Ijilpika: ==
https://revistaculturel.com/articulos/definicion-nahuahablante-y-neo-nahuhablante/
pzpvdu21jz3b12uxo4kcmu2s4v7amdo
Nayarit
0
762
9001
5568
2026-01-30T13:26:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q79920]]
9001
wikitext
text/x-wiki
'''Nayarit''' nos '''Nayarit Tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Nayarit'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
9e1b0ijpnmmzyf3x75zej7pymymkrhe
Nayef Aguerd
0
763
9002
5573
2026-01-30T13:26:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q28872567]]
9002
wikitext
text/x-wiki
= Nayef Aguerd =
[[Taanalis:Nayef Aguerd vs Niger, 5 Sept 2025.jpg|thumb|Nayef Aguerd iwan Marruecos]]
Nayef Aguerd (نايف أكرد tik ne tajtaketzalis árabe, ⵏⴰⵢⴼ ⴰⴳⵕⴹ tik ne tajtaketzalis Tamazight, 1996- ) se mawiltiani futból Marruecoschanej.
== Itunal Ichtaka ==
Nayef nesik tik ne techan Kenitra tik Marruecos. Mumachtij tik ne Tamachtiluyan Academia de Fútbol Mohammed VI.
== Itekiw ==
Ne shiwit 2014, pejtuk mumachtia wan tekiti tik ne '''''FUS''''' tik ne techan Rabat. Nemanha, pejtuk tekiti pal ne '''''Dijon FCO''''' tik Francia ne shiwit 2018. Ne shiwit 2020, pejtuk tekiti pal ne Estadio '''''Stade Rennes F.C.''''' wan nemanha pal ne '''''West Ham United.''''' An, ne shiwit 2025, tekiti pal ne '''''Olímpico de Marsella.''''' Iwan Marruecos, kichiwa sujsul wey itekiw. Ne shiwit 2022 pal ne Copa del Mundo tik Catar, ejkuk ka Semifinales iwan Marruecos, ken ne achtu équipo Áfricachanej tik ne casoj fútbol.
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Nayef_Aguerd
# https://www.footballdatabase.eu/es/jugador/detalles/248629-nayef-aguerd
# https://www.om.fr/fr/actualites/4803/equipe-1ere/101065-nayef-aguerd-en-bleu-et-blanc
ibzjhfl735sz8p5ckcj8bbnxmwd3odv
Nayib Bukele
0
764
9003
5590
2026-01-30T13:26:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q17712353]]
9003
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Presidente Bukele.jpg|thumb|303x303px|Tatuktiani Nayib Bukele]]
[[:es:Nayib_Bukele|Nayib Armando Bukele Ortez]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Nayib_Bukele</ref> tatuktiani ipal [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/El_Salvador</ref>. Yaja nesik se tunal se pual nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se. Bukele nesik tik ne wey techan Kuskatan ka tal Kuskatan.
== Ipanpa Itunal Ichtaka ==
Nayib Bukele munamiktij iwan [[:en:Gabriela_Rodríguez_de_Bukele|Gabriela Rodriguez]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Gabriela_Rodr%C3%ADguez_de_Bukele</ref> se tunal chikwey pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi. Ne achtu isiwapíltzin nesik se tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi. Ne ume isiwapíltzin nesik se tunal chikwey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil se pual yey.
* Isiwaw ne Siwat Achtu, itukey Gabriela Rodriguez de Bukele
* Achtu Isiwapíltzin itukey Layla Bukele
* Ume Isiwapíltzin itukey Amina Bukele
* Iteku itukey Armando Bukele Kattan
* Inuna itukey Olga Ortez de Bukele
* Imajmanujwan itukey Karim Bukele, Ibrajim Bukele wan Yusef Bukele
== Ipanpa Itutekiw ==
* Katka ne tatuktiani pal ne techan Nuevo Cuscatlán ka né se tunal se pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume ka ume shikipil kashtul.
* Katka ne tatuktiani pal ne wey techan Kuskatan ka né se tunal se pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil kashtul ka ume shikipil kashtul ume.
* Ne tatuktiani ipal Kuskatan ka né se tunal se pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi. Ne kitaliijket ken ne tatuktiani ne se tunal yey pal ne metzti ume tik ini shiwit nusan.
== Ne Wey Tapalewiani Pal Bitcoin ==
[[Taanalis:25 BTC Casascius Gold Round with $10k in fiat currency by Gage Skidmore.jpg|thumb|Ne Bitcoin wan ne dólar]]
An ne kuskatanchanejket kipiat ume tumin: Ne dólar wan ne [[:en:Bitcoin|Bitcoin]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Bitcoin</ref>.
Bukele kitalij ne tatuktialis se tunal chikwasen ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual se.
== IPANPA UNI ==
<references />
[[Takutun:Tatuktianimet ipal Kuskatan]]
tuddgp95ubxhi0mohl76r111p2s19bb
NeTeberinto
0
765
5593
5592
2026-01-29T23:31:09Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5592
wikitext
text/x-wiki
= '''''Ne Teberinto (Moringa Oleifera)''''' =
= ''Imiekawan Moringaceae'' =
= ''Ne ikuyu Teberinto (Moringa Oleifera) , se kojtik ikuyu (10-15 m) , tesu welnaj iwan chikitik ijiiswat. Ne ikuyu Teberinto weya talul. Ka se shikipil, ne ikuyu kimaka miak itakil.'' =
= ''Ne ikuyu Moringa Oleifera witz ka India. Ne itukey``Moringa`` witz ka tajtaketzalis Tamil (India, kan nemi ne wey puyek at, wan Sri-Lanka): MURUNGAI.'' =
= ''Oleifera witz ka tajtaketzalis Latin: OLEUM (tumajka). Ne ikuyu Moringa Oleifera ne pajti wan ne taiwan.'' =
pwsvv78ffahq93ed4s1r8dfuec7ih23
Ne Achtu At
0
766
5597
5596
2026-01-29T23:31:09Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5596
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ne achtu at lilish.jpg|thumb]]
Ne Achtu At ne lilish tik ne techan Kuskatan pal tiktaliat se kwawit inwan imejmey ishinyu wan itajtakil wan shujshuchit. Se lilish pal itajtani Shipetz Tutekupal ajwilia ne mimil wan tejemet timakat ne lajlala, ne tzajtzaput, ne tajtalpashukut, ne witztituk, ne shujshukut, ne kijkinia, ne najnan, wan ne mujmuyulala.
3j4tfyl2izq29p16a90pr2gcg93ggkn
Ne Aradas te mapanu uksenpa
0
767
5601
5600
2026-01-29T23:31:09Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5600
wikitext
text/x-wiki
Tik ne se shikipil chiknawi tzunti ukchupi chikwasen tzunti tuijikniwan, pijpipil , sijsiwapipil, sijsiwajket wan tunojnoywan kimiktijket.
Tajtanestuk katka pal ne kinmiktijket , miak tuijikniwan wan ne kojtanchanejket kan nemit musenputzuat uni kojtanchanejket , itukey Shalatenanku. Las Aradas, Ojos de Agua, minayat wan chulujket , inpanpa te yek ne tamiktialis .
Keman munekit panut nea pan Sumpul. Fronterizo iwan Honduras iwan kinpalewisket ne ejercito hondureno.
An ume pual wan kalmikat ne tutzuntekun tuijikniwan yek iyulu.
Ne Aradas te ma panu uksenpa.
[[Taanalis:Mural of the massacre of "rio sumpul" made by the survivors and family members of the victims.png|thumb]]
[[Takutun:Ikmanpanutuk ipal Kuskatan]]
4thm4rvptaha0dibh26joe4dusj400f
Ne Chukani (takwikalis)
0
768
9004
5614
2026-01-30T13:26:44Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q11297109]]
9004
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:La Llorona (2021).jpg|thumb|Ne chukani]]«'''Ne Chukani'''» se takwikalis ipal meshijku wan wey ne itenyu itzalan ne meshijkutakamet. Te akaj kimati kaj kichiwki ini takwikalis pero nemi ankakeski version.
Miak takamet inat ka ne takwikalis techtaketzalwia ipanpa Ne Malinche, man te akaj kimati su ijkia.
== '''[http://es.m.wikipedia.org/wiki/la_llorona_(canci%c3%b3n) NE CHUKANI]''' ==
//Tikisatuya tik ne tiupan se tanestuk, [[:es:Llorona|Chukani]]. keman tik panuk nimetzitak//
//Mutalij se galanchin Wipil, chukani. Nikmatki la taja titunantzin katka//
// Ay, Nupal. chukani, chukani, chukani tik ne wey kojtan//
//kaj tesu kimati ipanpa ne tajtasujtalis, chukani. Te nikmati Ken kikukua//
//Te nikmati tay kipiat ne shujshuchit, chukani. ne shujshuchit tik ne shajshaput//
//Ika keman ne Ejekat, chukani. Kinhulintia kachka chukat//
//Ay, Nupal. Chukani, chukani, chukani, ne shinechwika ne apan//
//shinechtzakwa iwan mukwajzin, chukani. Ika nisekmiki//
//Tik nuyulu nikwika une chitoj, chukani. Wan te mijkwanit//
//wan ne achtu nimetzmakak, chukani. wan ne achtu nimetzmaka//
[[Taanalis:Ángela Aguilar en 2018.jpg|thumb|Angela Aguilar takwika ne chukani]]
uh - uh - uh - uh - uh - uh
uh - uh - uh - uh - uh -uh
== Ijilpika ==
https://www.youtube.com/watch?v=h5z99EYHY4I
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
0it3y2afhojd3ez238owwxy5b1yuyh0
Ne Ejekunimet
0
769
9005
5620
2026-01-30T13:26:46Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q125293293]]
9005
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:The Outsiders 1967.JPG|thumb|The Outsiders]]
= Ne Ejekunimet =
Ne Ejekunimet (''"The Outsiders"'' tik ne tajtaketzalis inglés) se amachti. S.E. Hinton se tawawasuani yajika amachti. Kisashki ne shiwit 1967.
== Ne casoj ==
Ne shijshiwit 60 tik se techan tik se takutun ipal Oklahoma (Estados Unidos) nemi yey pijpiltzítzin intukey Ponyboy wan Sodapop wan Darry Curtis. Yejemet nemit kalijtik inwan inchajchaku Steve wan Two-Bit. Muchi sujsul chichiuk wan intukey ne ''"Greasers"''. Mujmusta, ne pijpiltzítzin pujpudiente intukey ''"Socs"'' kichaluat ne Greasers ika yejemet sujsul chijchichiukchichin. Ponyboy techilwia icasoj.
== Ne tuijikniwan ==
* '''Ponyboy Curtis'''
* '''Johnny Cade'''
* '''Dallas "Dally" Winston'''
* '''Darrel "Darry" Curtis'''
* '''Sodapop Curtis'''
* '''Cherry Valance'''
* '''Steve Randle'''
* '''Keith "Two-Bit" Mathews'''
== Taika Ne Ejekunimet sujsul wey ? ==
=== Ka ujulinkwikwil ===
Nemi se sujsul wey ulinkwikwil : ''Ne Ejekunimet.'' Kisashki ne shiwit 1967 wan kipia miak wey tajtapajtiani : [[Ralph Macchio]], Patrick Swayze, [[Rob Lowe]], [[Wp/cpx/Tom Cruise|Tom Cruise]], Matt Dillon, etc.
=== Tik ne son ===
Nemi se sujsul yek Comedia iwan son : ''Ne Ejekunimet.'' Kisashki ne shiwit 2023 tik EEUU.
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/The_Outsiders_(musical)
# https://en.wikipedia.org/wiki/The_Outsiders_(novel)#Greasers
# https://www.theoutsidershouse.com/about/
8lqafmaenhf3chnnfqn5svmp7378b5w
Ne Ikwikwil TajtzinTaikneliani
0
770
5641
5640
2026-01-29T23:31:11Z
Jon Harald Søby
5
20 revisiones importadas
5640
wikitext
text/x-wiki
== Ne Ikwikwil Tajtzin Taikneliani ipal Chalchiwapan ==
[[Taanalis:Iglesia El señor de las Misericordia de Chalchuapa.jpg|left|thumb| Ikwikwil lpal Tajtzin ipal ne Taikneliani ipal Chalchiwapan]]
Kitakulia katka ne Nantzin Julia Interiano viudaj ipal Gonzàlez ipal ne techan Kuskatan.
Ne tunal kashtul ume pal ne metzti se, tik ne shiwit chikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume, ne ikwikwil ne kipataket ipal ne tiupan Achtu ipal siwatewakan ashta ne techan Chalchiwapan.
Miak tuijikniwan nejnemit katka wan yawi ka iipan wan ka ishpan nejnemit katka neTajtatuktianimet ipal ne tiupan wan Tajtajpianimet tik ne Techan Ne ikwikwil; kitat miak tuijikniwan, wan ne tamachtiani Alvaro Magaña tajtaketzki ika walajket yek ne tuijikniwan.
[[Taanalis:Fachada de laIglesia El Señor de las Misericordias de Chalchuap.jpe.jpg|left|thumb|Ka ishpan ipal ne [[Tiupan]] ne Tajtzin Taikneliani ipal Chalchiwapan]]
Tik ne shiwit ume chikipil majtakti ne tiupan ijilwiltia katka ne ume pual majtakti shijshiwit
Kichiwket se ilwit, iwan miak takwikalis wan ne tatuktiani pal ne tiupan bendijo ne ikwikwil wan ne palej Gregorio Motos, Tatuktiani pal ne tiupan de Akisakan yaja Kinhilwij katka sejse taketzat.
Tik ne shiwit ume Shikipil majtakti ume ne tiupan ipal Tajtzin Taikneliani ijhilwiltia katka ne ume pual majtakti shijshiwit wan Tawawasuwa ipanpa ipal ne ikwikwil
== Ipanpa Uni ==
http://vivachalchuapa.blogspot.com/2012/02/parroquia-senor-de-las-misericordias-el.html<ref>http://vivachalchuapa.blogspot.com/2012/02/parroquia-senor-de-las-misericordias-el.html</ref>
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Tiujtiupan]]
0yxfbhggjbhy7summyp7wl97wl06mkm
Ne Itakayu
0
771
9663
9662
2026-04-06T11:58:02Z
Kwamikagami
437
9663
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:ABEJA NE ITAKAYU.jpg|thumb|Se itakayu patani tik sejsé shuchit]]
Ne [https://www.nationalgeographic.com.es/animales/abeja itakayu]<ref>https://www.nationalgeographic.com.es/animales/abeja</ref> kipia ne ikal tik ne kojtan iwan miak [[:es:Colmena|itajtakayu]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Colmena</ref> nusan. Keman tatwi, ne itajtakayu kisat kitemuat shujshuchit, ijikayu, kwawichin iwan shujshuchit wan itzinu shujshunit kiunit ajwiak iayu shuchit.
[[Taanalis:ITAJTAKAYU.jpg|thumb|Ne inkal itajtakayu ]]
Patanit iwan ejekat patanit ka ijpak ne shujshuchit pal kikwat miak [[:es:Miel|nekti]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Miel</ref> wan maya uni kiwikat. ielishku ken se kushtalchin ken kiwikat nekti, wey nekti keman witz ne shupan ne itajtakayu tesu kisat. Ne itajtakayu, yejemet kikwat ka ijtik ipal itajtakayu iwan muchi kiputzuat kwak tunalku katka.
[https://www.uco.es/dptos/zoologia/Apicultura/Biologia_abejas/Imagen_video_main.html Ne itajtakayu nemi yey]<ref>https://www.uco.es/dptos/zoologia/Apicultura/Biologia_abejas/Imagen_video_main.html</ref>:
Ne siwatatuktiani itakayu.
Ne ishelejyu itakayu tishkwit
Ne tekitini itakayu
[[Taanalis:Muchan itakayu.jpg|thumb|Kalaki ne itakayu]]
Ne tejtekitini itajtakayu yujyultiwit chupi tik ne tunalku maya yujyultiwit yey pual makwil tanestuk tik ne shupan maya yujyultiwit nawi pual majtakti ka se tzunti se pual tanestuk.
Se tekitini itakayu kiwika maya se kwelpaj wan tajtu iwan nekti kwak yultuk.
[[Taanalis:Tipos itajtakayu.jpg|center|thumb|upright=2|Ne itajtakayu nemi yey:]]
Nemi yey tipoj takayu:
Ne takayu siwatatuktiani.
Ne ishulejyu takayu, ne ukichtakayu
Ne takayu tekitini
Ne tejtekitini itajtakayu yujyultiwit chupi tik ne tunalku maya yujyultiwit yey pual wan makwil tanestuk tik ne shupan maya yujyultiwit nawi pual majtakti ka se tzunti se pual tanestuk se tekitini itakayu kiwika maya se kwelpaj wan tajtu iwan nekti kwak yultuk.
Ne sijsiwatatuktiani itajtakayu yujyultiwit sejsé yey shiwit, yaja kiwa maya jaleaj real, ne siwatatuktiani itakayu tesu kisat tik ne itajtakayu.
Ne ishelejyu itakayu tesu kichiwat datka wan maya yultuk nawi pual majtakti tanestuk tik ne tunalku.
==== '''Tapalewiani''' ====
<references />
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
83o2o3wto350o1aj4di83bymxpfnv1t
Ne Jardín Botánico del Plan de la Laguna
0
772
9006
5658
2026-01-30T13:26:48Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q9010963]]
9006
wikitext
text/x-wiki
Ne '''[[:es:Jardín_Botánico_del_Plan_de_la_Laguna|Jardín Botánico La Laguna]]''' se tajkutechan wan kwawital nemi tik ne techan [[Kuskatan (El Salvador)|kuskatan]]<ref>El Salvador</ref>, itakutun tutalyu [[:es:Departamento_de_La_Libertad_(El_Salvador)|Ne Libertad]], [[:es:Antiguo_Cuscatlán|Ikman Kuskatan.]]<ref>Antiguo Cuscatlán</ref>
Keski tal kipia 46 manzanas ( 3.15 hectáreas) 4.5 kipia ne tajkutechan wan tik ne ukse itech nemi ne kwawital.
Ini nemi ka ijtik se tepet katka se wey at.
== '''Tapujtuk pal tuijikniwan''' ==
Se tunal se pual ume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey.
== '''Ne Jardín Botánico La Laguna kipia''' ==
[[Taanalis:Jardinbotanicolalaguna.jpeg|thumb|235x235px|'''Ne Jardín Botánico La Laguna''']]
* Kalamachti
* Se takutun pal timawiltiat
* Kalatutun
* Kwawital
* Kalshuchit
* Alputzujtuk iwan [[michin]], [[Ayutzin|ayutzín]] wan kwawitchin atchanejket
Yaja kipia yek shikipil makwil tzunti especies kwajkwawitchichin wan ikujkuyu kaj witzet ka nujme ne taltikpak wan tejtechan pal Kuskatan.
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
* [https://es.wikipedia.org/wiki/Jard%C3%ADn_Bot%C3%A1nico_del_Plan_de_la_Laguna Jardín Botánico del Plan de la Laguna]
* [https://es.wikipedia.org/wiki/Antiguo_Cuscatl%C3%A1n Antiguo Cuscatlán]
* [https://es.wikipedia.org/wiki/Departamento_de_La_Libertad_(El_Salvador) Departamento de La Libertad (El Salvador)]
* [[Ayutzin]]
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
g6c97lh0crrp43ciwjt4dwa42755jiz
Ne Kojkojtanchanejket ne Ajatchanejket ne Kajkalchanejket wan ne Tejtekwanimet
0
773
5661
5660
2026-01-29T23:31:12Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5660
wikitext
text/x-wiki
Yejemet kitzuntzunket nawi takutun: kojtan<ref>campo</ref>, at,<ref>agua</ref> kal<ref>casa</ref>,wan tekwani<ref>depredadores</ref>.
Tay ini ka kojtan?
[[Taanalis:01 Ovis orientalis aries portrait.jpg|thumb]]
Siwaturuj,turuj, patush, kwash, kuyamet, masat, tuchti, ayutuch,takwatzin, tzujiak, ichkamasat, keshpu, siwakuke, tutut, pishishi, talaputz, ketzaltutut, tzanat, witzitzil, apauyani, chiltutut, chekekekjtzin, tujti, kusma.
Tay ini ka at?
[[Taanalis:GreenSeaTurtle-2.jpg|thumb]]
Ayutzin tik ne wey puyet at, kuat tik ne wey puyet at, shuti, tekwisij, michin, chakalin, atukat, michin tekwani.
Tay ini ka kal?
[[Taanalis:Dalmatien.jpg|thumb]]
Mistun, pelu, tijlan, ukichpuyuj, puyuj, shushuknaj tutut, ayutzin, tuchti, kaltapach, muyut, tutut.
Tay ini ne tekwani?
[[Taanalis:Tiburón azul (Prionace glauca), canal Fayal-Pico, islas Azores, Portugal, 2020-07-27, DD 31.jpg|thumb]]
Lanwach, sipakti, michin tekwani, kuat, tekwani.
Ipanpa Ini:
<references />
Ijilpika:
[https://www.facebook.com/share/v/14umNgwDgk/]
49l2ujjwoqj1a4ctyt5zw5hdf2z0el1
Ne Kukumutzin
0
774
9007
8585
2026-01-30T13:26:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q612128]]
9007
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pupusas olocuilta el salvador 2012.jpg|thumb|Kujkukumutzin ipal se kalkukumutzin tik Ulukwiltan.]]Ne '''[[:en:Indigenous_cuisine_of_the_Americas|kukumutzin]],''' ne takwal ipal [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] wan [[Honduras]]. Ne Kukumutzin itukey pupusa tik kastiya. Ne kukumutzin se tepuntik tamal sujsul ajwiak wan chupi ipatiw. Miak kuskanchanejket kikwat kukumutzin mujmusta. Ka nujme Kuskatan nemit miak kalkukumutzin.
[[Taanalis:Plain pupusas revueltas.jpg|thumb|right|300x300px|Ume kukumutzin.]]
Pal tikchiwat ne kukumutzin timunekit tishti. Katka kichiwat katka ne kukumutzin maya iwan et. An tiwelit tikchiwat iwan miak iajajwiaka ken:
* Tishti puyek nusan itukey kesu.
* Chicharrón (ne inakayu ne imetzkuyu ne kuyamet tatzuyunti wan tishti)
* Masakilit
* Chakalin
*Et
*Pulluj
*Tzaput chiltik
*Michin
*Ayut
*Kilit
*Jaral chichik
*Chil
*Kutkut
[[Taanalis:Masakilit.jpg|thumb|Masakilit pal tikchiwat Kukumutzin]]<references group="Nehttps://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Ne_Kukumutzin" />
Tejemet tikwat ne kukumutzin iwan chilmul wan iayu tumat.<ref>Pupusas</ref>
== Referencias==
[[Takutun:Tajtakwal]]
71r1do3bxwzjz5jha1w1idtnfz2me38
Ne Mijtutilis pal ne Pajpataninimet
0
775
9008
5701
2026-01-30T13:26:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1165268]]
9008
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Ne Mijtutilis pal ne Pajpataninimet</big>'''[[Taanalis:Palo volador, Tajín, México 06.jpg|thumb|Pajpataninimet pal Tajín, Veracruz, Meshiku]]
[[Taanalis:Dancing on a pole Mexico.jpg|thumb|Pajpataninimet pal Papantla, Veracruz, Meshiku]]
'''''Ne Mijtutilis pal ne Pajpataninimet''''' se lilish, wan nusan se mijtutilis, kan yejemet kitaliat se tumak kwawit waktuk ka ijpak ne intajkutechan, pal kia né makwil tajtakamet tejkut ka itzunpan uni kwawit. Keman ne makwil tajtakamet tejkutiwit ka né, se kipitza ne itaishpitzalis, ijkatuk yaja ka ijpak ne itzunpan ne kwawit, wan ne uknawi muilpijket sejsé iwan sejsé mekat weyak, ini mejmekat kinsentaliat intzijtzinkujku iwan ne itzunpan ne kwawit; ne mejmekat nemit ka ijpak uknawi kwawitchín, kachka se nawi itech, mutekatuk ka itzunpan ne uksé tumak kwawit pal tesu kinhajkawa ne Pajpataninimet ma pa’ wetzikan ka talchi. Ne nawi itech nemi nusan ka né pal tesu muilpiat ne mejmekat. Ne Mijmijtutianimet muilpijketa patanit keman nejmachchín wetzit ka talchi, kwak ne uksé takat kipitza ne itaishpitzalis. Siujsiujti, su tuijikniwan matzutzunat, ne Pajpataninimet kitzkiat ijiikshi; uni sujsul uej pal kichiwat. Sejsika Patanini muyawalua majtakti yey ujti kwak wetzi ka talchi. <ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Rito_de_los_voladores </ref>
'''<big>¿Kan kichiwat ini Mijtutilis?</big>'''
Tejtechanchanejket pal miak tejtechan tik Meshiku wan Guatemala kichiwat ini mijtutulis. Kichiwat yaja ne tejtechanchanejket pal Papantla, Veracruz, Meshiku, kaj tajtaketzat Totonakotaketzalis; nusan ne Najnawamet pal Cuetzalan, Puebla, Meshiku; nusan ne tejtechanchanejket pal San Pedro Tarímbaro, Michoacán, Meshiku; nusan ne tejtechanchanejket pal Santo Tomás Chichicastenango, Verapaz, Guatemala, kaj tajtaketzat Kichetaketzalis. <ref>https://mexicorutamagica.mx/2022/01/14/voladores-de-san-pedro-tarimbaro-historia-patrimonio-unesco/</ref>
'''<big>¿Taika pejki ini Mijtutilis?</big>'''
Keman yejemet wetzit ka talchi kachka keman wetzi ne at, ini at techpalewia pal mulinit ne dajdatka nemit ka ijpak tutalyu; yajika ini mijtutilis kachka se datka techpalewia tikpiat más tumiekawan.<ref>https://ich.unesco.org/es/RL/la-ceremonia-ritual-de-los-voladores-00175#:~:text=La%20ceremonia%20ritual%20de%20los%20voladores%20es%20una%20danza%20asociada,situado%20al%20este%20de%20M%C3%A9xico.</ref>
Ini mijtutilis sujsul ikman, yejemet mijtutijtuyata kia né keman Tajtzin Jesucristo teuk walajtuk ka Taltikpak. Ne Tajtamatianimet tesu kimatit taika ne tuijikniwan ijikman kichiwat katka ini mijtutilis.
<big>'''Ijilpika:'''</big>
9bhroolhm4uncox949ui5249e5i9bo6
Ne Nukwajkwach
0
776
9604
5706
2026-03-27T00:17:23Z
CommonsDelinker
34
Replacing Shirt.jpg with [[File:Blue_Business_Shirt.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · generic).
9604
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Amsterdam - Hats - 0931.jpg|thumb]]
Ne tajtakamet,sijsiwatket, pijpipil kitaliat ne inkwajkwach<ref>ropa</ref> wan intukey:
*Shumpe<ref>sombrero</ref>
*Kwachtichin
*[[Taanalis:Blue Business Shirt.jpg|thumb]]-Koton
*-Mashtal
*-Tajkuilpika
*-Kakti
*Kwajtzin
*[[Taanalis:Huipil oaxaqueño.jpg|thumb]]-Wipil
*Pashaj
*Kweyat
*Salachin
*Ikshitzajka
*[[Taanalis:Modern bra fullcup.jpg|thumb]]Chichikwach
*Ne sala iwan imejmekayu
*-Sala kujkutu
*Ne koton pal ne sesek
*-tzuntzajka
*-Tentzajka
*Horajpiani<ref>reloj</ref>
*Kuskat
*-Makuskaw
*[[Taanalis:SLNSW 37314 Womans gloves and handbag.jpg|thumb]]Kustalchin
*-Ishtazajka
*Ipanpa Ini:
*
<references />
*Ijilpika:
*[https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358://m.youtube.com/watch?v=F_yXuwvfBa8&pp=ygUcTGEgcm9wYSB0aW11bWFjaHRpa2FuIG5hd2F0IA%3D%3D]
rql564wnsa2nkdb1b8u8bhnn3p034pu
Ne Pelu Tespusti wan Yamanik
0
777
5723
5722
2026-01-29T23:31:16Z
Jon Harald Søby
5
16 revisiones importadas
5722
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ne Pelu Tespusti wan Yamanik|Ne]] Pelu Tepusti wan Yamanik'''
Nemi miak rajrazaj pal ne pejpelu, melka tesu ken se Pit Bull Terier Americanoj. Yaja tesu pelu tumawak, yaja tesu tzujiak, yaja muchi itachishka. Yaja kipia iujmiyu melawaya wan kutu. Yaja kipia iujumiyu ejetek wan tejtetzilnaj. Yaja ne tajpiani. Yaja kipia wey yulu Tasumani.
Ne itekuyu Pit Bull kichiwa ne pelu pal masuma ukse pelu, pal kitankwa kojtanchanej, wan ne Pit Bull tesu yawi imeikawan. Yaja kintajpia ne imiewakan iwan itunal. Ne Tuijikniwan inat ka Pit Bull nemi ini katka ne Guerra Civil ne Estados Unidos Americanos. Sejsekian inat ka anka musuma iwan ne pelu Tehui. Tesu tikmatit
Tik ne raza Pit Bull Terier nemi miak itukey pal Pit Bull. Ne pelu Nawi Itech, ne pelu ume pual matakti wan ume pual matakti, ne pelu Tasumani, wan Ne Pelu Tepusti wan Yamanik. Ne Pit Bull kipia Wey Yulu pal masuma. Tesu itankwa tuijikniwan.
'''ipanpa uni''':
# The Complete Game Dog
# Dog of Velvet and Steel
# Richard Stratton American Pit Bull Terrier Book
# ADBA.com
'''Ijilpika''':
# YouTube.com / Dogumentary TV Richard Stratton
# Youtube.com / American Dog Breeders Association
3gl69rncz1uc50wi4t5vxbzxrwotdb0
Ne Sakura
0
778
9009
5729
2026-01-30T13:26:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q871991]]
9009
wikitext
text/x-wiki
== NE SAKURA (NE KWAWIT KA CEREZOJ) ==
[[Taanalis:Sakura flowa.jpg|center|thumb|Sakura shuchit. Ilustración digital, Beatriz ARANA, 2024]]Ne kwajkwawit Cerezo (Sakura) itukey tik '''Japontajtaketzalis,''' Nemi Tik ne familiaj itukey '''Prunus.'''
Ne kwawit itachishka kupuknajtuk, ne '''itzinu''' chamawak wan shashaknaj
Ne ishuchiyu sujsul galanchin, ''' '''wan samayak, ne iswat itachishka kuchiktik wan istak shuchikisat tik ne '''primavera''' Tik ne Japon wan tik itajtalyu Sujsul sesek.
Keman ne shuchit shuchikisa, Sujsul galanchin, yajika, Tik ne techan kichiwat ne lilish Kan tuiikniwan '''mijkwani'''t ika kinekit kitat, Ika kichiwa ne lilish keman nesi wan ne intunal .
Ne sujsuchit ipal Sakura, kipiat se kujkutu intunal, shuchikisa sejse tajtanestuk.
== Ijilpika ==
https://fr.wikipedia.org/wiki/Sakura
l28gbf3yy6d9tbpoyvlqelfj0y9v29q
Ne Siwachukani
0
779
9010
5737
2026-01-30T13:26:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1866923]]
9010
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:LA LLORONA DESFILE TRADICIONAL DE MUERTOS ORIZABA VERACRUZ MÉXICO.jpg|thumb|Siwachukani]]
== NE SIWACHUKANI ==
[[Taanalis:NE SIWACHUKANI.jpg|center|thumb|200x200px|Siwachukani tik ketemua ipal timajamanujwan ]]
Tik ne [[:es:Pueblo|itechan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Pueblo</ref> chijchikitik iwan yejyektzin kal nemit miak tunoywan [https://www.culturagenial.com/es/leyenda-de-la-llorona/ tajtaketzal ipal se siwa]<ref>https://www.culturagenial.com/es/leyenda-de-la-llorona/</ref>t, kía se siwat ma yultiwi katka tikchiwa miak shiwit katka.
Yaja kipuluj ka timajmanujwan, yajki kipuluj katka kwak panuk uni, ne siwat yawi nejnemi ika ne kojtin, ika ne ujujti tik ne itechan wwan shuka wan shuka katka.
Wan siwat panuk wan panuk shuka katka ika mialk shiwat. Yajika an tik tunal, kema nejnemi ipal mutechan tik ne tayua sejsenpa Takaki taketza wan shuka ka se siwat ka an tik tunal ne itukay [[:es:Llorona|Siwachukani]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Llorona</ref> tik ketemua ipal timajamanujwan wan timukwepa ka tayuawan timukwepa ka tayua wan shuka wan shukaika ujujti ne itechan wan ne Siwashukani
==== '''Tapalewiani''' ====
<references />
[[Takutun:Amaishmatilis]]
ed4c3cwpt8hz1h962f8m0tmzs2yazhr
Ne Siwatasumani Alexa Grasso
0
780
5742
5741
2026-01-29T23:31:17Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
5741
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ne Siwatasumani Alexa Grasso]] Siwatasumani Alexa Grasso'''
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Karen Alexa Grasso Montes se siwat tasumani profesional tik artes marciales mixtas (MMA). Yaja nesik se tunal chiknawi pal ne metzti chikyey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual matakti yey ka Guadalajara Jalisco Meshiku.
== '''Tay kichiwa?''' ==
Yaja imusuma pal organisacion UFC tik peso muyut (57kg). Yaja ne achtu campeona Meshikuchanej tik UFC. Yaja nusan kichiwa analysta pal televicion. Yaja ne se tik rankings peso muyut wan yey peso por peso tik organisacion. Yaja kipia yey sujsul imusuma iwan Valentina Schevchenko. Alexa imusuma tesu pulua iwan Valentina wan pulua iwan Valentina wan se nusan iwan Valentina. Alexa kipia record ume pual musumaket kashtul tesupulua wan nawi pulua.
== '''Ne itekiw ne MMA''' ==
'''Record profecional'''
{| class="wikitable"
|'''21 isujsuma'''
|'''16 Tesu Pulua'''
|'''4 Pulua'''
|-
|'''Nocaut'''
|4
|0
|-
|'''Submicion'''
|2
|1
|-
|'''Decicion'''
|10
|3
|-
|'''Kenha'''
|1
|
|}
{| class="wikitable"
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|'''Resultaj'''
|'''Record'''
|'''Isuma iwan Tasumani'''
|'''Metodoj'''
|'''Eventoj'''
|'''Tanestuk'''
|'''Round'''
|'''Tiempoj'''
|'''Ne wey kal ne Tasumani'''
|'''Yejemet tawawasua ne isujsuma'''
|-
|Pulua
|16–4–1
|Valentina Shevchenko
|Decision (unanimous)
|UFC 306
|September 14, 2024
|5
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|Lost the UFC Women's Flyweight Championship.
|-
|Kenya
|16–3–1
|Valentina Shevchenko
|Draw (split)
|UFC Fight Night: Grasso vs. Shevchenko 2
|September 16, 2023
|5
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|Retained the UFC Women's Flyweight Championship.
|-
|Tesu pulua
|16–3
|Valentina Shevchenko
|Submission (face crank)
|UFC 285
|March 4, 2023
|4
|4:34
|Las Vegas, Nevada, United States
|Won the UFC Women's Flyweight Championship. Performance of the Night.
|-
|Tesu pulua
|15–3
|Viviane Araújo
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Grasso vs. Araújo
|October 15, 2022
|5
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|
|-
|Tesu pulua
|14–3
|Joanne Wood
|Submission (rear-naked choke)
|UFC on ESPN: Blaydes vs. Daukaus
|March 26, 2022
|1
|3:57
|Columbus, Ohio, United States
|
|-
|Tesu pulua
|13–3
|Maycee Barber
|Decision (unanimous)
|UFC 258
|February 13, 2021
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|
|-
|Tesu pulua
|12–3
|Kim Ji-yeon
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Smith vs. Rakić
|August 29, 2020
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|Flyweight debut.
|-
|Pulua
|11–3
|Carla Esparza
|Decision (majority)
|UFC Fight Night: Rodríguez vs. Stephens
|September 21, 2019
|3
|5:00
|Mexico City, Mexico
|Fight of the Night.
|-
|Tesu pulua
|11–2
|Karolina Kowalkiewicz
|Decision (unanimous)
|UFC 238
|June 8, 2019
|3
|5:00
|Chicago, Illinois, United States
|
|-
|Pulua
|10–2
|Tatiana Suarez
|Submission (rear-naked choke)
|UFC Fight Night: Maia vs. Usman
|May 19, 2018
|1
|2:44
|Santiago, Chile
|
|-
|Tesu pulua
|10–1
|Randa Markos
|Decision (split)
|UFC Fight Night: Pettis vs. Moreno
|August 5, 2017
|3
|5:00
|Mexico City, Mexico
|Catchweight (119 lb) bout; Grasso missed weight.
|-
|Pulua
|9–1
|Felice Herrig
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Bermudez vs. The Korean Zombie
|February 4, 2017
|3
|5:00
|Houston, Texas, United States
|
|-
|Tesu pulua
|9–0
|Heather Jo Clark
|Decision (unanimous)
|The Ultimate Fighter Latin America 3 Finale: dos Anjos vs. Ferguson
|November 5, 2016
|3
|5:00
|Mexico City, Mexico
|
|-
|Tesu pulua
|8–0
|Jodie Esquibel
|Decision (unanimous)
|Invicta FC 18: Grasso vs. Esquibel
|July 29, 2016
|3
|5:00
|Kansas City, Missouri, United States
|Performance of the Night.
|-
|Tesu pulua
|7–0
|Mizuki Inoue
|Decision (unanimous)
|Invicta FC 11: Cyborg vs. Tweet
|February 27, 2015
|3
|5:00
|Los Angeles, California, United States
|Fight of the Night.
|-
|Tesu pulua
|6–0
|Alida Gray
|TKO (punches)
|Invicta FC 10: Waterson vs. Tiburcio
|December 5, 2014
|1
|1:47
|Houston, Texas, United States
|
|}
{| class="wikitable"
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|Tesu pulua
|5–0
|Ashley Cummins
|Decision (unanimous)
|Invicta FC 8: Waterson vs. Tamada
|September 6, 2014
|3
|5:00
|Kansas City, Missouri, United States
|
|-
|Tesu pulua
|4–0
|Karina Rodríguez
|Decision (unanimous)
|Xtreme Kombat 20
|August 31, 2013
|3
|5:00
|Izcalli, Mexico
|
|-
|Tesu pulua
|3–0
|Alejandra Alvarez
|TKO (punches and knees)
|Xtreme Kombat 20
|August 31, 2013
|1
|0:36
|Izcalli, Mexico
|
|-
|Tesu pulua
|2–0
|Lupita Hernandez
|KO (punch)
|Fight Hard Championship 3
|May 11, 2013
|1
|0:12
|Jalisco, Mexico
|
|-
|Tesu pulua
|1–0
|Sandra del Rincon
|KO (punch)
|GEX: Old Jack's Fight Night
|December 19, 2012
|1
|0:15
|Jalisco, Mexico
|Strawweight
|}
'''Ne Campeonaj'''
*
* '''Ultimate Fighting Championship'''
** UFC Women's Flyweight Championship(One time)
*** One successful title defense
** First Mexican woman to win a UFC championship
** Fight of the Night (One time) vs. Carla Esparza[30]
** Performance of the Night (One time) vs. Valentina Shevchenko 1[53]
** Third most significant strikes thrown in a 3-round fight (369) vs. Karolina Kowalkiewicz[60]
** '''UFC Honors Awards'''
*** 2023: President's Choice Performance of the Year Nominee vs. Valentina Shevchenko1[61]
** '''UFC.com Awards'''
*** 2023: Submission of the Year,[62]Upset of the Year[63] & Ranked #9 Fight of the Year[64] vs. Valentina Shevchenko 1 | Ranked #5 Upset of the Year[65] & Ranked #10 Fight of the Year vs. Valentina Shevchenko 2[64] | Ranked #2 Fighter of the Year[66]
* '''MMAJunkie.com'''
** 2015 February Fight of the Month vs. Mizuki Inoue[67]
** 2023 Female Fighter of the Year[68]
* '''Invicta Fighting Championships'''
** Fight of the Night (one time) vs. Mizuki Inoue
** Performance of the Night (one time) vs. Jodie Esquibel
* '''Sherdog'''
** 2023 Submission of the Year vs. Valentina Shevchenko[69]
* '''MMAFighting.com'''
** 2023 Submission of the Year vs. Valentina Shevchenko[70]
* '''Cageside Press'''
** 2023 Fighter of the Year (Female)[71]
** 2023 Submission of the Year vs. Valentina Shevchenko[72]
* '''World MMA Awards'''
** 2023 Female Fighter of the Year[73]
** 2023 Submission of the Year vs. Valentina Shevchenko at UFC 285[73]
** 2023 Upset of the Year vs. Valentina Shevchenko at UFC 285[73]
* '''Wrestling Observer Newsletter'''
** Women's MMA MVP (2023)[74]
'''Ipanpa uni:references'''
*
* Farah Hannoun (March 13, 2020). "Alexa Grasso moves up to flyweight, faces Ji Yeon Kim at UFC Austin". mmajunkie.com. Archivedfrom the original on April 22, 2020. Retrieved March 13, 2020.
* "Stats | UFC". ''ufcstats.com''. Archived from the original on 2022-03-29. Retrieved 2022-03-29.
* Sabrina Phillips (May 30, 2023). "UFC Champion Alexa Grasso Promoted To BJJ Brown Belt". ''JitsMagazine.com''.
* "Alexa Grasso | MMA Fighter Page". ''Tapology''. Retrieved 2024-07-29.
* Drumpe (2022-02-09). "Alexa Grasso was inspired by Gina Carano to become a fighter — 'I knew then that I wanted to do this'". ''Drumpe''(in French). Archived from the original on 2022-02-09. Retrieved 2023-03-05.
* "UFC Rankings, Division Rankings, P4P rankings, UFC Champions | UFC.com". ''www.ufc.com''. Archived from the original on 2023-06-13. Retrieved 2024-09-17.
* Sherdog.com. "Alexa Grasso MMA Stats, Pictures, News, Videos, Biography - Sherdog.com". ''Sherdog''. Retrieved 2023-05-31.
* "Alexa grasso's shining debut at invicta fc". ''Vice''. Archived from the original on 2015-02-19. Retrieved 2015-02-19.
* Sanchez, Josh (5 December 2014). "Invicta FC 10 Results: Alexa Grasso TKOs Alida Gray In Round 1". ''fansided.com''. Archived from the original on 7 April 2022. Retrieved 7 April 2022.
* Sanchez, Josh (28 February 2015). "Invicta FC 11 results: Alexa Grasso edges Mizuki Inoue in entertaining fight". ''fansided.com''. Archivedfrom the original on 19 February 2022. Retrieved 7 April 2022.
* Raimondi, Marc (2015-07-10). "Alexa Grasso to challenge Livia Renata Souza for strawweight title at Invicta FC 14". ''MMA Fighting''. MMA Fighting. Archived from the original on 2015-07-10. Retrieved 2015-07-10.
* "Alexa Grasso makes UFC debut against Heather Jo Clark in Mexico City". 2016-08-11. Archivedfrom the original on 2016-08-11. Retrieved 2016-08-11.
* "TUF Latin America 3 Finale: dos Anjos vs. Ferguson". Ultimate Fighting Championship. Archivedfrom the original on 2016-11-17. Retrieved 2016-11-16.
* Robert Morast. "UFC Fight Night in Houston: 'Korean Zombie' Chan Sung Jung battles Dennis Bermudez to headline card". chron. Archivedfrom the original on 2016-12-04. Retrieved 2016-12-03.
* Bohn, Mike (5 February 2017). "Twitter reacts to Felice Herrig's upset of Alexa Grasso at UFC Fight Night 104". ''mmajunkie.usatoday.com''. Archived from the original on 7 April 2022. Retrieved 7 April 2022.
* "Video: Alexa Grasso misses weight for UFC Fight Night 114 co-headliner with Randa Markos". ''MMAjunkie''. 2017-08-04. Archivedfrom the original on 2017-08-06. Retrieved 2017-08-06.
* Segura, Danny (5 August 2017). "Alexa Grasso explains tough lessons she learned from first pro loss against Felice Herrig". ''mmafighting.com''. Archived from the original on 7 April 2022. Retrieved 7 April 2022.
* "UFC officially announces May 19 event in Chile, five bouts". ''MMA Fighting''. Archivedfrom the original on 2018-02-27. Retrieved 2018-02-27.
* "UFC Fight Night 129 results: Tatiana Suarez steamrolls Alexa Grasso, earns first-round submission". ''MMAjunkie''. 2018-05-20. Archived from the original on 2018-05-21. Retrieved 2018-05-20.
* "Angela Hill Vs. Alexa Grasso Added To UFC Fight Night 135 In Nebraska". ''MMAmania.com''. Archived from the original on 2018-06-17. Retrieved 2018-06-16.
* "Knee injury forced Alexa Grasso out of UFC Lincoln; surgery not required". ''MMAjunkie''. 2018-07-20. Archived from the original on 2018-07-20. Retrieved 2018-07-21.
* Guilherme Cruz (2018-11-29). "Six fights added to UFC Fortaleza, including Demian Maia vs. Lyman Good". ''mmafighting.com''. Archivedfrom the original on 2018-11-30. Retrieved 2018-11-29.
* Cruz, Guilherme (2018-12-17). "Marina Rodriguez injured, out of UFC Fortaleza fight with Alexa Grasso". mmafighting. Archived from the original on 2022-03-04. Retrieved 2018-12-18.
* Raphael Marinho. "Após estrear no UFC com empate, Marina Rodriguez encara Alexa Grasso no dia 30 de março". sportv.com. Archivedfrom the original on 2019-01-06. Retrieved 2019-01-06.
* DNA, MMA (22 March 2019). "Jessica Aguilar vervangt Alexa Grasso tegen Marina Rodriguez tijdens UFC Philadelphia". Archived from the original on 2019-03-23. Retrieved 2019-03-23.
* "Karolina Kowalkiewicz vs. Alexa Grasso booked for UFC 238". ''MMA Junkie''. 2019-04-09. Archived from the original on 2019-04-10. Retrieved 2019-04-10.
* "UFC 238 results: Alexa Grasso batters Karolina Kowalkiewicz for unanimous decision". ''MMA Junkie''. 2019-06-09. Archived from the original on 2019-06-09. Retrieved 2019-06-09.
* "Carla Esparza vs. Alexa Grasso booked for UFC Mexico City in September". ''WMMA Rankings''. 2019-07-08. Archived from the original on 2019-07-08. Retrieved 2019-07-08.
* "UFC on ESPN+ 17 results: Carla Esparza edges Alexa Grasso after armbar scare". ''MMA Junkie''. 2019-09-22. Archived from the original on 2019-09-22. Retrieved 2019-09-22.
* Fernando Quiles Jr (2019-09-22). "UFC Mexico City Bonuses & Attendance Revealed • MMA News". ''MMA News''. Archived from the original on 2019-09-22. Retrieved 2019-09-22.
* DNA, MMA (13 December 2019). "Claudia Gadelha treft Alexa Grasso tijdens UFC 246 in Las Vegas". Archived from the original on 2019-12-13. Retrieved 2019-12-13.
* Lee, Alexander K. (17 January 2020). "Alexa Grasso misses weight for UFC 246 by over five pounds, bout with Claudia Gadelha canceled". ''MMAFighting.com''. Archived from the original on 18 January 2020. Retrieved 17 January 2020.
* "Alexa Grasso issues statement after UFC 246 weight miss, headed to flyweight division". ''MMAFighting.com''. January 17, 2020. Archivedfrom the original on January 18, 2020. Retrieved January 18, 2020.
* Farah Hannoun (2020-03-13). "Alexa Grasso moves up to flyweight, faces Ji Yeon Kim at UFC Austin". ''MMA Junkie''. Archived from the original on 2020-04-22. Retrieved 2020-03-13.
* Staff (2020-06-13). "Ji Yeon Kim and Alexa Grasso re-booked for the August 29 event". mmadna.nl. Archived from the original on 2020-06-15. Retrieved 2020-06-15. (in Dutch)
* Anderson, Jay (2020-08-29). "UFC Vegas 8 Results: Alexa Grasso Successful in Move to Flyweight, Beats Ji Yeon Kim". ''Cageside Press''. Archived from the original on 2020-08-30. Retrieved 2020-08-30.
* DNA, MMA (2020-11-11). "Maycee Barber vs. Alexa Grasso toegevoegd aan UFC evenement op 13 februari 2021". ''MMA DNA''. Archived from the original on 2020-11-11. Retrieved 2020-11-11.
* Doherty, Dan (2021-02-14). "UFC 258 Results: Alexa Grasso Wins Exciting Fight Over Maycee Barber". ''Cageside Press''. Archived from the original on 2021-02-14. Retrieved 2021-02-14.
* DNA, MMA (2021-08-03). "Joanne Calderwood vs. Alexa Grasso toegevoegd aan UFC evenement op 20 november". ''MMA DNA''. Archived from the original on 2021-08-03. Retrieved 2021-08-03.
* DNA, MMA (2021-10-08). "Taila Santos vervangt Alexa Grasso tegen Joanne Calderwood tijdens UFC evenement op 20 november". ''MMA DNA''. Archived from the original on 2021-10-09. Retrieved 2021-10-09.
* Dorff, Marcel (2021-10-19). "Viviane Araújo vs. Alexa Grasso toegevoegd aan UFC 270 op 22 januari". ''MMA DNA''. Archived from the original on 2021-10-20. Retrieved 2021-10-19.
* Sherdog.com. "UFC 270 Loses Warlley Alves, Viviane Araujo From Preliminary Card". ''Sherdog''. Archived from the original on 2022-01-07. Retrieved 2022-01-07.
* "Alexa Grasso pulled from UFC 270 following Viviane Araujo's injury". ''MMA Junkie''. 2022-01-08. Archived from the original on 2022-01-08. Retrieved 2022-01-08.
* Lee, Alexander K. (2022-01-12). "Joanne Wood vs. Alexa Grasso, Matheus Nicolau vs. David Dvorak added to UFC Columbus". ''MMA Fighting''. Archived from the original on 2022-01-12. Retrieved 2022-01-12.
* Anderson, Jay (2022-03-26). "UFC Columbus: Alexa Grasso Submits Joanne Wood For Biggest Win Yet". ''Cageside Press''. Archived from the original on 2022-03-27. Retrieved 2022-03-27.
* Sherdog.com. "Alexa Grasso Rebooked Against Viviane Araujo at Aug. 13 UFC Fight Night". ''Sherdog''. Archived from the original on 2022-10-06. Retrieved 2022-06-03.
* "Alexa Grasso out of UFC on ESPN 41; co-main event vs. Viviane Araujo off". ''MMA Junkie''. 2022-08-03. Archived from the original on 2022-08-03. Retrieved 2022-08-04.
* "Matchup Roundup: New UFC and Bellator fights announced in the past week (Aug. 8-14)". ''MMA Junkie''. 2022-08-15. Archivedfrom the original on 2022-10-06. Retrieved 2022-10-16.
* Anderson, Jay (2022-10-15). "UFC Vegas 62: Alexa Grasso's Standup the Difference in Decision Over Viviane Araujo". ''Cageside Press''. Archived from the original on 2022-10-16. Retrieved 2022-10-16.
* "Valentina Shevchenko vs. Alexa Grasso title fight added to UFC 285". ''MMA Junkie''. 2023-01-18. Archived from the original on 2023-01-18. Retrieved 2023-01-18.
* Jay Anderson (2023-03-05). "UFC 285: Alexa Grasso defies the odds, submits Valentina Shevchenko to capture flyweight gold". ''Cageside Press''. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-05.
* "Archived copy". Archived from the original on 2023-03-08. Retrieved 2023-03-05.
* Matt Erickson (2023-03-05). "UFC 285 bonuses: New champs among $50,000 winners in Las Vegas". mmajunkie.usatoday.com. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-05.
* "Alexa Grasso vs. Valentina Shevchenko 2 UFC flyweight title rematch set for September". ''MMA Junkie''. mmajunkie.usatoday.com. 2023-06-22. Retrieved 2023-07-01.
* Anderson, Jay (2023-09-17). "Noche UFC: Nail-biter Sees Alexa Grasso vs. Valentina Shevchenko Ruled a Draw". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-09-17.
* Sherdog.com. "Season 32 of 'The Ultimate Fighter' Set for June With Featherweights, Middleweights". ''Sherdog''. Retrieved 2024-03-08.
* Nolan King (2024-07-26). "Alexa Grasso vs. Valentina Shevchenko 3 to co-headline Noche UFC at Sphere". mmajunkie.usatoday.com. Retrieved 2024-07-26.
* Staff (2024-09-14). "UFC 306: Valentina Shevchenko Wrestles Her Way Past Alexa Grasso, Reclaims Title". cagesidepress.com. Retrieved 2024-09-14.
* Jay Anderson (2025-02-18). "Alexa Grasso vs. Natalia Silva Announced for UFC 315". cagesidepress.com. Retrieved 2025-02-18.
* "UFC 238: Cejudo vs Moraes". ''Fight Metric''. Archived from the original on 2019-06-17. Retrieved 2019-06-17.
* UFC Staff (2024-01-14). "UFC Honors President's Choice Awards 2023". ufc.com. Retrieved 2025-01-13.
* UFC Staff (December 21, 2023). "The Submissions - 2023 UFC.com Awards". ''Ultimate Fighting Championship''.
* Thomas Gerbasi (December 20, 2023). "The Upsets - 2023 UFC.com Awards". ''Ultimate Fighting Championship''.
* UFC Staff (23 December 2023). "THE FIGHTS - THE 2023 UFC.COM AWARDS". ''Ultimate Fighting Championship''.
* Thomas Gerbasi (December 20, 2023). "The Upsets - 2023 UFC.com Awards". ''Ultimate Fighting Championship''.
* UFC Staff (2023-12-23). "The Fighters - 2023 UFC.com Awards". ufc.com. Retrieved 2024-12-23.
* "MMAjunkie's 'Fight of the Month' for February (With full fight video): Grasso and Inoue". 5 March 2015. Archived from the original on 29 November 2017. Retrieved 29 November 2021.
* "MMA Junkie's 2023 Female Fighter of the Year: Alexa Grasso". ''MMA Junkie''. 2023-12-22. Retrieved 2023-12-22.
* Sherdog.com. "Sherdog's 2023 Submission of the Year". ''Sherdog''. Retrieved 2023-12-21.
* MMAFighting.com (28 December 2023). "MMA Fighting's 2023 Submission of the Year: Alexa Grasso vs. Valentina Shevchenko". ''MMAFighting.com''. Retrieved 2023-12-31.
* Staff (3 January 2024). "MMA 2023 Year in Review: Fighter of the Year". ''cagesidepress.com''. Retrieved 2024-01-05.
* Staff. "MMA 2023 Year in Review: Submission of the Year". ''cagesidepress.com''. Retrieved 2023-12-31.
* Bryan Tucker (2023-12-14). "World MMA Awards 2023 Results". mmafighting.com. Retrieved 15 December 2023.
* Meltzer, Dave (23 February 2024). "February 26, 2024 Observer Newsletter: 2023 Observer Awards issue". ''Wrestling Observer Newsletter''. Retrieved February 23, 2024.
* Sherdog.com. "Alexa Grasso MMA Stats, Pictures, News, Videos, Biography - Sherdog.com". ''Sherdog''. Archived from the original on 2019-04-26. Retrieved 2019-09-23.
'''Ijilpika:Links for sources'''
*
* Professional MMA record for Alexa Grassofrom Sherdog
* Alexa Grasso at UFC
njyd16g5uc4nf1h4zsylirnlpjw39b6
Ne Siwatasumani Joselyn Edwards
0
781
5747
5746
2026-01-29T23:31:17Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
5746
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ne Siwatasumani Joselyn Edwards]]'''
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
La Pantera Joselyne Edwards me siwat tasumani profesional tik Artesia marciales mixtas. Yaja nesik ne se tunal ume pual chiknawi, pal ne metzti chiknawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ka Ciudad Panama, Panama. Yaja nesik imumachti pal boxeo keman yaja kipia chikyey shiwit wan nesik imuchmati pal MMA keman yaja kipia kashtul ume shiwit.
== '''Tay kichiwa?''' ==
La Pantera imusuma pal organisacion UFC tik peso Bantam (61kg) wan ne kashtul tik ne rankings pal UFC. Yaja katka imusuma sujsul organisaciones Bellator, LFA, UCC, King of the Cage wan kipia campeonatos peso Bantam. Yaja kipia record profesional ne se pual imujmusumanket, matakti nawi tesupulua wan chikwasen pulua.
== '''Ne itekiw ne MMA''' ==
'''Record profesional'''
{| class="wikitable"
|'''20 isujsuma'''
|'''14 Tesu Pulua'''
|'''6 Pulua'''
|-
|'''Nocaut'''
|5
|0
|-
|'''submicion'''
|4
|1
|-
|'''decicion'''
|5
|5
|}
{| class="wikitable"
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|'''Resultaj'''
|'''Record'''
|'''Isuma iwan Tasumai'''
|'''Metodoj'''
|'''Eventoj'''
|'''Tanestuk'''
|'''Round'''
|'''Tiempoj'''
|'''Ne Wey Kal Tasumani'''
|'''Yejemet Tawawasua ne isujsuma'''
|-
|Tesu pulua
|14–6
|Tamires Vidal
|Submission (face crank)
|UFC Fight Night: Hernandez vs. Pereira
|October 19, 2024
|3
|4:33
|Las Vegas, Nevada, United States
|Catchweight (139 lb) bout; Edwards missed weight.
|-
|Pulua
|13–6
|Ailín Pérez
|Decision (unanimous)
|UFC 302
|June 1, 2024
|3
|5:00
|Newark, New Jersey, United States
|
|-
|Pulua
|13–5
|Nora Cornolle
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Gane vs. Spivac
|September 2, 2023
|3
|5:00
|Paris, France
|
|-
|Tesu pulua
|13–4
|Lucie Pudilová
|Decision (split)
|UFC on ESPN: Holloway vs. Allen
|April 15, 2023
|3
|5:00
|Kansas City, Missouri, United States
|Catchweight (136.5 lb) bout; Edwards missed weight.
|-
|Tesu pulua
|12–4
|Kim Ji-yeon
|Decision (split)
|UFC 277
|July 30, 2022
|3
|5:00
|Dallas, Texas, United States
|Return to Bantamweight; Edwards missed weight (137.5 lb).
|-
|Tesu pulua
|11–4
|Ramona Pascual
|Decision (unanimous)
|UFC 275
|June 11, 2022
|3
|5:00
|Kallang, Singapore
|Featherweight debut.
|-
|Pulua
|10–4
|Jessica-Rose Clark
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Costa vs. Vettori
|October 23, 2021
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|
|-
|Pulua
|10–3
|Karol Rosa
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Overeem vs. Volkov
|February 6, 2021
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|
|-
|Tesu pulua
|10–2
|Wu Yanan
|Decision (unanimous)
|UFC on ABC: Holloway vs. Kattar
|January 16, 2021
|3
|5:00
|Abu Dhabi, United Arab Emirates
|
|-
|Tesu pulua
|9–2
|Pamela Gonzalez
|KO (punches and body kick)
|UWC 22: Total War
|July 3, 2020
|1
|0:28
|Tijuana, Mexico
|
|-
|Pulua
|8–2
|Sarah Alpar
|Decision (split)
|LFA 55
|November 30, 2018
|5
|5:00
|Dallas, Texas, United States
|For the inaugural LFA Women's Bantamweight Championship.
|-
|Tesu pulua
|8–1
|Brenda Gonzales
|Submission (armbar)
|KOTC: Aggressive Lifestyle
|September 1, 2018
|2
|2:53
|Ignacio, Colorado, United States
|Won the KOTC Bantamweight Championship.
|-
|Tesu pulua
|7–1
|Jessica Middleton
|TKO (punches)
|The Fight Series
|May 18, 2018
|1
|0:57
|West Des Moines, Iowa, United States
|
|-
|Tesu pulua
|6–1
|Trisha Cicero
|Decision (unanimous)
|UCC Fantastic Fight Night 8
|October 14, 2017
|3
|5:00
|Panama City, Panama
|Flyweight bout.
|-
|Tesu pulua
|5–1
|Francelys Rivero
|TKO (punches)
|UCC Fantastic Fight Night 5
|May 20, 2017
|1
|3:30
|Panama City, Panama
|Defended UCC Women's Bantamweight Championship.
|-
|Tesu pulua
|4–1
|Mauris Marcano Gonzales
|Submission (armbar)
|Ultimate Combat Challenge 31
|October 14, 2016
|1
|2:28
|Panama City, Panama
|Defended UCC Women's Bantamweight Championship.
|}
== '''Ne Campeona''' ==
*
* '''King of the Cage'''
** KOTC Bantamweight Championship (One time)
* '''Ultimate Combat Challenge'''
** UCC Women's Bantamweight Championship (One time)
*** Two successful title defenses
== '''Ipanpa uni:references''' ==
*
* "Stats | UFC". ''ufcstats.com''.
* "Joselyne Edwards | UFC". ''UFC.com''. Retrieved October 25, 2021.
* "Joselyne Edwards ("La Pantera") | MMA Fighter Page". ''Tapology''. Retrieved 2024-09-18.
* "UFC Rankings, Division Rankings, P4P rankings, UFC Champions | UFC.com". ''www.ufc.com''. Retrieved 2025-02-25.
* Bitter, Shawn (2018-11-30). "Joselyne Edwards: "I have given up my normal life, to pursue this MMA career"". ''MyMMANews.com''. Retrieved 2021-10-23.
* "LFA 55 Results: Johns and Alpar Edge Out Opponents for Gold". ''Combat Press''. Retrieved 2021-10-23.
* Lee, Alexander (2021-01-07). "Joselyne Edwards to face Wu Yanan at UFC Fight Island 7 with Bethe Correia out". ''MMA Fighting''. Retrieved 2021-01-07.
* Shawn Bitter (2021-01-16). "UFC Fight Island 7 Results: Joselyne Edwards Makes Successful Debut Against Wu Yanan". ''cagesidepress''. Retrieved 2021-01-16.
* Carlos Contreras Legaspi (2021-01-26). "Panamanian Joselyne Edwards returns to UFC; will face Karol Rosa". milenio.com. Retrieved 2021-01-27. (in Spanish)
* Anderson, Jay (2021-02-06). "UFC Vegas 18 Results: Bloodied Karol Rosa Tops Joselyne Edwards". ''Cageside Press''. Retrieved 2021-02-07.
* Marcel Dorff (2021-05-11). "Joselyn Edwards vs. Zarah Fairn added to UFC event on August 28". mmadna.nl. Retrieved 2021-05-11. (in Dutch)
* Danny Segura (2021-07-30). "Jessica-Rose Clark vs. Joselyne Edwards booked for UFC Fight Night on Oct. 23". mmajunkie.usatoday.com. Retrieved 2021-07-30.
* Mike Heck (July 30, 2021). "Jessica-Rose Clark to return from ACL injury vs. Joselyne Edwards at Oct. 23 UFC event". mmafighting.com.
* Evanoff, Josh (2021-10-23). "UFC Vegas 41 Results: Jessica-Rose Clark Outwrestles Joselyne Edwards". ''Cageside Press''. Retrieved 2021-10-23.
* ATSteveDuncan (2022-04-16). "Joselyne Edwards volverá al octágono en la cartelera de UFC 275". ''MMA.uno, #1 En noticias de Artes Marciales Mixtas (MMA) en Español.'' (in Spanish). Retrieved 2022-04-16.
* Behunin, Alex (2022-06-11). "UFC 275: Joselyne Edwards Overcomes Slow Start, Wins Decision Against Ramona Pascual". ''Cageside Press''. Retrieved 2022-06-11.
* "Joselyne Edwards def. Ramona Pascual :: UFC 275 :: MMA Decisions". ''mmadecisions.com''. Retrieved 2022-06-11.
* Heck, Mike (2022-07-13). "Mariya Agapova out of UFC 277, Ji Yeon Kim now faces Joselyne Edwards". ''MMA Fighting''. Retrieved 2022-07-14.
* Staff (2022-07-29). "UFC 277 weigh-in results: Title bouts set, but two fighters miss weight". mmajunkie.usatoday.com. Retrieved 2022-07-29.
* Anderson, Jay (2022-07-30). "UFC 277: Joselyne Edwards Takes Close Decision Against Ji Yeon Kim". ''Cageside Press''. Retrieved 2022-08-01.
* Radim Krajl (2023-01-25). "Lucie Pudilová má potvrzenou další UFC bitvu! Kde, kdy a proti komu?". ''MMA Shorties''. Archived from the original on January 26, 2023. Retrieved 2023-01-25. (in Czech)
* Staff (2023-04-14). "WEIGH-IN RESULTS UFC FIGHT NIGHT: HOLLOWAY VS ALLEN". ufc.com. Retrieved 2023-04-17.
* Anderson, Jay (2023-04-15). "UFC Kansas City: Joselyne Edwards Takes Controversial Decision Over Lucie Pudilova". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-04-16.
* Lee, Alexander K. (2023-04-15). "'So judges don't actually watch fights': Pros react to shocking Joselyne Edwards split nod at UFC Kansas City". ''MMA Fighting''. Retrieved 2023-04-16.
* "Commentators stunned by Joselyn Edwards' split decision at UFC on ESPN 44: 'As bad as I've ever seen'". ''Yahoo Sports''. Retrieved 2023-04-16.
* "Joselyne Edwards def. Lucie Pudilova :: UFC on ESPN 44 :: MMA Decisions". ''mmadecisions.com''. Retrieved 2023-04-16.
* Newswire (2023-08-28). "UFC Paris 2023 card - September 2 tickets - Gane vs Spivak". ''FIGHTMAG''. Retrieved 2023-08-29.
* Bitter, Shawn (2023-09-02). "UFC Paris: Emotional Nora Cornolle Wins Decision Over Joselyne Edwards at Home". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-09-03.
* Raghuwanshi, Vipin (2024-02-10). "Joselyne Edwards vs Ailin Perez Reported for UFC 302 PPV". ''www.itnwwe.com''. Retrieved 2024-02-13.
* Anderson, Jay (2024-06-01). "UFC 302: Ailin Perez Wins Decision, Squashes Beef with Joselyne Edwards". ''Cageside Press''. Retrieved 2024-06-01.
* MMA Fighting Staff (2024-09-04). "UFC announces full lineup for Michel Pereira vs. Anthony Hernandez fight card on Oct. 19". mmafighting.com. Retrieved 2024-09-04.
* Sportsnet Staff (2024-10-19). "UFC Fight Night: Hernandez vs. Pereira official results". sportsnet.ca. Retrieved 2024-10-19.
* "UFC Fight Night 245 weigh-in results: Joselyne Edwards has third miss in five fights". ''MMA Junkie''. 2024-10-18. Retrieved 2024-10-19.
* Jay Anderson (2024-10-19). "UFC Vegas 99: Joselyne Edwards Returns to Win Column, Subs Tamires Vidal". cagesidepress.com. Retrieved 2024-10-19.
* Fermín Estribí (2014-02-19). "Joselyne Edwards: 'La Pantera' panameña tiene fecha y rival para su primera pelea de 2025". tvn-2.com. Retrieved 2025-02-19. (in Spanish)
* "Ailin Pérez y Joselyne Edwards hablan sobre su altercado en el UFC PI". ''diariomma.com''. 2023-11-19.
* Sherdog.com. "Joselyne Edwards". ''Sherdog''.
== '''Ijilpika:''' ==
* Professional MMA record for Joselyne Edwards from Sherdog
* Joselyne Edwards at UFC
7a9g0qamhsv9cmynqm6pdsw6x6wiav3
Ne Siwatasumani Loopy Godinez
0
782
5752
5751
2026-01-29T23:31:17Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
5751
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ne Siwatasumani Loopy Godinez]] Siwatasumani Loopy Godinez'''
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Maria Guadalupe Godinez Gonzalez me siwat tasumani profesional tik artes marciales mixtas (MMA). Yaja nesik se tunal chikwasen pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual matakti yey ka Aguascalientes, Meshiku. An yaja itechan ka Canada.
Ne itejtekuwan nesik ka Meshiku melka iteku imusuma iwan cartel kunij yejemet yawit ne Canada. Loopy kipia yey ikaw. Ume ikaw nusan tajtasumanimet.
== '''Tay Kichiwa?''' ==
Loopy imusuma pal organisacion UFC wan nemi matakti se tik rankings pal UFC. Yaja yek tasumani. Yaja record kashtul ume sujsuma, matakti ume tesupulua wan makwil kipulua. Katka yaja kipia campeona tik peso muyut tik organisacion BTO.
== '''Ne itekiw''' ==
'''Record profecional'''
{| class="wikitable"
|'''17 isujsuma'''
|'''12 tesu pulua'''
|'''5 pulua'''
|-
|'''Nocaut'''
|1
|0
|-
|'''Submicion'''
|2
|0
|-
|'''Decicion'''
|9
|5
|}
{| class="wikitable"
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|'''Resultaj'''
|'''Record'''
|'''Isuma iwan Tasumani'''
|'''Metodoj'''
|'''Eventoj'''
|'''Tanestuk'''
|'''Round'''
|'''Tiempoj'''
|'''Ne wey kal ne Tasumani'''
|'''Yejemet Tawawasua ne isujsuma'''
|-
|Pulua
|12–5
|Mackenzie Dern
|Decision (unanimous)
|UFC on ABC: Sandhagen vs. Nurmagomedov
|August 3, 2024
|3
|5:00
|Abu Dhabi, United Arab Emirates
|
|-
|Pulua
|12–4
|Virna Jandiroba
|Decision (unanimous)
|UFC on ESPN: Blanchfield vs. Fiorot
|March 30, 2024
|3
|5:00
|Atlantic City, New Jersey, United States
|
|-
|Tesu pulua
|12–3
|Tabatha Ricci
|Decision (split)
|UFC 295
|November 11, 2023
|3
|5:00
|New York City, New York, United States
|
|-
|Tesu pulua
|11–3
|Elise Reed
|Submission (rear-naked choke)
|UFC Fight Night: Grasso vs. Shevchenko 2
|September 16, 2023
|2
|3:30
|Las Vegas, Nevada, United States
|Performance of the Night.
|-
|Tesu pulua
|10–3
|Emily Ducote
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Dern vs. Hill
|May 20, 2023
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|Catchweight (120 lb) bout.
|-
|Tesu pulua
|9–3
|Cynthia Calvillo
|Decision (split)
|UFC 287
|April 8, 2023
|3
|5:00
|Miami, Florida, United States
|
|-
|Pulua
|8–3
|Angela Hill
|Decision (unanimous)
|UFC on ESPN: Vera vs. Cruz
|August 13, 2022
|3
|5:00
|San Diego, California, United States
|Catchweight (120 lb) bout.
|-
|Tesu pulua
|8–2
|Ariane Carnelossi
|Decision (unanimous)
|UFC 274
|May 7, 2022
|3
|5:00
|Phoenix, Arizona, United States
|
|-
|Tesu pulua
|7–2
|Loma Lookboonmee
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Vieira vs. Tate
|November 20, 2021
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|Return to Strawweight.
|-
|Pulua
|6–2
|Luana Carolina
|Decision (unanimous)
|UFC Fight Night: Ladd vs. Dumont
|October 16, 2021
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|Flyweight debut.
|-
|Tesu pulua
|6–1
|Silvana Gómez Juárez
|Submission (armbar)
|UFC Fight Night: Dern vs. Rodriguez
|October 9, 2021
|1
|4:14
|Las Vegas, Nevada, United States
|Performance of the Night.
|-
|Pulua
|5–1
|Jessica Penne
|Decision (split)
|UFC on ESPN: Whittaker vs. Gastelum
|April 17, 2021
|3
|5:00
|Las Vegas, Nevada, United States
|
|-
|Tesu pulua
|5–0
|Vanessa Demopoulos
|Decision (majority)
|LFA 94
|October 30, 2020
|5
|5:00
|Park City, Kansas, United States
|Won the LFA Women's Strawweight Championship.
|}
== '''Ne Capoenaj''' ==
*
* '''Ultimate Fighting Championship'''
** Performance of the Night (Two times) vs. Silvana Gómez Juárez and Elise Reed[21][37]
** Record for fastest turnaround in Modern UFC history (7 days)[22]
** Record for shortest span between three fights in Modern UFC history (42 days)[45]
** Tied (Carla Esparza, Tatiana Suarez & Yan Xiaonan) for the second longest win streak in UFC Women's Strawweight division history (6)[46]
** First and only woman to win four fights in a calendar year in UFC history[47]
** '''UFC.com Awards'''
*** 2021: Ranked #6 Newcomer of the Year[48]
* '''Legacy Fighting Alliance''' (LFA)
** LFA Women's Strawweight Champion (one time; former)
* '''BTC Fight Promotions'''
** BTC Strawweight Championship (One time)
== '''Ipanpa uni:references''' ==
*
* "Loopy Godínez es una guerrera de 10 en UFC". ''Reforma'' (in Spanish). 2023-05-20. Retrieved 2024-08-05.
* "Stats | UFC". ''ufcstats.com''.
* Adam Woods (November 4, 2020). ''Lupita Godinez'' – via YouTube.
* Carlos Contreras Legaspi (5 January 2022). "UFC: Lupita Godínez solo quiere pelear". ''ESPN'' (in Spanish).
* "Rankings | UFC". ''www.ufc.com''. Retrieved 2024-10-08.
* "Vancouver's Lupita Godinez travelled a long, Loopy road to UFC". ''theprovince''. Retrieved 2021-10-16.
* "LFA 94's Lupita 'Loopy' Godinez: Time to Shine". ''Combat Press''. Retrieved 2021-10-16.
* "LFA 94's Vanessa Demopoulos: Having Fun".
* "Godinez Gonzalez leads Canada to two medals at U23 World Championships". ''wrestling.ca''. November 5, 2021.
* J.J. Adams (February 16, 2018). "Gonzalez sisters taking speedy path to wrestling success with Cascades". ''The Province''.
* "Lupita Godinez". ''Playerswiki''. Retrieved 2021-10-16.
* "LFA 94 results: Lupita Godinez claims title from Vanessa Demopoulos in bloody affair". ''MMA Junkie''. 2020-10-31. Retrieved 2021-10-16.
* Hannoun, Farrah (1 April 2021). "LFA champ Lupita Godinez signs with UFC, meets Jessica Penne on April 17". ''MMA Junkie''. Retrieved 1 April 2021.
* Anderson, Jay (2021-04-17). "UFC Vegas 24 Results: After Four Years Away, Jessica Penne Returns with Win Over Lupita Godinez". ''Cageside Press''. Retrieved 2021-04-18.
* "Jessica Penne def. Loopy Godinez :: UFC on ESPN 22 :: MMA Decisions". ''mmadecisions.com''. Retrieved 2021-04-25.
* Jeremy Brand (2021-05-16). "Lupita Godinez steps in on short notice, takes on Sarah Alpar at UFC Vegas 27". mmasucka.com. Retrieved 2021-05-16.
* Jeremy Brand (2021-05-17). "Visa issues scrap Lupita Godinez vs. Sarah Alpar on May 22". mmasucka.com. Retrieved 2021-05-18.
* Mike Heck (2021-06-26). "Lupita Godinez vs. Sam Hughes set for UFC event on Oct. 9". mmafighting.com. Retrieved 2021-10-06.
* Steve Duncan (2021-10-06). "Hughes fuera, Silvana Gomez Juarez enfrenta a Lupita Godinez en UFC Vegas 39". mma.uno. Retrieved 2021-10-06. (in Spanish)
* Bitter, Shawn (2021-10-09). "UFC Vegas 39 Results: Lupita Godinez Taps Silvana Gomez Juarez Early". ''Cageside Press''. Retrieved 2021-10-15.
* "UFC Fight Night 194 bonuses: Women sweep extra $50,000 checks in Las Vegas". ''MMA Junkie''. 2021-10-09. Retrieved 2021-10-10.
* "Loopy Godinez gets record turnaround, replaces Sijara Eubanks at UFC Fight Night 195". ''MMA Junkie''. 2021-10-13. Retrieved 2021-10-13.
* Cruz, Guilherme (2021-10-12). "Lupita Godinez agrees to seven-day turnaround, fights Luana Carolina at UFC Vegas 40". ''MMA Fighting''. Retrieved 2021-10-16.
* Evanoff, Josh (2021-10-16). "UFC Vegas 40 Result: Luana Carolina Edges Out Lupita Godinez". ''Cageside Press''. Retrieved 2021-10-16.
* "BREAKING: Cheyanne Buys out, Loopy Godinez in, treft Loma Lookboonmee tijdens UFC FN 198". ''MMA DNA''. 2021-11-10. Retrieved 2021-11-11.
* Lynch, Michael (2021-11-20). "UFC Vegas 43: Lupita Godinez Sets Record, Banks Win Over Loma Lookboonmee". ''Cageside Press''. Retrieved 2021-11-21.
* "Godinez vs. Carnelossi toegevoegd aan UFC 274". ''Eurosport'' (in Dutch). 2022-01-26. Retrieved 2022-01-27.
* Anderson, Jay (2022-05-07). "UFC 274 Results: Career-Best Performance Sees "Loopy" Godinez Dominate Ariane Carnelossi". ''Cageside Press''. Retrieved 2022-05-08.
* Anderson, Jay (2022-06-30). "Angela Hill vs. Lupita Godinez Lined Up for UFC's October 15 Event". ''Cageside Press''. Retrieved 2022-07-01.
* Dewar, Val (2022-08-13). "UFC San Diego: Angela Hill Overcomes Early Adversity, Decisions Lupita Godinez". ''Cageside Press''. Retrieved 2022-08-15.
* Jay Anderson (2023-01-06). "UFC: Cynthia Calvillo Set for Strawweight Return on April 8 Against Loopy Godinez". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-01-06.
* Anderson, Jay (2023-04-08). "UFC 287: Lupita Godinez Takes Close Fight in Cynthia Calvillo's Return to Strawweight". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-04-09.
* Jay Anderson (2023-05-08). "Loopy Godinez replaces Polyana Viana against Emily Ducote at UFC Vegas 73". cagesidepress.com. Retrieved 2023-05-13.
* Anderson, Jay (2023-05-20). "UFC Vegas 73: Loopy Godinez Earns Second Straight Win, Decisions Emily Ducote". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-05-21.
* Raghuwanshi, Vipin (2023-06-22). "Anthony Hernandez vs Chris Curtis set for September 16 UFC Event". ''www.itnwwe.com''. Retrieved 2023-08-19.
* Anderson, Jay (2023-09-16). "Noche UFC: Loopy Godinez Puts On Stellar Performance Against Gutsy Elise Reed". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-09-17.
* "Noche UFC bonuses: $50K jackpot for all finishers in Las Vegas". ''MMA Junkie''. 2023-09-17. Retrieved 2023-09-17.
* Sherdog.com. "Strawweights Tabatha Ricci, Lupita Godinez to Clash at UFC 295 in New York". ''Sherdog''. Retrieved 2023-09-26.
* Anderson, Jay (2023-11-12). "UFC 295: Loopy Godinez Sets Another Record in Win Over Tabatha Ricci". ''Cageside Press''. Retrieved 2023-11-12.
* "Loopy Godinez vs. Virna Jandiroba joins UFC's March 30 lineup". ''MMA Junkie''. 2023-11-29. Retrieved 2023-11-29.
* Anderson, Jay (2024-03-31). "UFC Atlantic City: Virna Jandiroba Fends Off Game Loopy Godinez". ''Cageside Press''. Retrieved 2024-03-31.
* Martin, Damon (2024-05-29). "Nick Diaz returns, Tony Ferguson moves to welterweight at UFC Abu Dhabi". ''MMA Fighting''. Retrieved 2024-05-29.
* Jay Anderson (2024-08-03). "UFC Abu Dhabi: Mackenzie Dern Returns to Win Column, Gets Past Loopy Godinez". cagesidepress.com. Retrieved 2024-08-03.
* Arturo Méndez (2025-01-29). "Loopy Godínez toma el lugar de otra mexicana: Enfrentará a Julia Polastri en la UFC" (in Spanish). esto.com.mx. Retrieved 2025-01-29.
* Alex Behunin (2021-10-09). "UFC Vegas 43: For Loopy Godinez, Breaking Records Just the "Cherry on Top"". cagesidepress.com. Retrieved 2021-11-21.
* UFC (November 11, 2023). "UFC Fighter Stats - Women's Strawweight". UFC.
* Danny Segura (2023-11-11). "Danny Segura of MMA Junkie - X". MMA Junkie. Retrieved 2023-11-11.
* Thomas Gerbasi (December 20, 2021). "The 10 Best Newcomers Of 2021". ''Ultimate Fighting Championship''.
* Sherdog.com. "Lupita Godinez". ''Sherdog''.
'''Ijilpika:Links for sources'''
*
* Professional MMA record for Loopy Godinezfrom Sherdog
* Loopy Godinez at UFC
kest50732ch3jmkpa6aj2k9ooifs0au
Ne Superbad Siwatasumani
0
783
5756
5755
2026-01-29T23:31:18Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5755
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ne Superbad Siwatasumani]]'''
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Seniesa Carmen Estrada ne siwat tasumani profesional katka. Yaja nesik se Tunal se pual chikwasen pal ne Metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual matakti ume ka Los Angeles California Estados Unidos. Yaja itejtekuwan nesik ka Meshiku. Yaja kimachtiki boxeo keman yaja kipia chikyey shiwit iwan iteku Joe Estrada.
== '''Tay Kichiwki?''' ==
Seniesa Superbad Estrada ne Campeona tik sujsul organizaciones, ne WBO WBA WBC RING IBF wan WBA. Yaja kipia sujsul tesu pulua wan kitukeytiki “indescutida”. Yaja tesupulua se pual chikwasen imusuma. Yaja kipia chikyey campeonato tik peso muyutzin, muyut, wan wey muyut.
Seniesa imusuma iwan Yokasta Valle, Tina Rupprecht, Tenkai Tsunami, Marlen Esparza, wan Debora Rengifo wan tesupulua. Yaja kipia se nocaut tik chikume segundos. Sujsul yek.
== '''Ne itekiw ne Boxeoj''' ==
{| class="wikitable"
|'''26 isujsuma'''
|'''26 Tesu Pulua'''
|'''0 Pulua'''
|
|
|
|
|
|
|-
|'''By Nocaut'''
|9
|0
|
|
|
|
|
|
|-
|'''By Decicion'''
|17
|0
|
|
|
|
|
|
|-
|'''Numeroj ne isuma'''
|'''Resultaj'''
|'''Record'''
|'''Isuma iwan Tasumani'''
|'''Typoj'''
|'''Round, tiempoj'''
|'''Ne tanestuk'''
|'''Ne wey kal Tasumani'''
|'''Yejemet tawawasua ne isujsuma'''
|-
|26
|Tesu Pulua
|26–0
|Yokasta Valle
|UD
|10
|Mar 29, 2024
|Desert Diamond Arena, Glendale, Arizona, U.S.
|Retained WBA female and WBC female minimumweight titles;
Won IBF female and WBO female minimumweight titles
|-
|25
|Tesu Pulua
|25–0
|Leonela Paola Yúdica
|UD
|10
|Jul 28, 2023
|Palms Casino Resort, Paradise Nevada, U.S.
|Retained WBA female and WBC female minimumweight titles
|-
|24
|Tesu Pulua
|24–0
|Tina Rupprecht
|UD
|10
|Mar 25, 2023
|Save Mart Center, Fresno, California, U.S.
|Retained WBA female minimumweight title;
Won WBC female minimumweight title
|-
|23
|Tesu Pulua
|23–0
|Jazmin Gala Villarino
|UD
|10
|Nov 12, 2022
|Palms Casino Resort, Paradise, Nevada, U.S.
|Retained WBA female minimumweight title
|-
|22
|Tesu Pulua
|22–0
|Maria Micheo Santizo
|KO
|4 (10), 1:51
|Dec 18, 2021
|AT&T Center, San Antonio, Texas, U.S.
|Retained WBA female minimumweight title
|-
|21
|Tesu Pulua
|21–0
|Tenkai Tsunami
|UD
|10
|Jul 9, 2021
|Banc of California Stadium, Los Angeles, California, U.S.
|Won WBO female junior flyweighttitle
|-
|20
|Tesu Pulua
|20–0
|Anabel Ortiz
|UD
|10
|Mar 20, 2021
|Dickies Arena, Fort Worth, Texas, U.S.
|Won WBA female minimumweighttitle
|-
|19
|Tesu Pulua
|19–0
|Miranda Adkins
|KO
|1 (8), 0:07
|Jul 24, 2020
|Fantasy Springs Resort Casino, Indio, California, U.S.
|Retained WBC Silver female light flyweight title
|-
|18
|Tesu Pulua
|18–0
|Marlen Esparza
|TD
|9 (10), 2:00
|Nov 2, 2019
|MGM Grand Garden Arena, Paradise, Nevada, U.S.
|Won vacant WBAinterimfemale flyweight title;
Unanimous TD: Esparza cut from an accidental head clash
|-
|17
|Tesu Pulua
|17–0
|Gretchen Abaniel
|RTD
|4 (10), 2:00
|Jun 13, 2019
|The Avalon, Los Angeles, California, U.S.
|Retained WBC Silver female light flyweight title
|-
|16
|Tesu Pulua
|16–0
|Yenifer Leon
|RTD
|5 (10), 2:00
|Feb 23, 2019
|Auditorio Fausto Gutierrez Moreno, Tijuana, Mexico
|Retained WBC Silver female light flyweight title
|-
|15
|Tesu Pulua
|15–0
|Debora Rengifo
|TKO
|4 (10), 1:59
|Nov 17, 2018
|Plaza de Toros Calafia, Mexicali, Mexico
|Won vacant WBC Silverfemale light flyweight title
|-
|14
|Tesu Pulua
|14–0
|Jhosep Vizcaíno
|KO
|3 (8), 0:20
|Jul 13, 2018
|The Novo at L.A. Live, Los Angeles, California, U.S.
|
|-
|13
|Tesu Pulua
|13–0
|Amarilis Adorno
|TKO
|3 (6), 0:38
|May 4, 2018
|StubHub Center, Carson, California, U.S.
|
|-
|12
|Tesu Pulua
|12–0
|Sonia Osorio
|UD
|8
|Mar 16, 2018
|Belasco Theatre, Los Angeles, California, U.S.
|
|-
|11
|Tesu Pulua
|11–0
|Anahí Torres
|UD
|8
|Sep 9, 2017
|StubHub Center, Carson, California, U.S.
|
|-
|10
|Tesu Pulua
|10–0
|Aracely Palacios
|UD
|6
|Jul 21, 2017
|M3 Anaheim Event Center, Anaheim, California, U.S.
|
|-
|9
|Tesu Pulua
|9–0
|Rachel Sazoff
|KO
|1 (4), 0:48
|Jun 22, 2017
|Exchange L.A., Los Angeles, California, U.S.
|
|-
|8
|Tesu Pulua
|8–0
|Nancy Franco
|UD
|8
|Sep 10, 2016
|The Forum, Inglewood, California, U.S.
|
|-
|7
|Tesu Pulua
|7–0
|Cristina Fuentes
|UD
|6
|Jun 3, 2016
|Belasco Theatre, Los Angeles, California, U.S.
|
|-
|6
|Tesu Pulua
|6–0
|Selene Lopez
|UD
|6
|Apr 23, 2016
|The Forum, Inglewood, California, U.S.
|
|-
|5
|Tesu Pulua
|5–0
|Maria Andaverde
|UD
|4
|Aug 27, 2015
|The Hangar, Costa Mesa, California, U.S.
|
|-
|4
|Tesu Pulua
|4–0
|Carley Batey
|UD
|6
|May 16, 2015
|The Forum, Inglewood, California, U.S.
|
|-
|3
|Tesu Pulua
|3–0
|Blanca Raymundo
|TKO
|2 (4)
|Mar 14, 2014
|Marconi Automative Museum, Tustin, California, U.S.
|
|-
|2
|Tesu Pulua
|2–0
|Blanca Raymundo
|UD
|4
|Jul 1, 2011
|Fantasy Springs Resort Casino, Indio, California, U.S.
|
|-
|1
|Tesu Pulua
|1–0
|Maria Ruiz
|UD
|4
|May 13, 2011
|Chumash Casino Resort, Santa Ynez, California, U.S.
|
|}
== '''Ipanpa uni :''' ==
*
* Muehlhausen, Steven (April 6, 2020). "Voices from the Ring: Seniesa Estrada". ''DAZN''. Retrieved July 24, 2020.
* "Seniesa Estrada Wins Big; Tom Schwarz and Krasniqi Win Too". Boxing Scene. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada Beats Marlen Esparza Via Technical Decision". Boxing Scene. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada scores nine-round technical decision over bloodied rival Marlen Esparza". The Ring. Retrieved 17 August 2024.
* "'Seriously dangerous': Fastest KO ever leaves boxing fans fuming". ''au.sports.yahoo.com''. 25 July 2020.
* "Seniesa Estrada Destroys Miranda Adkins in Seven Seconds". Boxing Scene. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada Outclasses Anabel Ortiz To Win WBA Strawweight Crown". Boxing Scene. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada outpoints Tenkai Tsunami to claim WBO 108-pound title". The Ring. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada Decisions a Game Tenkai Tsunami, Captures WBO Title". Boxing Scene. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada has been warded as the WBA Boxer of the Year 2021". World Boxing Association. Retrieved 17 August 2024.
* "SENIESA ESTRADA SIGNS MULTI-YEAR PROMOTIONAL AGREEMENT WITH TOP RANK". ''ringtv.com''. 28 July 2022.
* "Seniesa Estrada Dominates Tina Rupprecht, Unifies WBA, WBC Strawweight Titles". Boxing Scene. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada defeats Tina Rupprecht by unanimous decision". ESPN. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa Estrada outboxes Tina Rupprecht, wins Ring Magazine strawweight title". The Ring. Retrieved 17 August 2024.
* Iskenderov, Parviz (30 March 2024). "Seniesa Estrada bests Yokasta Valle to land undisputed title". ''FIGHTMAG''.
* "Seniesa Estrada Outpoints Yokasta Valle, Winning Undisputed Title". Boxing Scene. Retrieved 17 August 2024.
* "Seniesa 'Super Bad' Estrada hangs the gloves up at 26-0". Boxing Scene. Retrieved 23 October 2024.
* "Seniesa Estrada announces her retirement from boxing". wbcboxing.com. Retrieved 23 October 2024.
* "Undisputed champion Seniesa Estrada announces retirement at age 32". The Ring. Retrieved 23 October 2024.
== '''Ijilpika''' : ==
*
* Boxing record for Seniesa Estrada from BoxRec (registration required)
{| class="wikitable"
|'''Sporting positions'''
|
|
|
|
|-
|'''Regional boxing titles'''
|
|
|
|
|-
|'''Vacant'''
Title last held by
'''Ana Arrazola'''
|'''WBC Silver'''
'''female light-flyweight champion'''
November 17, 2018 – 2021
Vacated
|'''Vacant'''
Title next held by
'''Kim Clavel'''
|
|
|-
|'''World boxing titles'''
|
|
|
|
|-
|'''Vacant'''
Title last held by
'''Irma Sánchez'''
|'''WBA'''
'''female flyweight champion'''
'''Interim title'''
November 2, 2019 – 2019
Vacated
|'''Vacant'''
Title next held by
'''Eva Guzman'''
|
|
|-
|Preceded by
'''Anabel Ortiz'''
|'''WBA'''
'''female mini-flyweight champion'''
March 20, 2021 – October 23, 2024
|'''Incumbent'''
|
|
|-
|Preceded by
'''Tenkai Tsunami'''
|'''WBO'''
'''female light-flyweight champion'''
July 9, 2021 – 2021
Vacated
|'''Vacant'''
Title next held by
'''Evelyn Nazarena Bermúdez'''
|
|
|-
|Preceded by
'''Tina Rupprecht'''
|'''WBC'''
'''female mini-flyweight champion'''
March 25, 2023 – October 23, 2024
|Succeeded by
'''Vacant'''
|
|
|-
|'''Inaugural champion'''
|'''''The Ring'''''
'''female mini-flyweight champion'''
March 25, 2023 – October 23, 2024
|
|
|
|-
|Preceded by
'''Yokasta Valle'''
|'''IBF'''
'''female mini-flyweight champion'''
March 29, 2024 – October 23, 2024
|
|
|
|-
|
|'''WBO'''
'''female mini-flyweight champion'''
March 29, 2024 – October 23, 2024
|
|
|
|-
|'''Inaugural champion'''
|'''Undisputed'''
'''female mini-flyweight champion'''
March 29, 2024 – October 23, 2024
|
|
|
|}
2qdvmcehg36ltqax2agkixl0jrtuk0v
Ne Tajtapual
0
784
5763
5762
2026-01-29T23:31:18Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
5762
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Human-Hands-Front-Back.jpg|left|thumb|tumejmey]]
[[Taanalis:Feet boy.jpg|thumb|tujtukshi]]
Tik [[:es:Idioma_náhuat|nawat]]<ref>Náhuat</ref> ne tajtapual<ref>Los números</ref> witz ne intajtakutun ne tuweyka yajika tejemet tiwelit titapuat iwan makwil wan se pual tapual. Ika tikpiat makwil tumapipil tik ne tumejmey wan tikpiat se pual tumapipil tik ne tumejmey wan tujtukshi.
{| class="wikitable"
|+Ne tajtapual 1-100
!#
!ne nawat
!#
!ne nawat
!#
!ne nawat
!#
!ne nawat
!#
!ne nawat
|-
|1
|se
|21
|se pual se
|41
|ume pual se
|61
|yey pual se
|81
|nawi pual se
|-
|2
|ume
|22
|se pual ume
|42
|ume pual ume
|62
|yey pual ume
|82
|nawi pual ume
|-
|3
|yey
|23
|se pual yey
|43
|ume pual yey
|63
|yey pual yey
|83
|nawi pual yey
|-
|4
|nawi
|24
|se pual nawi
|44
|ume pual nawi
|64
|yey pual nawi
|84
|nawi pual nawi
|-
|5
|makwil
|25
|se pual makwil
|45
|ume pual makwil
|65
|yey pual makwil
|85
|nawi pual makwil
|-
|6
|chikwasen
|26
|se pual chikwasen
|46
|ume pual chikwasen
|66
|yey pual chikwasen
|86
|nawi pual chikwasen
|-
|7
|chikume
|27
|se pual chikume
|47
|ume pual chikume
|67
|yey pual chikume
|87
|nawi pual chikume
|-
|8
|chikwey
|28
|se pual chikwey
|48
|ume pual chikwey
|68
|yey pual chikwey
|88
|nawi pual chikwey
|-
|9
|chiknawi
|29
|se pual chiknawi
|49
|ume pual chiknawi
|69
|yey pual chiknawi
|89
|nawi pual chiknawi
|-
|10
|majtakti
|30
|se pual majtakti
|50
|ume pual majtakti
|70
|yey pual majtakti
|90
|nawi pual majtakti
|-
|11
|majtakti se
|31
|se pual majtakti se
|51
|ume pual majtakti se
|71
|yey pual majtakti se
|91
|nawi pual majtakti se
|-
|12
|majtakti ume
|32
|se pual majtakti ume
|52
|ume pual majtakti ume
|72
|yey pual majtakti ume
|92
|nawi pual majtakti ume
|-
|13
|majtakti yey
|33
|se pual majtakti yey
|53
|ume pual majtakti yey
|73
|yey pual majtakti yey
|93
|nawi pual majtakti yey
|-
|14
|majtakti nawi
|34
|se pual majtakti nawi
|54
|ume pual majtakti nawi
|74
|yey pual majtakti nawi
|94
|nawi pual majtakti nawi
|-
|15
|kashtul
|35
|se pual kashtul
|55
|ume pual kashtul
|75
|yey pual kashtul
|95
|nawi pual kashtul
|-
|16
|kashtul se
|36
|se pual kashtul se
|56
|ume pual kashtul se
|76
|yey pual kashtul se
|96
|nawi pual kashtul se
|-
|17
|kashtul ume
|37
|se pual kashtul ume
|57
|ume pual kashtul ume
|77
|yey pual kashtul ume
|97
|nawi pual kashtul ume
|-
|18
|kashtul yey
|38
|se pual kashtul yey
|58
|ume pual kashtul yey
|78
|yey pual kashtul yey
|98
|nawi pual kashtul yey
|-
|19
|kashtul nawi
|39
|se pual kashtul nawi
|59
|ume pual kashtul nawi
|79
|yey pual kashtul nawi
|99
|nawi pual kashtul nawi
|-
|20
|se pual
|40
|ume pual
|60
|yey pual
|80
|nawi pual
|100
|se tzunti
|}
{| class="wikitable"
|+
!#
!ne nawat
!#
!ne nawat
!#
!ne nawat
|-
|100
|se tzunti
|1000
|se shikipil
|10000
|majtakti se shikipil
|-
|200
|ume tzunti
|2000
|ume shikipil
|20000
|se pual shikipil
|-
|300
|yey tzunti
|3000
|yey shikipil
|30000
|se pual majtakti shikipil
|-
|400
|nawi tzunti
|4000
|nawi shikipil
|40000
|ume pual shikipil
|-
|500
|makwil tzunti
|5000
|makwil shikipil
|50000
|ume pual majtakti shikipil
|-
|600
|chikwasen tzunti
|6000
|chiwasen shikipil
|60000
|yey pual shikipil
|-
|700
|chikume tzunti
|7000
|chikume shikipil
|70000
|yey pual majtakti shikipil
|-
|800
|chikwey tzunti
|8000
|chikwey shikipil
|80000
|nawi pual shikipil
|-
|900
|chiknawi tzunti
|9000
|chiknawi shikipil
|90000
|nawi pual majtakti shikipil
|}
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpiká ==
https://es.wikipedia.org/wiki/N%C3%BAmero
https://es.wikipedia.org/wiki/Idioma_n%C3%A1huat
[[Takutun:Tapualis wan Tamachiwalis]]
cs8y8odjw244s623xzuye53sq4zv3y4
Ne Takwikalis "Ukichpuyuj Bartolito"
0
785
5766
5765
2026-01-29T23:31:18Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5765
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:El Reino Infantil.jpg|thumb]]
[[Taanalis:La Granja de Zenon.jpg|thumb]]
Ini sujsul galanchin takwikalis pal ne pijpipil "Ukichpuyuj<ref>gallo</ref> Bartolito" kichiwki Roberto "Kuki" Pumar wan ne ulinkwikwil pal pijpipil "Ne Kal Kalchanejket Zenón"<ref>Granja de Zenón</ref>
Tay ne "Ne Kal Kalchanejket Zenón?
Ulinkwikwil pal ne pijpipil tin Argentina tik ne "Kaltatuktiani pal ne Pijpipil <ref>Reino Infantil</ref>" wan Roberto "Kuki" Pumar ulinkwikwilchiwani wan kineshtijket ne tunal kashtul ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (17/06/2,011)
Bartolito se ukichpuyuj kaj yulpaki katka
Keman tatwi Bartolito takwika kia né katka
Muuuuuuuu
Tesu Bartolito, uni se siwaturuj
Bartolito se ukichpuyuj kaj yulpaki katka
Keman tatwi Bartolito takwika kia né katka
Cuac cuac cuac cuac
Tesu Bartolito, uni se patush
Bartolito se ukichpuyuj kaj yulpaki katka
Keman tatwi Bartolito takwika kia né katka
Meeeeee
Tesu Bartolito, uni se ichkamasat
Bartolito se ukichpuyuj kaj yulpaki katka
Keman tatwi Bartolito takwika kia né katka
Auuuuuuuu
Tesu Bartolito, uni se kuyut
Bartolito se ukichpuyuj kaj yulpaki katka
Keman tatwi Bartolito takwika kia né katka
Miuauuu
Tesu Bartolito, uni se mistura
Bartolito se ukichpuyuj kaj yulpaki katka
Keman tatwi Bartolito takwika kia né katka
Guau guau guau
Tesu Bartolito, uni se pelu
Bartolito se ukichpuyuj kaj yulpaki katka
Keman tatwi Bartolito takwika kia né katka
Ki kiri kiiiiii
Nemi yek, Bartolito kia né!!!!!
Ipanpa Ini:
<references />
Ijilpika:[https://www.google.com/search?client=ms-android-samsung-gj-rev1&sca_esv=cd82cf180911c650&sxsrf=AHTn8zpaqci_oAbGr5moDQtA1QjaxSYWNg:1740973491602&q=el+reino+infantil+bartolito&stick=H4sIAAAAAAAAAONgFuLVT9c3NEzOLjdLTssqUYJw0y2SkyssMwy1BH1LizOTHYtKMotLQvKD8_PSF7FKp-YoFKVm5uUrZOalJeaVZOYoJCUWleTnZJbkAwBff7AgUQAAAA&sa=X&sqi=2&ved=2ahUKEwjE457U_-yLAxVDQzABHS-CKIwQri56BAgTEAQ&biw=412&bih=828&dpr=1.75]
45nfxsv8y8jnty626zqem4jfn9qt4jx
Ne Takwikalis pal ne At Takwawak wan ne Tit (Ne amachti)
0
786
9011
5772
2026-01-30T13:26:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q45875]]
9011
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Portrait photoshoot at Worldcon 75, Helsinki, before the Hugo Awards – George R. R. Martin.jpg|thumb|288x288px|George R. R. Martin ka Worldcon 75.]]
'''Ne Takwikalis pal ne At Takwawak''' '''wan ne Tit''' ne miak amachti pal ne casoj. [[:es:George_R._R._Martin|George R. R. Martin]] tawawasua ne casoj. Tik ne shiwit 1991 Martin kitzintij tawawasua ''[[:es:Juego_de_tronos|Ne Awilti pal Miak Wey Tzintalijka]]''. Tik ne shiwit 1996 Martin kineshtij ne achtu amachti. Martin kineshtuk 5 amachti wan yaja kiishkejketza kiajshitilia ume amachti. Tik ne shiwit 2011 Martin kineshtij ne makwil amachti ''[[:es:Danza_de_dragones|Ne Mijtutialis pal ne Wey Kujkuat pal Tit]]''. Yejemet kipatiwit ne casoj ka miak tajtaketzalis.
Ne casoj ka ne taltikpak pal taishkejketzalis: ne wey techan Ponientej wan ne wey techan Essos. Ne casoj kipia yey casojchin: ne wey musumalis pal Ponientej, ne sajsaytilis pal ne Iekawyu itachishka Istak, wan ne mijkwanilis pal Daenerys Targaryen pal yaja kikwi ne Wey Tzintalijka pal Ponientej.
Yejemet kinamakatiwit miak amachti wan tuijikniwan sujsul ingustuj ne casoj.
== Ne amachti. ==
Tik ne shiwit 1996: '''[[:es:Juego_de_tronos|Ne Awilti pal Miak Wey Tzintalijka]]''' (Juego de tronos/ A Game of Thrones)
Tik ne shiwit 1998: [https://es.m.wikipedia.org/wiki/Choque_de_reyes '''Ne Tasumalis pal''' '''ne''' '''Tajtatuktiani'''] (Choque de reyes/ A Clash of Kings)
Tik ne shiwit 2000: '''[https://es.m.wikipedia.org/wiki/Tormenta_de_espadas Ne Wetzilis At pal ne Takutunalis]''' (Tormenta de espadas/ A Storm of Swords)
Tik ne shiwit 2005: '''[https://es.m.wikipedia.org/wiki/Fest%C3%ADn_de_cuervos Ne Lilish pal ne Taiwan pal ne Tzanat]''' (Festín de cuervos/ A Feast for Crows)
Tik ne shiwit 2011: '''[[:es:Danza_de_dragones|Ne Mijtutialis pal ne Wey Kujkuat pal Tit]]''' (Danza de dragones/ A Dance with Dragons)
== Ijilpika. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Canci%C3%B3n_de_hielo_y_fuego
https://es.wikipedia.org/wiki/George_R._R._Martin
https://www.penguinrandomhouse.com/series/EKZ/cancion-de-hielo-y-fuego/
https://www.penguinrandomhouse.com/authors/233901/george-r-r-martin/
sod0wn2h9y2nvmmppyhpuvy6zkl41vt
Ne Tapajtiani María Isabel Rodríguez
0
787
5778
5777
2026-01-29T23:31:19Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
5777
wikitext
text/x-wiki
'''[[:es:1999|Ne]] Tapajtiani María Isabel Rodríguez'''
María Isabel Rodríguez nesik tik ne techan iwan se kalpuli tik ne Kuskatan, itakutun tutalyu Kuskatan, se tunal makwil pal ne Meztzi majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual ume.
Yaja ne Tapajtiani iwan ne tanawatiani Kuskatanchanej katka. Yaja mumachtij ka facultad tapajtiani tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi. Katka yaja ne yey Siwat tapajtiani ka Kuskatan. Yaja katka ne Tatuktiani tik ne pal ne Facultad tapajtiani ka ne wey tamachatiluyan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume ashta tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti Se. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil iwan tik ne shiwit Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi yaja katka ne tapalewiani tik ne programa ka formación tik ne salud. Yaja katka ne Tamachtiani ad honoré tik ne Facultad tapajtiani ka wey tamachatiluyan ne Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ashta tik ne shiwit Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul chiknawi. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul chiknawi ashta tik ne shiwit ume shikipil chikume Yaja katka Tatuktiani ka wey tamachtiluyan ne Kuskatan. Yaja katka achtu siwat kaj kipia itekiw tik ne se tzunti nawi pual majtakti shiwit ka wey tamachtiluyan. Se tunal se pal ne Metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil chiknawi ashta se tunal se pal ne Metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi Yaja katka Tatuktiani tik ne Ministeriok pal ne Salud.
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
8xuyd1wrcy60kg1b4pe1420hcrvqn8s
Ne Tayua Sitalijtuk
0
788
9012
5782
2026-01-30T13:26:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q45585]]
9012
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:VanGogh-starry night ballance1.jpg|thumb|267x267px|Ne Tayua Sitalijtuk ipal ne takwikwiluani Vincent van Gogh.]]
[[:es:La_noche_estrellada|Ne Tayua Sitalijtuk]] se ne ikwikwil ka kichiwtuk ne takwikwiluani [[:es:Vincent_van_Gogh|Vincent van Gogh]]. [[Van Gogh]] yaja kipia katka tik ne Sanit-Remy-de-Provence, ne pal metzi chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chiknawi (1889). Ne Tayua Sitalijtuk se wey itekiw ne ipal movimientoj '''[[:es:Posimpresionismo|postimpresionistaj]]'''.
Anhan, ne Tayua Sitalijtuk nemi kalijtik ne [[:es:MoMA|Museoj de Artej Modernoj]] (MoMA) tik ne wey techan New York.
== Ipanpa Ne Itekiw ==
[[Taanalis:MOMA, New York (52104463003).jpg|thumb|253x253px|MoMa, tik ne wey techan New York.]]
Van Gogh kituktia katka ne Tayua Sitalijtuk imanuj, [[:es:Theo_van_Gogh_(marchante_de_arte)|Theo van Gogh]], tik ne wey techan Paris, ka Franciaj, ne tunal se pual chikwey, ne pal metzi chiknawi, tik ne shiwit shikipil chikwey tzunti nawi pual chiknawi (1889). Nemanha Theo mikik, ne metzi se, tik ne shiwit shikipil chikwey nawi pual majtakti se (1891). Ne isiwat, Johanna Gezina, yaja kinamaka katka ne Tayua Sitalijtuk, Julien Leclercq tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti (1900). Nemanha, Leclercq kinamaka katka ne Tayua Sitalijtuk, Émile Schuffenecker tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se (1901). Johanna Gezina kikua katka Tayua Sitalijtuk, wan nemanha yaja kinamaka katka Oldenzeel tik ne wey techan Rotterdam tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwasen (1906). Georgette P. van Stolk kikua katka ne Tayua Sitalijtuk wan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938), yaja kinamaka katka [[:es:Paul_Rosenberg_(comerciante_de_arte)|Paul Rosenberg]] tik ne wey techan New York. Nemanha, ne Tayua Sitalijtuk kalaki Ne Museoj de Artej Modernoj tik ne shiwit se shikipil ume pual se (1941).
== Ipanpa Uni ==
https://es.wikipedia.org/wiki/La_noche_estrellada
https://es.wikipedia.org/wiki/Vincent_van_Gogh
https://es.wikipedia.org/wiki/MoMA
https://es.wikipedia.org/wiki/Theo_van_Gogh_(marchante_de_arte)
https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Rosenberg_(comerciante_de_arte)
lysrrb2xbph9fu1utz2rjwhf7eohv8f
Ne Tesu Pitbull
0
789
9013
5787
2026-01-30T13:27:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1144318]]
9013
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pitbull-Mammal-3021892-1920.jpg|thumb]]
'''[[Ne Tesu Pitbull|Ne Tesu Pit Bull]] TESU PITBULL'''
An kanaj ne tuijikniwa kilwiat sujsul pejpelumet ne Pit Bull. Melka tesu kanaj miak pejpelumet kenha ne Pit Bull Terier Americanoj. Tik ne pejpelumet isel se Pit Bull Terier Americanoj.
Tuijikniwan inat ka ne Pit Bull kintankwa ne pijpiltzitzinmet, ne Pit Bull kintankwa tuijikniwan, wan ne Pit Bull kinmiktia miak tuijikniwan. Yejemet tesu kitat ne Pit Bull Terier Americanoj. Tumuchi timatit muchi pejpelumet tatankwa tuijikniwan melka ne tesu Pit Bull te.
Kanaj ne pejpelumet kichantijket pal ktankwa ne tuijikniwan, ne pejpelu tajpiani. Kanaj miak rajrazaj ne Presa Canario, ne Dogo Argentino, ne Fila Brasilero, ne Bandogge, ne Boxer, ne Bulli Americanoj. Kanaj muchi ukse, ne Pocket Bulli, ne Bulli Kutta,wan ne Tosa Japones, ne Bulldog American Johnson, ne Bulldog Americanoj Scott, ne Bulldog Ingles Lamat. Melka tesu ne iesyu ne Pit Bull Terier Americanoj. Ini pejpelumet kipiat tumak inweyka. Ne Pit Bull tesu wey iweyka.
Tesu kanaj pejpelumet iwan iesyu ne Pit Bull? Eje, kanaj pejpelumet iwan iesyu ne Pit Bull. Katka Muchi pejpelu kipia kenha tajtatanoywan iwan Pit Bull melka miak generaciones. Yejemet kichantijket pal tuijikniwan kinpiat kojtanchanej tik ne kal. Ne Staffordshire Americanoj, ne Staffordshire Bull Terier, ne Bull Terier, wan sejsekisan Bulli Americanoj. Melka tesu ne kenha ne Pit Bull Terier.
'''Ipanapa uni''' :
# YouTube.com/ Dogumentary TV Richard Stratton
# Richard Garcia Big Red Book
# The Complete Game Dog Book
# Dogs of Velvet and Steele
# Balkan Game Dogs 1984-2005
'''Ijilpika''' :
# YouTube.com Dogumentary TV
# Youtube.com American Pitbull Terrier
7kyt03kyr9l4srkzekhg2op9zrtdme1
Ne Tunco
0
790
5801
5800
2026-01-29T23:31:21Z
Jon Harald Søby
5
13 revisiones importadas
5800
wikitext
text/x-wiki
NE '''[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=df81a7f67a58eb38JmltdHM9MTY4NTIzMjAwMCZpZ3VpZD0yMzc2Mjc5OS0xMTIyLTY1YjktMjZiMC0yODA3MTBkOTY0YTYmaW5zaWQ9NTYwMQ&ptn=3&hsh=3&fclid=23762799-1122-65b9-26b0-280710d964a6&psq=referencias+de+la+playa+el+tunco+en+el+salvador&u=a1aHR0cHM6Ly9lbHNhbHZhZG9yLnRyYXZlbC9kZXN0aW5hdGlvbi9lbC10dW5jby8jOn46dGV4dD1MYSUyMHBsYXlhJTIwRWwlMjBUdW5jbyUyMCUyOHVuYSUyMHBhbGFicmElMjBtdXklMjBzYWx2YWRvcmUlQzMlQjFhLHJlbW90YSUyQyUyMHN1Z2VyJUMzJUFEYSUyMGxhJTIwZm9ybWElMjBkZSUyMGVzdGUlMjBzaW1wJUMzJUExdGljbyUyMGFuaW1hbC4&ntb=1 TUNCO.]'''
Ne tunco yaja tumak tapetat nemi ka wey puyek at. Tik ne shiwit Se Shikipil chikume tzunti yeypual majtakti(1970) Kitukeytijket "'''Ne Tunco'''" ika kachka ken se kuyamet.
Ne tunco nemi kan kalaki ne tunal ka kuskatan. Tik Ne wey puyek at nemi ka takutun pal tutalyu ka " La Libertad"
Katka ne tapetat sujsul tumak peroj an yaja chikitik ika kimaka ne ejekat wan ne at kijtakujket.
Miak kuskantanchanejket yawit tik ne tunco pal mawiltia iwan se kwawit ka ne way puyak at.
Nusan tuijikniwan yawit maya pal tikwat se ajwiak iayu tay itukey "Chikwasen lamal" ika kipia miak iajawiaka.
Ne tunco nemi se sujsul galanchin pal tinejnemit wan tikuat shujshumpe u tikunit se sujsul ajwiak iayu kuku.
[[Taanalis:Ne tunco 1970.png|thumb|Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti
yeypual majtakti. [[Taanalis:Ne Tunco pal teutaki.jpg|alt=Ne teutaki|thumb|Ne ujume ingustuj kwak kalaki net tunal. Itachiska tiltik, achiyut wan chiltiknaj.]]|left]]
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
iidmr2hjgprvcg0898gqvp68hnb2ks6
Ne Tzaput
0
791
9014
5811
2026-01-30T13:27:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1292857]]
9014
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Ne ikuyu tzaput ([[:en:Pouteria_sapota|Pouteria sapota]]) Imiekawan:sapotácea</big>'''
''Ne ikuyu tzaput (castilla:zapote) , kojtik , chamawak, tesu welnaj iwan wey pepeyuka ijiiswat. Ne itukey tzaput witz ka Nawatl (Meshiku) '''[[:es:Zapote_(fruta)|Tzapotl]]''' wan ina `tzupelek itakil`. Melka ka Kuskatan, tzaput, ne itukey pal ikuyu tzaput (Pouteria Sapota) itakil.''
[[Taanalis:Pouteria sapota - marmalade tree - desc-leaf cluster - from-DC1.jpg|thumb|pouteria sapota ijiiswat]]
'''''<big>¿ken itachishka ne tzaput?</big>'''''
''Ne iewayu tzaput wawasnaj, itashichka kupuknaj wan ne inakayu yamanik, tzupelek, puputukatuk wan itashiska chiltik u achiuk u kuchiltik.''
''Ne tzaput kipia miak dajdakta yejka pal ne tuweyka , Se atiluni ka tatekti tzaput (175g) kipia:[https://web.archive.org/web/20240916103234/https://www.health.com/sapote-benefits-8673881]''
* '''Calories:''' 217
* '''Fat:''' 0.81 g
* '''Sodium:''' 12.2 mg[[Taanalis:Pouteria sapota BYN.jpg|thumb|pouteria sapota]]'''Carbohydrates:''' 56.2 g
* '''Fiber:''' 9.45 g
* '''Protein:''' 2.54 g
* '''Vitamin C:''' 40.2 mg
* '''Vitamin E:''' 3.69 mg
* '''Potassium:''' 794 mg
* '''Iron:''' 1.36 mg
* '''Copper''' :0.373 mg
Ne tzaput kipalewia pal tesu kukuya pal ne tuyulu.
= <small>'''''¿''Tay kichiwa ne Pouteria sapota pal tuweyka''?'''''</small> =
''Ne tajtatemuani kiajsit katka ne pouteria sapota ne pajti.''
''Ne ijiswat tesu yejka pal chichiwal u pal elpetz ``cancer``(células MCF-7 )[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405580817302649]''
''Ne itumajka tzputyulu yejka pal tutzunkal wan ne tuishtzujtzunyu wan tu ewayu.''<ref>''www.beneficios.com/zapote/''
''www.cocinafacil.com.mx.salud-y-nutricion/beneficios-del-hueso-de-mamey''</ref> [[Taanalis:Pouteria sapota La Havane.jpg|thumb|ne tzaput]]
''<big>'''¿ken itachishka ne ish tzaput ?'''</big> ''
''Ne ish tzaput tumawak, alawak, pepeyuka, iwan se iewayu tzijtzilintuk melka ne inakayu puputuka ajwiak, wan chawi wan chupi chichik. Ne ish tzaput itukey tzaputyulu (castilla : sapuyulo) wan kipia miak dajdakta yejka pal ne tutzunkal wan ne tuewayu.''
''Tik ne Oaxaca takutun Meshiku, yejemet kichiwat se atzupelek iwan yejemet kichiwat se atzupelek iwan kakawat wan tamanti tawial wan kuyul wan tzupeleka, itukey Tejate.''<ref>refresco espumoso</ref>''.''
''Wan tik ne Puebla, takutun Meshiku , yejemet tamanat nusan ne nakatamal pal kanshultia''<ref>ofrenda a los difuntos</ref> ''(se tunal se, wan se tunal ume , pal ne metzi majtakti se)''<ref>originalmente el 1 y 2 de noviembre</ref> ''itukey pixtamal''<ref>tamal sin carne con pasta de sapuyulo</ref>. Anka, Kanshultia witz ka Xantolo .[https://www.mexicodesconocido.com.mx/xantolo.html]
'''Ipanpa uni'''
<references />
'''Ijilpika'''
https://en.wikipedia.org/wiki/Pouteria_sapota
https://es.wikipedia.org/wiki/Zapote_(fruta)
https://web.archive.org/web/20240916103234/https://www.health.com/sapote-benefits-8673881
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405580817302649
https://www.cronica.com.mx/cultura/2024/10/29/que-es-el-xantolo-la-fiesta-de-todas-las-animas-de-origen-prehispanico/#google_vignette
https://www.mexicodesconocido.com.mx/xantolo.html
eyjq1df6hm43uwmjora6i7lfaurb2gv
Ne amachti na ne kojtan
0
792
5813
5812
2026-01-29T23:31:22Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5812
wikitext
text/x-wiki
== Ne amachti na ne kojtan==
Ne amachti na ne kojtan, yaja kiputzuj cajcasoj. Ne achtu chikwey "comienza" kan ne chikitik numiakawa "pierde" nepijpipil ijtik ne kojtan na India kan ne matalua kan ne Shere Khan(tekwani) neneki nemiktia ne nepijpipil ajsi ne techan na ne tekwani(lobos) ká nepalewia na ne iitztit na Shere Khan. Raksha (ne itenan tekwani(loba)) yaja itukey <<Mowgli>> 'ne kalat'
hhvzv7b36gfxnwih1wondzqv49l459n
Ne chiltik talsital (Ne nawi talsital)
0
793
5815
5814
2026-01-29T23:31:22Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5814
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne chiltik talsital (Ne talsital nawi)]]
3norlrin743k5ro09yj98v7xuqrmbmc
Ne chiltik talsital (Ne talsital nawi)
0
794
9641
9640
2026-04-06T09:34:42Z
Kwamikagami
437
9641
wikitext
text/x-wiki
Ne chiltik talsital (machiyut: [[file:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]), u ne talsital nawi, se talsital ka ne [[:es:Sistema_solar|sental]]. Yaja ne nawi talsital unisan [[Tunal|ne tunal]]. Itukey "ne chiltik talsital" ika ital sujsul tewtital wan itachishka achtiuk wan chiltik. Tik Kastiya, yaja itukey "Marte." Marte ne itukey ipal [[:es:Marte_(mitología)|se Romachanej tiut]] wan ne itukey ipal ne tunal ume tik Kastiya, ''martes'', wan ne yey metzti, ''Marzo''.
[[Taanalis:OSIRIS Mars true color.jpg|thumb|Ne chiltik talsital]]
== Ken ijtuk ==
Ne chiltik talsital nemi unisan ne [[:es:Tierra|Taltikpak]] (140 millón km), wan iwejkatika ne tunal (228 millón km). Ne ume chikitik talsital ne sental. Yaja kipia ume mejmetzi, intukey [[:es:Fobos_(satélite)|Fobos]] wan [[:es:Deimos_(satélite)|Deimos]]. Muyawalua nejmach. Se tunal ipal ne chiltik talsital kenha 24.6 horaj ipal Taltikpak, ika se shiwit ipal ne chiltik talsital kenha 1.88 shiwit (687 tunal) ipal Taltikpak. Yaja sujsul pepeyuka ika kimaka panpa ne itawil ne tunal. Mars se sujsul pepeyuka ka ikajku tayua.
Yaja tesu se “[[:es:Gigante_gaseoso|talsital iejekayu]]” (talsital kichiwtiwit iwan gas), ika se “[[:es:Planeta_terrestre|talsital takwawak]]” (talsital, ken Taltikpak, kichiwtiwit iwan tal). Ne tal ipal ne chiltik talsital kipia wey tewti iwan [[:es:Óxido_de_hierro(III)|óxido de hierro]]. Uni tewti itachishka chiltituk, iwan achiuk, kupuknaj, wan tultik. Tajtasitalani<ref>Astrónomas, astronomers</ref> wan tajtatemuani<ref>Científicos, scientists</ref> yultaketzat anka intunal ipal kwawital wan kojtan katka kinemit wan weyat ka ne chiltik talsital.
[[Taanalis:Tianwen-1 Mars Global Color Orthomosaic (HX1 GRAS MoRIC DOM 076m Global 00N00E A).png|thumb|Ne tal ipal ne chiltik talsital]]
== Ne casoj iwan techan ==
Miak ijikman techan kishmatit ne chiltik talsital katka, ken ne [[:es:Antigua_Roma|Romachanej]], [[:es:Babilonia_(reino)|Bablioniochanej]], wan [[:es:Historia_de_China|Chinachanej]]. Ika ne chiltik talsital sujsul pepeyuka, ijikman tajtasitalani welit sujsul kikmachtiat katka. Tik 1610, [[Galileo Galilei]] katka achtu kitachiat ne chiltik talsital iwan se [[:es:Telescopio|iijishwejkatikalis]]<ref>Telescopio, telescope</ref>. Tik ne 1960s, miak [[:es:Nave_espacial|sitaltawikani]]<ref>Nave espacial, spacecraft</ref> kikmachtiat ne talsital. [[:es:Astromóvil|Miak ajastromovil]]<ref>Astromóvil, rover</ref> kikmachtiat ne tal ipal ne talsital. Tik 2023, majtakti sijsitaltawikanki nemit ka ne chiltik talsital: chikwey ikajku wan ume ka ne tal. Tajtasitalani katka kikmachtiat ne sujsul ma kajaya talsital ka ne sental tenkál pal ne Taltikpak. Sejse tatemuani kikishkejketzat yawit né wan anka inchan nemit né.
[[Taanalis:PIA16239 High-Resolution Self-Portrait by Curiosity Rover Arm Camera.jpg|thumb|Ne automovil itukey Curiosity, ka ne chiltik talsital]]
Mars wey talsital ka anhan tejtechan. Tik ne kashtul nawi siglo, wey inijikniwan kimatit ne chiltik talsital kipia katka tunal kipia tatzuntalialis<ref>Inteligencia, intelligence</ref>, u ''extraterrestres''. Miak tajtakwikwiluani wan tatemuani kikishkejketzat u kitatemuliat tunal ka ne chiltik talsital. Ne chiltik talsital katka kinishpatat <ref>Influenciado, influido, cambiar, influenced</ref>miak tajtakwikwiluani wan inkwijwikwil, ken ne amachti itukey The War of the Worlds ipal H.G. Wells wan ne takwikalis itukey [[:es:Los_planetas|Las planetas]] ipal Gustav Holst.
[[Taanalis:War of the worlds Henrique Alvim Correa.jpg|thumb|Se "tunal kipia tatzuntalialis ipal ne chiltik talsital", u ''extraterrestres'', ipal ne amachti itukey The War of the Worlds ipal H.G. Wells]]
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
# Golombek, Matthew P. (27 de junio de 2003). «The Surface of Mars: Not Just Dust and Rocks». Science 300 (5628): 2043-2044. <nowiki>PMID 12829771</nowiki>. doi:10.1126/science.1082927.
# Méndez-Chazarra, Nahúm (Noviembre de 2014). «Marte como arte». ''Principia''. <small>ISSN 2386-5997</small>
# Raeburn, Paul. (2003). ''Marte: descubriendo los secretos del planeta rojo''. RBA Revistas. Barcelona, España. <nowiki>ISBN 84-8298-130-7</nowiki>.
# Sersic, José Luis. (2002). La exploración a Marte. Colección Labor. Editorial Labor. Sardañola del Vallés, España. <nowiki>ISBN 84-335-2400-3</nowiki>.
rmjtdvzl24xz0ap641bv3rjqog9e4r2
Ne ikuyu ne ichti
0
795
5832
5831
2026-01-29T23:31:23Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
5831
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Agave americana R01.jpg|thumb|Se ikuyu ne ichti. Tamatinimet kitukeytijtuk "Agave americana". ]]
[[Taanalis:Agave americana - Centuryplant 01.jpg|thumb|Ne ishuchiyu se ikuyu ne ichti]]
[[Taanalis:Agave angustifolia (Caribbean Agave) in Hyderabad W2 IMG 8660.jpg|thumb|Ikujkuyuchichín ne ichti mulintiwit ka ijpak ne akat ka itajku se ikuyu ne ichti. Ini ikuyu ne ichti tamatinimet kitukeytijtuk "Agave angustifolia".]]
Ne ikuyu ne ichti
Ne ikuyu ne ichti ne intukey miak inkujkuyu tik kastiyaj intukey "maguey". Tajtamatinimet kintukeytijket "Agave" wan uksé itukey pal sejsé ikuyu.
Ne ikuyu ne ichti chamawak wan ijiswayu tepuntik wan tzuntamej. Ka ijpak ne itajku ne ikuyu ne ichti mulini se kojtik akat kan siujsiujti mulini ne ishuchiyu yaja, wan uksiujsiujti mulinit ikujkuyuchichín ne ichti tejemet tiwelit tiktukat pal weyat yejemet.
Siujti tejemet tikishtiat ne itajku ne ikuyu ne ichti pal tikishtiliat ne iayu pal tikunit isel u pal tikajkawat ma muchiwa uksituk pal titawanat.
Tejemet tiwelit tikishtiliat ne ichti ne ijiswayu ne ikuyu. Tejemet tikchiwat mekat iwan ne ichti.
<ref>https://www.mexicodesconocido.com.mx/el-uso-del-maguey.html</ref>
<ref>https://www.facebook.com/320359195364824/posts/330284061039004/</ref>
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
h10ii1zpxh523mfl0hb3tlu9obctd0u
Ne inkwajkwach ne najnantzin ijikman kitalijtuyat
0
796
5834
5833
2026-01-29T23:31:23Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5833
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne inkwajkwach ne najnantzitzin ijikman kitalijtuyat]]
8yn33dfp5wao50ychft8u3nph2rhf73
Ne inkwajkwach ne najnantzitzin ijikman kitalijtuyat
0
797
5838
5837
2026-01-29T23:31:23Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5837
wikitext
text/x-wiki
== Ne inkwajkwach ne najnantzitzin ijikman kitalijtuyat ==
[[Taanalis:Traje de Izalqueña.jpg|thumb|289x289px]]
Ne inkwajkwach inpal najnantzitzi tik ne techan Itzshalku. Kipia yey takutun: ne kweyat, ne wipil wan ne inkwajtzin.
Ne wipil kichiwa yey takutun, ne ka ajku takutun ipal ichichiwal, ne itzinkujku wan ne imejmey iwipil, ne wipil kipia chikwey shuchit ka kajku takutun ipal ichichiwal wan itajkwil itajtachishka. Kitalijtuyat se intajtajkwil ka ijpan intzujtzuntekun.
Ne kweyat se takutun iwan miak itajtachishka, ne susul, ne shushuknaj wan tiltik. Ne kweyat kinhilpiat iwan se ilpika inwan miak itajtachishka nusan, ne intukey pashaj wan inkwajtzin kipia miak itajtachiska, chiltik, tultik, shushuknaj, chiltiknaj wan ujukseuk.
'''<big>Ne ume kipiat ne inkwajkwach ne najnantzitzin tik ne techan Nawitzshalku.</big>'''
[[Taanalis:Traje de Nahuizalqueña.jpg|left|thumb|164x164px]]
Kipia yey takutun: ne kweyat, ne wipil wan ne inkwajtzin. Ne wipil kitachijchiwtuyat iwan se intajkwil itajtachishka o itachishka istak, tesu kitalijtuyat shujshuchi ka wipil ne kajku takutun ipal ichichiwal. Kikwituyat ne inkwajtzin, ne intajtajkwil wan ne inkwejkweyat; tesu kikwituyat inpashaj
'''<big>Ne yey kipiat ne inkwajkwach ne najnantzitzin tik ne techan Witzapan.</big>'''
Uni inkwajkwach kipia yey takutun: ne wipil, ne inkwajtzin wan ne kweyat. Ne wipil kipia tijtilkwil ne shujshuchit, ne kweyat itachishka chiltik wan tesu nikwi inpashaj.
Ne inkwajtzin ne sijsiwapil kikwit ka muchi itachishka, peroj keman najnantzin kipewat kikwit se inkwajtzin itachishka tiltik ka yawit kikwilt ne mortaja keman yawit kimikit. Kitalijtuyat nusan se intajtajkwil ka ijpan intzujtzuntekun.
653z5jvr02wysn3d6vig9k6gu1tbhu8
Ne inkwajkwach ne tajtakamet ijikman kitalijtuyat
0
798
5842
5841
2026-01-29T23:31:24Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5841
wikitext
text/x-wiki
== Ne inkwajkwach ne tajtakamet ijikman kitalijtuyat ==
[[Taanalis:Traje blanco.jpg|thumb|211x211px]]
Achtu, ipanpa ne más ikman, ne istak inkwajkwach. Kipia ume takutun: ne ikoton wan ne isala. Ne inkwajkwach kitzunki iwan istak kwachti.
Ne ikoton kichiwa iwan yey takutun, ne kajku takutun, ka ipan ielpetz; ne inkweyat ikoton wan ne imajmajkul ikoton. Yaja sujsul ombron, ne ikoton weyak tik ne tajkuimetzkuyu
Ne isala, kipia imejmetzkuyu mejmelaktik, sujsul ombron, tesu kipia kujkushtalchin, muilpiat ne mekat tik ne intzinkujku, ne mekat nemia ka ijtik ne isala katka. Ne isala weyak tik ne ikshi
[[Taanalis:Traje amarillo.jpg|left|thumb|174x174px]]
Nusan, tik ne techan Itzshalku wan ujukseyu tejtechan, ne istak inkwajkwach tesu kichijket muchi istak, ne inkoton kichijket wan kwachti itachishka chiltik, tultik, shushuknaj, susul wan ujukseyu
Ne tajtakamet ijikman tesu kitalijtuyat inkajkat; peroj yejemet kitalijtuyat inshumpe mujmusta, yejemet kitajpiat ne intzuntekun pal itzujtzunyu ne tunal.
[[Taanalis:Otro traje.jpg|thumb|219x219px]]
Ukseyu inkwajkwach ne tajtakamet kitalijtuyat. Yejemet kitalijtuyat ipan ne istak inkwajkwach. Nusan kipia ume takutun: ne ikoton wan ne isala.
Ne ikoton kipia ikechkuyu, yawalchichin, se kustalchichin tik ne ielpetz, wan wejweyak imajmajkul. Ne ikoton kichijket wan kwachti istachiska shushukzin, achiuk, chiltiknaj, kuchiltil, wan ujukseyu.
Ne isala kipia imejmetzkuyu itachishka itzun kamuj, kipia kujkushtalchin. Kilpiat tik ne intzinkujku iwan iilpia itachishka tiltik. Ne isala kitzunki iwan tilawak kwachti wan itachishka shushuknaj, sususl, neshnaj, kupuknaj, wan ujukseyu, peroj tesu itachishka tiltik, istak, chiltik ush tultik.
Yejemet kitaliat inkajkat "burros", sujsul yek inpal intekiw tik ne mil. Nusan, yejemet kitaliat inshumpe, kitajpiat ne intzuntekun pal itzujtzunyu ne tunal. Ne tajtakamet nemit tik ne kojtan kitaliat ini inkwajkwach.
Keman yejemet tekitket kiwikaket ne intakwal tik ne inkushtalchin wan ne at tik ne intekumat.
fjthex2d8plumlbeg614xvr4tzzjkmk
Ne ken se yawal ka tit (Nejapa)
0
799
5846
5845
2026-01-29T23:31:24Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5845
wikitext
text/x-wiki
== NESHAPAN (Nejapa) ==
Neshapan nemi Tik ne wey techan Kuskatan. Ne itukey witz ka tajtaketzalis nahuat: Ne: nesti wan apa: apan : neshti apan.
Ka techan nemi Ne tepet itukey '''“El playón”. ''' Tik ne se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul yey, ne tepet '''katka kinima neshti wan tit ken se''' yawal itachishka chiltik wetzit ka ijpak ne techan katka. Ne Neshapanchanejket kichiwa lilish tik ini tanestuk.
[[Taanalis:El-salvador-nejapa-01.jpg|center|thumb|Techan Nejapa]]
== NE LILISH TIK NE TECHAN : ==
== KEN SE YAWAL IWAN TIT ==
Ne casoj tecilwia ka ne lilish kinhelnamiktilia ne tasumalis intzalan ne yek (Tiut) wan ne te yek (ne kujkul).
[[Taanalis:Festival de bolas Fuego, Nejapa - El Salvador.JPG|center|thumb|ne lilish]]
Ka se pual majtakti se ka ne metzi chiwey, kichiwa se lilish Kan ne tuijikniwan kisat ka ujti, iwan ne tukwajkwach iwan miak itajtachishka wan iwan tukwajkwachpala najnanatznaj, kichiwat ne ken se yawal, kiajwit iwan combustible, Mutaluat ka ujti, peroj tik se yek ambientej.
Miak ne tuijikniwan witzet pal ne lilish ika Nemit pajpakit tik ne techan.
== Ijilpika ==
https://www.elsalvador.com/entretenimiento/turismo/ambiente-de-tradicionales-bolas-fuego-nejapa-100-anos/992989/2022/
https://elsalvadorinfo.net/nejapa-el-salvador/
h568hzimhpinq6a1832hs6383fjlqwi
Ne kuneshnaj talsital (Ne achtu talsital)
0
800
9639
9634
2026-04-06T09:30:07Z
Kwamikagami
437
9639
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mercury in color - Prockter07-edit1.jpg|thumb|Ne kuneshnaj talsital]]
Ne kuneshnaj talsital (machiyut: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]), u ne achtu talsital, se talsital ka [[:es:Sistema_solar|ne sental]]. Ne kuneshnaj talsital ne achtu talsital wejka pial [[Tunal|ne tunal]]. Itukey "ne kuneshnaj talsital" ika itachishka kuneshnaj wan neshnaj. Tik Kastiya, ne kuneshnaj talsital itukey “Mercurio.” Yaja ne itukey ipal [[:es:Mercurio_(mitología)|se Romachanej tiut]] wan ne itukey ipal ne tunal yey tik Kastiya, ''miercoles.''
== Ken ijtuk ==
Ne kuneshnaj talsital nemi iwejkatika ne [[:es:Tierra|Taltikpak]] (77 millón km) wan 58 millón km wejka ipal ne tunal. Yaja te kipia se metzi. Ne achtu talsital ne sujsul chikitik talsital ka ne sental, iwan 4,880 km yawaltiklis<ref>Diámetro, diameter</ref>.
Ne kuneshnaj talsital tesu se “[[:es:Gigante_gaseoso|talsital iejekayu]]” (talsital kichiwtiwit iwan gas); yaja se “[[:es:Planeta_terrestre|talsital takwawak]]” (talsital, ken Taltikpak, kichiwtiwit iwan tal). Ne achtu talsital sujsul pepeyuka ika kimaka panpa ne itawil ne tunal.
Ne kuneshnaj talsital ken ne metzi ipal Taltikpak. Ne ikajku ipal ne kuneshnaj talsital sujsul sesek (-170 C) su te ne tunal wan sujsul tutunik iwan iishtzujtuznyu ne tunal (420 C). Tajtasitalani<ref>Astrónomas, astronomers</ref> yultaketzat anka at takwawak nemi ka ne kuneshnaj talsital. Muyawalua sujsul nejmach, ne sujsul nejmach talsital ka ne sental. Se tunal ipal ne kuneshnaj talsital kenha 176 tunal ipal Taltikpak, wan se shiwit ipal ne kuneshnaj talsital kenha 88 tunal ipal Taltikpak.
[[Taanalis:Sunlit side of Mercury in October 2013.jpg|thumb|Ne kuneshnaj talsital]]
== Ne casoj iwan techan ==
Miak ijikman techan kishmatit ne kuneshnaj talsital katka, ken ne Mayametzalichanej, Greciachanej, wan Chinachanej. Tajtasitalani ka Assiryia katka kikitat ne kuneshnaj talsital tik ne majtakti nawi siglo BCE. Tik 1610, [[Galileo Galilei]] katka achtu kitachia ne kuneshnaj talsital iwan se [[:es:Telescopio|iijishwejkatikalis]]<ref>Telescopio, telescope</ref>. [[:es:Nave_espacial|Sijsitaltawikani]]<ref>Nave espacial, spacecraft</ref> kikitat ne kuneshnaj talsital: ne sitaltawikani itukey [[:es:Mariner_10|Mariner 10]] tik 1975-1976 wan ne sitaltawikani itukey [[:es:BepiColombo|BepiColombo]] tik 2018-2026.
Ne itukey ipal ne achtu talsital kimaka ne itukey ipal ne metal itukey "[[:es:Mercurio_(elemento)|mercurio]]," ika mercurio kuneshnaj wan nejmach kenha ne kuneshnaj talsital.
[[Taanalis:Medical mercury thermometer with velvet-lined cardboard box - focus stack (2020-05-25).jpg|thumb|Mercury (elemento)]]
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
# Davis, Phillips; Barnett, Amanda (February 15, 2021). "Mercury". ''Solar System Exploration''. NASA Jet Propulsion Laboratory.
# Feinstein, A. Astronomía Fundamental, Editorial Kapelusz, 1982
# Williams, David R. (November 25, 2020). "Mercury Fact Sheet". NASA. Archived from the original on April 3, 2019.
8puiv6med0gjb3sbqyn2sisdi1soy4p
Ne kwawit iwan Imejmey
0
801
5865
5864
2026-01-29T23:31:25Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
5864
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Alfredo-espino2.jpg|thumb|'''Alfredo Espino'''<ref>Alfredo Espino</ref>''', Takwikalis Kuskatanchanej tawawasua gatka ne Takwiukalis: Ne kwawit iwan Imejmey ipal ne amachti "Jicaras Triste'''s<ref>Jícaras Tristes</ref>]]
[[Taanalis:Ne kwawit iwan Imejmey.jpg|thumb| '''Ne kwawit iwan Imejmey''']]
== '''Ne kwawit iwan Imejmey'''[editar | editar código] ==
'''Ne Tuijikniwan kitat katka takaktu wan ishpijpilti…'''
'''Yaja nejnemi katka ka apan ne tuijikniwan kitat katka…'''
==== Mas tiutak sejse imejmey Kaj yawit ka ipan yaja kitalijket ====
=== se kwawit iwan imejmey ipal Cedroj sujsul inawak ne apan… ===
'''kaj kitajpia ne tal yaja yajki kitemua'''
'''wan inawak ne apan kiajsi katka ne takat kaj tesu kineki,'''
'''wan ken ne ume ne kinekit katka nusan'''
'''yejemet musumat insel…'''
'''Chichiukchin Juan Antonio…Chichiukchin Inoyachin…'''
'''An tik ne kal tesu akaj kichia:'''
'''ne Inoyachin yajki iwan ne tiutak…'''
'''wan yaja kimaka katka kinajnawatiat ken at pal Nuteku Tiut'''
'''An tik ne ujti kaj nemi isel wan patawak,'''
'''Panut ne horaj ipal ne shupan…'''
'''Wan kalyawaltia ne tayua iwan ne iekawyu pal muchi ne shijshiwit,'''
'''Ken se Pelu itachiskaTiltik ka ishpan ne kal'''
== '''Ipanpa uni''' ==
=== Mas Taketsalis: ===
'''-Se kal wan se sital tumak (Un Rancho y un Lucero)'''
'''-Ne Imejmey ipal Nunan (Las Manos de mi Madre)'''
== '''Referencias''' ==
[1]
[2]
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
e5l6owd6khbc57fk2eu5o9vnncbaayi
Ne pelu Bulldog Americanoj
0
802
5868
5867
2026-01-29T23:31:25Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5866
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Bulldog Americanoj]]
3k8jm78kvxnbq6dbdeqz57mopja3xgt
Ne sesek talsital (Ne chikume talsital)
0
803
5870
5869
2026-01-29T23:31:25Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5869
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne sesek talsital (Ne talsital chikume)]]
cys00j8pd754dmlu7jpm0xwlm7q0jz2
Ne sesek talsital (Ne talsital chikume)
0
804
9638
9636
2026-04-06T09:28:40Z
Kwamikagami
437
9638
wikitext
text/x-wiki
Ne sesek talsital (machiyut: [[file:Uranus platinum symbol (fixed width).svg|16px|⛢]]/[[file:Uranus monogram (fixed width).svg|16px|♅]]), u ne talsital chikume, se talsital ka [[:es:Sistema_solar|sental]]. Ne sesek talsital ne talsital chikume wejka pial [[Tunal|ne tunal]]. Itukey "ne sesek talsital" ika ne sujsul sesek talsital ka ne sental. Tik Kastiya, ne kuneshnaj talsital itukey “Urano.” Urano ne itukey ipal se Greciachanej tiut.
[[Taanalis:Uranus2.jpg|thumb|Ne sesek talsital]]
== Ken ijtuk ==
Ne kuneshnaj talsital nemi iwejkatika ne Taltikpak (2.96 mil millones km) wan 2.92 mil millones km wejka ipal ne tunal. Yaja kipia [[:es:Satélites_de_Urano|28 mejmetzichin]]. Ne achtu talsital ne yey wey talsital ka ne sental, iwan 50,724 km yawaltiklis<ref>Diámetro, diameter</ref>. Yaja kipia 13 kuskat nin iweyka.
Ne sesek talsital tesu se "talsital iejekayu" (talsital kichiwtiwit iwan gas); yaja se "talsital takwawak" (talsital, ken Taltikpak, kichiwtiwit iwan tal). Ne "tal" ipal ne sesek talsital se at, [[:es:Amoníaco|amuniakoj]], wan [[:es:Metano|metanoj]] takwawak. Ne chikume talsital ne sujsul sesek talsital ka ne sental: -224 C.
== Ne casoj iwan techan ==
Tejemet tikitat Uranus ka ne ikajku ipal tayua iwan te [[:es:Telescopio|iishwejkatikalis]]<ref>Telescopio, telescope</ref>, peroj te ijikman techan kimatit yaja se talsital. Sejse ijikman techan katka kimatit Uranus se sital. Ne Greciachanej tasitalni <ref>Astrónomas, astronomers</ref>[[:es:Hiparco_de_Nicea|Hipparchus]], tik 128 BCE, kimatit Uranus se sital. Sejse ijikman techan katka kimatit Uranus se itzinweyaka ne sital. Tik 1781 wan iwan se iishwejkatikalis, [[:es:William_Herschel|William Herschel]] katka kita Uranus wan kimati yaja se talsital. Se sesek talsital kakta achtu talsital ka tajtasitalni kajsik iwan se iishwejkatikalis. Maya se [[:es:Nave_espacial|sitaltawikani]]<ref>Nave espacial, spacecraft</ref> katka kikita ne sesek talsital: [[:es:Voyager_2|Voyager 2]] tik 1986. Tajtasitalani kishkejketzat ukseujti kikikat Uranus iwan ne [[:es:Uranus_Orbiter_and_Probe|Uranus Orbiter and Probe]] tik ne 2030s.
Ne chiltik talsital katka kinishpatat<ref>Influenciado, influido, cambiar, influenced</ref> sejse inkwijwikwil, ken ne takwikalis itukey [[:es:Los_planetas|Los planetas]] ipal Gustav Holst. Ne itukey ipal ne chikume talsital kimaka ne itukey ipal ne elementoj itukey "[[:es:Uranio|uranio]]."
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
<nowiki> </nowiki>de Pater, Imke; Lissauer, Jack J. (2015). Planetary Sciences (2nd updated ed.). New York: Cambridge University Press. p. 250. <nowiki>ISBN 978-0521853712</nowiki>.
Miner, Ellis D. (1998). Uranus: The Planet, Rings and Satellites. New York: John Wiley and Sons. <nowiki>ISBN 978-0-471-97398-0</nowiki>.
Munsell, Kirk (14 May 2007). "NASA: Solar System Exploration: Planets: Uranus: Facts & Figures". NASA.
qaa47395igc2vhavlqlfk7yh9tx4hq7
Ne shushit tit
0
805
9652
5886
2026-04-06T11:48:18Z
Kwamikagami
437
9652
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Acacia roja - Flamboyant (Delonix regia) (14505938746).jpg|thumb|upright1.5|Ne kwakit shuchikisa keman ajsi ne shupan.]]
Ne kwakit tumak wan iijiswayu itachishka shushuknaj wan chikitikchin.
[[:es:Brachychiton_acerifolius|shuchikisa keman ajsi ne Shupan kema pejki ne metzti makwil]]<ref>flocere a Principios de mayo</ref>
Ne kwawit weya tik ne tal ajwituk wan waktuk
[https://www.fiaes.org.sv/.../post/arbol-de-fuego-21 itachishka chiltik]<ref>itachishka chiltik</ref> ishuchiyu wan iyulu achiuk
Yaja muchiwa galanchin ka né melka nusan kituka yaja wejka kan maya iwan se kwawit tejemet tiwelit tikitat ken galanchin
'''NE KWAKIT'''
<references />
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
avm5jx0b05bjvjhs03731j10vfb499c
Ne siwanawal tik ne apan Kumalapan
0
806
5891
5890
2026-01-29T23:31:27Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
5890
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Siguanaba.JPG|thumb]]
Inat ka seujti sejsé tajtakamet yajket ka apan ka tayua pal kitzkiat michin kiwikaket takwal wan wey atutun pal te kuchit.
Keman katka ka tajkutayua kitaket wejka se akaj iwan itachishka ken se siwat achka maltia wan nusan kiapakatuya ne ikwajkwach.
Tamutijket sujsul wan mutajtaniliat insel kaj uni siwat?
Se inpal yejemet inak: Te nikmati kaj yaja melka niu nikchiwa nusiwaw!
Kunij, uni siwat walaj talul ka inhishpan wan kimakak iwan ne imey tik ne itzinkamak wan nakak yek markado.
'''Referencias bibliográficas'''
<ref>https://elsalvadorleyendas.blogspot.com/p/leyendas.html?m=1</ref>
4hvh17mr7qvrx3fyibpgntmyliqgi2j
Ne taiwan wan ne takwal pal Kuskatan
0
807
8584
5904
2026-01-30T11:48:37Z
Minorax
15
8584
wikitext
text/x-wiki
Ne taiwan wan ne takwal pal [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]], ne taiwan wan ne takwal ipal kuskatanchanejket, yejemet kikwat ijiayu, kujkukumutzin, tajtamal, najnakatamal, ijitakil, tishti tzupelek wan asesek wan inakayu pulluj, turuj, michin, kwajakulut wan chakalin.
==Kia né titakwat ka peyna ==
Kukumutzin iwan tapitzakul wan iayu tumat wan atutun.
Kina ne titakwalt ka peyna.
Et tatzuyunti, pula, tishti puyek yankwik, tamal wan atutun.
Et tatzuyunti. teksisti tatzuyunti, tishti puyek, takwawash, tamal, wan atutun.
Et tatzuyunti wan shashakashnaj, tishti puyek, teksisti mumushu ajwiak pal ne at istak,tamal, atutun.
Nakatamal iwan tapitzakul, tishti sesek wan atutun.
Nakatamal, kukumutzin, tishti zupelek, wan atutun.
Tishti zupelek iwan atutun .
[[Taanalis:Desayuno Salvadoreño.png|317x317px|thumb|Ne taiwan ipal ne Kuskatanchanej.]]
== Kia né titakwat ka tiutak ==
Iayu tijlan, tamal wan atzupelek.
Iayu puyuj, tamal wan atzupelek.
Inakayu, shashakashnaj,tatzuyunti, ensaladaj, tamal wan atzupelek.
Iayu et, shashakashnal, tishti puyek, ajwiak pal ne at istak, tamal wan atzupelek.
Inakayu tishkal, shashakashnaj,ensaladaj, tamal wan atzupelek.
Michin tatzuyunti shashakashnaj, ensaladaj, tamal wan atzupelek.
Iayu turuj, tamal wan atzupelek.
Puyuj tamanti .shsshakashnaj, tamal wan horchataj.
Iayu tekwisij,shashakashnaj,tamal wan atzupelek.
[[Taanalis:Chicken soup.jpg|315x315px|thumb|Se iayu pulluj.]]
== Kia né titakwat ka tayua ==
Kukumutzin, iwan tapitzakul wan iayu tumat, wan atutun u chukulat.
Elutamal, iwan ajwiak pal ne at istak.
Nakatamal wan kilit,atutun.
Atutun wan tishti zupelek.
Ishuchiyu leken iwan ayujwash, tal wan atutun.
Elutashkal, iwan at istak.
[[Taanalis:Pupusas_con_curtido_y_salsa_El_Salvador.JPG|347x347px|thumb|Ne kujkukumutzin wan iayu tumat. |left]]
[[Takutun:Kuskatan]]
i815gz43kgfdf9mv7dl2br98xd5u1im
Ne takwikalis ipal tutechan Kuskatan
0
808
5906
5905
2026-01-29T23:31:27Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5905
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne takwikalis pal ne tutalyu Kuskatan]]
chw9mzyupgf8l0sxujdtsjqxwufv8mc
Ne takwikalis pal ne tutalyu Kuskatan
0
809
5914
5913
2026-01-29T23:31:28Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
5913
wikitext
text/x-wiki
== '''Ne takwikalis pal ne tutalyu''' '''Kuskatan''' ==
===== '''(Himno Naciona'''<ref>Himno Nacional</ref>'''l de El Salvador)''' =====
===== '''https://es.wikipedia.org/wiki/Himno_Nacional_de_El_Salvador''' =====
<references />
<references />
Ne takwikalis pal ne tutalyu Kuskatan kichiwket ne takutiani Juan José Cañas wan ne yek tzutzunani Italiano Juan Aberle. Yejemet takwikaket achtu tik se ilwit kan yajket ne tajtatuktianimet ipal tutechan ne 15 septiembre 1879. Ne Asamblea Legislativa kitalij ken ne takwikalis pal ne tutechan Kuskatan ne tunal 13 noviembre 1953.
[[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|left|thumb|2x2px]]
[[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|left|thumb|400x400px|'''NE PANTI IPAL TUTALYU KUSKATAN''']]
Ne tatuktiani ka Kuskatan tapajtiani Rafael Zaldívar, tik se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul nawi, kitajtan ma kitukeytikan ken ne takwikalis pal ne tutalyu Kuskatan. Ne tapajtiani Francisco Dueñas ne tatuktiani ka Kuskatan ipal se shikipil chikwey tzunti yey pual chikwasen yaja kichiwki ne achtu takwikalis pal ne tutalyu kuskatan, kunij, ne tapajtiani cubano Tomás M. Muñoz kiwawasuj ne tajtaketzalis wan ne yektzutzunani kuskatanchanej Rafael Orozco kichiwki ne son. Ne takwikalis ipal tutalyu kikwijket pal takuktilis ipal ejecutivo tik tunal chikwey, metzti majtakti tik ne shiwit se shipil chikwey tzunti yey pual chikwasen ka tunal yey, metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti se, kunij ne tatuktiani ipal Kuskatan katka Carlos Ezeta kikwij ne tatuktialis ipanpa se yankwik takwikalis pal netutalyu kuskatan, ini kishmatket ken "El Salvador libre", kiwawasujket pal ne tajpianimet kuskatanchanejket. Kitakwikalijket achtu ujti tik tunal ume, metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti se; pal ne takwikani italiano Césare Georgi Vélez.
Ne tatuktiani Ezeta kishtilijket itekiw ne tajpianimet, yaja katka kintuktijtuya tik se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti nawi wan ne takwikalis ipal tutechan ma kichiwjket Cañas wan Aberle tik se shikipil chikwey tzunti kitakwikalijket uksempa, melka tesu kanaj se wey amachti tajtaketza ipanpa uni. Ne tunal majtakti yey, metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey kishmatijket ken ne tatuktialis se shikipil ume tzunti se pual majtakti se, kiwawasujket tik ne diario oficial ume tzunti ume pual chikwasen, takutun se tzunti yey pual se, ipal tunal majtakti se, metzti majtakti umetik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey. Ne Academia Salvadoreña de la Historia kitajtanki ka Asamblea Legislativa tiu-tikishmatikan ken ne takwikalis pal ne tutalyu Kuskatan wan kichiwjket Cañas en Aberle; ne tuijikniwan kitakwikalijket achtu ujti ne tunal kashtul, metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul nawi tik ne Palacio Nacional, ka ilwit tutechan yajket muchi tajtakamet wan sijsiwatket tekitijtuyat iwan ne Tatuktiani
== '''IPANPA UNI''' ==
====== Tamachtiluyan ipal ne Kuskatan.Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume ne Tatuktianimet kitajtanimet katka ka Kuskatanchanejket kitakwalijket isel ne achtu takutun wan ne takutun ka itajkua ipal Ne takwikalis pal ne Tutalyu kuskatan ======
== '''REFERENCIAS''' ==
'''https://es.wikipedia.org/wiki/Himno_Nacional_de_El_Salvador'''
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
jf2dylw6vibfb8xx6etbxm21nkeu8v5
Ne tamachtiluyan COED Cantón El Jicaro
0
810
5916
5915
2026-01-29T23:31:28Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
5915
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne tamachtiluyan COED Cantón El Jícaro]]
7w920lt9dq8u72wtfse3ze2j8jjblhn
Ne tamachtiluyan COED Cantón El Jícaro
0
811
5927
5926
2026-01-29T23:31:28Z
Jon Harald Søby
5
10 revisiones importadas
5926
wikitext
text/x-wiki
== NE TAMACHTILUYAN COMPLEJO EDUCATIVO CANTÓN EL JÍCARO ==
Ne Tamachtiluyan nemi tik Takupan, nemi Tamachtiluyan chikitik wan ikman kaj kichiwket tik ne tepet Ilamatepet tik Takupan, wan nusan kipia majtakti kaltamachtiani, kipia nusan kan ne pijpil mawiltiat, kipia se kaltajtaketzalis (Radio) itukey Tepet. Se Tamachtiluyan ikman, ika kichiwket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual Chiknawi. Achtu nesik tik se kal kichiwket iwan sukit wan akat, neman kipewket sejsé tajtamactianimet.
[[Taanalis:COED CANTÓN EL JÍCARO.jpg|center|thumb|600x600px|MUJMUMACHTIANIMET IPAL [https://60084cecej.jimdofree.com/ COED CANTÓN EL JÍCARO]<ref>https://60084cecej.jimdofree.com/</ref>]]
Tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume nesik se kaltajtaketzalis. Ne Tamachtiluyan weya ika sejsé tajtamachtianimet Kipalewijket.
Ne achtu itukey katka pal ne kaltajtaketzalis tik neTamachtiluyan katka: kaltajtaketzalis chikirin, tik ne shiwit ume shikipil se pual ume nesik iwan itukey “Esmiradio60084”. An itukey [https://zeno.fm/radio/radio-tepet/ kaltajtaketzalis Tepet]<ref>https://zeno.fm/radio/radio-tepet/</ref>.
An tik tanestuk tekitit majtakti tajtamachtianimet, ne tamachtiluyan kipia miak kwajkwawit nusan nemi intzajtzalan miak tejtepet.
[[Taanalis:MUJMUMACTIANI.jpg|center|thumb|600x600px]]
Ne tamachtiluyan Complejo Educativo Cantón El Jicaro kipia ka ijtik :
Tamachtiluyan kan takwikat
tamachtiluyan kan mawiltiat
tamachtiluyan kan mijtutiat
tamachtiluyan kan kikwikwiluat.[[Taanalis:TAMACHTIANI SE.jpg|left|thumb|NE TAMACHTIANI]]
[[Taanalis:TAMACHTIANI UME.jpg|thumb|TAMACHTIANI NE TAMACHTILUYAN]]
Ne tamachtiluyan [https://web.archive.org/web/20230925170814/https://cooperanda.org/explorar/socioslocales/ver/complejo-educativo-canton-el-jicaro/ Complejo Educativo Cantón El Jicaro]<ref>https://web.archive.org/web/20230925170814/https://cooperanda.org/explorar/socioslocales/ver/complejo-educativo-canton-el-jicaro/</ref>, nemi tik ne techan iwan se kalpuli Takupan wan takutun tutalyu Ajwechapan. Nemi ka ijpak tejtepet Ilamatepet.
== Tapalewiani ==
<references />
[[Takutun:Tamachtilis]]
em0jlfjuvgg1w9ardfyzk2qzx72tug4
Ne tamachtiluyan Ipal COED Cantón El Jicaro
0
812
5930
5929
2026-01-29T23:31:38Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5929
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ne tamachtiluyan COED Cantón El Jícaro]]
7w920lt9dq8u72wtfse3ze2j8jjblhn
Ne tepet ka Ne Unión
0
813
5936
5935
2026-01-29T23:31:38Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
5935
wikitext
text/x-wiki
== '''Ipanpa ne Tepet ka ne Unión.''' <ref>volcán de la Unión </ref> ==
[[Taanalis:OmetepeView 08.jpg|left|thumb|'''TEPET KA NE UNION''']]
'''Tepet ka Conchagua.'''
'''Ne tepet kalmima tit ipal Conchagua nemi ka [[:es:La_Unión_(El_Salvador)|La Unión]] itukey witz'''
''' Lenca "valle estrecho"'''<ref>valle estrecho, nombre otorgado del Lenca.</ref> ''' kipia se shikipil ume tzunti ume pual yey ka'''
''' ijpak ne wey puyek at, ne tepet kipia miak kwawit.'''
'''Ne tepet Conchagua tajkutechan ka nin tiwelit tikitat [[:es:Golfo_de_Fonseca|ne Golfo ka]]'''
'''[[:es:Golfo_de_Fonseca|Fonseca]]'''<ref>Golfo de Fonseca</ref>''', Meanguera, Meanguerita wan Amapala; nusan witzet ka pashaluat ne tuijikniwan, yejemet''' ''' welit kitat miak ijiswat wan tujtutut ika nemi sujsul tutunik.'''
== '''Ipanpa Uni.''' ==
<references />
== '''Ijilpika.''' ==
[[:es:Golfo_de_Fonseca|Golfo de Fonseca https://es.wikipedia.org/wiki/Golfo_de_Fonseca]]
[[:es:La_Unión_(El_Salvador)|Departamento de la Unión https://es.wikipedia.org/wiki/La_Uni%C3%B3n_(El_Salvador)]]
[[Takutun:Tejtepet ipal Kuskatan]]
m435v2jsw4wh6xtwb11wpuge4geptos
Ne tepet ka San Miguel
0
814
9015
5943
2026-01-30T13:27:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1062664]]
9015
wikitext
text/x-wiki
== '''Ipanpa ne Tepet ka San Miguel.''' ==
[[Taanalis:J25 128 Volcán Lanín.jpg|left|thumb|NE TEPET KA SAN MIGUEL]]
'''<big>[[:es:Volcán_de_San_Miguel|Tepet ka San Miguel]].</big>'''<ref>volcán de san miguel </ref>
'''<big>Ne tepet kalmima tit ka San Miguel itukey Chaparrastique, kia né kitukeytijket ika italyu sujsul tutunik. Nemi ka wey techan San Miguel; nusan nemi inawak tejtepet ka Chinameca.</big>'''
'''<big>Ne yey tepet kalmima tit wejwey ka Kuskatan,</big>'''<ref>Tercer volcán mas grande de El Salvador </ref> '''<big> iten ne tepet wey nusan wan kipia ujukseyu iten ne tepet chijchikitikchinchin tik yejemet kishtijket tzujiak tit.</big>'''
'''<big>Ne tepet kalmima tit Chaparrastique ka San Miguel isatuk; kipiatuk se pual chikwasen kalmimatuk tit; tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se kiminki tit wan nusan tik ne tanestuk [[:es:Volcán_de_San_Miguel|se pual chiknawi ipal metzti majtakti ume ka ume shikipil yey kiminki sujsul neshti.]]</big>''' <ref>erupción de cenizas del volcán de San Miguel </ref>'''<big> Ne tuijikman kiajkawket inchan, te akaj mikik.</big>'''
== Ipanpa Uni. ==
<references />
== Ijilpika. ==
[[:es:Volcán_de_San_Miguel|volcán de san miguel https://es.wikipedia.org/wiki/Volc%C3%A1n_de_San_Miguel]]
[[:es:Volcán_de_San_Miguel|erupción del volcán de san miguel https://es.wikipedia.org/wiki/Volc%C3%A1n_de_San_Miguel]]
[[Takutun:Tejtepet ipal Kuskatan]]
8v9ru8dj9ub9yhl5f6j0rqsol46wfnf
Ne tepet ka San Vicente
0
815
9016
5949
2026-01-30T13:27:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1072131]]
9016
wikitext
text/x-wiki
== '''Ipanpa ne Tepet ka San Vicente.''' ==
[[Taanalis:El Izta desde un autobús en la autopista México-Puebla 06.jpg|left|thumb|TEPET KA SAN VICENTE]]
== [[:es:Volcán_de_San_Vicente|'''Tepet ka San Vicente'''.]]<ref>volcán de san Vicente </ref> ==
'''Ne tepet kalmima tit ipal San Vicente itukey Chinchontepec nemi intzajtzalan Guadalupe,'''
''' Tepetitán, ne wey techan San Vicente, San Juan Nonualco, Tzakatekulukan ka La Paz;'''
''' ne ume tepet kalmima tit sujsul wejwey ka Kuskatan.''' <ref>segundo volcán mas grande de El Salvador</ref>
'''Ini tepet kinpia itzunpan, ka ipan nemi ajapsul, tuijikman kishmatit ken infiernillos ini kishtiat sujsul pukti.'''
'''Ka ishpan ne tepet nemi [https://www.elsalvadormipais.com/valle-de-jiboa Valle ipal Jiboa], ka nin ne tal yek ika ne tajtakamet wan sijsiwatket sujsul tatukat. An te akaj'''
''' taketza ipanpa se tit ne wey tepet.'''<ref>no han habido erupciones volcánicas</ref>
== '''Ipanpa Uni.''' ==
<references />
== '''Ijilpika.''' ==
[https://www.elsalvadormipais.com/valle-de-jiboa valle de Jiboa https://www.elsalvadormipais.com/valle-de-jiboa]
[[:es:Volcán_de_San_Vicente|volcán de san Vicente https://es.wikipedia.org/wiki/Volc%C3%A1n_de_San_Vicente]]
[[Takutun:Tejtepet ipal Kuskatan]]
bug4849hf9wx2fz035ywwkswf53df1b
Ne tepet kalmima tit ipal wey kuskatan
0
816
5956
5955
2026-01-29T23:31:39Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
5954
wikitext
text/x-wiki
Ipanpa ne tepet kalmima tit ipal wey Kuskatan
[[Taanalis:El volcan de San salvador. - panoramio.jpg|left|thumb|Tepet ipal Kuskatan.]]
Ne tepet kalmima tit ipal Wey Kuskatan.
Ne tepet kalmima tit ipal wey Kuskatan<ref>volcán de San Salvador </ref> nemi ka tajku Kuskatan. Nemi intzajtzalan Ketzaltepet, [[:es:San_Juan_Opico|San Juan Opico]], Colón, Pulamil wan Neshapan. Ne tepet kalmima tit itukey katka tik nawat Quetzaltepet, nemanha ne tajtatuktianimet kitukeytijket Boquerón u maya Tepet ipal Kuskatan.
Ne Boquerón kipiatuya se wey at tutunik, wakik pal pukti sujsul tutunik kiski ka ijtik. Ne ajamachti techilwiat tik se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume kalminki tit. Tik ne shiwit ume shikipil chikwey ne tajtatuktianimet ka Kuskatan kitapujket ne tajkutepet Boquerón<ref>fue declarado parque nacional el boquerón </ref>, ka né tuijikniwan welit pashaluat wan kitat ne kwawit.
Ne Boquerón kipia se wey kwawital ne sijsiwatket wan tajtakamet kitajpiat, nusan kintajpiat ne tutut wan ujukse tejtekwani.
== Ipanpa Uni. ==
<references />
== Ijilpika. ==
[https://elsalvador.travel/destination/parque-nacional-el-boqueron/ turismo volcán de san salvador https://elsalvador.travel/destination/parque-nacional-el-boqueron/]
[[Takutun:Tejtepet ipal Kuskatan]]
nzmz0je2soezokzl2hqq61wt9otx8wa
Ne tilkwil tamachiwalis
0
817
5960
5959
2026-01-29T23:31:40Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
5959
wikitext
text/x-wiki
Iwan ne tilkwil niweli nimawiltia
Iwan ne tilkwil niweli nitakwika
Miak dajdatka niweli nikchiwa
Sujsul miak nipajpaki niweli nikilwitia.
Tay tilkwil niweli nikchiwa iwan ne yawal ?
Tikitakan.
Ne tunal, se kwilinchin iwan miak itajtachishka .
Tay tilkwil niweli nikchiwa iwan miak yey itech ?_
Tikitakan.
Se takutun ipal kutkut , se kwawit.
Tay tilkwil niweli nikchiwa iwan miak nawi itech ?_
Tikitakan.
Se kal , se amachti .
Tay tilkwil niweli nikchiwa iwan itech weyak ?_
Tikitakan.
Se tzikuas , se panti .
Tay niweli nikchiwa iwan ne nawi tilkwil tamachiwalis?_
Tikitakan.
Nutechan , nutaltipak.
[[Taanalis:Circle-image.svg|Circle-image|89x89px]][[Taanalis:Triangle_file.486.png|Triangle_file.486|87x87px]][[Taanalis:Regular_quadrilateral.svg|Regular_quadrilateral|102x102px]][[Taanalis:Long_Rectangle_(plain).png|Long_Rectangle_(plain)|235x235px]]
[[Takutun:Tapualis wan Tamachiwalis]]
r6pec4mq26b6m6g0tchjclocb2ldjkt
Ne tunalku shuchit
0
818
5963
5962
2026-01-29T23:31:40Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
5962
wikitext
text/x-wiki
== '''Ne tunalku shuchit (Veranera u Bougainvillea)''' ==
[[Taanalis:Starr 030418-0058 Bougainvillea spectabilis.jpg|thumb|Tunalku shuchit]]
Veranera ka tiktukeytia tunalku shuchit<ref>lit. Flor de verano, veranera</ref>, papelillo, trinitaria u Santa Rita. Yaja imekayu. Yaja weya ka Abya Yala. Yaja achtu nesik tik ne Amazonia takutun, tik Brasil, Peru, Argentina wan Colombia. Yaja imiekawan tiktukeytia nawi horaj imiekawan ika yaja isuchit shuchikisa ka tiutak, intzalan nawi ka tiutak wan chikwey ka tayua.
Yaja itukey Bougainvillea ika ne Francia-chanej Louis Antoine de Bouganville kimawawasua ipanpa ne shuchit tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978), melka, an, tejemet tikmatit ka Jeanne Baret kimawawasuj ipanpa ne shuchit achtu.
== '''¿Keman weya?''' ==
Yaja weya yek itan ne tunal. Yaja nemi pal kipia wey tunal pal yaja yek shuchikisa. Ne tunalku shuchit nemi yek tik tutunik takutun, melka yaja mikik keman nemi sesek. Yaja tesu igustuj keman ne tal wey ajwik. Yaja kiselia yek ne ejekat, ne amikilis wan keman ne tal nemi puyek.
== '''¿ken itachishka?''' ==
Yaja imekayu u kwawitchin, yaja weli weya intzalan se wan majtakti ume metros, yaja weli tejku itipajkul ukse kwawit. Ne itzinu ne tunalku shuchit witztituk. Kan ishtikaya kimaka at, yaja ishtikaya shushuknaj. Kan ne tunalku weyak, ne ishuchit wan ne iswat shinit. Ne itzinu itachishka shushuknaj wan keman yaja ishtultia ne itzinu itachishka gupuknaj. Ne iswayu tunalku shuchit kuteweyak wan kuweyak. Ne iswat weya intzalan nawi wan majtakti ume cm weyak wan intzalan ume wan chikwasen cm patawak.
[[Taanalis:Bougainvillea 15.jpg|thumb]]
Ne miak itachishka shuchit kachka ne ishuchiyu melka tesu yaja, yejemet ne ijiswat iwan itachishka ka weya iwan ne ishuchiyu ne kwawitchin. Ne tunalku shuchit ishuchiyu chikitik, pilishnaj wan itachishka istak u tultik. Ne tunalku shucit weli kipia ne itachishka guchiltik, chiltik, pushawak, istak, tultik wan achiuk.
== '''Ken Taiwan:''' ==
Ne tunalku shuchit weli kuni ken ne at. Tiknamana iwan lala, shukuk, canela u tomillo. Tik Meshiku, ne tunalku shuchit weli kinamana ken se taiwan. Yejemet kikimiluat iwan teksisti wan kitzuyuniat.
== '''Ken pajti:''' ==
Tik ne ijikman pajti ne tunalku shuchit pajti pal ejekateni tupajpaletia, ne tutuskak wan keman kipia tatasis<ref>tos</ref>. Ne tunalku shuchit kinamana pal kichiwa atutun. Ne tunalku shuchit pajti pal ielishku, wan keman kimushisha tutunik<ref>Mal de orín, infección en las vías urinarias. </ref>. Ne tunalku shuchit kipalewia ne pijpiltzín u ne sijsiwapipil keman yejemet inmukwekwelulmati ipanpa ne intzuntishyu tesu yek<ref>Convulsiones. lit. tiemblan porque su cerebro no está bien.</ref>.
Ne tunalku shuchit nemi sujsul yek pal ne iewayu keman yaja kipia chiraj ika yaja kipalewia kipupua ne tesu yek tik ne iewayu.
Ne iesyu<ref>Savia, liquido que circula por los vasos de las plantas y les proporciona nutrientes. Lit. su sangre.</ref> ne tunalku shuchit weli kimaka tzikatekwa iweyka<ref>Alergia.</ref>, yajika, mutajpia ne witzti tesu mutzunteki.
== '''Pal ne shuchital:''' ==
[[Taanalis:Bougainvillea, Sanchi, Madhya Pradesh, India.jpg|thumb|Tunalku shuchit ken se kwawitchin]]
Ne tunalku shuchit sujsul yek pal ne shuchital. Yaja yek pal kichiwa kulal<ref>Cerco, barda, barrera.</ref>, pal kipia tik chikiwit, pal kituka ken se kwawitchin<ref>Arbusto. Lit. arbolito.</ref> u chikitikchin kwawit<ref>Bonsai. Lit. árbol más pequeñito.</ref>. Tesu kituka tenhujti ika ne witzti weli kintzunteki ne tuijikniwan.
Pal kituka ne tunalku shuchit, weli kikutuna ne kutzitzin u weli kituka ne ish.
Ne tunalku shuchit ne achtu shuchit<ref>Flor nacional, flor oficial. Lit. Primera flor.</ref> tik Guam wan Granada.
== '''Ne ukse itukey:''' ==
Trinitaria: tik Colombia, Cuba, Nicaragua, Panamá, Puerto Rico, República Dominicana wan Venezuela
Buganvilla: tik España wan Perú
Bugambilia: tik Kwawtemalan, Ecuador, Chile, Cuba wan Meshiku
Curazao: tik se takutun tik Colombia
Papelillo: tik se takutun tik Perú
Napoleón: tik Honduras wan Panamá
Veranera: tik Kuskatan, Ecuador, Costa Rica, Nicaragua, Panamá wan Colombia
Brisa wan Santa Rita: tik Argentina, Bolivia, Paraguay wan Uruguay
Siempreviva: tik Colombia
Salia: tik Amxóchitl, Zacatecas, Meshiku
Primavera: tik Brasil
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== Ijilpika: ==
Veranera (esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Bougainvillea#cite_note-6
Bougainvillea (eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Bougainvillea
Bougainvillea (eng): Kent D. Kobayashi, James McConnelll, and John Griffis, Department of Tropical Plant and Soil Sciences, University of Guam https://bougainvilleas.com/wp-content/uploads/2010/09/OF-38.pdf
Enciclopedia Britanica (eng): https://www.britannica.com/plant/bougainvillea
Bougainvillea glabra (esp): https://colombia.inaturalist.org/taxa/159346-Bougainvillea-glabra
Veranera (esp): https://www.elmundoforestal.com/portfolio/veranera/
Veranera en México (esp): https://www.mexicodesconocido.com.mx/buganvilia-propiedades-medicinales.html
l7tzcind89kcg6vebqbykk7dvzkip1e
Ne ume Nujnunan
0
819
5976
5975
2026-01-29T23:31:40Z
Jon Harald Søby
5
12 revisiones importadas
5975
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Santisima virgen consolacion turin.jpg|thumb|270x270px|Ne ume Nujnunan]]
[https://www.musica.com/letras.asp?letra=1735625 NE UME NUJNUNAN]<ref>ne ume Nujnunan</ref>
'''<big>Ne ume Nujnunan</big>'''
Nikpia tik nuchan Nunan,
melka ume Nujnunan nikpia.
Ka ikajku nemi ne Tunantzin,
wan yaja nusan ne inan Nuteku Tiut.
Ne ume nechnekit,
ne ume nechmakat ne intasujtalis,
ne ume nikintemua wan nikinnutza,
wan ne ume nikinneki.
Keman niknutza Nunan,
yaja witzaya nemanha.
Nunan ka ikajku witz,
su nikelnamiki niktajtani yaja.
Mujmusta Nunan
nechmaka se tennamikilis keman nisa.
Tik nutunal nikwika ini tennamikilis
ipal ne Nunan ka ikajku.
[https://www.bing.com/search?pglt=41&q=canto+mis+dos+mama&cvid=1c7c59fe9f9d47019c04ccd3b189aa0d&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEDSAQg5MzQwajBqMagCALACAA&FORM=ANNTA1&PC=HCTS# <big>Ne ume Nujnunan</big>]<ref>keman niknutza Nunan</ref>
5nnf388j8j798uxsw0on392s1zrcjqr
Negra Álvarez
0
820
9017
5981
2026-01-30T13:27:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q106232702]]
9017
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Negra Álvarez.jpg|thumb|Margarita Álvarez de Martínez]]
'''Margarita Álvarez de Martínez'''<ref>Negra Álvarez</ref> kaj tiktukeytiat Ne '''Negrita Álvarez.'''
== '''Negra Álvarez''' ==
Negra Álvarez nesik tik ne techan Santa Ana, Santa Ana takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan. tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey. Yaja se wey takwikwilvani katka.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kichiwki miak ikwijkwikil:
* la Bienal de Sao Paulo (1985)
* Escultura de las Américas hacia los Noventa, en el Museo de Arte de las Américas, Washington, D. C. (1990)
* Semana de la Cultura Centroamericana, en el Museo Botanique de Bruselas (1995)
* Dioses, espíritus y leyendas: arte de El Salvador del siglo XX, en el Museo del Barrio de Nueva York (1998).
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika'''. ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Negra_%C3%81lvarez
https://conchamayordomo.com/2018/08/13/negra-alvarez/
9b97sq15ffluj6e0nmvkhha3s539z0b
Neil Armstrong
0
821
9018
5985
2026-01-30T13:27:10Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1615]]
9018
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Buzz Aldrin by Neil Armstrong.jpg|thumb]]
'''Tatzin Neil Armstrong'''
Tatzin Neil Armstrong, nesik tik ne techan Ohio Estados Unidos, ne tunal makwil Pal ne metzti chikwey tik ne se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (5/08/1930) wan yaja se tamatiani tik ne se pual makwil ne metzti chikwey tik ne ume shikipil majtakti ume (25/08/2012).
Yaja achtu nejnemi katka ne metzti ne se pual ne metzti chikume tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi (20/07/1969) Yaja tilwia katka: "se chikitik panu pal se tumak panu pal tumuchi"
Ipanpa uní
# Neil armstrong [https://es.m.wikipedia.org/wiki/Neil_Armstrong]
# Luna (metzti)
okw42flv5559g54sg3lt8jz3merzqdf
Nekti tikchiwat iwan wey, ne lilish ne Kuskatan
0
822
5990
5989
2026-01-29T23:31:41Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
5989
wikitext
text/x-wiki
Ne nekti ne lilish ne Kuskatan sujsul ajwiak wan ne tuijiknuwan tik ne ujukseuk intajtalyu nikpiat miak taelnamikilis ne tzupelek ne l
Sejse nekti ne ilwit ne Kuskatan kia ne kuku tawawasua , nekti kuku, nekti ishkilinit, nekti nan, nekti matzaj, tzupelek nekti , nekti at istak, iayu ne itakil, at istak siwatashnuj , nekti kamuj, alboroto wan miak ujukseuk nejnekti.
Miak tuijikniwan ingustuj ne nekti pal ika kichiwat sujsul ajwiak.
Tikishmati kichiwat se tradición miak tuijikniwan ishtaka.
Sejse tajtamatianimet inat ka ne nekti kia ne ijikman Roma.
Keman pejki katka tajpia ne itakil .
Ujukse kiishmati kia ne katka keman kiajsit katka ne nekti chumelu ne sental Cristo nusan tik ne Biblia wan ne Koran tajtaketza ne nekti wan nekti ne itajtakil wajwaktuk.
Ne wey pal tikchiwa nekti kia ne tzupelek.
Ne tzujzupelek tikchiwa…
1.Uat tzupelek.
2. At istak.
3. Itajtakil.
4. Nekti.
Tay tikchiwat.
Como se hacen.
Nekti iwan ishkilinit.
Nikneluat ne nekti iiwan ishkilinit , nikchiwa ashta te kinemi tzitzinaka kiishtuka ne ish ne ishkilinit wan kiana.
Tzupelek kuku wawasujtuk.
Nikwawasua ne kuku kwetashtichin , se libraj ne nekti , se libraj ne kuku , se atulini ne at.
Nikmulini , Tikmaka kitemuat ne tit , titalia ne iayu se shukuklala, nikmulini senpa kitalia ijpak se mesaj ijtzilikaltia pal timima ne nekti ne tikpia ijpak.
Garrapiñada.
Kiijseki ne mani , tiktalia nekti wan se atulin iwan at ,tinemi tamanti tatemu ne tit wan tipewa nikmulini chupi más, nemanha titalia ajonjoli, titalia ijpak mesaj , kiishtilia iwan se trinche u kuchu pal te sasalik , nemanha kiana.
Nekti iwan at istak.
Kimana canela, pimienta gorda, se ish ne anis iwan se atulini ne at.
Ne sejse kumit , se litroj ne at istak , nekti , se chupi biicarbonato.
Nikmunelua katka tamanti ,nikmulini ashta tiikpiat itachishka nemanha nikmulini ashta takwawaya tinemi telzilnaj.
Titalia ijpak se mesaj , nikutuna ne itech nawi chikitikchin wan kianat.
MASAPANJ.
Shamantuk mani iwan chupichin at, kwashkishtia yek isentalia nekti glass, kwashkishtia uksenpa wan kimanak iwan chupichin ne tumajka iwan chupi tit , se chupichin istak , ne kipaluak, te tatawilua kitalia ijpak se mesaj , kutuna wan kichiwa kwetashtichin kisentaliak nekti glass wan kianat ne se kushtalchin.
CONSERVAJ IWAN KUKU.
Kimana ne ume atulini ne at, se clavo ne puputuka , se chupichin canelaj , se pimienta gorda , se ish anis.
Nikmunelua ne nekti iwan kuku kitzuntisi katka iwan at wan muchi ne katka tamanti , kisentaliat iayu se shukuklala , keman kineki kimana , kitemua ne tit , uksenpa nikmulini.
Kiishtia ne kumit , kitalia ijpak se mesaj , patznaj wan kutuna , ne itech nawi wan kianak.
AYUT IWAN NEKTI.
Ne se kumit , kitalia ne ayut kutuna katka , ne itech nawi chikitikchin kisentalia nekti , canelaj wan chupichin ne at.
Kitalia kimana pal ume u yey horaj.
Wan miak ujukseuk nejnekti.
[[Taanalis:Dulces típicos de México.jpg|thumb]]
[[Takutun:Tajtakwal]]
2k025r7vd1hjserw0c9xf2c7qn28yzk
Neshapan
0
823
9534
9019
2026-03-15T03:12:31Z
~2026-16404-85
361
9534
wikitext
text/x-wiki
== '''Neshapan'''<ref>Nejapa</ref> '''(tik Kajtiya Nejapa)''' ==
Neshapan (tik Kastiya Nejapa) se techan ipal ne takutun [[Kuskatan]], italyu Kuskatan
[[Taanalis:Nejapa,Iglesia - panoramio.jpg|thumb|Tiupan Neshapan]]
Neshapan kinpia ( se pual kashtul shikipil chikwasen tzunti yey pual majtakti yey) 35,673 techanchanejket. Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Neshapan
Ne taketzalis Neshapan witz ka nawataketzalis wan kineki ina tik kastiya: "donde abunda la ceniza" wan (neshti: ceniza apan: abundancia ).
Kitukeytiat techan Neshapan tik ne tanestuk chikwasen pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti yey pual majtakti chikwey (06/02/1878) katka.
Kitukeytiat wey techan Neshapan tik ne tanestuk majtakti pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (10/11/1959) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey ashelwate wan San Antonio Ne itejtepet intukey Tutultepet, ojos de agua, chapantepek wan quezaltepek.
== '''Ne ujukse techan nemit unisan:''' ==
<mapframe latitude="13.812660" longitude="-89.229584" zoom="15" width="400" height="271" />Kan witz ne ejekat ( norte): iwan Quezaltepet, [[Siwatan]]<ref>Aguilares</ref>
Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan [[Kuskatan]](Centro)<ref>San Salvador</ref>, [[Pulamil]]<ref>Santa Tecla</ref>
Kan kisa ne tunal(este) iwan [[Washapan]]<ref>Guazapa</ref>, Apukpan<ref>Apopa</ref>
Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan Quezaltepet
Nemi 18.2 k (majtakti chikwey , ume Kan witz ne ejekat ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 431 ha( nawi tzunti se pual majtakti. se) , nemi ka ajku 450 m s. n. m. (nawi tzunti ume pual majtakti ijpak ne wey puyek at).
Kipia makwil Intukey,ne intukey pal Neshapan: Ne Centro, Concepción, Ne Rosario, San Antonio, Aldea De Mercedes, Estacion wan Ne Calvario.
Tik ne kojtan kipin 8 (chikwey) kajtan techan:Ne Aldea De Mercedes, Bonete, Camotepet, conacaste, Ne Salitre, Galera da,San Jeronimo Los Planes wan Tutultepet
Ini techan kichiwket ne tajtakamet iijikman nanajwamet.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 20 (se pual) ka 30 (se pual majtakti) metzti chikmawi (septiembre).
Ne wey ilwilt tik Neshapan kichiwat ne ilwit ipal 20 (se pual) ka 30( se pual majtakti) metzti chikmawi (septiembre).ipanpa ne Santuj Jeronimo Doctor.
== '''Wey ipiltzin''' '''Neshapan:''' ==
'''1- Mercedes de Torre''':Yaja se tawawasuani katka
2-'''Jose Maria Rivaas''' yaja se palej katka.
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Nejapa
https://www.google.com/search?q=bolas+de+fuego+nejapa&oq=volas+de+&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCwgCEAAYChgLGIAEMgYIABBFGDkyCwgBEC4YChgLGIAEMgsIAhAAGAoYCxiABDILCAMQABgKGAsYgAQyCwgEEAAYChgLGIAEMgsIBRAAGAoYCxiABDILCAYQABgKGAsYgAQyCwgHEAAYChgLGIAEMgsICBAAGAoYCxiABNIBCDU5MTJqMGo0qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8
[[Ne ken se yawal ka tit (Nejapa)]]
https://www.youtube.com/watch?v=1vKANkbHcoc
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
oj01uw0xoajuoqbm5km4alo8x21jefl
Nicaragua
0
824
9020
8571
2026-01-30T13:27:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q811]]
9020
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Nikanhanawak''' <br></big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Nicaragua.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Nicaragua.svg|80px]]
|-
| align="center" width="140px" | [[Banderaj|Panti]]
| align="center" width="140px" | [[Escudoj|Chimal]]
|}
|-
| [[Himnoj]]
| [[Takwikalis Tutal|''Salve a ti, Nicaragua'']]
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:NIC_orthographic.svg|300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 6 millon
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 129 494 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Managua]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Daniel Ortega Saavedra]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |[[Castillajtaketzalis|Kastiyaj]] ''(oficial)'', [[Miskitu]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Cordoba]](C$)
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|-
|}
'''Nikanhanawak''' se estadoj ipal ne [[Shiktal]], Nikanhanawak kiyawaluat [[Honduras]] ka ajkuikpa wan [[Costa Rica]] ka tatzinu. Nikanhanawak ne estadoj mas wey tik ne Shiktal ika kipia 129,494 km² wan nemit achka 6 millon chanejket. Ne tatuktiani ipal Nikanhanawak itukay [[Daniel Ortega Saavedra]] wan ne weytechan itukay [[Managua]]. Ne tumin ipal Nicaragua itukay Cordoba, pero ne takamet wan siwatket nusan kikwit ne dolar.
Tik Nikanhanawak ne takamet wan ne siwatket taketzat kastiyaj. Tik Atlantico Norte (se taltakutun ipal Nicaragua) muchi taketzat [[Miskitu]]. Nusan, tik Atlántico Norte nemit seki takamet wan seki siwatket ne taketzat [[Ingles]].
Tik Nikanhanawak nemit 18 taltakuntun (Atlántico Norte, Atlantico Sur, Boaco, Carazo, Chinandega, Chontales, Estelí, Granada, Jinotega, León, Madriz, Managua, Masaya,Matagalpa, Nueva Segovia, Río San Juan wan Rivas) Ne ume taltakutun mas wey Atlántico Norte wan Atlántico Sur. Yejemet mas wey que [[Kuskatan (El Salvador)|Kushkatan]].
Tik Nikanhanawak nemit ume ajat, intukay Managua (Xolotan) wan Nikanhanawak ( o At ipal Granada).5* Ne at itukay Managua kipia 1.049 km² wan nemi itzalan ne tajtaltakutun intukay León wan Managua. Ne at itukay Nicaragua kipia 8.624 km², yey islaj wan ume tepet. Uni at nemi itzalan ne tajtaltakutun intukay Granada, Rivas, Río San Juan,Chontales wan Boaco. Nusan uni at ne mas wey ipal ne Shiktal.
[[Taanalis:Ometepemap.png|220px|thumb|Ne at itukay Nicaragua.]]
{|
|colspan=6 style="background:#green; color:white;" align=center bgcolor="green"|'''Tajtaltakutun ipal Nikawak'''
|-
|colspan=4 align=center|
|-
!! style="background:#e8e8e8;" | '''Taltakutun'''
! style="background:#e8e8e8;" | '''Chanejket (2002)'''
! style="background:#e8e8e8;" | '''Supeficiej (km²)'''
! style="background:#e8e8e8;" | '''Densidad'''
! style="background:#e8e8e8;" | '''Weytechan'''
|-
| style="background:#efefef;" |01 [[Taanalis:Flag of Region Autonoma Atlantico Norte.gif|22x20px|Flag of the Región Autónoma del Atlántico Norte]] [[Región Autónoma Atlántico Norte|Atlántico Norte]]
| style="background:#efefef;" align=center|236 560
| style="background:#efefef;" align=center|32 159
| style="background:#efefef;" align=center|6
| style="background:#efefef;" |[[Bilwi]]
|-
| style="background:#efefef;" |02 [[Taanalis:Flag of Region Autonoma Atlantico Sur.svg|22x20px|Flag of the Región Autónoma del Atlántico Sur]] [[Región Autónoma Atlántico Sur|Atlántico Sur]]
| style="background:#efefef;" align=center|332 752
| style="background:#efefef;" align=center|27 407
| style="background:#efefef;" align=center|10
| style="background:#efefef;" |[[Bluefields]]
|-
| style="background:#efefef;" |03 [[Taanalis:Flag of Boaco.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Boaco]] [[Boaco]]
| style="background:#efefef;" align=center|156 649
| style="background:#efefef;" align=center|2 155
| style="background:#efefef;" align=center|32
| style="background:#efefef;" |[[Boaco]]
|-
| style="background:#efefef;" |04 [[Taanalis:Flag of Jinotepe.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Carazo]] [[Carazo]]
| style="background:#efefef;" align=center|170 808
| style="background:#efefef;" align=center|1 051
| style="background:#efefef;" align=center|142
| style="background:#efefef;" |[[Jinotepe]]
|-
| style="background:#efefef;" |05 [[Taanalis:Bandera de Chinandega.png|22x20px|Flag of the Department of Chinandega]] [[Chinandega]]
| style="background:#efefef;" align=center|419 757
| style="background:#efefef;" align=center|4926
| style="background:#efefef;" align=center|71
| style="background:#efefef;" |[[Chinandega]]
|-
| style="background:#efefef;" |06 [[Taanalis:Flag of Juigalpa.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Chontales]] [[Departamento de Chontales|Chontales]]
| style="background:#efefef;" align=center|167 424
| style="background:#efefef;" align=center|6378
| style="background:#efefef;" align=center|23
| style="background:#efefef;" |[[Juigalpa]]
|-
| style="background:#efefef;" |07 [[Taanalis:Flag of Esteli.svg|22x20px|Flag of the Department of Estelí]] [[Estelí]]
| style="background:#efefef;" align=center|201 305
| style="background:#efefef;" align=center|2335
| style="background:#efefef;" align=center|75
| style="background:#efefef;" |[[Esteli]]
|-
| style="background:#efefef;" |08 [[Taanalis:Flag of Granada, Nicaragua.svg|22x20px|Flag of the Department of Granada]] [[Granada (Nicaragua)|Granada]]
| style="background:#efefef;" align=center|179 163
| style="background:#efefef;" align=center|929
| style="background:#efefef;" align=center|168
| style="background:#efefef;" |[[Granada (Nicaragua)|Granada]]
|-
| style="background:#efefef;" |09 [[Taanalis:Flag of Jinotega.gif|22x20px|Flag of the Department of Jinotega]] [[Jinotega]]
| style="background:#efefef;" align=center|319 908
| style="background:#efefef;" align=center|9755
| style="background:#efefef;" align=center|26
| style="background:#efefef;" |[[Jinotega]]
|-
| style="background:#efefef;" |10 [[Taanalis:Flag of Leon, Nicaragua.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Leon]] [[Departamento de León|León]]
| style="background:#efefef;" align=center|383 221
| style="background:#efefef;" align=center|5107
| style="background:#efefef;" align=center|66
| style="background:#efefef;" |[[León (Nicaragua)|León]]
|-
| style="background:#efefef;" |11 [[Taanalis:Flag of Somoto.svg|22x20px|Flag of the Department of Madriz]] [[Madriz]]
| style="background:#efefef;" align=center|122 182
| style="background:#efefef;" align=center|1602
| style="background:#efefef;" align=center|67
| style="background:#efefef;" |[[Somoto]]
|-
| style="background:#efefef;" |12 [[Taanalis:Bandera de Managua.svg|border|22x20px|Flag of Managua]] [[Managua]]
| style="background:#efefef;" align=center|1 868 297
| style="background:#efefef;" align=center|3672
| style="background:#efefef;" align=center|298
| style="background:#efefef;" |[[Managua]]
|-
| style="background:#efefef;" |13 [[Taanalis:Flag of Masaya.svg|22x20px|Flag of the Department of Masaya]] [[Masaya]]
| style="background:#efefef;" align=center|290 421
| style="background:#efefef;" align=center|590
| style="background:#efefef;" align=center|409
| style="background:#efefef;" |[[Masaya]]
|-
| style="background:#efefef;" |14[[Matagalpa]]
| style="background:#efefef;" align=center|501 229
| style="background:#efefef;" align=center|8523
| style="background:#efefef;" align=center|45
| style="background:#efefef;" |[[Matagalpa]]
|-
| style="background:#efefef;" |15 [[Taanalis:Flag of Nueva Segovia.svg|22x20px|Flag of the Department of Nueva Segovia]] [[Nueva Segovia]]
| style="background:#efefef;" align=center|181 038
| style="background:#efefef;" align=center|3123
| style="background:#efefef;" align=center|47
| style="background:#efefef;" |[[Ocotal]]
|-
| style="background:#efefef;" |16 [[Taanalis:Flag of San Carlos, Nicaragua.svg|22x20px|Flag of the Department of Rio San Juan De Nicaragua]] [[Departamento de Río San Juan|Río San Juan]]
| style="background:#efefef;" align=center|90 867
| style="background:#efefef;" align=center|7473
| style="background:#efefef;" align=center|9
| style="background:#efefef;" |[[San Carlos (Nicaragua)|San Carlos]]
|-
| style="background:#efefef;" |17 [[Taanalis:Flag of Rivas.svg|22x20px|Flag of the Department of Rivas]] [[Departamento de Rivas|Rivas]]
| style="background:#efefef;" align=center|159 649
| style="background:#efefef;" align=center|2155
| style="background:#efefef;" align=center|65
| style="background:#efefef;" |[[Rivas (Nicaragua)|Rivas]]
|-
| style="background:#efefef;" |18 '''Nicaragua'''
| style="background:#efefef;" align=center|5 900 100
| style="background:#efefef;" align=center|130 494
| style="background:#efefef;" align=center|45
| style="background:#efefef;" |[[Managua]]
|-
|colspan=6 style="background:#e9e9e9;" align=right|<small>(*)= Censoj ipal 2002.</small>
|}
== Sejseuk pal tikita tik ne Wikipediaj Tik Nawat ==
* [[Alemania]]
* [[Belice]]
* [[Canada]]
* [[Honduras]]
* [[Kuskatan (El Salvador)]]
* [[Kwajtemalan]]
* [[Meshijku]]
{{Shiktal}}
[[Takutun:Shiktal]]
b5nw4fqfjp1drobr53zvntl0ehtl6or
Niitsitapichanej
0
825
6026
6025
2026-01-29T23:31:45Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
6025
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Blackfoot gathering in 1973.JPG|thumb|Reunion de Niitsitapi 1973]]
Ne [[:en:Blackfoot_Confederacy|niitsitapichanej]] <ref>Hablantes de Blackfoot</ref>tajtaketzat inwan yejemetsan ne tajtaketzalis niitsitapi. Nemit tuijikniwan ne [[:en:Kainai_Nation|Kainai]]<ref>Una de las tribus originales, ubicado en el sud de Alberta, Canada</ref> wan [[:en:Siksika_Nation|Siksika]] <ref>Una de las tribus originales, ubicado en el norte de Alberta Canada</ref>wan [[:en:Piegan_Blackfeet|Pikani]]<ref>Una de las tribus originales</ref> wan [[:en:Tsuutʼina_Nation|Tsuuntina]]<ref>Una de las tribus originales</ref>. Ne yey tuijikniwan musenputzuat pal kinpalewiat katka. Sejsika kipiat se tatuktian melka musenputzuat pal ne lijilish.
Kipiat tejtechan tik ne Alberta Canada wan ka Montana Estados Unidos. Kinmutzinkishtiat se techan ka ukseuk katka. Yejemet tajtasumanimet wan utapelewiat ne iinii Katka. Musenputzuat tik ne tunalku pal ne lilish mijtutiani pal tunal katka wan kimajmakat taiwan katka.
Ajsit ne Europeanochanej kinpuluat ne Niitsitapichanej intechan wan intaiwan katka. Miak ne Niitsitapichanej mikit pal kinmusumat wan kujkukulis katka. Kunij tekitit iwan ne wey kalpuli ipal Canada ipanpa nejmachemilis katka. Melka ne wey kalpuli ipal Canada kinshijshikut ne Niitsitapichanej wan kinmijkwanit ka tejtechanchichin katka. Nusan kintajmamakat ne Niitsitapichanej nawijchin taiwan katka. Melka nusan kikinishtiliat ne Niitsitapichanej inpilawan Wan inpijpipil wan kikinishtukat tik ne tajtamachtiluyan ipal ne tiupan kanka kipuluat intajtaketzalis wan miak mikit katka. Ini tajtamachtiluyan tami tik ne shiwit shikipil nawi tzunti nawi pual kashtul se.
Kitzintiat tatuka wan kinsajsaka ne sijsiwaturuj. An ne niitsitapichanej inchan ka Alberta, Canada wan Montana Estados Unidos. Kipiat kintajtamachtiluyan kanka kimachtit intajtaketzalis wan intajtakwikalis.
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Niitsitapi https://en.wikipedia.org/wiki/Blackfoot_Confederacy
Siksika https://en.wikipedia.org/wiki/Siksika_Nation
Kainai https://en.wikipedia.org/wiki/Kainai_Nation
Pikani https://en.wikipedia.org/wiki/Piegan_Blackfeet
Tsuutina https://en.wikipedia.org/wiki/Tsuut%CA%BCina_Nation
Dempsey, Hugh A. "Blackfoot Confederacy". The Canadian Encyclopedia. Retrieved 22 July 2017.
McNeel, Jack (6 April 2017). "10 Things You Should Know about the Blackfeet Nation". Indian Country Media Network. Archived from the original on 5 February 2018. Retrieved 22 July 2017.
"Blackfoot History". Head Smashed In Buffalo Jump. Alberta Culture. 22 May 2012. Archived from the original on 3 September 2012. Retrieved 11 December 2012.
Annis May Timpson: First Nations, First Thoughts: The Impact of Indigenous Thought in Canada, University of British Columbia, 2010, <nowiki>ISBN 978-0-7748-1552-9</nowiki>
"Nitawahsin-nanni- Our Land". Blackfootcrossing.ca. 29 January 2008. Archived from the original on 7 August 2013. Retrieved 16 December 2013.
Grinnel, George Bird (1892). "Early Blackfoot History". American Anthropologist. 5 (2). American Anthropological Association, Wiley: 153–164. JSTOR 658663. Retrieved 30 July 2020.
j4vr6y8hjeyajmn05hkmn5udjj7k1xs
Nikolas Tesla
0
826
9021
6038
2026-01-30T13:27:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q9036]]
9021
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Nikola Tesla Colored.png|thumb|Yaja ne Wey tamatini Nikola Tesla.]]
Yaja nesik tik ne techan Croacia, Imperio Austriaco pal ne tajtanestuk chiknawi wan majtakti pal ne metzti chikwasen pal ne shiwit se shikipil chikyey tzunti ume pual kashtul se (9-10 julioj 1856); wan yaja mikik tik ne techan Nueva York, Estados Unidos pal ne tanestuk chikume pal ne metzti se pal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (7 eneroj 1943). Yaja se Wey tamatini katka. Tiwelit tiktukeytiat ika yaja kichiwki muchi ne dajdatka kaj tatawiluat.
Yaja ingeniero electrico, tachiwani dajdatka wan mecanico katka.
Yaja kitasujta tujtutut, yaja kipia se tutut kaj kitasujta sujsul, ika yaja te keman munamiktij katka.
== Ne casoj ipanpa Yaja nesik<ref>[https://web.archive.org/web/20230528203415/https://www.udg.mx/es/efemeride/10-julio#:~:text=Seg%C3%BAn%20cuenta%20la%20leyenda%20familiar,ser%C3%ADa%20ni%C3%B1o%20de%20la%20oscuridad. https://web.archive.org/web/20230528203415/https://www.udg.mx/es/efemeride/10-julio#:~:text=Seg%C3%BAn%20cuenta%20la%20leyenda%20familiar,ser%C3%ADa%20ni%C3%B1o%20de%20la%20oscuridad.]</ref> . ==
Tik ne tajkutayua, se tayua iwan wetzi at wan tikwini ne ka ijkajku. Ne tapalewiani kikwij ma ne wetzi at wan ne tikwini ne ka ijkajku "uni tesu yek" wan kikwij ma ne chulet yawi se ipiltzin pal ne kunyua . Peroj inan ne chulet , kikwij " te, yaja yawi se nupiltzin pal ne tatawilua".<ref>[https://web.archive.org/web/20230528203415/https://www.udg.mx/es/efemeride/10-julio#:~:text=Seg%C3%BAn%20cuenta%20la%20leyenda%20familiar,ser%C3%ADa%20ni%C3%B1o%20de%20la%20oscuridad. https://web.archive.org/web/20230528203415/https://www.udg.mx/es/efemeride/10-julio#:~:text=Seg%C3%BAn%20cuenta%20la%20leyenda%20familiar,ser%C3%ADa%20ni%C3%B1o%20de%20la%20oscuridad.]</ref>
== ¿Tay yaja Kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak dajdatka, ken:
*Ne bobina tesla.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Bobina_de_Tesla</ref>
*Ne iluminación inalámbrica.
*Ne generador oscilador a vapor.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Oscilador_Tesla</ref>
*Yaja mumachtiani ipanpa ne rayos X.
*Ne radiocontrol remoto.
*Ne transmisión de energía eléctrica sin cable.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Nikola_Tesla</ref>
== Ijilpika ==
<references />
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
0pnodfztgdufk506ec8ni6zlvy8edd6
Ninoy Aquino
0
827
6041
6040
2026-01-29T23:31:46Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
6040
wikitext
text/x-wiki
= Ninoy Aquino =
Benigno Simeón Aquino y Aquino (1932-1983) kaj tiktukeytiat Benigno Aquino Jr. wan '''Ninoy Aquino,''' kutulinkwikwilchiwani wan tawawasuani Filipinaschanej katka.
[[Taanalis:Ninoy Aquino 2.jpg|thumb|Ninoy Aquino tik ne shijshiwit yey pual majtakti.]]
== Ne itunal ichtaka ==
Ninoy Aquino nesik tik ne techan Tarlac tik Filipinas tik ne shiwit 1932. Imiekawan sujsul pujpudiente wan tetzijtzinal tik ne isla Luzón. Itejtekuwan Benigno S. Aquino, Sr. wan Aurora Aquino wan itatanoy Servillano Aquino katka. Servillano Aquino tasumani iwan tatuktiani tajtasumani Emilio Aguinaldo katka. Isiwaw itukey Corazón Aquino katka. Yaja kipiaj ume ipijpipil : Benigno Aquino III wan Kris Aquino.
== Ne itekiw ==
Keman kipiaj 17 shiwit, pewtuk itekiw tik ne Guerra de Corea wan kutulinkwikwilchiwani katka. Tatuktiani Elpidio Quirino kimakak Ninoy Aquino ne takulis filipinaschanej "Legión de Honor". Nemanha, muchiwa ken ne piltzín senador tik ne Filipinas. Tik ne shijshiwit yey pual, ministro katka. Aquino tesu kineki tatuktiani wan dictador Ferdinand Marcos katka. Ne shiwit 1972, Ferdinand Marcos iketztuk Ninoy Aquino. Nemanha, ne shiwit 1980, Aquino sujsul kukuya katka, wan tatuktiani Marcos kituktia Aquino wan imiekawan ka EEUU. Ika tuijikniwan Filipinas tesu yek katka wan kimunekit Ninoy Aquino, Aquino mukwepa ka Filipinas katka. Ne shiwit 1983, tik ne tepuspatani tik ne techan Manila, tajtamiktiani miktiajtuyat Ninoy Aquino.
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Benigno_Aquino
# https://bantayogngmgabayani.org/bayani/ninoy-aquino/
# https://en.wikipedia.org/wiki/Ninoy_Aquino
ir96wn7qmushbkhlynvsi6lvruv8z3t
Nitajtaketza ipanpa numiakawan
0
828
6049
6048
2026-01-29T23:31:46Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
6047
wikitext
text/x-wiki
== '''Nitajtaketza ipanpa [https://historico.elsalvador.com/historico/603790/artesanias-tradicion-familiar-en-santo-domingo-de-guzman.html numiekawan]''' ==
[[Taanalis:Sanchez familia.jpg|thumb|'''Numiakawan, ka tatajku nunan. ka numayekkan nemi ne tzimpe, numanuj''']]
Naja nutukey: Vicky Aracely
Nutzuntukey: Sanchez García
Naja nikpiya se puwal majtakti nawi shiwit. (34)
Naja nikpiya se numiakawan tejemet chikume nuijikniwan
Nawi sijsiwatket wan yey tajtakamet.
Nunan itukey [https://www.facebook.com/lpg.laprensagrafica/videos/329458958521649/ Abelina] itzuntukay García yaja kipiya ume puwal kashtil ume shiwit.
[[Taanalis:Abelina.jpg|thumb|Nunan Abelina ]]
Tikpiyat se kal kan titekitit wan ne sukit, ne ashal wan ne tal istak nunan tekiti katka keman yaja siwapil.
Nuteku itukey Nicolas itzuntukay Sanchez yaja kipiya yeshpuwal se shiwit
Yaja tekiti tik ne kojtan ika yaja tatukani nusan yaja taketza wan takwika tik ne Nawat.
Tikchiwat kumit, kumal, tayijtik wan atiluni nuiipan noya techmachtij.
An tejemet katka yawi muchi titekiti ka ne ne sukit.
Nupipi itukey Reyna Evangelina itzuntukay Sanchez García
Yaja tekiti wan ne sukit.
Numanuj itukey Hugo Alfonso itzuntukay Sanchez García
[[Taanalis:Clay craft.jpg|thumb|'''Numiakawan wan naja, muchi titekitit iwan ne sukit''']]
Yaja [https://www.conamype.gob.sv/blog/2020/03/17/inauguran-taller-comunitario-en-santo-domingo-de-guzman/ tekiti wan ne sukit.]
Naja nutukay Vicky Aracely nutzuntukey Sanchez García
Naja nitekiti wan ne sukit wan nusan nimumachtia Nawat.
Nuikaw itukey Gerson Eli itzuntukey Sanchez García
Yaja se tatukani.
Nuikaw itukey Josue Benigno itzuntukay Sanchez Garcia
Yaja se tajpiyani.
Nuikaw itukey Clara Lizeth itzuntukey Sanchez Garcia
Yaja tekiti wan ne sukit. nusan yaja tapajtiani, kipajtia ne tesu yek tik itzuntekun.
Nuikaw itukay Nery Mabel itzuntukey Sanchez Garcia
Yaja tekiti wan ne sukit. Yaja nusan tapajtiani.
[[Takutun:Kuskatan]]
4qo8wpt3z0k4vjk61674vnvjqsdng6p
Nizar Qabbani
0
829
9022
6057
2026-01-30T13:27:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q382312]]
9022
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Nizar Kabbani - 1944 (cropped).jpg|thumb|Ikwikwil Nizar Qabbani keman mumachtiajtuya leyes.]]
== Nizar Qabbani ==
Kaj tiktukeytiat '''Nizar Tawfiq Qabbani''' (tik árabe, نزار توفيق قباني), yaja nesik tik ne wey techan Damasco tik Siria se tunal se pual se pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual yey (21/03/1923) wan mikik tik Londres tik Reino Unido se tunal se pual majtakti pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (30/04/1998).
== Itekiw ==
Yaja tawawasuani, takwikaliswawasuani <ref name=":0">Poeta</ref>wan tatuktiani (diplomático) sirio katka. Miak tuijikniwan kishkejketzat ka yaja ne wey takwikaliswawasuani <ref name=":0" /> tik Siria. Tik ne amachti iwan takwikalis <ref>Poesía</ref>yaja kiwawasua katka ka keman tuijikniwan senkuchit (eróticos). Wan nusan kinwawasua pal sijsiwatket wan inderechos katka, yajika, an tuijikniwan kishmatit ika achtu feminista witz Medio Oriente.
Yaja mumachtia leyes wan kiwawasua se achtu iamach keman mumachtiani katka. Nemanha, keman kiajshitilia itamachtilis katka, tekiti ken se tatuktiani (diplomático) ipal Siria tik miak wey tejtechan ken Beirut, Cairo, Estambul, Madrid wan Londres katka. Wan nusan tekiti tik China ken vice-secretario ipal [[:en:United_Arab_Republic|República Árabe Unida]].
== Itunal ichtaka ==
Iteku sirio wan inan turca katka. Iteku kichiwa wan kinamaka chukulat katka. Iteku nusan kinpalewia tuijikniwan ka kinseliat [[:en:Mandate_for_Syria_and_the_Lebanon|ne mandato francés inpampa Siria wan Líbano]] katka. Nizar Qabbani weya wan nusan kinselia katka tuijikniwan ka kipiajtuyat yultajtaketzalis colonialistas. Yaja mumaniktia katka, pero achtu isiwaw mikik. Senpa munamiktia katka wan senpa isiwaw mikik. Kinpia nawi iujukichpíltzin katka.
<references />
it6flbvl1fig0f9qg6gk3fkpor4su8f
Noe Canjura
0
830
9023
6075
2026-01-30T13:27:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q349540]]
9023
wikitext
text/x-wiki
== '''Noe Canjura''' ==
'''Nohemi Redemes Canjura Estrada'''
kaj tiktukeytiat '''Noe Canjura''' nesik se tunal '''majtakti nawi''' pal ne metzti '''chikwey '''tik ne shiwit '''se shikipil Chiknawi tzunti Se pual ume'''(14 /08/ 1922) tik ne techan apukpan, Kuskatan takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan. Yaja se wey takwikwiluani<ref>pintor </ref> katka.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ikwijkwikil<ref>listado de pinturas</ref>
* "Las Margaritas"
* "Toile del puente de Rialto"
* "Escena Charmante"
* "Pareja con Ramo de Flores"
* "Vue de mon Jardin"
* "Lecciones"
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka '''Tomasa Estrada''' yaja se Kuskatanchanej katka.
wan ne iteku itukey katka J'''uan Canjura Arguello'''. Yaja se Kuskatanchanej katka.
Ne isiwaw itukey katka '''Madeleine Bachelet''' Yaja se franciahanej katka.
Yaja kipia se isiwapíltzin katka.
Ne isiwapíltzin itukey '''Leticia Canjura''' katka
== kichiwki mumachtij ==
ka Kuskatan:
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Valero Lecha ka Kuskatan, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) wan yaja tamik mumachtia tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946)
'''Ka Meshiku:'''
Tik ne se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey(1948),Yajki Ka Meshiku <ref>Mexico</ref>kan mumachtij nusan ,Yaja tesu kitashtawijtuya ika ne italyu Kuskatan kitashtawij ne tamachtiluyan pal yaja weli mumachtia
'''Ka Francia:'''
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949)Yajki Ka Francia kan mumachtij nusan ,Yaja tesu kitashtawijtuya ika ne italyu Kuskatan kitashtawij ne tamachtiluyan pal yaja weli mumachtia, yaja mumachtij nusan tik ne wey tamachtiluyan<ref>escuela superior </ref> "École Nationale Supérieure des Beaux-Arts" ka Francia
== Yaja mikik ==
Yaja mikik se tunal se pual chiknawi metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (29/09/1970), tik ne techan morienval, francia takutun ipal tutalyu tik ne italyu Franciachanej katka .
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://www.facebook.com/groups/777105656159171/posts/1528420727694323/
https://www.ecured.cu/No%C3%A9_Canjura
https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=197
https://en.wikipedia.org/wiki/Noe_Canjura
4m4oeh5ko7axzi845klkunjozkgx2n3
Norma Roque
0
831
6079
6078
2026-01-29T23:31:48Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
6078
wikitext
text/x-wiki
== Norma Roque ==
Kaj tiktukeytiat Norma Roque, yaja nesik tik ne techan Siwatewakan,Kuskatan. Yaja chuluj tik ne techan Estados Unidos wan imiekawan pal tasumalis Kuskatan ne tunal se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kadka. (1980). Yaja se mumachtiani<ref>Estudiante</ref> wan se tawawasuani.<ref>Reportera, Escritora, Autora.</ref>
[[Taanalis:Univision 34 2019.png|thumb|Univision 34]]
== ITEKIW ==
Yaja tekiti iwan ne pichawak amachti katka California State University, Los Angeles . Yaja tekiti pal ne tepustachialis<ref>Television</ref> KMEX Chanel 34 ( yey pual nawi) Univision Communication Inc, Los Angeles California, ne tunal se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil kadka (1995). Yaja kikamaket se takulis se achtu sujsul yek tawawasuani , ne tunal se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey kadka (1988). Yaja kikamaket chiknawi (9) takulis Emmys Awards, nusan yey (3) Golden Microphones Awards, se achtu wan ukse se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume kadka (1997) ukseuk ne tunal ume shikipil kadka (2000). Yaja kikamaket ne tagulis tik ne techan Las Piletas Siwatewakan , Kuskatan , kaj tiktukeytiat "Casa de la Amistad Norma Roque". Nusan yaja se sital ne ujti ka Juayua , Sonsonate , Kuskatan.
[[Taanalis:Cal State University, Los Angeles.jpg|thumb|Cal State LA]]
== ITUNAL ICHITTAKA ==
Ne iteku itukey Godofredo Leon Roque Bolanos wan inan itukey Lidia Ramirez de Roque . Yaja kipia chikume (7) ikawan wan imajmanujwan. Ne ishulejyu itukey Miguel Medina . Yaja an tik ne techan Redondo Beach , California.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
[https://www.calstatela.edu/alumni/norma-roque-%E2%80%9992#:~:text=Norma%20is%20a%20member%20of,to%20the%20country's%20civil%20war. https://www.calstatela.edu/alumni/norma-roque-%E2%80%9992#:~:text=Norma%20is%20a%20member%20of,to%20the%20country's%20civil%20war.]
https://muckrack.com/norma-roque
g1s41x4v05jzmrgewhoq54lbs9vz34j
Noé Canjura
0
832
9024
6088
2026-01-30T13:27:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q349540]]
9024
wikitext
text/x-wiki
== Noé Canjura ==
Yaja itukey katka [[:es:Noé_Canjura|Noé canjura]] yaja nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual ume ([https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=197 14/8/1922]) tik ne techan apukpan ka Kuskatan wan mikik ka [[:es:Morienval|Morienval]], [[:es:Francia|Francia]], se tunal se pual chiknawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (29/9/1970) Yaja se takwikwiluani<ref>pintor</ref> keman yaja kipiatuya ume pual chikwey shiwit.
== Itekiw ==
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan [[:es:Valero_Lecha|Valero Lecha]] ka Kuskatan, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) wan yaja tamik mumachtia tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) wan yaja mumachtij nusan tik ne wey tamachtiluyan "École Nationale Supérieure des Beaux-Arts" ka Francia tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949)
yaja kinchiwki ini ikwijkwikwil<ref>pinturas</ref>:
* "[https://www.flickr.com/photos/camaro27/5835209310 Las Margaritas]"
* "[https://www.flickr.com/photos/camaro27/5835203108 Toile del puente de Rialto]"
* "Escena Charmante"
* "Pareja con Ramo de Flores"
* "[https://www.artnet.com/artists/no%C3%A9-canjura/vue-de-mon-jardin-view-of-my-garden-o1M6SBu5EfyPzAQPpf32MA2 Vue de mon Jardin]"
* "[https://www.artnet.com/artists/no%C3%A9-canjura/lessons-kQvttOPDYXeFkUSY348aZA2 Lecciones]"
== ipanpa ini ==
<references />
== ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/No%C3%A9_Canjura
https://www.ecured.cu/No%C3%A9_Canjura
https://www.flickr.com/photos/camaro27/5834718867
https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=197
gzhcz2fjwwr1opdqlw1uu53ijww3yl9
Nueva Zelandia
0
833
6090
6089
2026-01-29T23:31:48Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6089
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Yankwik Zelandaj]]
dy5np661b9oimfuce8947ttpdfnqbn9
Nuevo León
0
834
9025
6097
2026-01-30T13:27:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q15282]]
9025
wikitext
text/x-wiki
'''Nuevo León''' se [[estadoj]] ipal [[Meshijku]] tik [[Ajkuik America]]. Ne taltakutun nemi tik ajkuikpa, inawak [[Coahuila]] wan [[Zacatecas]]. Kipia majtakti yey Monterrey [[techan]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
b9mce6olh8ne8qchd7h2ex8ds4j0wcb
Nunantzin
0
835
6103
6102
2026-01-29T23:31:49Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
6102
wikitext
text/x-wiki
== '''Nunantzin''' ==
Nunantzin, keman niu-nimiki
shinechtalpachu Inawak ne tit
wan keman panu shu titashkalua
ka né nikneki ma shichuka nupanpa.
Wan se ajakaj yaw-metztajtanilia
nantzin, taika tichuka?
shikilwi ka ne kwawit nemi shushuknaj
wan metzchukaltia iwan pukti.
== '''<sub>Ijilpiká</sub>''' ==
* https://www.culturagenial.com/es/poemas-nezahualcoyotl/
* https://www.youtube.com/watch?v=-jcRzSUV4TU&t=3s
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
33r4hv3cyzacwa00su9jxcu0m1gsdc9
OLOMEGA WEY AT
0
836
6105
6104
2026-01-29T23:31:49Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6104
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Olomega wey at]]
ov77fy8fnhimpwojoju1toldoolwu4p
Oaxaca
0
837
9026
6113
2026-01-30T13:27:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q34110]]
9026
wikitext
text/x-wiki
'''Oaxaca''' (muchi itukay tik kastiyaj: ''Estado de Oaxaca'') se estadoj tik [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
oj9par1l5gj70pkdgnobmsc9xylyiq9
Octavia E. Butler
0
838
6117
6116
2026-01-29T23:31:50Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
6116
wikitext
text/x-wiki
== Octavia E. Butler ==
Octavia Estelle Butler kaj tiktukeytiaj Octavia E. Butler. Yaja nesik se tunal se pual ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947), tik ne techan Passadena, tik California se takutun ipal Estados Unidos. Yaja mikik se tunal se pual nawi pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil chiwkwasen (2006).
[[Taanalis:Butler signing portrait.jpg|left|thumb]]
Yaja se tamawawasuani.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan itukey katka Octavia Margaret Guy. Ne inan tapupuani<ref>lit. una persona que se dedica a limpiar. A housemaid, una criada</ref>. Ne iteku itukey katka Laurice James Butler. Ne ituku kippua kajkakti. Ne iteku mikik keman Octavia kipia chikume shiwit. Ne inan wan ne inoya kiskaliat Octavia katka.
Ne inan maya kipia se ikunew katka. Yaja yawi iwan ne inan tik ne itekiw katka. Yejemet nemi pal kalaki tik ne inchan ne istak tuijikniwan<ref>lit. nuestros hermanos. Personas, gente. </ref> tik ne itenzajka ipal ne ichan katka. Ne tajtatuktianimet tesu yejyejka iwan ne inan Octavia katka.
Keman Octavia siwapil, yaja tesu kipia ichajchakuwan katka. Ne tamachtiluyan uej pal Octavia katka. Ne ujukseuk sijsiwapil wan pijpipil tesu yejyejka iwan Octavia katka, yajika yaja kimati ka yaja lejlenpu, tzupulujtuk wan tesu galanchin katka. Kunij, yaja yawi tik ne kalamachti senpa wan uksenpa wan yaja tamawawasua tik yaja “tumak kuchiltik amachti” katka.
Octavia pewa tamawawasua keman yaja kipia majtakti shiwit katka. Keman yaja kipia majtakti yey shiwit ne ikaw inan Hazel kilwia katka: "Nuyuluchin, ne tiltikchin tesu muchiwa tamawawasuani", melka, yaja muyulmaka pal tamawawasua ukchupi katka.
Octavia yawi tik ne Passadena City wey tamachtiluyan ka tayua ika yaja tekiti ka peyna wan ka tiutak katka. Tik ne achtu shiwit tik se wey tamactiluyan yaja tamawawasua ne chikitik casoj katka wan ne icasoj yajki ne achtu wan yajika ne wey tamachhtiluyan kitakulia ne tumin Octavia.
Octavia tesu kipia ipilawan wan yaja tesu munamimiktia katka.
== Tay kichiwki ==
Octavia igustuj kipia itekiw ka kiajkaka tamawawasua katka. Yaja muketza ka ume u yey ka tapuyawa pal tamawawasua icajcasoj. Tik se tamachtilis tik ne Writer´s Guild of American West, Octavia kismati ne tamawawasuani Harlan Ellison katka. Yaja yultaketza ne icajcasoj sujsul yek katka. Yaja kilwia Octavia ka yaja yawi tik ne tamachtilis tik Clarion Science Fiction Writer´s Workshop tik Pennsylvania katka. Octavia kinamaka ne icasoj “Childfinder” wan ne icasoj “Crossover” katka.
Octavia tekiti makwil shiwit tik ne cajcasoj ka kitukeytia “The Patternist Series” katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yeypual chikwey (1978) yaja weli tekiti maya ken se tamawawasuani katka.
Yaja muchiwa se wey tamawawasuani tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984) keman yaja icasoj kipia ne Hugo Award takulis wan ne nemanha shiwit ne icasoj “Bloodchild” kipia ne Hugo Award, Locus Award, Science Fiction Chronicle Reader Award tajtakulis katka.[[Taanalis:Octavia E. Butler signature.svg|left|thumb]]
== Ne itekiw ==
Octavia E. Butler kintamawawasua miak icajcasoj wan iamachti katka:
* Childfinder
* Bloodchild and other Stories.
* Patternist series
* Kindred
* Speech Sounds
* The Parable Series
* Amnesty
* The Book of Martha
* Fledgeling
== Ken mikik ==
Ipanpa ne ipajti pal ne iyulu, Octavia kiyulmati tamawawasua uej wan yaya iyulu chuka<ref>Lit. Su corazón llora. El mayor grado de tristeza que existe. Deprimida.</ref> katka. Yaja mikik tik Lake forest Park tik Washington. Yaja mikik ika ne itzuntishyu tesu kipia iesyu<ref>Lit. su cerebro no tenia sangre. ACV, accidente cerebro-vascular. Stroke.</ref> katka, melka, seki ina yaja mikik ipanpa yaja wetzi katka.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Octavia E. Buttler (eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Octavia_E._Butler
Octavia E. Buttler (esp.): https://es.wikipedia.org/wiki/Octavia_Estelle_Butler
Octavia E. Buttler, National Women´s History Museum (eng.): https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/octavia-estelle-butler
Octavia E. Buttler Website (eng.): https://www.octaviabutler.com/theauthor
Octavia E. Buttler, Los Angeles Times (eng.): https://www.legacy.com/us/obituaries/latimes/name/octavia-butler-obituary?id=26003651
nra0r6753t8sdk2id1h02csgcgyj3wt
Octavio Irineo Paz Lozano
0
839
9027
6130
2026-01-30T13:27:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q46739]]
9027
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Octavio Paz 1984 (colorized).jpg|thumb|Octavio Irineo Paz Lozano]]
'''Octavio Irineo Paz Lozano kaj tiktukeytiat Octavio Paz:''' Octavio Paz nesik se tunal se pual maktajti se pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti maktajti nawi tik ne techan Mixcoak, Meshiku takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshikame. Yaja se wey tawawasuani katka.
'''Ne itekiw: tay kichiwki?:''' Yaja kichiwki miak ajamachti: tech ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume pewak tamawawasua nitukey yankwik tal (Tierra Nueva), ikunew chuntal (El Hijo Pródigo).
Kimakaket miak tajtakulis ken: Premio Xavier Villaurrutia se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956); el Premio Nacional de Ciencias y Artes se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977); el Gran Premio Internacional de Poesía se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963), Bélgica; el Premio Gran Águila de Oro se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi (1979), del Festival Internacional del Libro en Niza, Francia; el Premio Cervantes se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981), España; Premio Internacional Neustadt de Literatura se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume (1982); Premio Oslo de Poesía 1985, Noruega; Premio Internacional Alfonso Reyes se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (1986); el Premio Internacional Menéndez Pelayo se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987); el Premio T. S. Eliot se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987) por la Ingersoll Foundation; la Medalla Picasso de la Unesco se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (1988); el Premio Tocqueville se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989) de la Academia Francesa; el Premio Nobel de Literatura se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (1990); el Premio Príncipe de Asturias se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993) por la revista Vuelta; Gran oficial de la Orden al Mérito de la República Italiana se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi 1994; la Gran Cruz de la Legión de Honor de Francia se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995) y el Premio Nacional de Periodismo se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998).
'''Ne ichtaka itunal:''' Ne inan itukey katka Josefina Lozano yaja se Meshikuchanej katka. Wan ne iteku itukey katka Octavio Paz Solorzano. Yaja se Meshikuchanej katka. Ne isiwaw itukey katka Elena Garro. Yaja se kuetaxkoapanej katka. Yaja kipiak se ipijpipil katka. Ne ipijpipil nitukey Helena Paz Garro katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan, facultades de Leyes y de Filosofía y Letras de la Universidad Nacional UNAM. Wan mumachtij pal muchiwki se tawawasuani, tik ne wey tamachtiluyan UNAM wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume. Yaja tekitki ken se tawawasuani tik. Intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti chikume wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey tik ne italyu Meshiku. Yaja munamiktij iwan Elena Garro Navarro tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume. Wan muajkaw iwan ne isiwaw tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi.
Yaja mikik se tunal kashtul nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti chikwey, ipanpa niumiyu temalot. tik ne techan Kuyuakan, Meshiku takutun ipal tutakyu tik ne italyu Meshiku.
'''Ijilpika:''' Octavio Paz - Wikipedia, la enciclopedia libre
Biografía español. Octavio Paz, poeta y ensayista mexicano. Biblioteca español. Instituto Cervantes
Biografía de Octavio Paz
7s6l79s2bu8heqszadz0wwy5pwd9ptw
Olga Nikoláyevna de Rusia
0
840
9028
6137
2026-01-30T13:27:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q113584]]
9028
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Grand Duchess Olga Nikolaevna of Russia.jpg|thumb|Olga Nikoláyevna de Rusia tik ne shiwit 1913]]
'''Olga Nikoláyevna''' '''Romanova''' (1895-1918) se isiwapíltzin ne tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia.
== '''''Itunal Ichtaka''''' ==
Nesik tik ne techan Tsarksoe Selo, Rusia tik ne Palacio Alejandro. Inan Zarina Alejandra Fiódorovna (nesik ken Alix De Hesse-Darmstadt) wan Alemaniachanej katka wan iteku Tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia. Olga kinpiak yey iikawan, Tatiana Nikoláyevna (1897-1918) wan María Nikoláyevna de Rusia (1899-1918) wan Anastasia Nikoláyevna (1901-1918). Olga kipij se iikaw, Alexis Nikoláyevich de Rusia (1904-1918).
[[Taanalis:Olga Nikolaevna Romanova1900.jpg|thumb|Olga Nikoláyevna ne shiwit 1900]]
Iipan inoya ne Tatuktiani Reína Victoria del Reino Unido (1819-1901) katka. Ne shiwit 1896, Olga yawi inwan inan wan iteku ka Francia wan Reino Unido, wan tik ne Reino Unido, munamikik iwan iipan inoya Victoria.
Itajtatanoy ne Tajtatuktiani Zar Alejandro III de Rusia wan Luis IV de Hesse-Darmstadt katka. Inojnoywan Alicia del Reino Unido wan María Fiódorovna de Rusia (nesik Dagmar de Dinamarca) katka.
Olga taketzki ne tajtaketzalis Inglés wan Franciachanej sujsul wey. Yaja kipij se tamachtiani Suizachanej itukey wan itzuntukey Pierre Gilliard, wan kipij se tamachtiani Britaniachanej nusan, wan itukey Sydney Gibbes.
Olga weya tik ne Palacio Peterhof wan nemanha tik ne Palacio Alejandro tik ne techan Tsarskoye Selo katka. Yaja kipij se tapech iwan ipipi Tatiana, wan yejemet kitalijket kwachti. Yaja sujsul igustuj kitzuzuna ne piano wan amatachia ajamachti katka.
Yaja chapachin katka, wan tzunshilut katka. Ijiish susul katka.
Keman pejtuk ne Primera Guerra Mundial, Olga muchiwki ka se tapajtiani inwan inan wan iikaw Tatiana, pal ne kukuyani tajtasumani Rusiachanej tik ne kaltapajtiani tik ne techan Tsarskoye Selo.
Ne shiwit 1917, ne Revolución pejtuk wan iteku, Zar Nicolás II, te nenki ne Tatuktiani. Olga iwan imiekawan kikaltzajket tik ne Palacio Alejandro. Nemanha, nenket tik se kal tik ne techan Tobolsk, wan nemanha, tik se kal tik ne techan Ekaterimburgo.
== '''Ken mikik?''' ==
Ne Bolcheviques miktijket Olga wan muchi imiekawan ne shiwit 1918 tik ne techan Ekaterimburgo tik ne kal "Ipatiev". Nemanha, ne Bolcheviques kiitatijket wan kiishtijket ituweyka ka se kal apunian tik ne kwawital inawak ne techan Ekaterimburgo. Ttik ne shiwit 1991, kiajsiket ne iweyka.
== '''''Icasoj an''''' ==
Tik ne shiwit 2000, Olga Nikoláyevna muchiwki ka Santa Olga tik ne tipuan Ortodoxa tik Rusia.
== '''Ipanpa uni''' ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Duchess_Olga_Nikolaevna_of_Russia
# https://tzar.ru/en/objects/about
# https://es.wikipedia.org/wiki/Olga_Nikol%C3%A1yevna_Rom%C3%A1nova_(1895-1918)
3b3w8iz9h70ym7b4fty7ea5vpq5zfxf
Olomega wey at
0
841
9029
6144
2026-01-30T13:27:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6477193]]
9029
wikitext
text/x-wiki
== <big>'''OLOMEGA WEY AT'''</big> ==
{| class="wikitable"
! colspan="3" |Laguna de Olomega
|-
| colspan="3" |[[Taanalis:Olomega lrg.jpg|center|frameless|223x223px]]'''Olomega Wey At'''
|-
!Municipioj
| colspan="2" |Chirilagua, San Miguel wan San Miguel, La Unión
|-
!Coordenadaj
| colspan="2" |13°19′00″N 88°04′00″O
|-
!Estadoj
| colspan="2" |[[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]]<ref>El Salvador</ref>
|-
!Afluentej
| colspan="2" |Ne wey At San Miguel
|-
!Efluentej
| colspan="2" |Ne wey At San Miguel
|-
!Superficiej
| colspan="2" |24.2 km²
|-
! colspan="3" |Mapaj
|-
| colspan="3" |[[Taanalis:Localización del departamento de La Unión.svg|center|frameless|295x295px]]'''La Union, Kuskatan'''
|}
[[Taanalis:Laguna de olomega.jpg|thumb|355x355px]]
<big>[[:es:Laguna_de_Olomega|Olomega]]<ref>Laguna de Olomega</ref> se tumak wey at , kiyawalultia iwan municipioj [[:es:Chirilagua|Chirilagua, San miguel]]<ref>Municipio de Chirilagua</ref> wan municipioj [[:es:El_Carmen_(La_Unión)|El Carmen, La Union]]<ref>Municipio de El Carmen</ref>.</big>
== '''<big>IPANPA OLOMEGA</big>''' ==
[[Taanalis:Lago de Zumpango Jacinto de Agua.jpg|thumb|451x451px|'''<big>Jacinto de Agua</big>'''|left]]
<big>Tik Olomega wey at nemi ume chikitik talchin intukey olomega wan olomeguita. Ne apan ne inchan kojkojtanchanej wan ajatchanejket ken Garsaj, patush, pishishi, kuat, chukuyu, ayutzin, michin, kakawani wan kojtan muyut. Tikita at shuchit ka ijpak ne wey at itukey "[[:es:Eichhornia_crassipes#:~:text=El%20jacinto%20de%20agua%2C%20lirio,flotar%20y%20da%20flores%20moradas.|Jacinto de Agua]]</big><ref>Jacinto de Agua</ref><big>"</big>
<big>Olomega inawak ne techan Sanse itukey Olomega tik mucipioj El Carmen, La union. Olomega ichan kipia nemit shikipil ipal techanchanejket wan Yejemet mijmichinitzkianimet wan tekitit inpal ne tuijikniwan kaj pashaluat ka techan</big>
== '''<big>NE TAPALEWIANI</big>''' ==
<references />
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
7661495y025c9sdc0uh36tu9jl7u6ec
Omar Sharif
0
842
6146
6145
2026-01-29T23:31:51Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6145
wikitext
text/x-wiki
= Omar Sharif =
Michel Demitri Shalhoub (1932-2015), kaj tiktukeytiat '''Omar Sharif''', katka tapajtiani Egiptochanej.
[[Taanalis:Legendary Hollywood actor Omar Sharif.jpg|thumb|Omar Sharif tik ne ulinkwikwil "Doctor Zhivago"]]
== Ne itunal ichtaka ==
Omar Sharif nesik tik ne techan Alejandría, Egipto, ne shiwit 1932. Imiekawan Líbanochanej katka. Yaja mumachtia ne tajtapual tik ne Tamachtiluyan Universidad de El Cairo wan nemanha tik ne Tamachtiluyan Royal Academy of Dramatic Art tik ne techan Londres katka. Sharif taketza miak tajtaketzalis katka : árabe, inglés, francés, italiano wan castellano.
Yaja kipia ikman isiwaw katka : Faten Hamama, wan yaja sujsul yek tapajtiani katka nusan. Sharif wan Hamama kipia se ipíltzin : itukey Tarek Sharif. Tarek kipia ipíltzin, itukey Omar Sharif Junior wan yaja tapajtiani nusan.
== Ne itekiw ==
Sharif pejtuk ne itekiw tik Egipto, wan ujulinkwikwil sujsul yek katka. Yaja ichiwa miak ujulinkwikwil iwan Youssef Chahine. Ne shiwit 1962, Omar Sharif mawiltia tik ne ejkuni ulinkwikwil : Lawrence de Arabia. Yajini ulinkwikwil sujsul wey katka. Nemanha, Sharif mawiltia tik miak ejkuni ujulinkwikwil, wan miak sujsul yek katka : "Doctor Zhivago" (1965), "Funny Girl" (1968), "Mayerling" (1968), "Top Secret!" (1984), "El señor Ibrahim y las flores del Corán" (2003), etc.
== Ipanpa Uni ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Omar_Sharif
ndfyzcdiray2hideefnoczwal4zb1zk
Orange County, California
0
843
9030
6150
2026-01-30T13:27:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5925]]
9030
wikitext
text/x-wiki
[[:en:Orange_County,_California|Orange County]] tiktukeytiat O.C. se takutun tik [[:en:California|California]] kan nemi ne wey puyek at. [[:en:Orange_County,_California|Orange County]] nemi ka tani<ref>Diagonally below</ref> [[:en:Los_Angeles|Los Angeles]], [[:en:California|California]].
Se pual majtakti tzunti shikipil (3,000,000) iijikniwan ichan tik [[:en:Orange_County,_California|Orange County]]. Ne tejtechan [[:en:Anaheim,_California|Anaheim]], [[:en:Santa_Ana,_California|Santa Ana]], wan [[:en:Irvine,_California|Irvine]](tik [[:en:Orange_County,_California|Orange County]]) kinpiat sujsul iijikniwan.
Ne takutun([[:en:Orange_County,_California|Orange County]]) kipia se pual majtakti nawi(34) techan. [[:en:Santa_Ana,_California|Santa Ana]], [[:en:Tustin,_California|Tustin]], [[:en:Anaheim,_California|Anaheim]], [[:en:Orange,_California|Orange]] wan Fullerton ne tejtechan ukikman.
[[Taanalis:Fairview, Orange County, California - 1900.jpg|thumb|Orange County]]
Sujsul pashaluani<ref>Tourist</ref> witzet ka [[:en:Orange_County,_California|Orange County]] kinhitat Disneyland Resort, Knott's Berry Farm, [[:en:Mission_San_Juan_Capistrano|Mission San Juan Capistrano]], wan Angel Stadium.
== Ne iijikniwan ikman ==
Achtu ne iijikniwan ikman [[:en:Tongva|Tongvachanejket]] wan [[:en:Acjachemen|Acjachenemket]] inchan tik [[:en:Orange_County,_California|Orange County]]. Tik [[:en:Orange_County,_California|Orange County]] ne [[:en:Tongva|Tongvachanejket]] inchan kan witz ne ejekat wan ne [[:en:Acjachemen|Acjachenemket]] inchan ka itzinu<ref>At the base of</ref> [[:en:Orange_County,_California|Orange County]] katka.
Ne intalyu<ref>Country</ref> [[:en:Tongva|Tongvachanejket]] itukey Tovaangar. Pal yey shikipil(3,000) shijshiwit ne [[:en:Tongva|Tongvachanejket]] wan ne [[:en:Acjachemen|Acjachenemket]] inchan tik [[:en:Orange_County,_California|Orange County]].
Ne [[:en:Spain|Spanishchanejket]] kiejkut tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual chiknawi(1769). Ne [[:en:Spain|Spanishchanejket]] kichiwki se tiupan [[:en:Mission_San_Juan_Capistrano|Mission San Juan Capistrano]] tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual kashtul se(1776).
Nemi katka sujsul tajtasumalis inwan ne [[:en:Spain|Spanishchanejket]] wan ne ijikmanchanejket. Yey shikipil se tzunti ume pual majtakti yey(3,153) ikman mikik ka tiupan [[:en:Mission_San_Juan_Capistrano|Mission San Juan Capistrano]] ika kijkikulis.
[[Taanalis:Gabrieleño huts.png|thumb|Tongvachanejket]]
Nemanha ukEuropechanejket walajket ka [[:en:Orange_County,_California|Orange County]] wan kinchiwkik uktejtechan.
== Inpanpa ne shijshiwit 1800 ==
Tik ne shijshiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti(1850) ne Europechanejket kintukat shujshukumekat<ref>Grapes, Uvas</ref> katka. Ne Europachanejket kipiat sujsul shukumekatal wan tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul ume(1857) ume pual majtakti Germanchanejket kichiwkik ne techan [[:en:Anaheim,_California|Anaheim]]. Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul(1875) nemi katka ume pual majtakti kalatchichik.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chikume(1887) ne ijikniwan kinhajsit pepeyuka tet<ref>Lit. Shiny Rock(silver/plata)</ref> tik ne tejtepet Santa Ana.
== Anhan Orange County ==
[[Taanalis:OrangeCountyCA Map.gif|thumb|Ne tejtechan tik Orange County]]
An tik [[:en:Orange_County,_California|Orange County]], kan witz ne ejekat, sujsul ijikniwan chichiuk<ref>Pobre, poor</ref> inchan wan ne ijikniwan pujpudiente<ref>Rich, wealthy, rico</ref> inchan kan nemi wey puyek at. [[:en:Orange_County,_California|Orange County]] kan witz ne ejekat kipiat ukLatinochanejket wan kan nemi wey puyek at kipiat ukEuropechanejket. Ne tejtechan [[:en:Anaheim,_California|Anaheim]], [[:en:Orange,_California|Orange]], Fullerton, [[:en:Santa_Ana,_California|Santa Ana]], Buena Park kan nemi witz ne ejekat. Ne tejtechan [[:en:Irvine,_California|Irvine]], Laguna Hills, Newport Beach, Lake Forest, Mission Viejo, San Juan Capistrano kan nemi wey puyek at.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Mission_San_Juan_Capistrano
https://en.wikipedia.org/wiki/California
https://en.wikipedia.org/wiki/Orange_County,_California
https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles
https://en.wikipedia.org/wiki/Acjachemen
https://en.wikipedia.org/wiki/Tongva
gec7fk4lql9fjcpxf62zwmrgksjfxyf
Oscar Wilde
0
844
9031
6156
2026-01-30T13:27:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q30875]]
9031
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|thumb|Oscar Wilde]]
[[Taanalis:Oscar-Wilde (oval cropped).png|thumb|Oscar Wilde]]
'''Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde'''
'''Oscar [[:en:Oscar_Wilde|Wilde]]''' , se wey Takwikani, Tawawasuani wan Tawawasani pal casoj, nesik tik ne techan Dublin , takutun Ipal Irlanda, se tunal kashtul se, pal ne metzi majtakti tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti nawi (16-10-1854).
Yaja mikik tik ne techan Paris, takutun ipal Francia, se tunal ume pual majtakti , pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti (30-11-1900).
'''Ne itunal [https://www.britannica.com/biography/Oscar-Wilde Ichtaka]'''
Ne iteku itukey Tajtzin William Wilde, se tapajtiani pal ne ijiish wan tawuawuasani, wan ne inan itukej Nantzin Jane Francesca Elgee, se takwikani wan tawawuasuani. Oscar kipia se imanuj William wan se iikaw Isola. Ne itejtekuwan kipiat katka tumin wan ne pijpipil mumachtiat katka.
Oscar Wilde mumachtia katka ka ne wey tamachtiluyan Trinity<ref>Trinity College</ref> tik ne Dublin wan ne wey tamachtiluyan Magdalen<ref>Magdalen College</ref> tik ne Oxford.
Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul nawi (1879) Oscar itechan nemik tik ne techan Londres.
Oscar Wilde munamiktia katka iwan Constance Lloyd. Oscar wan Constance kipiat katka ume pijpipil intukey Cyril wan Vyvyan.
Oscar Wilde kintasujta katka ne pijpiltzin. Oscar siwayulu. Wan ne ichaku iteku kikaltzakwa katka Oscar. Yaja tesu kipia katka tamakishtilis, ipanpa ne tatuktialis, yaja (Oscar) tekitini iwan te kitashtawket.
Keman yaja kipia katka tamakishtilis, Oscar wan Constance yajket ka techan Bernaval takutun Francia. Yaja kipat ne itukey pal Sebastian [https://www.myfrenchlife.org/2018/10/19/sebastian-melmoth-paris Melmoth]. Constance mikik tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul (1898) wan Oscar itechan nemik tik ne techan Paris.
[[Taanalis:Oscar Wilde Rome 1897.jpg|thumb|Sebastian Melmoth]]
'''Tay kichiwki?'''
'''Ne [https://www.britannica.com/biography/Oscar-Wilde itekiw]'''
[[Taanalis:Oscar Wilde - Pere Lachaise - 01.jpg|thumb]]
Se pichawak amachti pal ne sijsiwatket<ref>El mundo de las mujeres</ref>
El retrato de Dorian Gray
El Abanico de Lady Windermere
La importancia de llamarse Ernesto
Salome
De Profundis
wan miak
'''Ken Mikik?'''
Oscar Wilde mikik tik ne techan Paris, takutun Francia. Yaja kitapalchuat katka kan nemit ne shajshaput ``Père Lachaise``.
'''Ipanpa Uni'''
<references />
'''Ijilpika'''
https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Wilde
https://www.myfrenchlife.org/2018/10/19/sebastian-melmoth-paris
https://www.britannica.com/biography/Oscar-Wilde
4derk7bu5cpgu68pzl27buitdnymsbf
Oswaldo Escobar Velado
0
845
9032
6160
2026-01-30T13:27:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6054371]]
9032
wikitext
text/x-wiki
Katka yaja se tamawawasuani wan tapalewiani kuskatanchanej.
[[Taanalis:EF48HM4XUAA8nRU Oswaldo Escobar Velado.jpg|thumb|Oswaldo Escobar Velado]]
== Ipanpa Oswaldo Escobar Velado ==
Oswaldo Escobar Velado nesik tik ne techan Siwatewakan se tunal majtakti se pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi.
Ne inan itukey katka María Velado de Escobar yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katka Simón Escobar Vides yaja se Kuskatanchanej katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Externado San José<ref>Colegio Externado San José</ref> Wan mumachtij pal muchiwki se tapalewiani Jurisprudencia wan Ciencias Sociales tik ne wey tamachtiluyan kuskatan<ref>Universidad de El Salvador</ref>.
Yaja mikik tik ne techan kuskatan se tunal majtakti se pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual se.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kinchiwki miak ajamachti:
* ''Poemas con los ojos abiertos'', poesía, Guayaquil, 1943.
* ''10 sonetos para mil y más obreros'', poesía, San Salvador, 1950.
* ''Árbol de lucha y esperanza'', poesía, San Salvador, 1951.
* ''Volcán en el tiempo'', poesía, San Salvador, 1955.
* ''Regalo para el niño''
* ''Patria Exacta''
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Oswaldo_Escobar_Velado
https://www.ecured.cu/Oswaldo_Escobar_Velado
https://www.biografiasyvidas.com/biografia/e/escobar_oswaldo.htm
tmzx0k917pvk4uex2fq6qddqsa7if16
Ozzy Osbourne
0
846
9033
6164
2026-01-30T13:27:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q133151]]
9033
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:OzzyChangingHands02-20-2010.jpg|thumb|208x208px]]
'''John Michael Osbourne''' kaj tiktukeytiat Ozzy Osbourne, nesik se tunal, yey pal ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948), tik ne techan Warwickshire, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Inglaterrra. Yaja se wey Takwikani<ref>Cantante</ref> katka, yaja mikik se pual ume pal ne metzti chikume tik ne shiwit ume shikipil se pual makwil (2025).
== Ne itekiw: ==
* ''Blizzard of Ozz'' ''(1980)''
* ''Diary of a Madman'' ''(1982)''
* ''Bark at the Moon'' ''(1983)''
* ''The Ultimate Sin'' ''(1986)''
* ''No Rest for the Wicked'' ''(1988)''
* ''No More Tears'' ''(1991)''
* ''Ozzmosis'' ''(1995)''
* ''Down to Earth'' ''(2001)''
* ''Black Rain'' ''(2007)''
* ''Scream'' ''(2010)''
* ''Ordinary Man'' ''(2020)''
* ''Patient Number 9'' ''(2022)''
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey<ref>El nombre de su madre</ref> Lillian Unitt yaja se inglaterrachanej katka, wan ne iteku itukey<ref>El nombre de su padre</ref> Jack Osbourne, yaja se inglaterrachanej katka.
Ne isiwaw itukey<ref>El nombre de su esposa</ref> Sharon Osbourne, yaja se Reinó Unidochanej.
Yaja kinpia chikwasen ipilawan katka
Ne ipilawan intukey:
* Jessica Osbourne
* Louis Osbourne
* Elliot Kingsley
* Aimee Osbourne
* Kelly Osbourne
* Kelly Osbourne
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
Anexo:Discografía de Ozzy Osbourne. (2025). Retrieved from https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Discograf%C3%ADa_de_Ozzy_Osbourne
Sharon Osbourne. (2025). Retrieved from https://es.wikipedia.org/wiki/Sharon_Osbourne
Ozzy Osbourne. (2025). Retrieved from https://es.wikipedia.org/wiki/Ozzy_Osbourne
0e2gsxfplmc5femsibltaanii0de0xk
PAULA LOPEZ
0
847
6170
6169
2026-01-29T23:31:54Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
6169
wikitext
text/x-wiki
== Paula Lopez ==
Yaja itukey katka Paula Lopez
Yaja nesik se tunal se pual chikume pal metzti se tikne shiwit.
Se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi.
Yaja se wey tamachtiani katka ipal nutechan witzapan kimachtij muchi ne pijpipil ne tajtakamet wan ne sijsiwatket ne nawat miak shiwit wey siwat katka.
Yaja igustuj takwikak tik nawat
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
a5hq4b7xuu6iumpw27jdfaqr2joa86o
Paisnal
0
848
9536
9034
2026-03-15T03:13:29Z
~2026-16404-85
361
9536
wikitext
text/x-wiki
== Paisnal (tik Kajtiya Paisnal) ==
Paisnal (tik Kastiya Paisnal) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu [[Kuskatan]] .
[[Taanalis:El Paisnal-Iglesia - panoramio.jpg|thumb|TIUPAL PAL NE PAISNAL ]]
Paisnal kinpia kashtul shikipil nawi tzunti yey pual chiknawi (15,469) techanchanejket
Ne taketzalis Paisnal witz ka nawataketzalis wan kineki ina " proviene del nombre del dios '''Painal''', que se traduce como '''"Corredor Ágil"'''
Kitukeytiat techanchin Siwatan tik ne tanestuk se pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual chikwey (01/04/1968) katka.
Kitukeytiat techan Siwatan tik ne tanestuk se pual se pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit ume shikipil Chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (01/02/1973) katka.
Kitukeytiat wey techan Siwatan tik ne tanestuk se pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil (21/09/200) katka.
Ne paisnal tik ini techan intukey Lempa ,Cucio,Matizate wan tazula , apunian amayo Ne itejtepet intukey las Ventanas,cinotepeq wan Ne chino.
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
<mapframe latitude="13.97355" longitude="-89.217911" zoom="14" width="400" height="272" text="Paisnal" />Kan witz ne ejekat ( norte): iwan '''Chicunhuesho'''<ref>nueva concepcion( chaltenango)</ref>
Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan [[Apukpan|Siwatan wan Quezaltepet]]
[[Taanalis:Monumento de Rutilio Garnde en El Paisnal.jpg|thumb|Ne Paisnal]]
Kan kisa ne tunal(este) iwan [[Shuchitutuk]] wan [[Siwatan]]
Kan kalaki ne tunal (oeste) San Pablo Tacachiku
Nemi 32 k (se pual majtakti ume Kan witz ne ejekat ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 123.27 ha(se tzunti se pual yey. se pual chikume), nemi ka ikajku 300 m s. n. m. ( yey tzunti ka ijpak ne wey puyek at).
Paisnal Kinpia ne: Barrio El Centro
Tik ne kojtan kipia 12 ( majtakti ume) kajtan techan: Ne <mark>Jicarón,</mark> <mark>Ne Matazano, Ne Tronador, Ne Cabaña, Ne Delicias, Ne Ventanas, San Francisco Dos Cerros, Natividad, Potrero Grande, San Antonio Grande, San Rafael y San Diego</mark>.
Ini techan kichiwket ne tajtakamet ijikman najnawamet.
Ne ahctu ilwit kichiwat tik ne 11(majtakti se) ka 19(kashtul nawi) metzti yey (marzo).
Ne ahctu ilwit kichiwat tik ne 11(majtakti se) ka 19(kashtul nawi) metzti yey (marzo). ipanpa ne Santuj José
== Wey iujukichpiltzin Piasnal: ==
'''1-''' '''Beato Rutilio Grande''' : Yaja se palej<ref>sacerdote segundo grado(presbitero)</ref> katka
'''2-''' '''Nicolas Aguilar Yaja se palej wan wey taka<ref>procer de independencia</ref>t katka'''
3- '''Vicente Aguilar''' Yaja se palej wan wey takat katka
4- '''Manuel Aguilar''' Yaja se palej wan wey takat katka
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/El_Paisnal
https://es.wikipedia.org/wiki/Rutilio_Grande
https://es.wikipedia.org/wiki/Rutilio_Grande
https://www.youtube.com/watch?v=DF0jBvflY8w
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
oywu5q0pzg998bs9ixkexhhjm8p3rhh
Pajti
0
849
9035
6185
2026-01-30T13:27:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q956931]]
9035
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Patecatl telleriano.jpg|thumb|ikwikwil ka Patecatl]]
[[Taanalis:Curandero soplando humo de tabaco sobre el cuerpo del paciente.jpg|thumb|tapajtiani iwan kukuyani ]]
[[Taanalis:Medicina Tradicional, limpia con hierbas.jpg|thumb|Pajti iwan Kupal]]
Ne pajti inpal ijikman tik Kuskatan wan ukseuk tejtechan yejemet kishtiat ne kukulis. Ikman ne ijikman kichiwat inkwikwil ipal Pahtecatl <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Patecatl</ref>(Pajteku tik Nawat) ken takat pal pajti. Tajtakamet wan Sijsiwatket kipiat pajti ka kojtan wan ne tajtapajtianimet<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Curandero</ref> tekitit inwan tet, tzakat, tit, at, takwikalis, kupal, miak datka.
=== Tunalnutza ===
Keman yejemet mumutiat, tajtapajtianimet kilwiat ka tunal yajki. Ne tajtapajtianimet nemi pal kialtiat ne kujkukuyani iwan tzakat nusan kiunit at tzupelek (Chicha tik castillaj). Tik Latinoamerica nusan kitukey 'Susto<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Susto</ref>' tik Castillaj.
[[Takutun:Pajmatilis]]
9bbfhcing07tnbre1u10g0qyaeqmhgd
Palanki
0
850
6187
6186
2026-01-29T23:31:55Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6186
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tesiwayu]]
55nvp5ps14rjlqv4zpdafbn7nnm4x15
Pamela Anderson
0
851
9036
6190
2026-01-30T13:27:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q83325]]
9036
wikitext
text/x-wiki
= Pamela Anderson =
[[Taanalis:Pamela Anderson (cropped) 3.png|thumb]]
Pamela Anderson tapajtiani Canadachanej.
7nejprdzytzse427qz2zjk41kn0da7n
Panchimalco (Panchimalku (Kuskatan))
0
852
6197
6196
2026-01-29T23:31:55Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
6196
wikitext
text/x-wiki
Techan kuskatan
[[Taanalis:Mirador "La puerta del Diablo" carretera hacia Panchimalco. - panoramio.jpg|thumb]]
Panchimalku se techan pal tumak Kuskatan ka tatzinu kipia 41,260 techanchanejket.
Ne taketzalis Panchimalco witz ka nawataketzalis wan kineki ina: lugar de bandera y escudos (panti: bandera chimal: escudo y ku sufijo lugar).
Ne ajapan tik ini techan intukey wan huiza, Ne itejtepet intukey chulutepet, el candelero, Guayuma o chachate. Nemi ka ajku wan yek sesek.
Ne ikman tiupan kiketztuk tik ne shiwit 1,730 (se shikipil chikume tzunti se pual majtakti) pal ne nawas, kituxtiwit pal ne palejmet.
Ne wey ilwilt tik Panchimalku kichiwat ne ilwit ne 13 wan 14 pal ne metzti chiknawi ipanpa ne Santaj Cruz pal Roma. Ne achtu domingo pal ne metzti makwil kilwitiat ne “wey” ilwit ipal ne shujschuchit wan ne suyat.
Inat ka tik Panchimalku teuk tajtaketzat ne nawat wan nemit tajtamachtiluyan kan tamachtiat ne nawat.
'''Referencias bibliográficas:'''
<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Panchimalco_(El_Salvador)</ref>
kucxeaz22kd9opf7vp8wcodqw1yxof2
Papalut
0
853
9664
9037
2026-04-06T11:58:22Z
Kwamikagami
437
9664
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Morpho didius Male Dos MHNT.jpg|thumb|upright|left|Morfo shushulnak ka tikajsit tik Kuskatan]]
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Papalut'''</big></big>
| [[Taanalis:Parthenos sylvia philippensis.jpg|thumb|300px|center|Se papalut ijpak se iswat]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reino : Animalia
|-
| Phylum : Artropoda
|-
| Clasej : Insecta
|-
| Orden : Lepidoptera
|}
Ne '''papalut''' se [[insectoj]] ipal ne orden itukay Lepidoptera. Sejse yejemet tay patanit ka tayua intachishka tiltik. Ne sejseuk patanit ka tunal wan intachiska tultik, lala, chiltik, susul, istak u sejseuk. Ne papalut nesi ken chikitik teksisti, tik ne kisa se kwilin wan nemanha muchiwa tik pupaj ipal kisa ne papalut. Ne kwijkwilin kikwat ne
iswat u shuchit ipal ne kwawit, tekpat, sakat, wan miak tatuk ken ne mil. Sejse yejemet muchiwat pespej ka sujsul teyek ipal ne tatuk wan timunekit tikinmiktiat. Melka uni, nemi se kwilin ka kichiwa itzawal itukay sedaj ne munamaka pal kichiwat yektzin kwajkwachti. Ne weymet papalut tesu muchiwat pespej ika yejemet tesu kikwat ne tatuk, semaya kichinat ne iayu ne shuchit. Ne papalut nemi ne achtu intakwal ne tzinakan wan ne tutut. Nusan, achka muchi chanejket kinekit sujsul ne yektzin pajpapalut ken ne « morfo susul » ka tikajsit tik ne Shiktal wan sejse kiskaliat pal kinamakat.
==Referenciaj==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
5e8d9ytqx9ky1y9u6oksurthmfo0stg
Passiflora quadrangularis
0
854
9038
6223
2026-01-30T13:27:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q159105]]
9038
wikitext
text/x-wiki
== '''Passiflora quadrangularis (Granadilla gigante)''' ==
[[Taanalis:Badea.jpg|thumb]]
[[:es:Passiflora_quadrangularis|Passiflora]] [[:en:Passiflora_quadrangularis|quadrangularis]] kaj tiktukeytia ishachi winkulash, parcha, badea, tumbo gigante u quijón. Yaja imekayu pasiflora. Yaja weya ka Abya Yala tik ne takutun kan ne taltikpak tutunik.
== '''¿Keman weya?''' ==
Yaja nesik tik Abya Yala. Ne ishachi winkulash weya tik ne tal inawak ne wey puyek at wan se shikipil metros ajku, kemanian se shikipil chikwey tzunti metros ikajku. Yaja igustuj ne tal keman sujsul wetzi at. Ne ishachi winkulash weya itan ne tunal tatajku 17ºC wan 25ºC, yaja miki keman nemi sesek.
== '''¿Ken itachiska?''' ==
Ne ishachi winkulash imekayu, yaja kiweyakilia<ref>Extenderse, estirarse.</ref> tatajku majtakti m3 wan se pual m3 yajika yaja kimaka iekawyu. Yaja kipia shushuknaj wan weyak itzinu. Ne itzinu ken se nawi itech iwan miak imekayu kuyulijtuk<ref>Zarcillos.</ref>. Ne iiswayu ne ishachi winkulash alawak, ashushuknaj, kuteweyak<ref>Ovaladas.</ref>, ka tatzinu ne iswat ken se iyulu wan tami tzuntamej, ne iswat iweyaka tatajku majtakti cm wan se pual makwil cm, ne iswat intzalan chikume wan kashtul cm patawak. Ne shuchit itachishka pushawatuk wan puputuka. Ne itakil ishachi winkulash ne ukchupi tumak itakil tik ne Passiflora imiekawan, ne itakil tatajku majtakti cm wan se pual majtakti cm weyak, ne iewayu alawak, itachiska ashushuknaj, ne inaka tepuntik, tzupelek wan istak. Ne inaka kipia sujsul iayu. Keman ne itakil ishtultia ne iewayu itachishka tultik.
[[Taanalis:Passiflora quadrangularis-IMG 4481.jpg|thumb]]
Ne ishachi winkulash kipia miak ish, ne ish takwawak, patznaj iwan ne iewayu tzatzasnaj, ne iajwiaka chupi shukuk.
Ini imekayu kimaka itakil muchi ne shiwit, yaja weli kimaka tatajku se pual makwil wan se pual kashtul itakil keman ne itakil tumak, wan keman ne itakil chupi tumak weli kimaka tatajku yey pual majtakti wan se tzunti se pual itakil.
Ne ishachi winkulash shuchikisa tatajku ne metzti makwil wan ne metzti majtakti. Ne itakil ishultia tatajku yey pual ume tanestuk wan nawi pual makwil tanestuk. Ne tapishkal titekit tatajku ne metzti chikume wan ne metzti majtakti. Sejsika imekayu ajsi ka yultuk tatajku ume shiwit wan yey shiwit.
Ne itzinweyaka kichiwa ne tuijikniwan misuta wan yaja kinkuchteka.
== '''Ken taiwan:''' ==
Iwan ne inaka wan ne ish ne tuijikniwan weli kichiwa: iayu, tzupelek, wetzi ichkat<ref>Nieve, sorbete, helado.</ref>, wan tishti tzupelek. Keman ne itakil tesu ishtultia welit kikwakwalatza pal kinkwat tik curry u iayu<ref>Sopa</ref>.
[[Taanalis:Giant Granadilla 2.jpg|thumb]]
Ne [https://www.economiafamiliar.gob.ni/backend/vistas/doc/cartilla/documento5631631.pdf ishachi winkulash] kipia taiwan ka ne tuijikniwan nemi pal kipia, ken ne: potasio, calcio, fósforo, hierro, vitamina A, B1, B2, B3.
== '''Ken pajti:''' ==
Iwan ne iswayu ishachi winkulash kichiwat ne atutun<ref>Te. Lit. agua caliente.</ref> pal ne kukulis kan nemi sujsul tzupelek tik ne esti<ref>Diabetes, elevada azucar en la sangre.</ref> wan pal iyulu wan pal kukulis kan ne esti chawi.
Ne itzinweyaka pal kimiktia ne piyal tik ne iijitimekayu. Ne ishachi winkulash kipalewia keman yuyumuka iyulu<ref>Ansiedad.</ref> wan sujsul iyulu chuka<ref>Depresión. Lit. Mucha tristeza</ref>, kipalewia keman ne ielishku kikukua ipanpa nemi shukuk<ref>Gastritis, ácidez estomacal. Lit. cuando el estómago duele porque está muy ácido. </ref>, kipalewia kipajtia ne iewayu keman timutzunteki, kipalewia keman tesu kuchi<ref>insomnio. Lit. cuando no duerme.</ref>, kipalewia keman ne itzuntekun sujsul kikua<ref>Migraña, dolor de cabeza. </ref>. Ne itakil wan ne ish nemi yek pal ne ielishku. Ne itakil tiktukeytia “ne itakil pal ne sijsiwapil wan ne pijpiltzitzin” ika kinpalewia weyat.
== '''Pal ne shuchital:''' ==
Melka ne ishachi winkulash igustuj weya itan ne tunal, weli kintuka tik se tzatzasnaj kal<ref>Invernadero. Lit. casa de cristal. </ref>, man tesu kipia itakil yajasan miak shuchit
== '''Ne uske itukey:''' ==
Ne ishashi winkulas kipia miak itukey:
Badea, parcha granadilla, parcha real, parcha tik Colombia, Venezuela wan Ecuador. Tik Venezuela wan Ecuador ne taketzalis “badea” kitukeytiat ka ne itakil melka pal kijilwi nusan.
Granadillo tik República Dominicana
Badera, corvejo, motorro tik Colombia,
Granadilla tik Nicaragua, Honduras, El Salvador wan Panamá
Granadilla de costa tik Guatemala
Granadilla real, parcha de Guinea, sandía de pasión, quijón tik Bolivia
Tumbo tik Perú wan Ecuador
Maracuyá gigante tik Panamá
Tik España keman kituka pal shuchital tiktukeytia Pasionaria, iwan ukse winkulash las Pasionarias
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Passiflora quadrangularis (Eng.): https://es.wikipedia.org/wiki/Passiflora_quadrangularis
Passiflora quadrangularis (Esp.): https://en.wikipedia.org/wiki/Passiflora_quadrangularis
Ishashi winkulash, cartilla de cultivo (Esp.): https://www.economiafamiliar.gob.ni/backend/vistas/doc/cartilla/documento5631631.pdf
nwo8zklei0ggu4z5gftb469i9hwgk7a
Paul McCartney
0
855
9039
6236
2026-01-30T13:27:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2599]]
9039
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Paul McCartney
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Paul McCartney on stage in Prague.jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 18 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1942
|-
! Ichan Techan
| Liverpool
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Sonchiwani
|}
[[:en:Paul_McCartney|Sir James Paul McCartney]] nesik se tunal kashtul yey, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume paul ume (1942). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Liverpool|Liverpool]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. McCartney se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>, wan se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref> inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>. Yaja kwikalia nusan iwan "The Beatles" katka.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_McCartney
https://en.wikipedia.org/wiki/Liverpool
https://en.wikipedia.org/wiki/England
klanrjpfwc9r786v5bqz4w1wrkuwnyt
Paula Heredia
0
856
9040
6241
2026-01-30T13:27:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7154702]]
9040
wikitext
text/x-wiki
== '''PAULA HEREDIA''' ==
'''[[:es:Paula_Heredia|Paula Patricia Heredia Suárez]] ''' yaja nesik tik ne techan Kuskatan ne tunal majtakti yey, pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) . Weyakulinkwikwilchiwani<ref>Cineasta, documentalista</ref> kuskatanchanej
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Yaja weya tik ne Kuskatan wan Costa Rica katka. Yaja isiwapiltzin Leonardo Heredía (taketzani pal tajtaketzalis) wan ikunew Mercedes Suárez (tawawasuani pal casoj) katka
Yaja mumachtia tik ne wey tamachtiluyan ka Costa Rica Wan New York katka . Ne shiwit Se shikipil nawi tzunti nawi pual makwil (1985) yaja munamiktia iwan Larry Garvin tawawasuani argentinachanej katka.
Yejemet kipiat ume inkal tik ne Kuskatan wan New York
== '''Tay Kichiwa''' ==
Ne shiwit se shikipil vawi tzunti nawi pual chikume (1987), Heredia [https://diario.elmundo.sv/escena/salvadorena-paula-heredia-trabajo-en-nuevo-documental-sobre-flamingos tekiti] ka New York kichiwa kutuulinkwikwit<ref>Corto cinematográfico</ref>. Ne American Cinema Editors Award kimakaket takulis ipanpa ne weyak ulinkwikwil “Unzipped” katka . Ne shiwit ume shikipil se (2001) yaja kichiwa ne kutu ulinkwikwit iwan HBO “ In Memoriam<ref>En memoria de los atentados del 11 de septiembre.</ref>”. Kimakaket ukse wey takulis ipanpa yajini ulinkwikwit
Heredia Kimachtia kichiwa weyak ulinkwikwil<ref>Película</ref>
== '''[[imdbname:0378870|Ne Itekiw]]''' ==
[[Taanalis:Paula h trabajando.jpg|thumb]]
- Imelda is not alone (2023)
- Alborada (2015)
- La pájara pinta (2007)
- Unzipped (1997)
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika ==
Wikipedia: https://es.wikipedia.org/wiki/Paula_Heredia
Itekiw: https://www.imdb.com/name/nm0378870/
Nota: https://diario.elmundo.sv/escena/salvadorena-paula-heredia-trabajo-en-nuevo-documental-sobre-flamingos
suqugpcruz7poer2ysrbcspjyeu0b0z
Paula Lopez
0
857
6243
6242
2026-01-29T23:31:58Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6242
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Paula López]]
1j0zdg9dj4vd4olwct7p5dqwlmuh23b
Paula López
0
858
6252
6251
2026-01-29T23:31:59Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
6251
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Esta pagina es duplicacion y es necesario borrarla. Please delete this page because there is another one for Paula López de Witzapan. Thanks, gracias (la pagina la hice yo, Hector Carcamo, para que alguien mas la continuara pero se hicieron otras paginas de tal forma que esta es redundante).
kpn50hirbm8vo87b0gph424pwug8s8m
Pelu
0
859
9680
9041
2026-04-06T12:08:16Z
Kwamikagami
437
9680
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Collage_of_Nine_Dogs.jpg|thumb|Ne pelu itachiska weli tiltik, istak, tultik wan kupuknaj.]]
Ne '''pelu''' se mamiferoj ipal ne orden itukey Carnivora. Ne pelu weli nemin wan muchantia nujme ne taltikpak. Yejemet welit tekitit iwan ne takat wan siwat. Yaja weli mukwepa ne ichaku se siwat u se takat. Ne pelu witz ikman itech uksé animal más tumak, ne loboj.<ref>«Kennel Club/British Small Animal Veterinary Association Scientific Committee». 2004. https://web.archive.org/web/20130813043548/http://www.thekennelclub.org.uk/item/570</ref> <ref name=":0">1. https://animaldiversity.org/site/accounts/information/Canis_lupus_familiaris.html</ref>
{| class="wikitable" style="max-width:14em;""
|+Ne pelu
!Reino
|Animalia
|-
!Phylum
|Chordata
|-
!Clasej
|Mammalia
|-
!Orden
|Carnivora
|}
== Ipanpa pelu itachishka ==
Ne pelu kipia iujmiyu wan kipia nawi iikshi, se itzinweyaka, ume iish, se iten wan ume inakas. Weli itachishka weyak wan kutu. Ne itachishka iujmiyu weli nesi kupuknaj, tiltik, istak wan tultik <ref name=":0" />.
== Ipanpa Uni ==
[[Takutun:Pejpelu]]
<references />
2siqvpwb59u7imcb35qvipimnp7i10r
Pelé
0
860
9042
6270
2026-01-30T13:27:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q12897]]
9042
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pelé nawat.jpg|thumb|Pelé tik Copa Mundial de Fútbol tik shikipil tzunti chiknawi chikume pual (1970).]]
Edson Arantes do Nascimento kaj tiktukeytiat Pelé<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Pel%C3%A9</ref>, se Futbol Tatuktiani. Edson nesik se tunal se pual yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1940) tik ne techan Três Corações, takutun ipal tutakyu Minais Gerais tik ne italyu Brasil. Yaja se wey mawiltiani katka.
Ne itekiw: tay kichiwki?
Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet Santos FC (shikipil chiknawi tzunti makwil – shikipil chiknawi tzunti chikume pual nawil) (1956-1974), New York Cosmos (1975-1977), wan Seleção Brasileira (1957-1971). Kimakaket miak tajtakulis Copa del Mundo tik shikipil chiknawi tzunti makwil pual chikuey, shikipil chiknawi tzunti yey pual ume, wan shikipil chiknawi tzunti chikume pual (1958, 1962 wan 1970), Supercopa de Campeoes Intercontinentales tik shikipil chikwasen pual knawi tzunti chikwasen pual chikuey (1968), Copa Intercontinental tik shikipil chiknawi tzunti chikwasen pual ume wan shikipil chiknawi tzunti chikwasen pual yey (1962 wan 1963), Copa Libertadores de América tik tik shikipil chiknawi tzunti chikwasen pual ume wan shikipil chiknawi tzunti chikwasen pual yey (1962 1963), miak Brasileirão, miak Torneo Río-São Paulo, miak Campeonato Paulista wan Record Mundial Guiness. Yaja se ne wey mawiltiani tik miak pujpual (Siglo XX) katka. Yajkaw ka mawiltia tik shikipil chiknawi tzunti chikume pual chikume (1977) katka.
Yaja mawiltij se shikipil yey pual yey (1363) miak majmawiltiani wan kichiwa katka se shikipil ume tzunti chikwasen pual chikwasen goles 1279<ref>https://www.transfermarkt.es/pele/profil/spieler/17121</ref>. Yaja se tatujtiani mawilti tik metzti se tik shikipil chiwnawi tzunti chiknawi pual makwil wan shikipil chiknawi tzunti chiknawi pual chikuey.
[[Taanalis:Pelé playing for Havant & Waterlooville.jpg|thumb|Pelé]]
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka María Celeste Arantes yaja se Brasilchanej katka, wan ne iteku itukey katka João Ramos do Nascimento kaj tiktukeytiat Dodinho. Yaja se Brasilchanej katka. Ne itajtatanowan ijikman ejkuni ka África.
Yaja munamiktij iwan Rosemeri Cholbi tik shikipil chiknawi tzunti chikwasen pual chikwasen (1966). Rosemerie se Brasilchanej katka. Wan muajkaw iwan ne isiwaw tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti chikume pual chikuey (1978). Yaja kipia nawi ipijpipil iwan Rosemeri katka. Ne ipijpipil intukey Kelly, Cristina, Edinho wan Jennifer katka. Ne ume isiwaw itukey katka Assiria Seixas Lemos, iwan yaja temu ajkawket hasta ne wan nikik achtu. Yaja kipia ukseuk ipijpipil katka iwan Assiria. Ne kujkuati ipijpipil intukey Josua y Celeste katka.
Yaja mikik se tunal se pual chiknawi (29) pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022), ipanpa cancer de colon tik ne techan São Paulo takutun ipal tutakyu tik ne italyu Brasil<ref><nowiki>Https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/11342465/pele-rey-del-futbol-mundial-muerte-despedida</nowiki> <nowiki>https://www.transfermarkt.es/pele/profil/spieler/17121</nowiki> <nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Pel%C3%A9</nowiki></ref>.
2a5pe4fonziisx93iudrb9lslok8hum
Phil Collins
0
861
9043
6281
2026-01-30T13:27:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q144622]]
9043
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Phil Collins
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[Taanalis:Phil Collins Duesseldorf (full).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 30 ne metzti se, tik ne shiwit 1951
|-
! Ichan Techan
| London
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Sonchiwani
|}
[[:en:Phil_Collins|Philip David Charles Collins]] nesik se tunal se pual majtakti, ne metzti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:London|London]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Collins se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>, se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref>, wan se tamawiltiani<ref>Actor</ref>. Yaja inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Phil_Collins
https://en.wikipedia.org/wiki/London
https://en.wikipedia.org/wiki/England
gvlq7vzczp8pczwjwcv9uy832qj624k
Philip Bailey
0
862
9044
6294
2026-01-30T13:28:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q746618]]
9044
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Philip Bailey
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Philip Bailey 1.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 8 ne metzti makwil, tik ne shiwit 1951
|-
! Ichan Techan
| Denver, Colorado
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Takwikani
|}
[[:en:Philip_Bailey|Philip James Bailey]] nesik se tunal chikwey, ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Denver|Denver]], Colorado tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Bailey se takwikani <ref>Singer / Cantante</ref>wan yaja takwika iwan, "Earth, Wind and Fire" (Tal, Ejekat wan Tit)<ref>He sings with, "Earth, Wind and Fire" (as there is no word in Nawat for "music band" / Canta con “Earth, Wind & Fire” (ya que no existe una palabra en náhuat para “banda musical”)</ref>. Yaja se takwikalis tawawasuani<ref>Songwriter / Compositor de canciones</ref> nusan. Bailey estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_Bailey
https://en.wikipedia.org/wiki/Denver
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
h7dzobkxua0ywftiorzjvn21nlft682
Philip Michael Thomas
0
863
9045
6297
2026-01-30T13:28:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q528839]]
9045
wikitext
text/x-wiki
= Philip Michael Thomas =
[[Taanalis:Philip Michael Thomas 1985.jpg|thumb|Philip Michael Thomas ne shiwit 1985]]
'''Philip Michael Thomas''' (Columbus, Ohio, 1949 - ) tapajtiani wan tatzutzunani estadounidensechanej.
== Itunal Ichtaka ==
Nesik tik ne techan Columbus, Ohio, EEUU ne shiwit 1949.
Yaja kipia 11 ipijpipil.
== Itekiw ==
=== Ken tapajtiani ===
Pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1972.
=== Ken tatzutzunani ===
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_Michael_Thomas
# https://www.imdb.com/name/nm0859365/
# https://es.wikipedia.org/wiki/Philip_Michael_Thomas
phk0mr7t34gwsro0nqee517wttce1de
Picacaballoj
0
864
6306
6305
2026-01-29T23:32:03Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
6305
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Picacaballoj'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Aponopelma spp 2004-08-17 2.jpg|thumb|300px|center|Ne picacaballoj tik ne kojtan]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reino : Animalia
|-
| Phylum : Artropoda
|-
| Clasej : Aracnida
|-
| Orden : Araneae
|-
| Familiaj : Theraphosidae
|}
Ne '''picacaballoj''' se wey [[Tukat]], (tarantula) ipal ne familiaj itukay Theraphosidae. Sejse yejemet tik ne Shiktal sujsul wey, anka 15 cm. Melka techmutia sujsul ika wey wan kupajsul (pachon), ne tarantula tesu tesajsay ipal ne chanejket u takwalmet ken ne turuj u caballoj. Ne tajtarantula tesu kipiat venenoj tesajsay pal techmiktiat, semaya pal kitzkiat ne chikitik intajtakwal ken ne chajchapulin u kwijkwilin. Sejse yejemet nemit tik ne kwawit, sejseuk tik ne tal ken ne tzakatal kanka ne turuj u [[caballoj]] nemi. Ka né, ne tarantula kichiwa se shaput wan kitalia se tapepechul ipal itzawal. Ijtik né yaja kalwika ne [[chapulin]] u seuk wey insectoj pal kikwa, sejseujti kitzkia chikitik kuat, kuke, kimichin u tutut. Miak chanej tik ne Shiktal inat miak cuentoj ipanpa ini tarantula, yajika itukay picacaballoj: 1) yaja kimutua ne inmetzkuyu ne caballoj wan ini kukuya; 2) sute, ne caballoj kukuya kwak yaja kikutuna ne iuhmiyu ne inmetzkuyu; 3) ne itzawal ne tukat kipia venenoj wan ne caballoj kukuya wan ini muustamima tik ne shaput u kupewi ne inmetzkuyu. Muchi ini tesu tejkia, semaya cuentoj (1). Ken ne sejseuk tujtukat, ne tarantula techpalewia ika yaja kikwa ne ijinsectoj teyek ne kikwat ne tatuk.
==Referencia==
1. C. La Tarántula pica caballo. Editorial INbio. Accessed on 17 Sep.[https://web.archive.org/web/20110208045744/http://blog.inbio.ac.cr/editorial/?p=1275]
Viquez, 11.
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
__NOTOC__
jeozzde350wiw8jmta65e2kj659swf5
Pierre Lemaitre
0
865
9046
6309
2026-01-30T13:28:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3385917]]
9046
wikitext
text/x-wiki
= Pierre Lemaitre =
[[Taanalis:Pierre Lemaitre — Salon du livre de Paris - 23 mars 2014 recadrée.jpg|thumb]]
Pierre Lemaitre tawawasuani Franciachanej.
== Ajamachti ==
* Au revoir là-haut
gisqtid57v1jz7wu2asgkji6dwub15x
Piet Mondrian
0
866
9047
6316
2026-01-30T13:28:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q151803]]
9047
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Piet Mondriaan.jpg|thumb|Piet Mondrian tik La Haya, Países Bajos (1899).]]
= Piet Mondrian =
Piet Mondrian (1872-1944) se takwikwiluani ka Países Bajos. Ne imumachtianimet pal takwikwilualis<ref>Académicos del arte; expertos en arte; art scholars</ref> kitukeytiat<ref>Considerar; Los expertos lo consideran</ref> Mondrian se wey takwikwiluani pal ne se pual siglo. Mondrian se "iteku" pal [[:es:Arte_abstracto|takwikwilualis petztituk]]<ref>Arte abstracto</ref> katka. Iwan ne takwikwiluani Theo van Doesburg, Mondrian katka kichiwa ne ne ijtuk<ref>Stilo, movimiento, typo (de arte, etc.)</ref> takwikwilualis itukey "[[:es:De_Stijl|De Stijl]]" ("El Stilo").
== Tay kichiwki? ==
[[Taanalis:Amsterdam - Stedelijk Museum - Piet Mondrian (1872-1944) - Composition with Blue, Yellow, Red, Black, and Gray (A 1996) 1922.jpg|thumb|Amsterdam - Stedelijk Museum - Piet Mondrian (1872-1944) - Composition with Blue, Yellow, Red, Black, and Gray (A 1996) 1922]]
Mondrian iijtuk, De Stijl, katka petztituk. Mondrian katka kinkwikwilua tumak wan chikitik nawi itech wan itech weyak. Yaja ikwijkwikwil kintachiskay maya chiltik, susul, tultik, istak, neshnaj, wan tiltik.
Mondrian wan yaja ikwijkwikwil De Stijl katka kinishpatat<ref>Influenciado, cambiado</ref> miak takwikwiluanimet wan ijijtuk ipal takwikwilualis, ikwach<ref>Moda, fashion</ref>, wan ichan<ref>Arquitectura, architecture</ref>.
[[Taanalis:Amsterdam - Stedelijk Museum - Piet Mondrian (1872-1944) - Composition with Yellow, Red, Black, Blue, and Gray (A 9864) 1920.jpg|thumb|Amsterdam - Stedelijk Museum - Piet Mondrian (1872-1944) - Composition with Yellow, Red, Black, Blue, and Gray (A 9864) 1920]]
[[Taanalis:1965 Mondrian dress by Yves Saint Laurent et Pier Mondrian (Musée national d'art moderne, Paris).jpg|thumb|1965 Mondrian kwachti ipal Yves Saint Laurent et Pier Mondrian (Musée national d'art moderne, Paris)]]
== Ne itunal ichtaka ==
Mondrian ne iteku itukey katka Pieter Cornelis Mondriaan. Mondrian nesik tik ne techan Amersfoort, tik ne chikume tunal pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzutni yey pual majtakti ume (7/3/1872). Keman Mondrian se piltzín, yaja iteku wan ne imanju iteku katka kimachtiat ikwikwilua katka. Mondrian katka kinkwikwilua kojkojtan wan ajapan.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti ume, yaja katka mumachtia wan ichan nemi tik ne techan París, Francia. Tik París, ne ijijtuk "[[:es:Vanguardismo|vanguardismo]]" wan "[[:es:Cubismo|cubismo]]" kinishpatat Mondrian iijtuk. Tik [[:es:Primera_Guerra_Mundial|ne achtu wey tasumalis]]<ref>Primera Guerra Mundial, World War I</ref>, Mondrian kakta ichan nemi tik Países Bajos. Ne Países Bajoschanej takwikwiluanimet kinishpatat ken kintachiska yaja itakwikwilualis. Nemanha ne tasumalis, Mondrian kakta ichan nemi tik ne techan París senpa. Tik París, yaya katka ichiwa sujsul wey itajtakwikwilualis. Tik [[:es:Segunda_Guerra_Mundial|ne ume wey tasumalis]]<ref>Segunda Guerra Mundial, World War II</ref>, Mondrian katka ichan nemi tik techan Nueva York, [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]].
Mondrian miki katka ika se kukulis tik ne achtu tunal pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1/2/1944) tik ne techan Nueva York. Yaja katka tesu ikman isiwaw wan tesu tajtakamet.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
# Deicher, Susanne (1995). Piet Mondrian, 1872–1944: Structures in Space. Cologne: Benedikt Taschen. <nowiki>ISBN 3-8228-8885-0</nowiki> .
# "Pieter Cornelis (Piet Mondrian) Mondriaan" . ''www.newnetherlandinstitute.org''
# "Piet Mondrian [1872–1944]" . ''New Netherland Institute''. Retrieved 28 November 2024 .
byuq774nrdvsmkpjwptyo3xfi4s4b3l
Piotr Ilich Chaikovski
0
867
9048
6328
2026-01-30T13:28:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7315]]
9048
wikitext
text/x-wiki
Yaja se takwikalismawawasuani Rusiachanej tik ne romanticismo katka. Yaja kichiwa seki wey tajtawikalis ikman ken:
[[Taanalis:Swan lake sheet.jpg|thumb|Takutun pal ne wey at tujtutut kechkuyu]]
* "Ne wey at tujtutut kechkuyu"
* "Ne ishtajkukutunalis"
* "Ne galanchin siwatkuchini"
* "Concierto para violín"
Yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual (1840).
Wan mikik ne tunal chikwasen pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chikwet tzunti nawi pual majtakti yey (1893).
Yaja mumachtia "piano" makwil shiwit.
Yaja se wey takwikalismawawasuani intzalan ne se shikipil chikwey tzunti se shiwit chilnawi tzunti. <ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Piotr_Ilich_Chaikovski</ref>
4queqquejvxi2ve9jw78cgi0ke8aiya
Pita Taufatofua
0
868
9049
6336
2026-01-30T13:28:14Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q23882057]]
9049
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pita Taufatofua Rio2016.jpg|thumb|Pita kichiwa taekwondo tik ne Olimpiadas ipal tunalku tik ne shiwit 2016.]]
== Pita Taufatofua ==
Kaj tiktukeytiat '''Pita Nikolas Taufatofua''' yaja nesik tik Brisbane, Queensland, Australia se tunal makwil pal ne metzi majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi se pual nawi pual makwil (05/11/1985). Yaja se wey mawiltiani wan mawiltia ipanpa italyu imiekawan itukey [[:en:Tonga|Tonga]].
== Itekiw ==
Yaja mawiltia taekwondo, kichiwa esqui cross country ipan ichkat wan kinwika canoas ipan at. Muchi kishmatit katka tik Olimpiadas tik ne shiwit ume shikipil chiknawi kashtul se (2016) keman kiwika katka ne panti ipal Tonga ika tesu kiwika koton wan mushawaltia aceite ipan iweyka, wan nusan kiwika se [[:en:Taʻovala|ta’ovala]] (se kweyat) ipal Tonga katka. Pita yawi Olimpiadas tik ne shiwit ume shikipil chiknawi kashtul se (2016), ne shiwit ume shikipil chiknawi kashtul yey (2018) wan ne shiwit ume shikipil chiknawi majtakti (2020) katka.
== Itunal ichtaka ==
Pita pewa mawiltia katka taekwondo keman kipiajtuya makwil shihuit. Tik ne shiwit ume shikipil chiknawi majtakti se (2021) iteku itukey Dr. Pita Faiva Taufatofua muchiwa tatuktiani ipal [[:en:Haʻapai|Ha’apai]] ipan Tonga katka. Inan se siwat australiana. Yaja mumachtia ingeniería katka wan nusan kiwawasua katka se amachti itukey ''[https://books.google.com/books/about/The_Motivation_Station.html?id=FS9uxQEACAAJ The Motivation Station: An Essential Guide to Becoming Your Greatest Version]''. An, Pita yultajtaketza ipal [https://www.unicef.org/ UNICEF].
r5b9vhcnqqul9iz3fowj04rc8cpfgqe
Pocahontas
0
869
9050
6340
2026-01-30T13:28:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q193406]]
9050
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pocahontas, daughter of Powhatan, and wife of John Rolfe, photo takes at Jamestown, Virginia.jpg|thumb|Pocahontas]]
'''Pocahontas''' “yaja kaj sujsul mawiltiani<ref>Juguetona/Playful One</ref>” kaj tiktukeytiaj Amonute wan Matoaka kipiat iteku nemi Wahunsenaca kaj tiktukeytiaj Powhatan kaj tatuktiani katka sujsul tejtetzilnaj ipal ne Powhatans kaj inhchan ne Chesapeake Bay Region.
Yaja ichaku katka wan ne ejejkunimet<ref>Extranjero de Europa/European Foreigner</ref>. Yejemet kikmakat ne takwal wan ne taiwan katka. Ejejkunimet kinekit miak takwal wan taiwan kikwalantiat katka.
Se shikipil chikwasen tzunti majtakti (1610) Pocahontas munamiktia ne takat itukey Kocoum. Se shikipil chikwasen tzunti majtaktiyey (1613), ne ejejkuni kitekit Pocahontas wan kiwikat ka Jamestown katka.
Pal kipiat paz, Pocahontas munamiktia ne takat itukey John Rolfe katka. Yejemet kipiat inhkunew itukey Thomas katka. Yaja mikik pal ne kukulis iejekateni ipajpaletia<ref>Tuberculosis/Pneumonia </ref>, yaja kipiak se pual ume shiwit.
== '''Ne Itunal Ichaka''' ==
'''Iteku'''-Powhatan/Wahunsenaca
'''Ishulejyu'''- John Rolfe
'''Ikman ishulejyu'''- Kocoum
'''Ipilawan'''- Thomas
== Ipana Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Pocahontas
https://historia.nationalgeographic.com.es/a/pocahontas-india-entre-dos-continentes_8138
https://npg.si.edu/es/blog/las-leyendas-de-pocahontas
puvgnwf4wyal9v80tyg7xy5iasvguxx
Polygonum capitatum
0
870
9051
6358
2026-01-30T13:28:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q19796530]]
9051
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Polygonum capitatum, Mishmi Hills, AJTJohnsingh. DSCN3921.jpg|thumb|''Polygonum capitatum'']]
'''<big>Polygonum capitatum</big>'''
[[Taanalis:Polygonum capitatum kz01.jpg|thumb|''Polygonum capitatum'']]
''Polygonum capitatum'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet se kwawitchín kaj witz ka Tejtepet intukey ''Himalayas'', tik India.
Ne iiswayu yaja chikitikchín wan shushuknaj, siujsiujti kupuknaj, iwan se takwijkwilulis kutiltikchín ka itajku sejsé. Ini iiswayu kachka se tuyulu. Yaja kipia ipajsu. Ne itzinu ini kwawitchín weyak, wan kupuknaj, iwan miak isajsalijka. Ne isajsalijka welit muchiwat itzinweyaka u welit muchiwat imajmajkul. Yaja kipia miak chijchikitikchichín wan kujkuchiltik iyajyawal kan nemit, ka sejsé, ne miak ishujshuchiyu chijchikitikchichín. Sejsé itakil waktuk wan sujsul chikitikchín. <ref>http://www.conabio.gob.mx/malezasdemexico/polygonaceae/polygonum-capitatum/fichas/ficha.htm </ref>
Ini kwawitchín weli mukutilana ka ijpak ne tal u tejku itech ne tajtapepechul, yaja weli nusan nemi kupilkatuk tik se shuchikumit.
'''<big>¿Ken tiwelit tikmutkitiliat ne ''Polygonum capitatum''?</big>'''
Pal tikpiat uksé kwawitchín, tiwelit tiktekit se imajkul wan tiktukat tik ne tal. Ini kwawitchín nusan kikutamima ne iish isel. Yaja weli nemi kan tesu tachia ne tunal, ka tenkál, u kan tachia maya chupi. Tiwelit tikajwiliat keman tikitat ka pewa majmalini. Ini kwawitchín tesu uej pal tikpiat, ¡yaja mutajpia isel! <ref>https://fichas.infojardin.com/perennes-anuales/polygonum-capitatum-nudosilla.htm</ref>
<big>'''Ijilpika:'''</big>
qotbicx2apvhidcg1rk606rbwipmlvb
Prudencia Ayala
0
871
9052
6365
2026-01-30T13:28:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3408576]]
9052
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Prudencia Ayala Chief.jpg|thumb|[[Taanalis:Prudencia Ayala signature.svg|frame]]Prudencia Ayala ]]
== Prudencia Ayala ==
Kaj Tiktukeytiat [[:es:Prudencia_Ayala|Prudencia Ayala Chief]], yaja nesik se tunal ume pual chikyey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual makwil (28/04/1885) tik ne techan Tzuntzakat<ref>[[:es:Sonzacate|Sonzacate]]</ref> se takutun tutalyu Sentzunhat<ref>[[:es:Sonsonate|Sonsonate]]</ref> ka Kuskatan. Yaja se tawawasuani<ref>Escritora</ref>, tatuktiani<ref>Política</ref> wan tapalewiani<ref>Activista Social</ref> katka. Yaja kinpalewij ne sijsiwatket wan yaja ne achtu siwat pal ne tatuktiani<ref>Presidenta</ref> ka Kuskatan. Yaja mikik se tunal majtakti se pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se (11/07/1936)
== Itekiw ==
Yaja tekitij ken tawawasuani pal ne amat kaj techilwiat tay panutuk mujmusta kaj itukey katka “Occidente” (Kan kalaki ne tunal) yaja kinchiwki : “[https://www.alharaca.sv/derechos-de-las-mujeres/escible-sobre-la-amistad-entre-mujeres-y-su-deseo-de-libertad/ AVENTURAS DE UN VIAJE A GUATEMALA]” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul nawi (1919) wan “I[https://www.literaturasalvadorenya.cat/wp-content/uploads/2019/04/Inmortal-amores-de-loca.pdf NMORTAL AMORES DE LOCA]” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925) wan “[https://www.literaturasalvadorenya.cat/wp-content/uploads/2019/04/payaso-literario.pdf PAYASO LITERARIO]” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1926) ka Siwatewakan<ref>Santa [[:es:Santa_Ana_(El_Salvador)|Ana]]</ref> pal ne metzti nawi wan yaja kinchiwki ne amat kaj techilwiat tay panutuk mujmusta kaj itukey “[https://archivomesoamericano.org/media_objects/x633f1022 REDENCION FEMENINA]” tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey (1928)
== Itunal ichtaka ==
[[Taanalis:Prudencia y Aurelia Ayala.jpg|thumb|prudencia iwan ne inan Aurelia Ayala]]
Ne itejtekuwan ijikman katka, ne inan itukey katka: Aurelia Ayala wan ne iteku itukey katka: Vicente Chief. Keman yaja kipiatuya majtakti shiwit yajki ka Siwatewakan wan yaja pejki mumachtia wan yaja tesu tamik ika yaja tesu kipiatuya ne tumin. Kunij yaja mumachtij tatzuma<ref>Coser</ref>. Tik ne shiwit se shikipil shiknawi tzunti kashtul nawi (1919) kikaltzajket ika yaja tajtaketza pal ne kaltatuktiani ka Atikisaya wan nemanha ka Kwawtemalan nusan. Melka yaja taketzki wan tamawawasuj castillaj yaja taketzki nawataketzalis nusan
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Prudencia_Ayala
https://archivomesoamericano.org/media_objects/x633f1022
https://www.alharaca.sv/derechos-de-las-mujeres/escible-sobre-la-amistad-entre-mujeres-y-su-deseo-de-libertad/
https://www.literaturasalvadorenya.cat/wp-content/uploads/2019/04/Inmortal-amores-de-loca.pdf
https://www.literaturasalvadorenya.cat/wp-content/uploads/2019/04/payaso-literario.pdf
https://archivomesoamericano.org/media_objects/x633f1022
d4o83kcmgink5edjd7zyawn2qpv5gas
Prudencia Ayala Chief
0
872
9053
6370
2026-01-30T13:28:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3408576]]
9053
wikitext
text/x-wiki
[[:es:Golpe_de_Estado|Prudencia]] Ayala Nesik tik techan iwan se kalpuli Tzuntzakat, tik ne Itakutun tutalyu Sentzunhat, se tunal se pual chikyey pal ne Metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual makwil. yaja katka tatzumani, tawawasuani, tapalewiani, tajtaketzani, Feminista wan Esotérica. Yaja musunki ipanpa pal ne derechos pal ne Sijsiwatket. Yaja taketzki yultaketzalis nawat. Ne Itejtekuwan katka Aurelia Ayala wan Vicente Chief. Yaja se inan isel. Yaja katka. Tik shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual kashtul Yaja pejki mumachtij tik ne Itakutun tutalyu Siwatewakan peroj Yaja tesu tamik ika yaja tesu kipiatuya ne tumin. Tik ne [[:es:Idioma_náhuat|shiwit]] se shikipil chikyey tzunti nawi pual kashtul chiknawi Yaja kineshtij ne Achtu tik ne Diario de Occidente. Ne Tuijikniwan kitukeytijtket "La Sibila Santaneca" Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul chiknawi Yaja ne tajtajpianimet kitzkijet wan kikaltzajket ipanpa ne Tatuktiani se kalpuli Atiquizaya. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual se Yaja kineshtij. “Aventuras de un viaje" Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil Yaja kineshtij "Inmortal amores de loca" Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey Yaja kineshtij "payaso Literario" Tik ne shiwit se pual majtakti Yaja chiwakik wan tuktiakik "Redención Femenina" Tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti Yaja kinekik muchiwki ne Tatuktiani peroj ne Sijsiwatket tesu kipiatuyat derechoj pal ne Sufragioj. Tapalewiani Alberto Masferrer Tamachtiani, tawawasuani, wan taketzani kipalewij pal yaja kineshtij se amachti ipanpa yaja tik ne periódico pal yaja tik ne periódico "Patria". Se tunal majtakti se pal ne Metzti Chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul Yaja mikik tik ne Itakutun tutalyu Kuskatan.
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
tlzqgalhvaxsfj91jvcd3iyuxd7gk7k
Pseudobombax ellipticum
0
873
9054
6409
2026-01-30T13:28:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7254548]]
9054
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Pseudobombax ellipticum</big>'''
{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed"
|+
! colspan="2" |Pseudobombax ellipticum
|-
| colspan="2" |[[Taanalis:Pseudobombax ellipticum at FTBG 02.jpg|thumb]]
|-
| colspan="2" |'''Taxonomiaj'''
|-
|'''Reinoj:'''
|Plantae
|-
|'''Subreinoj:'''
|Tracheobionta
|-
|'''División:'''
|Magnoliophyta
|-
| -
|Eudicots
|-
|'''Clasej:'''
|Magnoliopsida
|-
|'''Subclasej:'''
|Dilleniidae
|-
| -
|Rosids
|-
|'''Orden:'''
|Malvales
|-
|'''Familiaj:'''
|Malvaceae
|-
|'''Subfamiliaj:'''
|Bombacoideae
|-
|'''Géneroj:'''
|Pseudobombax
|-
|'''Especiej:'''
|Pseudobombax ellipticum
|}
[[Taanalis:Shaving Brush Tree (Pseudobombax ellipticum).jpg|thumb|Ne ikuyu shila]]
[[Taanalis:Pseudobombax ellipticum. Flowers. Jardín Botánico de Cienfuegos.jpg|thumb|Ne ikuyu shila]]''Pseudobombax ellipticum'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet se ikuyu pal Centroamérica. Yaja nemi tik Meshiku, Guatemalaj, Wey Kuskatan, Honduras wan Nicaraguaj. Tik Nawat tiknutzat ini ikuyu: ''"ikuyu shila"''.
Tik kastiyaj tiknutzat: ''"palo de jila"''. Nusan tiknutzat: ''"clavellina roja"''.
'''<big>Ne itachishka ne ikuyu shila</big>'''
Ini ikuyu kojtik. 15 (kashtul) u 30 (se pual majtakti) tamachiwalis<ref name=":0">metro, meter</ref> iajkupanka wan 1.5 (se wan tajku) tamachiwalis<ref name=":0" /> ichamajka. Ne itzinu wan ne imajmajkul chajchamawak. Ne iiswayu patawak wan mimilnaj. Ne ishuchiyu ini ikuyu kuchiltik wan kipia miak ichti. Nusan nemit ikujkuyu wan inshuchiyu ijistak. Ne ishuchiyu kipia ishuchiswayu kuluchuj.
'''<big>¿Tay tiwelit tikchiwat iwan ne ikuyu shila?</big>'''
Tiwelit tikunit ne iayu ne ishuchiyu tamanti keman titatasit wan keman kukuyat ejekateni tupajpaletia. Tiwelit tikunit ne iayu ne iewayu ne itzinu keman suluni tuelishku, nusan keman kukuyat turijriñones, keman techkukua tutzuntekun, wan keman tejku ne itzupeleka tuesyu.
Ne ikwawyu ne ikuyu shila tiwelit tiktimakat ken kwawit pal titamanat. Nusan tiwelit tikchiwat tajtachiwal gajgalanchichín iwan. Ne sijsiwapipil welit mawiltiat wan ne ishuchiyu ne ikuyu shila. Welit kitaliat se muñecaj kachka yaja se ikwey.
'''<big>Itujtukey ne ikuyu shila</big>'''
Ne ikuyu shila kipia miak itujtukey. Yaja itukey:
* ''coquito, clavellina, cabellos de ángel, cocuche, mocoque, guietiqui, itayata; amapola'' ( tik Guatemala)
* ''Guie' tiquii, chilochuchi, pochotle, xiloxochitl, itayata, flor de Sospó, Lele'' (tik Meshiku)
* ''carolina'' (tik Repúblicaj Dominicanaj).
'''<big>Ipanpa ini:</big>'''
<references />'''<big>Ijilpika:</big>'''
* https://es.wikipedia.org/wiki/Pseudobombax_ellipticum
* https://web.archive.org/web/20240619134122/https://lugares.inah.gob.mx/es/museos-inah/museo/museo-piezas/12939-12939-clavellino.html?lugar_id=389#:~:text=Usos%20medicinales%3A%20la%20flor%20en,de%20az%C3%BAcar%20en%20la%20sangre.
7drk17ra7uhg5esrelhly96f7ssdx7p
Puchut
0
874
6423
6422
2026-01-29T23:32:33Z
Jon Harald Søby
5
13 revisiones importadas
6422
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ceiba-pentandra-RuB-8466.JPG|thumb|Ne itakil ne puchut wan ne datka ka ijtik ne itakil kachka ne ichkat]]
[[Taanalis:Flor de Paineira.jpg|thumb|Ne ishuchiyu ne puchut]]
'''<big>Ne puchut</big>'''
[[Taanalis:Ceiba Pentandra.jpg|thumb|Ne itzinu ne puchut kipia iwitzyu]]
Ne puchut se kwawit nemi ka ijpak ne talmet tutunik ka itajku ka Américaj. Tajtamatinimet kitukeytijket ini kwawit "Ceiba pentandra". Ne iweyaka yaja anka 60 (yey pual) tamachiwalis u anka 70 (yey pual majtakti) tamachiwalis. Tiwelit tikchiwat tzintalijka u patznaj u uksé dajdatka iwan ini kwawit.
Ne ijiswayu ne puchut kachka tumejmey, iwan anka 5 (makwikl) u 9 (chiknawi) ijiswayuchichín. Ne itzinu ne puchut sujsul tumawak wan ne itzinweyaka chamawak. Ne itzinu ini kwawit kipia iwitzyu. Ishujshuchiyu, yejemet kuchiltik wan kutultik, wan kachka tumejmey. Ne itakil yaja achtu shushuknaj, wan nemanha kupuknaj, wan yaja kachka ne itakil ne kakawat. Ijiish nemit ka ijtik se datka kachka ne ichkat.
Ne puchut se wey kwawit pal ne Nawamet ika yaja panu ka yey Taltikpak: ka né ka Miktan, ka nikan ka Tutalyu, wan ka né ka Ikajku.
<ref>https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=633514398663123&id=100063476442627&locale=hi_IN</ref>
<ref>http://www.conabio.gob.mx/conocimiento/info_especies/arboles/doctos/14-bomba5m.PDF</ref>
<references />
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
c2no5nkwnpurl0y8ycnmutpin9dicvu
Puebla
0
875
9055
6433
2026-01-30T13:28:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q79923]]
9055
wikitext
text/x-wiki
'''Puebla''' (kastiyaj: ''Puebla'') se tal ipal [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
5rgn7bjioo2ifm8vxr4da758tq27ww8
Puerto de La Libertad Sujsul Galanchin
0
876
6451
6450
2026-01-29T23:32:35Z
Jon Harald Søby
5
17 revisiones importadas
6450
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:By-pass-01.jpg|left|frameless|227x227px|'''Bypass Wey Ujti''' ]]
[[Taanalis:Sunsetpark-04.jpg|left|thumb|230x230px|'''Tujkutechan''']]
=== [[:es:La_Libertad_(El_Salvador)|La Libertad]]( tik nawat Tepewa) se techan ipal se ne taltakutun La Libertad tik Kuskatan wan kipia tuijikniwan se pual kastul shikipil makwil tzunti nawi pual chiknawi (35 589) tik ne shiwit ume pual shikipil majtakti yey (2013) wan itukey El Puerto de La Libertad, Ne Puerto de La Libertad techan yajika kipia tumin ika yejemet kinamakat michin, shajshakachnaj wan et wan wejwey miak kuskatanchanejket yawit ka Puerto wan tejemet kitzkia michin ka wey puyet at mujmuta wan kipia tiankis ken techan tiankis wan makwil wey tiankis ken El Faro wey tiankis, Plaza Marinera wey tiankis, El Encuentro wey tiankis, Puerto Plaza wey tiankis, The Spot Surf City wey tiankis wan nemi muchi kaltakwal wan yejemet kinamakat kukumutzin, chakalin iayu, puyuj iayu, tijlan iayu, michin tatzuyunti wan iayu chakalin. Ne wey ujti bypass kichiwjki pal Ministerio de Obras Públicas (MOP) tik Kuskatan ===
=== Puerto de La Libertad nemi ume tajkutechan, Sunset Park wan Mario Molina Tajkutechan wan nemi muchi wey puyet at, El Tunco,El Punta roca, Las Flores, El Zunzal, San Diego, El Majahual, Conchalio, El Cocal wan El Obispo wan kipia techan chikiti ken Los Ángeles, La Preza, Los Filtros, La Santa Adela, La Huezo wan kan kisa ne tunal nemi techan chikiti Cuesta El Toro, El Jute, Las Flores, Tepeawa, San Diego Melara wan Cangrejera wan kalaki ne tunal nemi El Morral, San Rafael, Conchalio, El Cocal, El Charcon, San Blass, El Majahual wan El Zunzal wan Kan witz ne ejekat La Danta wan El Cimarron. ===
[[Taanalis:Punta roca.jpg|left|thumb|332x332px|'''Punta Roca''' ]]
[[Taanalis:Playa-el-majahual.jpg|center|thumb|284x284px|'''Majahual''' ]]
== '''icasoj''' ==
=== Ne tal itukeytia ne wey palej Pedro Cortez y Lara tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual majtakti (1770) keman Ne "Hacienda Tepewa" Ne wejwey tik ne San Jacinto Tiupan, Katka Ne Tal itukeytiat tik Nawat Tepewa (Kan Tepet Inhatepewat) katka. ===
=== Se tunal se pual nawi pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual nawi (24/02/1824) Ne Kan Musenputzuat Tajtatuktiani tik ne Republica Federal de Centro America kitukeytiat ken Puerto de La Libertad wan tik uni Kan Musenputzuat Tajtatuktiani yejemet kinpalewijket ne tajtanamakanmet pal pejket tamanat tenkal pal ne pacifico wey puyet at tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual majtakti se (1831) wan achtu pukti tawikani tik at ejkuk se tunal chikume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul ume (07/06/1857)katka. Ne Tal kichiwjki ken Techan Se tunal kashtul nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul yey (19/07/1858) wa se tunal majtakti se pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul nawi (11/02/1859) katka Ne Kan Musenputzuat Tajtatuktiani kimakat ken Puerto de La Libertad. ===
=== se tunal nawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume (04/05/1867) Kan Kimusentuktiat ne Tajtatuktiani kuskatanchanej kichiwjki achtu tapanualis tik at tik tepusti wan pejki se tunal chikume pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chiknawi (07/10/1869) achtu tik ne shiwit tajtawikani tik at ejkuk. Nusan ne tepusmekat Telegrafica intzalan kuskatan wan El Puerto pejki se tunal se pual chikume pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual majtakti (27/04/1870). ===
[[Taanalis:Puerto-de-la-libertad-origen-construccion-1.jpg|left|thumb]]
=== Se tunal chikume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual chikwasen (07/07/1886) katka tajtzin Alonso Ahuja tuktia ken ume tatuktiani tik España tik ne Puerto de La Libertad pal ne kan kimusentuktiat ne tajtatuktiani se talulchin tik ne Tajpiani Francisco Menendez. ===
=== Se tunal majtakti pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual majtakti nawi (10/04/1874) Puerto de La Libertad kimakat ne amat ken Villa. ===
=== Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul ume (1877) Ne Tatuktiani Rafael Zaldívar namakak tik chikume shikipil tumin (7,000) iwan ne tanamakani francechanej tajtzin Timeleon Figeac wan katka yaja kitalia luj at tik ne Puerto wan wikak at pal ne techan, tapanualis tik at wan tawikani tik at ===
=== Se tunal se pual yey pal ne metzti chikwey se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (23/08/1957) Ne Puerto kimakat ken Techan ===
[[Taanalis:El-Tunco-La-Libertad-3.jpg|left|thumb|313x313px|'''El Tunco''' ]]
== '''Sejse ilpika tik ne Internet''' ==
https://www.familysearch.org/es/wiki/La_Libertad,_La_Libertad,_El_Salvador_-_Genealog%C3%ADa
https://www.viajeroselsalvador.com/puerto-de-la-libertad.html
https://elsalvador.travel/destination/el-obispo-beach/
https://elsalvador.travel/destination/el-tunco/
https://www.elsalvador.com/fotogalerias/noticias-fotogalerias/playa-el-majahual-tunco-zonte-la-libertad-vacaciones-primero-enero-2024/1113853/2024/
https://elsalvador.travel/destination/san-blas-majahual/
https://elsalvador.travel/destination/san-blas-majahual/
https://www.todoturismo.sv/listing/playa-conchalio-la-libertad-el-salvador.html
https://7maravillas.org/paises/el-salvador/la-libertad/la-libertad/21-playa-las-flores
https://parquesyplayasensalsalvador.blogspot.com/p/playa-de-san-diego-esta-ubicada-en-la.html
https://siempretur.com/directorio/playa-el-amatal
https://culturaazul.com/el-salvador/la-libertad/puerto-de-la-libertad/
https://elsalvador.travel/experience/road-to-surf-city/
https://www.familysearch.org/es/wiki/La_Libertad,_La_Libertad,_El_Salvador_-_Genealog%C3%ADa
mx81w6ucuzk5fw5m0lcdp2gcl33walt
Pulamil
0
877
9538
9056
2026-03-15T03:13:51Z
~2026-16404-85
361
9538
wikitext
text/x-wiki
== Pulamil (tik Kajtiya Santa Tecla) ==
Pulamil (tik Kastiya Santa Tecla) se techan ipal ne takutun Kuskatan, italyu [[Kuskatan]]
Pulamil kinpia (se tzunti se pual makwil shikipil makwil tzunti se pual Majtakti ume) 125,532 techanchanejket.
[[Taanalis:Bandeira Santa Tecla, El Salvador.png|thumb|Panti pal Pulamil]]
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik [[Pulamil]]
Ne taketzalis Pulamil witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (milpa de platanos o un platanar) wan (Pula platano mil : milpa ).
Kichiwket wey techan Pulamil tik ne tanestuk chikwey pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti ume pual majtakti nawi(08/08/1854) katka.
kitukeytijket yankwik [[Kuskatan]]<ref>nueva san salvador(Pulamil) </ref> wan an nusan Santuj Tecla .<ref>Pulamil</ref>
Ne ajapan tik ini techan intukey Chilama, Comasagua, Asuchio, las Ventanas, el pulpito, la periquera, el salto, el sacazil, siguatepeque, el limon, las granadillas, san isidro, guarumal, san Anronio, Ne itejtepet intukey las delicias, victoria wan quezaltepek.
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat ( norte): iwan [[Neshapan]], Ketzaltepet wan Colon<mapframe latitude="13.672426" longitude="-89.288635" zoom="14" width="279" height="231" />Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan Libertad
Kan kisa ne tunal(este) iwan Ikman Kuskatan<ref>Antiguo Cuscatlan</ref>, yankwik Kuskatan<ref>nuevo cuscatlan</ref>, Zaragoza wan San Jose Villanueva
Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan Comasagua wan Talnique
Nemi 8 k (chikwey Kan witz ne ejekat ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 1,118.82 ha(se shikipil se tzunti kashtul yey. nawi pual ume ) , nemi ka ajku 752 m s. n. m. (chikume tzunti ume pual majtakti ume ijpak ne wey puyek at)
Kipia yey Intukey,ne intukey pal Pulamil: Guadalupe, Ne Centro wan ne Calvario
Tik ne kojtan kipin 12( majtakti se ) kajtan techan:Alvarez, Ayaguayo, Ne Limon ,Ne Matazano, Ne progreso, Ne Triunfo, Ne Granadillas, Loma Larga, Ne Amates, Ne Pajaros, Sacazil, Victoria.[[Taanalis:SantaTecla.jpg|thumb|Tiupan tik Pulamil|279x279px]]
Ini techan kichijket ne tajtakamet ijikman najnawamet.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 1 (se) ka 25(se pual makwil) metzti majtakti ume (diciembre).
Ne wey ilwilt tik [[Pulamil]] kichiwat Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 1( se) ka 25(se pual makwil) metzti majtakti ume (diciembre). ipanpa ne Santaj Tecla
== Wey ipiltzin Pulamil: ==
'''1-''' '''Alberto Rivas Bonilla''' Yaja se Tapajtiani , Tawawasuiani katka
'''2-''' '''Carlos Ernesto García''' :Yaja se tawawasuani kat
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Santa_Tecla_(El_Salvador)#Nombre_oficial
[[Carlos Ernesto García]]
[[Alberto Rivas Bonilla]]
https://lalibertadsur.gob.sv/
https://es.wikipedia.org/wiki/Tecla_de_Iconio
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
ft7bbiy314swvvio2h3r9fl65jio9hw
Pululapan
0
878
9533
9057
2026-03-15T03:11:57Z
~2026-16404-85
361
9533
wikitext
text/x-wiki
== Pululapan (tik Kajtiya San Martin) ==
Pululapan (tik Kastiya San Martin) se techan ipal ne takutun Kuskatan, italyu [[Kuskatan]]
Pululapan kinpia (nawi pual chikume shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se) 87,931 techanchanejket.
[[Taanalis:San Martin Alcaldia El Salvador 2011.jpg|thumb|San Martin]]
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik [[Pululapan]]<ref>San Martin</ref>
Ne taketzalis pululapan witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (donde abunda el lodo) wan (apulul: lodo apan: abundancia ).
Kitukeytiat techan [[Pululapan]] tik ne tanestuk yey pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti nawi pual majtakti nawi(03/05/1894) katka.
Kitukeytiat wey techan pululapan tik ne tanestuk se pual chikwasen pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti ume pual chiknawi(26/10/1949) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey Chunchucuyo , Ne itejtepet intukey Tovar, Chuchutepet, ne Delicias, Ne Minas wan Tushtepet
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat ( norte): iwan San Jose Guayabal wan Oratorio de Concepción <mapframe latitude="13.731714" longitude="-89.051399" zoom="13" width="400" height="272" />Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan [[Shiluapanku]]<ref>Ilopango</ref> wan wey at Apulu
Kan kisa ne tunal(este) iwan San Pedro Perulapan wan San Bartolome Perulapia
Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan [[Tunakatepet]]<ref>tonacatepeque</ref>
Nemi 18 k (kashtul yey Kan kisa ne tunal ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 1,575.82 ha(se shikipil makwil tzunti yey pual kashtul . nawi pual ume ) , nemi ka ajku 725 m s. n. m. (chikume tzunti se pual makwil ijpak ne wey puyek at).
Kipia nawi Intukey,ne intukey pal [[Pululapan]]: Ne Angel , Ne Calvario, El Centro wan Concepción.
Tik ne kojtan kipin 8 ( chikwey) kajtan techan: Animas, Ne Rosario, Ne Sauce, Ne Flor, Ne Palma, Ne Delicias, San José Primero wan San José Segundo.
Ini techan kichijket ne takamet ikman nawa.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 1( se) ka 11(majtakti se ) metzti majtakti se (noviembre).
Ne wey ilwilt tik Pululapan kichiwat Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 1( se) ka 11(majtakti se ) metzti majtakti se (noviembre). ipanpa ne Santuj Martin.
== Wey ipiltzin Pululapan: ==
'''1- Jose Maria San Martin''' Yaja se tatuktiani katka
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/San_Mart%C3%ADn_(El_Salvador)
https://www.youtube.com/watch?v=73aZ3xKpAuc
https://www.elsalvador.com/h-vida/h-buen-provecho/panaderia-san-martin-menu-independencia-septiembre/1089868/2023/
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
ek9efv6vphl41kqa664dmsq628q2m51
Quanah Parker
0
879
9058
6477
2026-01-30T13:28:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1343075]]
9058
wikitext
text/x-wiki
== Quanah Parker ==
[[Taanalis:Chief Quanah Parker of the Kwahadi Comanche2.jpg|thumb|Quanah Parker- Ne tatuktiani Comanchechanejket]]
Kwana kaj tiktukeytiat [[:en:Quanah_Parker|Quanah Parker]]. Yaja [[:en:Comanche|Comanchechanej]].
Yaja nesik ka iikshitan ne tejtepet [[:en:Wichita_Mountains|Wichita]] tik ne [[:en:Oklahoma|Oklahoma]]. Yaja nesik tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti (1850), wan mikik se tunal se pual yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se (1911).
Yaja se tatuktiani pal ne Comanchechanejket katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan itukey katka [[:en:Cynthia_Ann_Parker|Cynthia Ann Parker]]. Yaja se Europechanej. Ne Comanchechanejket kitzkijket<ref>lo atraparon</ref> Cynthia keman yaja siwapipil katka. Ne Comanchechanejket kishkaliat<ref>lo criaron</ref> yaja wan kimakat ne itukey Nadua katka.
Ne iteku Quanah itukey katka [[:en:Peta_Nocona|Peta Nocona]]. Peta Nocona se Comanchechanej wan yaja se Tatuktiani katka Quanah Parker. Keman Peta Nocona mikik, ne tatuktiani [[:en:Horseback_(Comanche)|Horseback]] kiskalia Quanah katka. Quanah kimuchiwa se tatuktiani sujsul yejka.
== Tay kichiwki? ==
[[Taanalis:QuanahParker1875 restored.jpg|thumb|Quanah Parker iwan se siwat Comanchechanej]]
Yaja kinsuma katka iwan ne U.S. Army. Yaja kinsuma katka pal muchi shijshiwit.
Yaja kipuluj tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul (1875).
== Ne tajtasumalis ==
* [[:en:Adobe_Walls,_Texas|The Battle of Adobe Walls (1874)]]
* [[:en:Red_River_War|The Red River War (1874-1875)]]
* [[:en:Battle_of_Blanco_Canyon|Battle of Blanco Canyon (1871)]]
* [[:en:Battle_of_Pease_River|Battle of Pease River (1860)]]
* [[:en:Battle_of_Palo_Duro_Canyon|Battle of Palo Duro Canyon (1874)]]
== Ken mikik ==
[[Taanalis:Palo Duro Canyon.jpg|thumb|Palo Duro Canyon]]
Yaja mikik ika tesu weli ijiumiki katka.
Yaja mikik se tunal se pual nawi metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se (1911).
Yaja kitalpachuat katka kan nemit ne shajshaput<ref>Cemetery</ref> ka [[:en:Post_Oak,_Oklahoma|Post Oaks Mission]] tik Oklahoma.
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika ==
Quanah Parker: https://en.wikipedia.org/wiki/Quanah_Parker
Biography: https://www.britannica.com/biography/Quanah-Parker
Comanchechanejket: https://en.wikipedia.org/wiki/Comanche
Cynthia Ann Parker: https://en.wikipedia.org/wiki/Cynthia_Ann_Parker
Peta Nocona: https://en.wikipedia.org/wiki/Peta_Nocona
Oklahoma: https://en.wikipedia.org/wiki/Oklahoma
81h9myy8w4q604t2oea5xk5yds07ub8
Querétaro
0
880
9059
6486
2026-01-30T13:28:32Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q79754]]
9059
wikitext
text/x-wiki
'''Querétaro''' nos '''Querétaro tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Querétaro'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
ttw3whiied5hoibl9n6ljfnke5osman
Quienes somos los Testigos de Jehova
0
881
6488
6487
2026-01-29T23:32:37Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6487
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kaj tejemet ne Tejtestigoj ipal Jehová]]
j06c7qzs6z7lpvdjfk3kijyxv9cp2jz
Quincy Jones
0
882
9060
6493
2026-01-30T13:28:34Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q193645]]
9060
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Quincy Jones May 2014.jpg|thumb|Quincy Jones]]
== Quincy Delight Jones Jr. ==
Kaj tiktukeytiat [[:es:Quincy_Jones|Quincy Jones]], yaja nesik tik Chicago se tunal majtakti nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (14/03/1933) wan mikik tik Los Angeles se tunal yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (3/11/2024). Yaja se takwikaliswawasuani<ref>Escritor Musical </ref> wan yawaltakwikalischiwani<ref>Productor Musical</ref> katka.
== Itekiw: ==
[[Taanalis:Michael Jackson in 1988.jpg|thumb]]
Yaja kinchiwa yey yawaltakwikalis pal [[:es:Michael_Jackson|Michael Jackson]] katka, kaj intukey Off the Wall ( tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi /1979), Thriller (tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume/1982) wan Bad (Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume/1987). wan ne yawaltakwikalis Thriller kaj miak tuijikniwan kikujtiwit wan tesu akaj weli kinamaka ukchupi yawaltakwikalis ken yaja katka. Yaja tekiti iwan Frank Sinatra nusan. Wan yaja tekiti inwan ne tajtakwikanimet pal kichiwa ne takwikalis "We are the world" katka. Kimakaket se takulis Grammy "Legend Award".
yaja kinchiwki ini yajyawaltakwikalis<ref>Discos</ref>:
* Bing Band Bossa Nova (se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume / 1962)
* Gula Matari (1970)
* Walking in Space (1971)
* ...
== Itunal ichtaka ==
Ne iteku itukey katka Quincy Delight Jones wan ne inan itukey katka Sarah Frances. Yaja kipia chikume ipijpipil. Ne achtu isiwaw itukey katka Jeri Caldwell, munamiktijket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume wan muajkawket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen ne isiwaw ume itukey katka Ulla Andersson, yejemet munamiktijket ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume wan muajkawket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi. Wan ne isiwaw yey itukey katka Peggy Lipton, munamiktijket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey pual majtakti nawi wan muajkawket tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti.
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Quincy_Jones
https://es.wikipedia.org/wiki/Michael_Jackson
flhuuxh3uaoxk2rzban8dv3c2t1depd
Quintana Roo
0
883
9061
6500
2026-01-30T13:28:36Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80245]]
9061
wikitext
text/x-wiki
'''Quintana Roo''' nos '''Quintana Roo tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Quintana Roo'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
o7ilu21m7h6mw34uy82jc5cxhgauy6b
Quirigua'
0
884
6502
6501
2026-01-29T23:32:38Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6501
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Quiriguá]]
odkhyv2awkkgldzoj0pl65y2m425zv2
Quiriguá
0
885
9062
6509
2026-01-30T13:28:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q318422]]
9062
wikitext
text/x-wiki
'''Quiriguá'''
Ne tiujtiupan ijikman pal Quiriguá nemi intzalan ne kan witz ne ejekat wan ne kan kisa ne tunal tik ne wey techan itukey Guatemala. Quiriguá nemi tik ne techan itukey Izabal.
Se takat itukey Frederick Catherwood wan ukse takat itukey John Lloyd Stepehns, yejemet kiajsijket seki wey Tiujtiupan. Yejemet inwan ne tajtakamet nemituyat ka né, intzuntukey Payés, yejemet tesu kimatit katka ipanpa ne wey Tijtiupan. Yejemet maya kimatit katka ne inteku kinhilwia katka. Yejemet kiajsijket tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual (1840).
Ne tuijikniwan pal UNESCO kitukeytijket Quiriguá tik ne shiwit se shikipil, chiknawi tzunti nawi pual se (1981).
Ne tuijikniwan pal ne wey techan itukey Guatemala tapalewijket pal te ma kinhijtakuat.
Ne wey tiujtiupan pal Quiriguá katka ne inchan miak tuijikniwan Majmayamet nemit tik ne shiwit ume tzunti (200). Yejemet kimatit katka ka nemituyat Majmayamet walajtuyat pal ne wey Tiujtupan intukey '''Tikal'''. Yejemet pejket kichiwat ne Tiujtiupan tik ne shiwit makwil tzunti ume pual Majtakti (545).
Inat ka ne tuijikniwan ipal Copán tatuktijket tik Quiriguá. Sujsul uej katka pal yejemet tekitit ika nemik pal apanujket ka ikajku ne apan itukey Matagua, ini apan nemituya itech Quiriguá.
Tik ne shiwit chikume tzunti se pual majtakti (725) ne tatuktiani tik Quiriguá itukey katka K’ak Tiliw Chan Yoppat. Yaja kitzkij ne wey tatuktiani pal Copán, itukey katka Uaxaclajuun Ub’aah K’awiil wan miktij yaja ka ishpan miak Majmayamet. Yajika, ne tiujtiupan pal Quiriguá nakaket insel.
Yejemet kiketzket Quiriguá tik ne shijshiwit chikwey tzunti. Tik ne tiujtiupan pal Quiriguá nemit miak tet, melka ne tet itukey “K”, yaja sujsul galanchín, melka tesu kojtik, wan su tiktamachiwat, yaja kipia maya yey metros wan ume pual makwil centímetros.
[[Taanalis:Stela K.jpg|alt=Quirigua tik ne wey techan itukey Guatemala |thumb|Estela "K"]]
<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=55548df760c2f805JmltdHM9MTY5NTM0MDgwMCZpZ3VpZD0yOGE2N2YxNC00Y2VhLTYyZTktMjRkYy02ZTNkNGQwNDYzN2ImaW5zaWQ9NTYwMA&ptn=3&hsh=3&fclid=28a67f14-4cea-62e9-24dc-6e3d4d04637b&psq=ruinas+de+quirigua+guatemala&u=a1aHR0cHM6Ly9wdC53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvUXVpcmlndSVDMyVBMSM6fjp0ZXh0PUFzJTIwcnUlQzMlQURuYXMlMjBkZSUyMFF1aXJpZ3VhJTIwY29udCVDMyVBOW0lMjBtYWduaWZpY29zJTIwbW9udW1lbnRvcyUyMGNvbSxHdWF0ZW1hbHRlY28lMjBkZSUyMCVDMyU4MXJlYXMlMjBQcm90ZWdpZGFzJTIwJTI4U0lHQVAlMjkuJTIwJTVCJTIwMSU1RCU1QiUyMDIlNUQ&ntb=1</ref>
[[Takutun:Mayametzali]]
[[Takutun:Ikmanpanutuk ipal Kwawtemalan]]
mklnw1uurw9t78jlncif782z6cqg6vq
Rage Against the Machine
0
886
9063
6518
2026-01-30T13:28:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q72092]]
9063
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Rage Against The Machine.jpg|thumb|300x300px|Rage Against the Machine[[Taanalis:Black Flag and a Red Voodoo.jpg|thumb|280x280px]]]]
== Rage Against the Machine ==
[[:en:Rage_Against_the_Machine|Rage Against the Machine]]<ref>Rage Against the Machine</ref> inhsan kitmatit ken Rage se najnawi tajtakwikanimet pal ne [[:en:Rock_music|Rock]]<ref>Musica de rock</ref> ka kwipka tik ne techan [[:en:Los_Angeles|Los Ángeles, California]]<ref>Los Angeles, California </ref>. Inpewa tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi majtakti se, yaja grupo estaba formado de nawi ujume; itukey [[:en:Zack_de_la_Rocha|Zack]]<ref>Zack de la Rocha</ref> wan itzuntukey de la Rocha, itukey [[:en:Tim_Commerford|Tim]]<ref>Tim Commerford</ref> wan itzuntukey Commerford, itukey [[:en:Tom_Morello|Tom]]<ref>Tom Morello</ref> wan itzuntukey Morello, wan itukey [[:en:Brad_Wilk|Brad]]<ref>Brad Wilk</ref> wan itzuntukey Wilk. Ne najnawi ka kitmatit inpal [[:en:Political_views_and_activism_of_Rage_Against_the_Machine|intachialis pal izquierdaj]]<ref>Puntos de vista y activismo izquierda</ref>. Yejemet najnawi pal Rage Against the Machine intachialis yek kitmatit inpal intachialis tajtanawatiani kujkumunilis wan tesu tanawatiani pal izquierdaj wan saya muchi ne tajtakwikalis pal ne najnawi ne tajku tik ini intachialis. Rage Against the Machine ne kiilwiat intachialis pal intachalis sujsul makaya wan ne tajtanwatiani ka ijtik wan pal ne tanwatiani Ejestadoj Seputzujtuk wan mulatuj. Rage Against the Machine wan inpal najnawi muishtuka tik tesu musuma katka tajtanwatiani wan uksejse tapalewia inpanpa kipalewiat ini kinmatit. Rage kichiwket nawi yawaltakwikalis wan intanamaka wey pal chikwasen chiknawi tzunti nawi paul kashtul nawi shikipil chiknawi tzunti nawi paul kashtul nawi pal yawaltakwikalis. Ne najnawi tik ne [https://pitchfork.com/news/rage-against-the-machine-represented-by-tom-morello-inducted-into-rock-and-roll-hall-of-fame-2023/ kal pal ne Famaj ne Rock wan Roll]<ref>Rage Against the Machine ingresado al Salón de la Fama del Rock & Roll en 2023</ref> tik ne ume shikipil se pual yey. Tik ne metzi se, tik ne ume shikipil se pual nawi, ne najnawi kipatat pal yey wipta.
== Yawakltakwikalis ==
* [[:en:Rage_Against_the_Machine_(album)|Rage Against the Machine]]<ref>Rage Against the Machine álbum</ref>
* [[:en:Evil_Empire_(album)|Evil Empire]]<ref>Evil Empire álbum</ref>
* [[:en:The_Battle_of_Los_Angeles_(album)|The Battle of Los Angeles]]<ref>The Battle of Los Angeles álbum</ref>
* [[:en:Renegades_(Rage_Against_the_Machine_album)|Renegades]]<ref>Renegades álbum</ref>
[[Taanalis:Rage Against The Machine at Vegoose 2007 05.jpg|left|thumb|Tim Commerford]]
[[Taanalis:Rage Against The Machine at Vegoose 2007 07.jpg|thumb|Zack de la Rocha]]
[[Taanalis:Rage Against The Machine at Vegoose 2007 15.jpg|left|thumb|Tom Morello]]
[[Taanalis:Rage Against The Machine at Vegoose 2007 09.jpg|thumb|Brad Wilk |200x200px]]
[[Taanalis:Rage Against the Machine (Logo).png|thumb|Rage Against the Machine logo |center|400x400px]]
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Spin - Revolution Rock: Our 1993 Rage Against the Machine Feature: https://www.spin.com/2022/02/rage-against-the-machine-1993-feature/
* REVOLVER - 6 THINGS YOU DIDN'T KNOW ABOUT 'RAGE AGAINST THE MACHINE': https://www.revolvermag.com/music/6-things-you-didnt-know-about-rage-against-machine
* Rolling Stone - Rage Against the Machine Break Up…Again: [https://www.rollingstone.com/music/music-news/rage-against-the-machine-break-up-again-2024-1234939808/#:~:text=Rage%20Against%20the%20Machine%20have,splits%20in%202000%20and%202011. https://www.rollingstone.com/music/music-news/rage-against-the-machine-break-up-again-2024-1234939808/#:~:text=Rage%20Against%20the%20Machine%20have,splits%20in%202000%20and%202011.]
2wv8fowiq6r5cb689b51a1tklko03v2
Ralph Macchio
0
887
9064
6523
2026-01-30T13:28:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q73346]]
9064
wikitext
text/x-wiki
= Ralph Macchio =
[[Taanalis:Ralph Macchio (37595688456).jpg|thumb|Ralph Macchio tik ne Florida Supercon ne shiwit 2017]]
Ralph George Macchio Jr. (1961-) kaj tiktukeytiat '''Ralph Macchio''' tapajtiani EstadosUnidensechanej.
== Itunal ichtaka ==
Ralph Macchio nesik tik ne techan Huntington tik se takutun ipal Nueva York. Yaja kinpiak iijipan itajtatanoywan tik Italia wan Grecia. Iteku itukey Ralph George Macchio Sr. wan inan itukey Rosalie DeSantis. Iikaw itukey Steven Macchio. Ne shiwit 1987 munamiktij iwan Phyllis Fierro. Yejemet kipiat se ikunew, Daniel Macchio (nesik ne shiwit 1996) wan se isiwapíltzin, Julia Macchio (nesik ne shiwit 1992). An, Julia tapajtiani nusan wan nenki tik [[Cobra Kai]] iwan iteku.
== Itekiw ==
[[Taanalis:Karate Kid (2944550918).jpg|thumb|Ne ulinkwikwil ''Karate Kid (1984)'']]
Yaja pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1980 tik ne series tik ne televisión ''Eight is Enough.'' Ne shiwit 1983, mawiltij tik ne ulinkwikwil ''The Outsiders'' inwan tajtapatiani [[Rob Lowe]], Matt Dillon, Tom Cruise, Patrick Swayze wan C. Thomas Howell wan nemanha ne shiwit 1984 nenki tik ne ulinkwikwil ''Karate Kid'' wan ne shiwit 1992 tik ne ulinkwikwil ''My Cousin Vinny.'' Yajini ujulinkwikwil sujsul wey katka.
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Ralph_Macchio
https://www.imdb.com/name/nm0001494/
nhauhenotcn6hlip70gnol7n3w9fma6
Raúl Contreras Bustamante
0
888
6535
6534
2026-01-29T23:32:40Z
Jon Harald Søby
5
11 revisiones importadas
6534
wikitext
text/x-wiki
Raúl Contreras Bustamante
[[Taanalis:LOS CHORROS NATIONAL PARK, EL SALVADOR.jpg|thumb|Parque Nacional Los Chorros]]
Kaj tiktukejtial Raúl Contreras
Wan Lidia Nogales katka. Yaja nesik tik ne techan tik Kushultepet, Kuskatan. Se takutun ipal Kuskatan se tunal yey pal ne metzti makwil, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul chikwasen (1896)
Wan mlklk se tunal ume majtakti ume metzti ne shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973). Yaja katka tatuktiani tapalewiani tawawasuani. Yaja yawi katka tapalewiani tik wey tamachtiluyan ne Madrid tik España. Yaja kichaku pal ne Rubén Dario, Juan Guzman Cruchaga, Vargas Vila, wan ujukseyu.
Achtu iswat
Ne inan itukey katka Rosalía Bustamante, yaja se Kuskatanchanej katka, wan ne itukey iteku katka Santiago Contreras yaja se Kuskatanchanej. Yaja munamiktia katka iwan alemanachanej Isabel Schiner Duve se majtakti se metzti se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey (1928).Yajs kipia katka ume sijsiwapiltzin Mabel Wan Alma. Raúl Contreras nesik tik Kushultepet Kan kichiwki achtu mumachtiani katka tik Kushultepet Wan nemanha tik Kuskatan. Kaj se shikipil chiknawi tzunti se pual ume (1922) yaja yawi katka tik Meshicu, nemanha ne metzti maztakti se tik España.
[[Taanalis:Balneario Atecozol - panoramio.jpg|thumb|Turicentro Atecozol]]
Ne yultuk
Kan tekiti tawawasuani “la prensa” numachtiani tapalewiani, tawawasnani wan dramaturgo. Yaja yawi katka Yultajtaketzalis ishpan ne Rey Alfonso XII wan isiwaw, tik Teatro Real tik Madrid ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925)Kan tesu muishpulua Ken tawawasuani. Yaja yawi ukse tatuktiani tik Embajada Kuskatan tik España tatuktiani tik Francia, tik España, tik ne Vaticano. Ne chikwasen metzti niaw katka tik Kuskatan Wan kikmaka katka. Comendador de la Orden Carlos III. Kikwepelia tik España, Kan palewiat tik kimiekawakan Tay ichulua ne musumakan tesu tajpiani españolachanej, se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti chikwasen (1936) Nemanha yawi katka tik Francia kan nusan palewiat kimikawakan judiochanej pal ne kiitzkia yajika kinekit weyka tik ne alemaneschanej tay musumakan taltikpak. Intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) Wan se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) Raúl Contreras katka iwan tiktukejtial pal ne Lidia Nogales ne kichiwki Yultajtaketzalis kiajajsi Kaj katka ne yultaKetza “la patria de las artes y la tribuna libre” tik Kuskatan. Yaja yawi katka itukey tatuktiani ishpan ne Rey Jorge VI, tik Reino Unido, majtakti metzti, se shikipil chiknawi ume pual yey (1947) Kiajajsi ne kiawawasua ne tamachtiani españolchanej Juan Antonio Ayala, Ministerio de Cultura, El Salvador. Ne tajkushiwit yaja katka Contreras Kaj ne kiilwia ne Oswaldo Escobar Velado kimaka ne Soneto mawawasua Ne Lidia Nogales pal ne Antología. Yaja yawi katka kichiwki iwan “Legion de Honor tik ceremonia kichiwki pal Ne Legion Francesa tik ne techan wey Kuskatan. Se pual yey ume metzti se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) Yaja kichiwki iwan Alberto García Trigueros wan Ricardo Trigueros “La Asociación Salvadoreña de la Lengua”, se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945). Ne niaw tik Boston taika sajsayti ne kukuyani pal ne yultu. Majtakti metzti, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952). Yaja yawi katka tatuktiani pal ne Delegación General de Bellas Artes, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) ka se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) Tatuktiani pal ne Junta Nacional de Turismo keman ne tatuktiani Oscar Osorio. yaja yawi katka tatuktiani tik Kuskatan pal ne Madrid se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962)
Yaja yawi itukey “miembro del Comité Internacional de Honor del Festival Pablo Casals” Yaja Yawi itukey katka “Ciudadano Meritisimo del gobierno de El Salvador “ tik Kuskatan, majtakti metzti se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973). Melka tuteykial katka kimaka ne “Cruz de Plata de la Orden Nacional José Matías Delgado”. Ne Madrid nemi tik ujti Tay nemi itukey.
Ne Mikik Yaja ne mikik ne tunal, ume majtakti metzti, se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973) tik Madrid. Se shiwit nemanha Wan decreto Legislativo yaja neshti nemi tik “El jardín de los Poetas” tik Turicentros Los Chorros.
[[Taanalis:Mirador desde la cima de la puerta del diablo.jpg|thumb|Mirador desde la cima de la puerta del diablo]]
Tay kichiwki?
Contreras kichiwki katka parques wan turicentros tik Kuskatan:
-Apulo, se shikipil chiknawi tzunti une pual chikwey (1948).
Parque Balboa wan puerta del diablo, se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949).
Atecozol Wan Ichanmiche, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chikwasen (1956).
Amapulapa, se. Shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1958).
Hotel de Montaña Cerro Verde, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chikwey (1958)
Turicentro Los Chorros, se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti chiknawi (1959)
Armonía Intensas. Poesías escogidas. Alfonso XIII. Armonía Intimas. La princesa está triste. Poesías escogidas
Resencia de Humo.
Niebla
b3nfbhdjs1njjdhijjmgn492bznig5z
Raúl López Pacheco
0
889
6539
6538
2026-01-29T23:32:40Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
6538
wikitext
text/x-wiki
= Raúl López Pacheco =
kaj tiktukeytiat [[Rev. Raúl Pacheco]], yaja nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti chikway tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (14/08/1940) wan mikik se tunal ne kashtul nawi pal ne metzti yey ne shiwit ume shikipil majtakti nawi tik Tiohtià: ke ne apan kipia ume ujti u Montréal, Canada ne techan wey Kuskatan, takutun ipal ne italyu Kuskatan.
Yaja se wey tamachtiani Bautista wan yultajtaketzani katka. Yaja se tapalewiani wan Ne tatuktiani tik ne tuminkal COOPAS
= itekiw =
tay kichiwki?
Yaja mutekitilia tik ne tiupan Bautista Emmanuel ka San Jacinto wan Achtu tiupan Bautista ka wey Kuskatan ne techan Kuskatan
Ne tatuktiani wan tamachtiani ka wey Tamachtiluyan Teológica de El Salvador ka Km. yey ne ujti ka Los Planes de Renderos. Yaja taishkejketzani katka. Yaja se tapalewiani tik ne kalpuli ne wey Kuskatan. Yaja se tachiwani pal ne ichan pal ne nujnujnutzintzin pijpipil katka.
Ne tanajnawatiani tikitki iwan Monseñor Romero tik shijshiwit pal tasumalis ka se shikipil chiknawi tzunti nawi pual wan yajika chuluik iwan ichan. Tajtzin Raúl Pacheco nemit ka ne techan México, Tiohtià:ke (Montréal), wan Tkoronto tik Canada.
Pachequito mikik tik ne kashtul nawi pal ne metzti yey ne shiwit ume shikipil majtakti nawi tik Tiohtià:ke u ne apan kipia ume ujti u Montréal, Canada.
= Itunal ichtaka =
Ne inan itukey katka Segunda López. Yaja nawa nonualco<ref>Segunda López nesik tik Francisco Chinamequita tik ne techan pal Nonualcos</ref> katka wan ne iteku itukey katka Camilo Pacheco. Yaja se Kuskatanchanej katka. Ne isiwaw itukey katka Noemí Esther López Solis. Yaja se kuskatanchanej. Yaja kipia yey ipíltzin katka. Ne ipijpipil intukey Mario Raúl, Samuel Ernesto wan Moisés Elí katka. Raúl mumachtij tik ne tamachtiluyan ENCO ka wey Kuskatan. Yaja tekitki iwan sijsiwatket chichiuk wan kinukichkunew puliwiket. Yaja munamiktij iwan Noemí tik Kuskatan.
Yaja mikik ne tunal ne kashtul nawi pal ne metzti yey ne shiwit ume shikipil majtakti nawi tik Tiohtià:ke u ne apan kipia ume ujti u Montréal, Canada.
= Ipanpa ini =
<references />
[[Taanalis:PIBSS.jpg|thumb|Primera ne tiupan Bautista tik Kuskatan]]
= Ijilpika =
https://www.ancestry.ca/family-tree/person/tree/199843942/person/102602532904/facts
https://primeraiglesiabautistass.es.tl/NUESTRA-HISTORIA.htm
https://bautistas-el-salvador.blogspot.com/
8txmqtfb0840bqz2u7fm0w2vogea58c
Remedios Varo
0
890
9556
9065
2026-03-15T06:11:33Z
~2026-16404-85
361
9556
wikitext
text/x-wiki
= Remedios Varo =
María de los Remedios Alicia Rodriga Varo y Uranda, kaj tiktukeytiat [[:es:Remedios_Varo|Remedios Varo]], nesik tik ne techan Anglés, tik Gerona, España, se tunal majtakti chikume pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwey (16/12/1908).
Yaja se takwikwiluani<ref>Pintora</ref> surrealistaj<ref>Surrealista</ref> wan se tawawasuani katka.
== Ipanpa itunal ==
Remedios iteku itukey Rodrigo Varo y Zejalvo wan inan itukey Ignacia Uranga. Remedios kipia katka se imanuj itukey Rodrigo wan ikaw itukey Luis. Remedios itukey walak pal ne Virgen de los Remedios.
[[Taanalis:Varo Remedios (6857423303).jpg|thumb|''Roulotte'' (1955).]]
Yaja kuyuka pal ne iyulu katka. Yaja siwapilchin sujsul igustuj kikwikwilua katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi se pual nawi (1924), kwak Remedios kipia katka majtaki makwil shiwit, yaja yajki mumachtia ka ne Tamachtiluyan<ref>Academia</ref> pal San Fernando tik Madrid. Yaja se pal ne ajachtu sijsiwapipil mujmumachtianimet pal uni Tamachtiluyan. Kwak yaja mumachtiani kishmati ujukseuk wey tajtawawasuanimet wan tajtakwikwiluanimet namej [[:es:Federico_García_Lorca|Fernando Gardía Lorca]] wan [[:es:Salvador_Dalí|Salvador Dalí]] katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1930) yaja tami mumachtia katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947), Remedios yawi Venezuela wan yaja itekiw kwikwilua chikitikchin kojtanchanej<ref>Ilustradora entomóloga</ref>.
Tik ne shiwit chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) Remedios yawi México wan munamiktia iwan ne austriachanej tatuktiani Walter Gruen katka. Tik México Remedios kishmati wey ichaku: ne inglaterrachanej takwikwiluani [[:es:Leonora_Carrington|Leonora Carrington]].
=== Ne ikwijkwikwil: ===
* ''A mi amigo Agustín Lazo'' (1945)
* ''Dolor reumático'' (1948).
* ''Alegoría del invierno'' (1948).
* ''Premonición'' (1953).
* ''Ciencia inútil'' o ''El Alquimista'' (1955).
* ''Roulotte'' (1955).
* ''El paraíso de los gatos'' (1955).
* ''Simpatía'' o ''La rabia del gato'' (1955).
* ''La calle de las presencias ocultas'' (1956).
* ''La creación de las aves'' (1957).
* ''Papilla estelar'' (1958).
* ''Encuentro'' o ''La cita'' (1959).
* ''Mujer saliendo del psicoanalista'' (1960).
* ''Vampiro'' (1961).
* ''Naturaleza muerta resucitanto'' (1963).
== Keman mikik? ==
Remedios Varo mikik tik Ciudad de México, México, se tunal chikwey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (8/10/1963). Yaja mikik tamik iijiu. Kitalpachujket kan nemit shajshaput “Panteón Jardín” tik México.
Remedios ishulejyu ikintakulia “Museo de arte moderno” tik México ne ikwikwil pal Remedios katka.
== Ipampa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Remedios_Varo
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
ig2ej8ofsaqunmqgtmrsvv1piw8f97l
René Colato Laínez
0
891
9066
6552
2026-01-30T13:28:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q26897183]]
9066
wikitext
text/x-wiki
== René Colato Laínez ==
[[:en:René_Colato_Laínez|René Colato Laínez]] ichan nemi tik ne wey techan Los Angeles, California, wan Yaja witz ka kuskatan. Yaja nesik tik kuskatan se pual yey pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970).
Yaja se [https://renecolatolainez.weebly.com/bio.html tamachtiani] wan [https://web.archive.org/web/20240831025835/https://es.wikibrief.org/wiki/Ren%C3%A9_Colato_La%C3%ADnez tawawasuani.]
[[Taanalis:Rene Colato Lainez 2019 Texas Book Festival.jpg|thumb|188x188px|René Colato Laínez. ]]
== '''Ne itunal ichtaka:''' ==
Ne inan itukey Juana Laínez Mancía wan ne iteku itukey Fidel Colato Chávez, yejemet kuskatanchanejket, ne inchan yejemet nemit tik ne wey techan Los Ángeles, California.
Wan [https://hispanicla.com/rene-colato-lainez-graba-video-con-cuentos-de-cipotes-46410 René Colato Laínez] mumachtia pal muchiwa se tamachtiani tik ne wey Tamachtiluyan California State ka Northridge<ref>Universidad Estatal de California en Northridge, USA</ref>, California. Wan tawawasuani tik ne wey Tamachtiluyan Vermont College of Arts Fine tik Vermont, USA.<ref>Universidad de Artes de Vermont, estudios de postgrado. </ref>
== '''Tay kichiwa?''' ==
Yaja tamachtia ka tamachatiluyan tik [https://lapl.org/libros-fest/authors/rene-colato-lainez Los Angeles,California] wan Yaja kichiwa ne amachti ume taketzalis castilla wan inglés.[https://www.latimes.com/espanol/california/articulo/2024-05-17/escritor-salvadoreno-convierte-su-travesia-para-llegar-al-norte-en-ocurrentes-historias-infantiles Yaja wawasua amachti pal pijpipil.]
== '''Ne itekiw:''' ==
Yaja kichiwa miak amachti ken:<ref>Todos los títulos se encuentran en español e inglés. </ref>
* Seamos amigos – 1978
* Esperando a Papá – 2004
* Jugando a la Lotería – 2005 y 2006
* Soy René el Niño – 2005
* René tiene dos nombres – 2009
* El ratón Pérez – 2010 y 2023
* Del Norte al Sur – 2010
* Juguemos al fútbol – 2014 y 2022
* ¡Vamos! – 2015
* Mamá Alíen – 2016
* Telegramas al Cielo – 2017
* Mis zapatos y yo: cruzando tres fronteras – 2019
* ¿Este es mi lugar? – 2023
* Juguemos en el Parque – 2024.
== '''Ipanpa uni: ''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Wikipedia René Colato Laínez: https://en.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Colato_La%C3%ADnez
Wikibrief: https://web.archive.org/web/20240831025835/https://es.wikibrief.org/wiki/Ren%C3%A9_Colato_La%C3%ADnez
Los Angeles Times: https://www.latimes.com/espanol/california/articulo/2024-05-17/escritor-salvadoreno-convierte-su-travesia-para-llegar-al-norte-en-ocurrentes-historias-infantiles
Biblioteca Pública de Los Ángeles: https://lapl.org/libros-fest/authors/rene-colato-lainez
Hispanicla:https://hispanicla.com/rene-colato-lainez-graba-video-con-cuentos-de-cipotes-46410
Contacto: https://renecolatolainez.weebly.com/bio.html
8mejgylnq33e4ox89plk1acwrn7rdni
Rigoberta Menchú Tum
0
892
9067
6557
2026-01-30T13:28:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q188620]]
9067
wikitext
text/x-wiki
= Rigoberta Menchú Tum =
[[:es:Rigoberta_Menchú|Rigoberta Menchú Tum]] nesik se tunal chiknawi pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) tik Chimel, itechan [[:en:Uspantán|San Miguel Uspantán, takutun ipal italyu El Quiché]], Guatemala katka. Yaja kipia yey pual makwil shiwit.
[[Taanalis:Rigoberta Menchu.jpg|thumb|Ne wey siwat tapalewiani Maya Quiché. ]]
Yaja siwat tapalewiani<ref>activista</ref> wan tasumani<ref>defensora</ref> [[:es:Quiché_(etnia)|Maya Quiché]] inpal tajtamakishtilis <ref>derechos</ref>inpal tuijikniwan ijikman.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne iteku itukey Vicente Menchú Pérez, tatuktiani kinpalewia ne tajtatukanimet tik ne intechan, wan inan itukey Juana Tum Kotoja, tajpiani kipalewia ne sijsiwatket kipunit ne inshujshulutket<ref>partera</ref> katka.
Keman kipia makwil shiwit, Menchú pewa tekiti inwan itejtekuwan tik ne ishachi kajkal inpal tuijikniwan pujpujpudiente tik ne intalyu. Keman siwapil, tekitini tik ne kal<ref>empleada doméstica</ref> keman ume shiwit tik ne wey techan Guatemala.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980) tajtiapianimet pal ne kalpuli Guatemalachanej kinwikat, kinchaluat wan kinmiktiat ne imanuj Patrocinio wan inan Juana. Kintatiat ne iteku Vicente wan ukse tuijikniwan ijikman kalijtik pal ne España<ref>embajada Española</ref> tik uni shiwit nusan katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984), kimiktiat ne ukse imanuj Victor. Kinmiktiat ne imiekawan keman ne wey tasumalis pal italyu<ref>Guerra Civil</ref> tik Guatemala katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul, Menchú munamiktia Guatemalachanej Ángel Canil tik ne ilwit Maya. Munamiktiat tik ne tiupan Católica nusan tik ne metzti se pal ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998). Kitalpachua ne iukichkunew itukey Tz'unun (“witzitzil” tik tajtaketzalis Maya) tik ne metzti majtakti ume pal uni shiwit nusan. An kipia se itiskalukichkunew itukey Mash Nahual Ja’ (“tunal pal ne at” tik tajtaketzalis Maya).
== '''Tay kichiwa?''' ==
Ne kalpuli tik Guatemala kichiwa ne tatuktialis ka kinmiktia miak tuijikniwan ijikman Maya katka. Yajika Menchú muilpia ne itekiw pal kinpalewia chichiuk wan kuiwisnaj tuijikniwan ijikniwan tik ne italyu katka. Tekiti iwan Comite Unidad Campesina tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi (1979).
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981), Menchú chulua ne italyu ka Mexico wan ne uijikniwan Catolicoj kipalewia katka. Kitajtawelia ne kalpuli Guatemalchanej inwan ukse intajtalyu wan kajkalpuli ika kinmiktijket miak tuijikniwan ijikman tik ne [https://www.un.org/es/ Organización de las Naciones Unidas] (ONU) katka. Tekiti inwan ukse tuijikniwan ijikman wan kichiwat ne [https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/DRIPS_es.pdf Declaración de los Derechos de los Pueblos Indígenas] katka.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992), kimakat [https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1992/tum/26034-nobel-lecture-spanish/ ne Premio Nobel de la Paz] tik ne Oslo, Noruega katka. Mechú ne achtu tuknew ikman kipia se Premio Nobel katka. Iwan ne itumin, kichiwa ne [https://web.archive.org/web/20230425085936/https://www.frmt.org.gt/ Fundación Vicente Menchú] ka kinpalewia wan kintajpia ne tuijikniwan ijikman tik ne italyu katka.
Menchú wan ukse sijsiwatket ijikman kinchiwat ne [https://www.nobelwomensinitiative.org/ Iniciativa de Mujeres Premio Nobel de Paz] wan ne [https://www.peacejam.org/ Fundación Peace Jam] katka. Muilpia iwan ne [https://www.tse.org.gt/images/came/propuestas/Asociaci%C3%B3n%20Pol%C3%ADtica%20de%20mujeres%20mayas%20MOLOJ.pdf Asociación Política de Mujeres Mayas] katka. Ne Consejo General de la Universidad de Guadalajara (1993), ne wey tamachtiluyan Centroamericana (UCA) ne wey tamachtiluyan ipal Nicaragua (1992), ne wey tamachtiulyan Universidad Nacional ipal Kuskatan (1993), ne wey tamachtiulyan Nacional ipal Costa Rica (1993), ne wey tamachtiuluyan ipal Oklahoma, Estados Unidos (1993), wan ne wey tamachtiluyan de Cochabamba, Bolivia (1993) kimakat ne wey ajamat<ref>doctorados</ref> honoris causa ika ne itekew kitajtani ne tamakishtilis inpal tuijikniwan ijikman katka.
== '''Ne itekew: Ne ajamachti ipal Menchú''' ==
''[[:es:Me_llamo_Rigoberta_Menchú_y_así_me_nació_la_conciencia|Me Llamo Rigoberta Menchú y Así me Nació la Conciencia]]'' (1983)
''[https://books.google.com/books/about/Rigoberta_la_nieta_de_los_mayas.html?id=6oZ6AAAAMAAJ La Nieta de los Mayas]'' (1998)
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
"Rigoberta Menchú, activista de los derechos humanos de Guatemala y ganadora del Premio Nobel de la Paz": https://www.cndh.org.mx/noticia/rigoberta-menchu-activista-de-los-derechos-humanos-de-guatemala-y-ganadora-del-premio-nobel
Menchú Tum, Rigoberta: http://enciclopedia.udg.mx/biografias/menchu-tum-rigoberta
Rigoberta Menchú Tum: https://www.myt.org.mx/tolerancia_url/rigoberta-menchu-tum
8islmq4bk3zxj9f2lc63taronc1c3s6
Ringo Starr
0
893
9068
6570
2026-01-30T13:28:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2632]]
9068
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Ringo Starr
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Ringo Starr and all his band (8470866906).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 7 ne metzti chikume, tik ne shiwit 1940
|-
! Ichan Techan
| Liverpool
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Takwikani · Sonchiwani
|}
[[:en:Ringo_Starr|Sir Richard Starkey]] nesik se tunal chikume, ne metzti chikume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual (1940). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Liverpool|Liverpool]], tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Itukey kaj sonchiwani, "Ringo Starr"<ref>His musician name is "Ringo Starr" / Su nombre artístico es "Ringo Starr" </ref>. Yaja inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>. Starr se takwikani<ref>Singer / Cantante</ref>, se sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>, wan se tamawiltiani<ref>Actor</ref>. Yaja kwikalia nusan iwan "The Beatles" katka.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Liverpool
https://en.wikipedia.org/wiki/Ringo_Starr
https://en.wikipedia.org/wiki/England
jm45g1dj737r9v7xfi533taw7gjr8gp
Rob Lowe
0
894
6574
6573
2026-01-29T23:32:43Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
6573
wikitext
text/x-wiki
= Rob Lowe =
[[Taanalis:Rob Lowe (2003).jpg|thumb|Rob Lowe wan isiwaw Sheryl, ne shiwit 2003]]
Robert Hepler Lowe, kaj tiktukeytiat '''Rob Lowe''', tapajtiani estadounidensechanej
== Ne itunal ichtaka ==
Rob Lowe nesik tik ne techan Charlottesville, Virginia, tik EEUU ne shiwit 1964. Iteku, Charles "Chuck" Lowe wan yaja tapalewiani. Inan, Barbara Hepler, mikik ne shiwit 2003.
Rob Lowe kipia se iikaw, [[:en:Chad_Lowe|Chad Lowe]], wan Chad tapajtiani nusan. Yaja kipia ume chupi iikawan nusan : Justin Lowe wan Micah Dyer.
Ne shiwit 1991, Rob munamiktia iwan Sheryl Berkoff, wan yejemet kipiat ume ipijpipil : Matthew Edward wan [[:en:John_Owen_Lowe|John Owen "Johnny" Lowe]]. Johnny mumachtia ciencia tik tamachtiluyan Stanford, wan an yaja tapajtiani ken iteku Rob.
Ne shiwit 1976, yaja yawi tik ne techan Los Ángeles iwan inan wan kikajsik tapajtiani Martin Sheen wan ipijpipil Charlie Sheen, Emilio Estevez wan Ramon Estevez. An, Rob Lowe kenyahuk ichaku iwan yejemet.
== Ne itekiw ==
Lowe pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1973 ne techan Dayton, Ohio. Yaja achtu sujsul wey ulinkwikwil "The Outsiders" katka, ne shiwit 1983, iwan tajtapatiani Patrick Swayze, Ralph Macchio, Tom Cruise, Matt Dillon, Emilio Estevez wan C. Thomas Howell. Nemanha, mawiltia tik ne miak sujsul wey ujulinkwikwil katka : "Ne tit pal San Elmo" (Saint Elmo's Fire, ne shiwit 1985), "Yalua Tayua" ("About Last Night", ne shiwit 1986), "Ukichkulut" ("Bad Influence", ne shiwit 1990) "Isental Wayne" ("Wayne's World", ne shiwit 1992) wan series tik ne televisión ken "The West Wing", "Parks & Recreations", "Unstable" wan "911 : Lone Star".
== Ujulinkwikwil ==
== Ajamachti ==
Yaja kimawawasua ume ajamachti nusan :
* Cajcasoj naja nuilwia insel nuchajchaku (''Stories I only tell my friends'') ne shiwit 2011
* Ne tasujtalis nutunal (''Love Life'') ne shiwit 2014
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Rob_Lowe
# https://es.wikipedia.org/wiki/Chad_Lowe
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Rob_Lowe
https://www.imdb.com/name/nm0000507/
5y7pz1678hnr927cy4nevuuu0eqt5hc
Rob Schneider
0
895
9069
6585
2026-01-30T13:28:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q192217]]
9069
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Rob Schneider
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Rob Schneider (48480731232).jpg|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 11 ne metzti majtakti, tik ne shiwit 1963
|-
! Ichan Techan
| San Francisco, California
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani · Tapakiltiani
|}
[[:en:Rob_Schneider|Robert Michael Schneider]] nesik se tunal se pual majtakti se, ne metzti majtakti, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963). Yaja nesik tik ne techan [[:en:San_Francisco|San Francisco]], California, tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Schneider se tamawiltiani <ref>Actor</ref>was se tapakiltiani<ref>Comedian / Comediante</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Rob_Schneider
https://en.wikipedia.org/wiki/San_Francisco
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
rvvqhaz1kfp1yj5wfrgl1jeuq1pd9ry
Robert Francis Prevost
0
896
9608
6588
2026-04-02T04:33:42Z
SuperHamster
419
Update photo to non-AI upscaled version
9608
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped).png|thumb|Leo XIV. 2025]]
== Robert Francis Prevost / Papa [[:es:León_XIV|Leon XIV]] ==
[[:en:Pope_Leo_XIV|Robert Francis Prevost]] kaj tiktukeytiat Papa Leon XIV. Leon XIV nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) tik ne techan Chicago, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos.
Yaja se wey palej<ref>Importante o grandioso sacerdote </ref> katka intzalan ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981) wan ume shikipil se pual makwil (2025). Tik ini shiwit nemi tatuktiani ipal Vaticano wan palej tatuktiani<ref>Papa, sumo pontífice</ref> ipal ne tiupan Católicaj<ref>Iglesia Católica</ref>.
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Mildred Prevost yaja se Republicadominicanachanej katka. Wan ne iteku itukey katka Louis Marius Prevost. Yaja se Franciachanej katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Seminario Menor San Agustín de Holland. Wan mumachtij pal muchiwki se tapuani tik ne wey tamachtiluyan [[:es:Universidad_Villanova|Universidad Villanova]] wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977).
Yaja tekitki ken se tamachtiani tik Mendel Catholic High School ne Italyu Estados Unidos.
== Ne itekiw: Tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
* El oficio y autoridad del prior local en la orden de San Agustín (Tesis). Pontificia Universidad de Santo Tomás de Aquino. Shiwit 1987. OCLC 310749292.
* Probabilidad y explicación teísta. (inglés). Shiwit 1990. <nowiki>ISBN 0-19-826735-5</nowiki>
* Regla y constituciones de la orden de San Agustín. Shiwit 2002.
* Capítulos individuales
* Necesidad divina. (inglés). Shiwit 2001. <nowiki>ISBN 978-0748614622</nowiki>.
* San Agustín, una presentación. San Agustín (francés). Shiwit 2007. <nowiki>ISBN 978-90-6153-732-8</nowiki>.
* La cappella Caracciolo del Sole a San Giovanni a Carbonara (introducción). Shiwit 2011. <nowiki>ISBN 978-88-16-41107-4</nowiki>.
* La ripresa dell'ordine: gli agostiniani tra 1850-1920: Congresso dell'Istituto storico Agostiniano (conclusión). Shiwit 2012 (italiano).
* Swinburne, Mackie y el teorema de Bayes. (inglés). Shiwit 1985. ISSN 0020-7047.
* El oficio y autoridad del prior agustino local 4. El munus docendi. herencia agustiniana. Shiwit 1987. ISSN 0888-2274.
* Mala praxis clerical tras el caso Oregon v. Smith. (inglés). Shiwit 1992. ISSN 0021-969X.
* Grußwort des P. Generalpriors Robert Prevost (alemán). Shiwit 2006. ISSN 0004-8003.
* Homilía de la eucaristía de clausura: parroquia Santa Rita de Madrid. Shiwit 2007. ISSN 0211-612X.
Kimakaket miak tajtakulis ken:
* Soberano Gran Maestre de la Suprema Orden de Cristo (2025).
* Soberano Gran Maestre de la Orden de la Espuela de Oro (2025).
* Soberano Gran Maestre de la Orden de Pío IX (2025).
* Soberano Gran Maestre de la Pontificia Orden Ecuestre de San Gregorio Magno (2025).
* Soberano Gran Maestre de la Orden Ecuestre de San Silvestre Papa y Mártir (2025).
* Medalla de Oro de Santo Toribio de Mogrovejo ( 2023).
* Gran Cruz de Honor y Devoción de la Soberana Orden de Malta (2025).
[[Taanalis:Papa León XIV nel Papamóvil.jpg|thumb|Ne tajpalulis]]
Yaja se yejka takat wan yaja igustuj kipalewia muchi ne tuijikniwan. Yaja nenki tik ne italyu Peru miak shiwit wan kipalewia katka ne tuijikniwan chichiuk. Yajika, ne sijsiwatket wan ne tajtakamet catolicoj yuyumukat inyulu.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Le%C3%B3n_XIV
https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_Villanova
https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV
7ofsp9uarq9zb1dgiamchs47l94fmzo
Robert Wade
0
897
9070
6591
2026-01-30T13:28:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7350777]]
9070
wikitext
text/x-wiki
== Robert Wade (Takwikwiluani) ==
Robert Albert William Wade (1930-2024) katka takwikwiluani tik Australia.
Robert Wade nesik tik ne techan Melbourne, Australia. Yaja itajkwilua katka iwan at, wan imachtia ne itajkwilua iwan at tik Australia wan ejkuni.
Yaja imawawasua miak amachti. Robert mikik tik ne techan Malvern, Australia.
== Ipanpa Uni ==
# https://makingamark.blogspot.com/2024/02/rip-robert-wade-1930-2024.html
# https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Wade_(watercolour_artist)
por1ri7zpcqsfvmfbge8s74e7ix50lk
Roberto Armijo
0
898
9071
6594
2026-01-30T13:28:55Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6109584]]
9071
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tumba de Roberto Armijo en Paris, Francia.jpg|thumb]]
== Roberto Armijo ==
Yaja nesik se tunal majtakti yey metzti majtakti ume ne shiwit se shikipil chiknawi se pual kashtul ume (1937) pal ne techan tik shalatenanku, ka Kuskatan. Yaja ne mikik katka se pual yey, yey metzti se shikipil chiknawi nawi pual kashtul chikume tik Paris, Ka Francia. Yaja yawi katka takwikani KuskatanChanej . Armijo yawi katka ne iijiu lirica pal ne kiilniwan , tanutza ke"Generacion Comprometida" kiilwia katka Italo Lopez Vallecillos. Yaja mumiekan wan unisankakan iyultuk katka.
=== Yaja yawi katka takwikani wan tawawasua. ===
Armijo kichiwki narrativa, ensayo, teatro, wan chachalaka. Yaja katka pal ne Circulo Literario Universitario pal ne La Universidad de El Salvador. Namej pal ne musuma tay katka tik Kuskatan ne shiwit se shikipil nawi pual(1980). Yaja se takwikani wan tawawasuani pal casoj kuskatanchanej meni katka "Generacion Comprometida" tatuktiani pal ne La Universidad de El Salvador, Paris, keman ne golpe de Estado tik kuskatan. Yaja yawi kituktijket ne iikniwan ne FMLN Tik Francia, ne shiwit majtakti.
Yaja kipia yawi katka tik kuskatan pal ne Tik Paris, ka Francia. kikwepilia se pual shiwit nemanha keman kitawawasuakan ne Acuerdos de Paz. Ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972) yaja tesu kikwepilia tik kuskatan. Se pual nemanha , keman ne FMLN y ne tatuktiani Alfredo Cristiani ki mawawasuat ne Paz.
Armijo kitekiti katka keman tamachtiani ne wey tamachtiluyan,ne Paris, keman tamachtiani ne Literatura Latinoamericana. Padiush pal ne kichuka Miguel Angel Asturias. Kichiwki
==== Ne iyultu ====
Roberto Armijo, wiki kuskatan katka kenan kipia majtakti shiwit, pal mumachtia, kiijnikwan katka, Roque Dalton, Manlio Argueta, Tirso Canales, wan Jose Roberto Cea, wan ujukseyu.
Keman ujukseyu yaja yawi katka tik kuskatan. Yaja yawi katka miak tatuktia, ni tajtajpianikan. Kiajsi tik Paris, iwan takulis pal ne Universidad de El Salvador keman kitekiti, keman ne Golpe
Tay kichiwki
- La noche ciega al corazon que canta. (Poesia) ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959)
- Seis elegias y un poema (poesia) ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1965)
- Jugando a la gallina ciega (teatro) se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970)
- Poesia Contemporanea en coautoria con Rigoberto Paredes, antologia publicada en Barcelona. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983)
- Trilogia de teatro de Roberto Armijo (teatro) se sikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul chiknawi (1990)
- El asma de Leviatan (narrativa)
- Los parajes de la luna y la sangre ( poesia) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996)
- cuando se enciendan las lamparas. (Poesia en prensa) se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996)
- Aventura hacia el pais perdido. Ensayos en revista cultural
===== Ne mikik =====
Yaja ne mikik katka se tunal se yey metzti se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997) pal ne Cancer. Wan kan nemi ne shaj shaput tik Paris, ka Francia
hyhu78ssv2u7uuez443xpaoww632nvx
Roberto Gómez Bolaños
0
899
9072
6602
2026-01-30T13:28:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q555578]]
9072
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Roberto Gómez Bolaños 2008.jpg|thumb]]
== Roberto Gómez Bolaños ==
Roberto Gómez Bolaños kaj tiktukeytiat: [[:es:Chespirito_(programa_de_televisión)|Chespirito]]. Yaja nesik tik ne techan Cancún se takutun ipal Mexico se tunal se pual se pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi (1929) wan mikik se tunal se pual chiknawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014) wan nawi pual makwil shiwit (85).
Yaja se tawawasuani wan tekitini se tepustachialis katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Yaja iteku kishtalia katka wan Graciela Fernandez tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) Graciela se Mexicochanej; wan iwan Florinda Meza tik ne ume shikipil nawi (2004) Florinda se Mexicochanej nusan.
Yaja kichiwi ne<ref>El creo la.. </ref> "[https://www.vecindadch.com/ La Vecindad del chavo]" tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973).
== Tay kichiwki? ==
Takwikalismawawasuani:<ref>Escritor musical</ref>
* Chespirito y Sus Canciones - No contaban con mi astucia - tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977)
* Así Cantamos y vacilamos en la vecindad del Chavo - tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977)
* 1er Festival de la Canción Infantil de Radio Variedades - Canta Chespirito y su Compañía - tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi (1979)
* El Chavo Canta - ¡Eso, Eso, Eso...! - tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980)
* Síganme los Buenos a la Vecindad del Chavo - tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
* Chaves (Album) - tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989)
Tepustachialis:<ref>Television</ref>
* Dos criados malcriados wan Dos locos en escena - tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960)
* El mundo loco de los jóvenes - tik ne se shikipil chiknawi yey pual chikume (1967)
* El zángano wan Operación carambola - tik ne se shikipil chiknawi yey pual chikume (1968)
* La princesa hippie - tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawin (1969)
* Las tres magníficas, El amor de María Isabel, El cuerpazo del delito wan La hermana Trinquete - tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970)
* El Chanfle - tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi (1979)
* El Chanfle 2 - tik ne se shikipil chiknawi nawi pual ume (1982)
* Don raton y don ratero - tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983)
* Charrito - tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984)
* Música de viento - tik ne se shikipil nawi pual chiknawi (1989)
[[Taanalis:Imagen de homenaje a Chespirito.jpg|thumb]]
== Ipanpa uni ==
<references responsive="" />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Roberto_G%C3%B3mez_Bola%C3%B1os
https://es.wikipedia.org/wiki/Chespirito_(programa_de_televisi%C3%B3n)
https://www.sensacine.com.mx/actores/actor-40745/biografia/
https://www.vecindadch.com/
https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view
0g3c6qgx7c2p8d9pduq6sn8l15jt97q
Roberto Orellana Ferreira
0
900
6605
6604
2026-01-29T23:32:45Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
6604
wikitext
text/x-wiki
Roberto Orellana Ferreira
Roberto Orellana Ferreira kaj tiktukeytiat Roberto Orellana yaja nesik tik ne Talcoluano,se takutun ipal chilechanej se tunal se sepual chikwawe (26)PAL metzti ume tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti nawipual yey pual makwil (1965)tikpia ume pual kashtul nawi shiwit (59años )
Yaja se takwikani wan takwikalismawawasuani
Ne Itunal Ichtaka
Isiwan Itukey
Ipijpipil Intukey
Roberto Isaac Orellana Ramos
Isaac Roberto Orellana Ramos
Iteku Itukey Evaristo Orellana
Ina Itukey esterlina Ferreira
Ne Itekiti
Takwikani
Takwikalismawawasuani
[[Roberto orellana]]<nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=</nowiki>https://www.buenamusica.com/roberto-orellana/biografia&ved=2ahUKEwih7ISK9KKIAxX8toQIHTJIBzQQFnoECCUQAQ&usg=AOvVaw08IN4yUJ60zvTjTCm5-0lD
fodeyuwepao0fv5ez0psdqn2zd44sso
Robin Americanchanej ne tutun
0
901
9073
6609
2026-01-30T13:28:58Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q460967]]
9073
wikitext
text/x-wiki
= Robin Americanchanej ne tutun =
[[Taanalis:Turdus-migratorius-002.jpg|left|thumb|Robin Americanchanej tutut]]
Ne tutun Americanchanej Robin ne ipan nemi ka Norte Americachanej. Yejemet mutalua wan tzikwini ka ipan tutenkal, siujsiujti yaja kichiwa ne inchan ka mutenzajka. Ne tutun Americanchanej Robin takwika keman shuchikisa ne kojtan wan ne tunalku. Keman shini ne iswat ka kojtan<ref>Autumn </ref> wan ne shupan<ref>Winter </ref> ne tutun kiketza ne takwal pal neman.
== Ken itachiska? ==
[[Taanalis:American robin (52869997444).jpg|thumb]]
Ne Robin Americanchanej ne tutun kipia chiltik ielpetz iujmiyu, neshnajtuk iteputzta, istak isawayu weyak iten tutut, chikitik istak isawayu weyak<ref>Long stripe</ref> nin iish wan itzinweyaka.
== Ijtuk ==
[[Taanalis:American robin (53675908670).jpg|left|thumb|205x205px]]
* Teksisti: Ne tutun kipishua yey-chikume teksisti.
* Piltzin tutun: Intejtekuwan tujtutut kimakat takwal ne piltzin tujtutut. Intejtekuwan tujtutut kwalanit keman yejemet kipiat shulut tujtutut ka chantutut.
* [[Taanalis:American robin nest (53035995586).jpg|thumb|Americanchanej Robin chantutut]] Ne Robin Americanchanej tujtutut kikwat piyal ka tunalko, wan itajtakil ka shupan.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://www.allaboutbirds.org/guide/American_Robin/overview
https://en.wikipedia.org/wiki/American_robin
a341e569c64z154gd91mo4agm21dfle
Rocío Dúrcal
0
902
9074
6622
2026-01-30T13:29:00Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q56074]]
9074
wikitext
text/x-wiki
'''[[:en:Rocío_Dúrcal|Maria de los Ángeles de las Heras Ortiz]]''' kaj tiktukeytiat [[:en:Rocío_Dúrcal|Rocío Dúrcal]]
== '''Ipanpa Rocío Dúrcal''' ==
[[Taanalis:Rocio durcal-001.jpg|thumb|Siwapil Rocío Dúrcal]]
Yaja itukey [[:en:Rocío_Dúrcal|Rocío wan itzuntukey Dúrcal]] wan yaja takwikani wan wey siwat katka. Rocío nesik tunal nawi metzti majtakti tik se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi <ref>1944</ref>katka. Yaja nesik tik ne weyak techan Madrid tik [[:en:Spain|España]] katka.
Yaja munamiktia tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti iwan [[:en:Júnior_(Filipino_singer)|Antonio Morales Barreto]]<ref>itukey ¨Júnior¨ </ref> katka. Yaja kipia yey tupilawan katka. Ne isiwakunew itukey Carmen wan itzuntukey Morales de las Heras nesik metzti majtakti ume tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti katka. Ne iukichkunew itukey Antonio wan itzuntukey Morales de Heras nesik metzti yawi tik se shikipil chiknawi yey pual majtakti nawi katka. Wan yaja ukse isiwakunew itukey Shaila<ref>Shaila Dúrcal</ref> wan itzuntukey Morales de Heras, nesik tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi katka. Shaila kaj tiktukeytiat [[:en:Shaila_Dúrcal|Shaila Dúrcal]] wan yaja nusan takwikani kenha inan katka.
[[Taanalis:Rocio Durcal 1962.jpg|thumb|Rocío Dúrcal tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962)]]
Keman Rocío siwapil ne itatanoy kiwika takwika tik ne lilish son katka. Ne tatanoy kineki wan kipalewi katka.
Tik ume shikipil se, yaja kukuya iwan kukulis isiwayu<ref>Cáncer del útero</ref> katka. Ne tunal se pual makwil metzti yey tik ume shikipil chikwase [[:en:El_País|mikik]] tik ikal tik techan [[:en:Torrelodones|Torrelodones]] tik wey techan [[:en:Madrid|Madrid]] katka. Yaja kipia yey pual se shiwit katka. Yaja ishulejyu mikik tik ume shikipil majtakti nawi katka.
== '''¿Tay Kichiwki?''' ==
* Tik se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi, yaja kiski ne tepustachialis itukey ¨[[:en:Televisión_Española|Achtu Majmachalua]]<ref>Primer Aplauso
</ref>¨ katka.
* Tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume, yaja kiski ne [[:es:Televisión|tepustachialia]] itukey ¨[[:en:Canción_de_Juventud|Takwikalis pal Juventud]]<ref>¨Cancíon de Juventud¨</ref>¨ katka.
* Tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti, keman yaja munamiktia yaja takwika wan yaja sujsul igustuj.
* Tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti chikume, Rocío takwika iwan [[:en:Juan_Gabriel|Juan Gabriel]] se takwikani wey takat tik [[:en:Mexico|Mexico]] katka.
* Tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi, Rocío kiwawasua miyak tajtakwikalis wan intukey [[:en:Canta_A_Juan_Gabriel_Volumen_6|¨Shiktawika Juan Gabriel Tapual Chikwase]]<ref>Canta a Juan Gabriel Volumen 6 </ref>¨ katka.
* Tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikyey, Rocío takwika iwan [[:en:Marco_Antonio_Solís|Marco Antonio Solis]] ukse wey takat tik Mexico. Ne takwikalis itukey ¨[[:en:Como_Tu_Mujer|Kenha taja Siwat]]<ref>Como tu Mujer</ref>¨ katka.
== '''Ipana Uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Rocío Dúrcal - https://en.wikipedia.org/wiki/Roc%C3%ADo_D%C3%BArcal
Primer Aplauso- https://en.wikipedia.org/wiki/Televisi%C3%B3n_Espa%C3%B1ola
Ishulejyu - https://en.wikipedia.org/wiki/J%C3%BAnior_(Filipino_singer)
España - https://en.wikipedia.org/wiki/Spain
isiwakunew - https://en.wikipedia.org/wiki/Shaila_D%C3%BArcal
Pelicula- https://en.wikipedia.org/wiki/Canci%C3%B3n_de_Juventud
Juan Gabriel - https://en.wikipedia.org/wiki/Juan_Gabriel
Mexico - https://en.wikipedia.org/wiki/Mexico
Shiktawika Juan Gabriel Tapual Chikwase - https://en.wikipedia.org/wiki/Canta_A_Juan_Gabriel_Volumen_6
Marco Antonio Solis - https://en.wikipedia.org/wiki/Marco_Antonio_Sol%C3%ADs
Kenha Taja Siwat - https://en.wikipedia.org/wiki/Como_Tu_Mujer
Mikik - https://en.wikipedia.org/wiki/El_Pa%C3%ADs
Wey techan Madrid - https://en.wikipedia.org/wiki/Madrid
Techan Torrelodones- https://en.wikipedia.org/wiki/Torrelodones
Tepustachialia - https://es.wikipedia.org/wiki/Televisi%C3%B3n
nodwkl7h956s2ghzevvak8a4q8fxiva
Rod Stewart
0
903
6626
6625
2026-01-29T23:32:46Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
6625
wikitext
text/x-wiki
== ROD STEWART ==
Roderick David Stewart kaj tiktukeytiat: Rod Stewart wan Rod the Mod se Britishchanej takwikalismawawasuani<ref>Cantante/Escritor</ref>, takwikani <ref>Cantante</ref>wan tatuktiani.Yaja nesik tik ne techan Highgate, London se takutun ipal England.Se tunal majtakti pal ne metzi se tik ne shikipil tzunti ume pual makwil ,(10/01/1945) wan nawi pual (80).
== Ne Itunal Ichtaka ==
Ne inan itukey Elsy Rebeca Gilbard , yaja nesik tik ne shiwit se shikipil tzunti makwil (1905) wan mikik se shikipil tzunti nawi pual kashtul se (1996) yaja se Englishchanej wan iteku Robert Joseph Stewart nesik tik ne shiwit se shikipil tzunti nawi (1904) wan yejemet mikit se shikipil tzunti nawi pual majtakti (1990) yaja se Scottishchanej katka. Ne isiwaw<ref>Esposa</ref> yey katka. Yaja kipia se ipilawan<ref>Hija de hombre</ref> ume ipijpipil<ref>Hijo de hombre</ref>.
== Ne Itekiw ==
Kimakaket miak tajtakulis ken:
Brit Award pal Oustanding Contribution to Music . Se shikipil tzunti nawi pual majtakti yey (1993).
Leyend Award pal ne World Music Awards. Se shikipil tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
Grammy Award for Best Tradicional Pop Vocal Album. Ume shikipil tzunti makwil (1995)
== Ipanpa Ini ==
<references />[[Taanalis:Rod Stewart at Xcel Center DSC 0470 (14905955253) cropped.jpg|thumb|Rod Stewart]]
== Ijilpika ==
[[Taanalis:Rod Stewart sig.svg|thumb|Firma]]https://en.wikipedia.org/wiki/Rod_Stewart
3dlnd99dbpg4uk8j100kd0zvjuy2rqo
Roger Federer
0
904
9075
6630
2026-01-30T13:29:03Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1426]]
9075
wikitext
text/x-wiki
== Roger Federer ==
[[Taanalis:Federer WM16 (37) (28136155830).jpg|thumb|Roger Federer]]
Roger Federer nesik se tunal chikwey pal ne metzti chickwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (8/8/1981), tik ne techan Binningen, Basilea, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Suiza.
Yaja se wey tennismawiltiani
== Ne itekiw ==
Kimakaket miak tajtakulis ken:
* Ne nawi tumak kitapuktuk: makwil ka Kitapuktuk Estados Unidos<ref>li. US Open, abierto de Estados Unidos </ref>, chikwasen ka tapujtuk Australia<ref>lit. Australian Open, Abierto de Australia </ref>, se ka tapujtuk Francia<ref>lit. Roland Garros, Abierto de Franicia </ref>, chikwey ka Kitapuktuk Wimbledon <ref>lit. Wimbledon, campeonato de Wimbledon </ref>
* Chikwase ka Talsital tami tour,
* Se pual chikwey Master 1000
* Se pual yey ATP 500
* Se pual makwil ATP 250
* Se yawal kutultik ka Ajawilti Olimpiachanejket<ref>lit. Juegos Olímpicos </ref> Beijin ume shikipli chikwey (2008)
* Se Copa Davis iwan italayu Suiza
== Ne ichtaka itunal ==
Ne inan itukey Lynette Federer, yaja se Sudafricachanej, wan ne iteku itukey Robert Federer, yaja se Suizachanej.
Ne isiwaw itukey Mirka Vavrinec, yaja se Suizachanej, yaja kipia nawi ipijpilawan. Ne isijsiwapiltzin intukey Myla Rose wan ikuati Charlene Riva, wan ne iujukichpiltzin intukey Leo wan ikuati Lenny.
Roger tajtaketza Suizachanej, Alemanchanej, Franciachanej wan Inglechanej. Roger iawiltia basloncesto, bádminton wan pinpong katka. Yaja mawiltia futbol nusan katka
Roger kipalewia ka Japon keman ijtzilika ne tal katka, wan yaja kinputzua tennismawiltianimet pal kiputzua tumin pal Haiti ijtzilika ne tal wan Katrina huracan
== Ipampa ni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Roger_Federer#
https://es.wikipedia.org/wiki/Abierto_de_Australia
https://es.wikipedia.org/wiki/Torneo_de_Roland_Garros
https://es.wikipedia.org/wiki/Campeonato_de_Wimbledon
https://es.wikipedia.org/wiki/Abierto_de_Estados_Unidos
https://es.wikipedia.org/wiki/Juegos_Ol%C3%ADmpicos
fjtex0geei92720thf5ebu211ja7rz2
Romero
0
905
6632
6631
2026-01-29T23:32:47Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6631
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Monseñor Romero]]
ttx0cbwqz8ttdzpqojczqi4je7h9upd
Ronaldinho
0
906
9076
6635
2026-01-30T13:29:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q39444]]
9076
wikitext
text/x-wiki
== Ronaldo de Assis Moreira(Ronaldinho) ==
[[Taanalis:Ronaldinho 11feb2007.jpg|thumb|Ronaldinho se sujsul yejka mawiltiani]]
Ronaldo de Assis Moreira kaj tiktukeytiat Ronaldinho Gaucho u san Ronaldinho se Brasilchanej mawiltiani katka. Nusan tiktukeytiat yaja "O Bruxo" u "Ne lujlun". Yaja nesik se tunal se pual se metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Porto_Alegre|Porto Alegre]] tik [[:en:Rio_Grande_do_Sul|Rio Grande do Sul]] se takutun ipal [[:en:Brazil|Brasil]]. Ne tuijikniwan tikishkejketzat<ref>To think; Imaginar</ref> yaja se sujsul yejka mawiltiani.
== Ne itunal ichtaka ==
Ne inan itukey Miguelina Eloi Assis dos Santos wan yaja se tapajtiani. Ne iteku Ronaldinho itukey João de Assis Moreira wan yaja se mawiltiani nusan katka. Ne iteku Ronaldinho mawiltij ipal [[:en:Esporte_Clube_Cruzeiro|Esporte Clube Cruzeiro]]. Nusan ne imanuj Ronaldinho se mawiltiani katka. Ne imanuj mawiltij ipal [[:en:Grêmio_FBPA|Grêmio]]. Keman ne imanuj Ronaldinho pejki mawiltij ipal [[:en:Grêmio_FBPA|Grêmio]], ne imiekawan pejket inchan tik [[:en:Guarujá,_Rio_Grande_do_Sul|Guarujá]]. Ne pujpudiente<ref>Wealthy person; Rich</ref> Brasilchanejket inchan tik [[:en:Guarujá,_Rio_Grande_do_Sul|Guarujá]]. Keman yaja chikitik, kintasujtak kinitak ne majmawiltianimet: [[:en:Diego_Maradona|Diego Maradona]], [[:en:Rivaldo|Rivaldo]], [[:en:Ronaldo_(Brazilian_footballer)|Ronaldo]], [[:en:Rivellino|Rivelino]] wan [[:en:Romário|Romário]]. Keman Ronaldinho kipiatuya chikyey shijshiwit ne iteku mikik. Ne iteku mikik ika yaja tapanik itzuntekun<ref>to break one's head</ref> tik ne aputzijtuk<ref>La piscina; Pool</ref> wan mumelsinki<ref>To drown</ref>. Ronaldinho kipia se ipiltzin. Ne ipiltzin nesik se tunal se pual makwil metzi ume tik ne shiwit ume shikipil makwil (2005). Ne ipiltzin itukey João wan yaja se mawiltiani nusan.
== Ne shijshiwit mawiltij ==
[[Taanalis:Ronaldinho061115-03.jpg|thumb|Ronaldinho World Cup mawiltiani]]
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998) Ronaldinho mawiltij ipal [[:en:Grêmio_FBPA|Grêmio]]. Ronaldinho mawiltij ipal [[:en:Grêmio_FBPA|Grêmio]] pal nawi shijshiwit.
Tik ne shiwit ume shikipil se (2001) Ronaldinho kisak ka [[:en:France|France]] pal mawiltia iwan [[:en:Paris_Saint-Germain_FC|Paris Saint-Germaine]]. Yejemet kitashtawijket<ref name=":0">"they paid him"</ref> Ronaldinho ume pual majtakti tzunti shikipil(5,000,000) tumin, se sujsul wey tashtawilis<ref>Payment</ref>. Yaja mawiltij iwan PSG ([[:en:Paris_Saint-Germain_FC|Paris Saint-Germain]]) pal yey shiwit wan tik ne ume shikipil yey shijshiwit(2003) yaja kinekik kisa.
[[:en:Joan_Laporta|Joan Laporta]] ne tatuktiani pal [[:en:FC_Barcelona|FC Barcelona]] kitashtawij<ref name=":0" /> Ronaldinho se pual majtakti tzunti shikipil(30,000,000) tumin tik ne shiwit ume shikipil yey(2003). [[:en:FIFA|FIFA]] kimakak Ronaldinho ne itukey [[:en:FIFA_World_Player_of_the_Year|FIFA World Player of the Year]] tik ne shijshiwit ume shikipil nawi(2004). Tik ne shiwit ume shikipil makwil(2005) [[:en:FIFPRO#FIFPRO_World_Player_of_the_Year_(2005–2008)|FIFPRO]] kimakak Ronaldinho ne itukey [[:en:FIFPRO#FIFPRO_World_Player_of_the_Year_(2005–2008)|FIFPRO World Player of the Year]]. Senpa kinutzket Ronaldinho [[:en:FIFA_World_Player_of_the_Year|FIFA World Player of the Year]] tik ne shiwit ume shikipil makwil(2005). Nusan kinutzket Ronaldinho [[:en:Ballon_d'Or|European Footballer of the Year]] uni shiwit katka. Nusan kinutzket [[:en:Ballon_d'Or|UEFA Club Footballer of the Year]] tik uni shiwit katka.
Tik ne shiwit ume shikipil chikyey(2008) yajki ka Italia mawiltia ipal [[:en:AC_Milan|AC Milan]]. Yaja mawiltij iwan [[:en:AC_Milan|AC milan]] pal yey shiwit. Yaja kisak [[:en:AC_Milan|AC Milan]] wan yajki ka [[:en:CR_Flamengo|Flamengo]] tik ne shiwit ume shikipil majtakti se(2011).
Nemanha se shiwit iwan [[:en:CR_Flamengo|Flamengo]] yaja kisak ka [[:en:Clube_Atlético_Mineiro|Atlético Mineiro]]. Tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey(2013) kinutzak [[:en:2013_South_American_Footballer_of_the_Year|2013 South American Footballer of the Year]]. Ronaldinho kisak [[:en:Clube_Atlético_Mineiro|Atlético Mineiro]] tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi(2014).
Ronaldinho mawiltij [[:en:Querétaro_F.C.|Querétaro]] wan [[:en:Fluminense_FC|Fluminense]] tik ne shiwit ume shikipil kashtul(2015).
Ronaldinho kipia se [[:en:FIFA_World_Cup|World Cup]] ipal ne shiwit ume shikipil ume(2002).
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Brasil:https://en.wikipedia.org/wiki/Brazil
Porto Alegre:https://en.wikipedia.org/wiki/Porto_Alegre
Rio Grande do Sol:https://en.wikipedia.org/wiki/Rio_Grande_do_Sul
Grêmio:https://en.wikipedia.org/wiki/Gr%C3%AAmio_FBPA
Esporte Clube Cruzeiro:https://en.wikipedia.org/wiki/Esporte_Clube_Cruzeiro
Guarujá:https://en.wikipedia.org/wiki/Guaruj%C3%A1,_Rio_Grande_do_Sul
Diego Maradona:https://en.wikipedia.org/wiki/Diego_Maradona
Rivaldo:https://en.wikipedia.org/wiki/Rivaldo
Ronaldo:https://en.wikipedia.org/wiki/Ronaldo_(Brazilian_footballer)
Romário:https://en.wikipedia.org/wiki/Rom%C3%A1rio
Rivelino:https://en.wikipedia.org/wiki/Rivellino
Paris Saint-Germain:https://en.wikipedia.org/wiki/Paris_Saint-Germain_FC
FC Barcelona:https://en.wikipedia.org/wiki/FC_Barcelona
FIFA:https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA
FIFA World Player of the Year:https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA_World_Player_of_the_Year
FIFPRO:https://en.wikipedia.org/wiki/FIFPRO#FIFPRO_World_Player_of_the_Year_(2005%E2%80%932008)
AC Milan:https://en.wikipedia.org/wiki/AC_Milan
Flamengo:https://en.wikipedia.org/wiki/CR_Flamengo
Atlético Mineiro:https://en.wikipedia.org/wiki/Clube_Atl%C3%A9tico_Mineiro
Flumense:https://en.wikipedia.org/wiki/Fluminense_FC
Querétaro:[[:en:Querétaro_F.C.|https://en.wikipedia.org/wiki/Quer%C3%A9taro_F.C.]]
ht6arh618qezk99067b2bdhp6xfyglr
Roque Dalton
0
907
9077
6644
2026-01-30T13:29:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q539461]]
9077
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Roque dalton 009.jpg|thumb|399x399px|ROQUE DALTON SE TAMAWAWASUANI KUSKATANCHANEJ KATKA]]
<big>[[:es:Roque_Dalton|Roque Antonio Dalton Garcia]] kaj tiktukeytiat Roque Dalton katka yaja se tamawawasuani, tapalewiani wan se tamatini kuskantachanej.</big>
== '''<big>IPANPA ROQUE DALTON</big>''' ==
<big>Yaja nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul wan yaja mikik se tunal majtakti se pual kashtul tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul.</big>
[[Taanalis:Monumento a Roque Dalton.jpg|left|thumb|294x294px|<big>KISHMATI ROQUE DALTON</big>]]
<big>Roque dalton iteku itukey Winnall Dalton wan Inan itukey Maria Josefa Garcia. Maria Josefa katka tapajtiani kuskantanchanej. Roque Dalton Isiwaw itukey Aida Cañas wan yaka katka kipia yey ipijpipil itukey Roque Antonio, Juan Jose Wan Jorge.</big>
<big>Roque Dalton mumachtia tik ne [[:es:Universidad_de_Chile|weytamachtiluyan tik Chile]]</big><ref>Universidad de Chile</ref> <big>wan [[:es:Universidad_de_El_Salvador|wetamachtiuyan tik kuskatan]]</big><ref>Universidad de El Salvador (UES)</ref><big>. Yaja tesu katka kiajkawa ne weytamachtiluyan tik chile, uni yaja mumachtij ideologiaj comunistaj. Tik ne shiwit 1954 Yaja Katka walaj ka kuskatan wan yaja katka tapalewiani tik [[:es:Asociación_General_de_Estudiantes_Universitarios_Salvadoreños|AGEUS]]</big><ref>Asociación General de Estudiantes Universitarios Salvadoreños (AGEUS)</ref> <big>wan yaja tekitki ken tawawasuani tik ne "Diario El Independiente"</big>
<big>Yaja kijitzkijket wan kitajtanilijket tik Cuba, Nemanha Roque Dalton katka minashki yik Nicaragua, Cuba, Checoslovaquia. Tik ne shiwit 1973 Roque Dalton minaya Kuskatan yaja kipatak itukey wan ne yankwik itukey katka Julio Dreyfus wan yaja muputzuj iwan [[:es:Ejército_Revolucionario_del_Pueblo_(El_Salvador)|"ejercito revolucionario del pueblo (ERP)]]</big><ref>Ejército Revolucionario del Pueblo (El Salvador) </ref><big>. ERP kimiktijket Roque Dalton. Yaja mikik tik ne 1975.</big>
== '''ITEKIW''' ==
{| class="wikitable"
|+
|<big>1957</big>
|<big>[https://poetas-comunistas.blogspot.com/2015/10/roque-dalton-mia-junto-los-pajaros.html Nupal nakastan ne tujtutut]</big><ref>Mia junto a los pajaros</ref>
|-
|<big>1961</big>
|<big>[https://www.literatura.us/roque/rostro.html Ne itzajka ka itzuntekun]</big><ref>''La ventana en el rostro''</ref>
|-
|<big>1963</big>
|<big>[https://www.marxists.org/espanol/tematica/elsalvador/dalton/poemario/01.htm Kuskatan]</big><ref>El Salvador (poema)</ref>
|-
|<big>1963</big>
|<big>[https://poetapachuco.org/posts/cesar-vallejo-roque-dalton Cesar Vallejo]</big><ref>Cesar Vallejo (poema)</ref>
|-
|<big>1964</big>
|<big>[https://www.poemasde.net/el-mar-roque-dalton/ Ne wey puyet at. Variacionej]</big><ref>El Mar. Variaciones</ref>
|-
|<big>1964</big>
|<big>[https://www.oceansur.com/catalogo/titulos/los-testimonios Ne Testimonioj]</big><ref>Los Testimonios</ref>
|-
|<big>1969</big>
|<big>[https://encuentrosconlasletras.blogspot.com/2009/10/el-turno-del-ofendido.html Ne turnoj del ofendidoj]</big><ref>El turno del ofendido</ref>
|-
|<big>1969</big>
|<big>[https://www.literatura.us/roque/taberna.html Tabernaj wan ukse tal]</big><ref>Taberna y otros lugares</ref>
|-
|<big>1972</big>
|<big>[https://www.filosofia.org/rev/pch/1971/n48p006.htm Miguel Marbol, Ne panuk 1932 ka Kuskatan]</big><ref>Miguel Marbol, Los sucesos de 1032 en El Salvador</ref>
|-
|<big>1975</big>
|<big>[https://www.literatura.us/roque/historias.html Ne panutuk prohibidaj del pulgarcitoj]</big><ref>''Las historias prohibidas del pulgarcito''</ref>
|-
|<big>1975</big>
|<big>[[:es:Pobrecito_poeta_que_era_yo...|Pobrecitoj tawawasuani naja katka]]</big><ref>Pobrecito poeta que era yo...</ref>
|-
|<big>1980</big>
|<big>[https://issuu.com/daltonicoiv/docs/poemas_clandestinos_-_roque_dalton/8 Ne tajtakwikalis minaya]</big><ref>Poemas clandestinos</ref>
|-
|<big>1986</big>
|<big>[https://www.oceansur.com/catalogo/titulos/un-libro-rojo-para-lenin Se chiltik amachti ipal Lenin]</big><ref>Un libro rojo para Lenin</ref>
|-
|<big>1988</big>
|<big>[https://www.literatura.us/roque/odioso.html Se Amachti chupi odiosoj]</big><ref>Un libro levemente odioso</ref>
|-
|<big>2005</big>
|<big>Kia ne tamik takwikalis</big>
|}
== '''IPANPA UNI''' ==
<references />
== Referencias ==
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
g2102pggiabtookm4851aeynjp77xs7
Ros Serey Sothea
0
908
6647
6646
2026-01-29T23:32:48Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
6646
wikitext
text/x-wiki
= Ros Serey Sothea =
Ros Serey Sothea (1948-1977) takwikani Camboyachanej katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Ros Serey Sothea nesik tik ne techan Battambang tik Camboya. Imiekawan chichiukchin katka. Yaja kipia nawi iikawan wan se Ipipi itukey Ros Saboeut katka.
== Ne itekiw ==
Keman siwapil katka, Ros kipiak sujsul yek iijiu, peroj sujsul lejlen katka. Ne shiwit 1967, yaja pewki itekiw tik ne techan Phnom Penh. Ne shijshiwit 60 wan 70, muchiwki ken se wey takwikani tik Camboya, wan miak tajtakwikani Camboyachanej namej Sinn Sisamouth.
== Ken Mikik? ==
Anka yaja mikik tik ne shiwit 1977 keman ne shijshiwit iwan ne Jemeres Chiltik. Tesu akaj kimati keman wan kan wan ijtuk yaja mikik.
p5prrq5lese9ufe47o84fmckzi4aywu
Rosa Mena Valenzuela
0
909
9078
6651
2026-01-30T13:29:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q23807436]]
9078
wikitext
text/x-wiki
katka yaja se takwikwiluani wan tamachtiani kuskatanchanej.
[[Taanalis:Inauguración de la exposición “Rosa Mena Valenzuela- el expresionismo psicológico y espiritual”.jpg|thumb|Inauguración de la exposición "Rosa Mena Valenzuela"]]
== '''Ipanpa''' '''Rosa Mena Valenzuela''' ==
Rosa Mena Valenzuela nesik tik ne techan Kuskatan. Se tunal majtakti yey pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi.
Ne inan itukey katka Emilia Valenzuela yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katka José Mena. Yaja se kuskatanchanej katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Jeunes Filles Jean D´Arc.
Wan mumachtij pal muchiwki se takwikwiluani tik ne wey tamachtiluyan pal takwikwiluani Españachanej<ref>Español</ref> Valero Lecha wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume1957.
Yaja tekitki ken se takwikwiluani tik ne italyu kuskatan.
Yaja mikik se tunal chikwasen pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil nawi. tik ne techan kuskatan.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
=== '''Yaja kichiwki miak ikwijkwikil''' ===
* '''"Retrato de Valero Lecha"''' (1970)
* '''“Las Holandesas”''' (1964)
* '''"Santa Cena"''' (1978)
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' ==
* El Consejo Nacional para la Cultura y el Arte (CONCULTURA), en 1998, organizó una Exposición Retrospectiva de la obra de Rosa Mena Valenzuela en la Sala Nacional de Exhibiciones en San Salvador.
* Distinción honorífica de "pintora meritísima", 2002 otorgada por la Asamblea Legislativa de El Salvador.
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika'''. ==
http://www.blogcuscatlan.com/2009/10/lo-nuestro-rosa-mena-valenzuela.html
https://es.wikipedia.org/wiki/Rosa_Mena_Valenzuela
https://www.elfaro.net/es/201310/el_agora/13312/Rosa-Mena-Valenzuela-cien-a%C3%B1os-que-descompusieron-el-rostro-del-arte-salvadore%C3%B1o.htm
o2lcc2d5zznlndx37rajlh3b3ie6f95
Rosa Parks
0
910
6656
6655
2026-01-29T23:32:49Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
6655
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Rosa Parks 1955 3 (cropped).jpg|thumb|Rosa Parks]]
Rosa Louise McCauley kaj tiktukeytiaj Rosa Parks nesik tik ne techan Tuskegee, Alabama tik ne se shikipil chiknawi tzunti majtakti yey, metzti ume, nawi (Feberero 4, 1913). Yaja yawi tamachtiluyan pal sijsiwaket wan Alabama State tajtamachtiani Wey tamachtiluyan pal Negroes, melka yaja tesu yawi ika inoya nemi kukuya . Yaja munamiki racismo wan discriminacion. Yaja nemi activo ne Movemiento ne Derechos Civiles.
Yaja kinamiktia se takat itukey Raymond Parks kaj tashimani keman yaja kipia kashtul nawi shiwit. Yejemet kitekiw ne organizaciones de justicia sociales. Yaja nemi secretaria pal Montgomery chapter pal Ne Asociacion Nacional pal ne Avance ne Iijikiwan ne Itachishka (NAACP).<ref>National Association for the Advancement of Colored People</ref>
Tik ne metzti majtakti ume, se tunal, se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul, yaja yawi ne tawikani<ref>Bus</ref> ka Montgomery, Alabama. Yaja muestuk ne tzintalijka<ref>Asiento/seat</ref> pal iijikiwanistakchin. Yaja tesu ulini pal ne tzintalijka keman ne tawikani ituktia ulini pal ne tzintalijka. Yaja kichiwa ne wey movemiento socialesne historia itukey ne Montgomery Bus Boycott.
Yaja nemi ne tatuktiani ne Movemiento ne Derechos Civiles ka Alabama. Yaja tapalewiani pal ne Montgomery Bus Boycott.
Ne Montgomery Bus Boycott ipalewia tztzintalijka nemi pal muchi ne iijikiwan, melka yaja detenida ne celda. Keman ne Boycott termino. Yaja wan ishuleyu nemi ichan Hampton, Virginia wan neman Detroit, Michigan. Tik ne metzti majtakti, se pual nawi, ume shikipil (Octobre 24, 2005), yaja mikik nawi pual majtakti ume shiwit.
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
[[:es:Rosa_Parks|Rosa Parks - Wikipedia, la enciclopedia libre]]
[https://www.biografiasyvidas.com/biografia/p/parks.htm Biografia de Rosa Parks]
[https://historiauniversal.org/rosa-parks-activista-del-movimiento-por-los-derechos-civiles/ Rosa Parks: Activista del movimiento por los derechos civiles]
3gr0v2iksk5qqlta31tzuy8nh2ss2ou
RuPaul
0
911
9079
6670
2026-01-30T13:29:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q705715]]
9079
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | RuPaul
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:RuPaul 2019 California Hall of Fame Ceremony 06.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 17 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1960
|-
! Ichan Techan
| San Diego, California
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:RuPaul|RuPaul Andre Charles]] nesik se tunal kashtul ume, ne metzti majtakti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960). Yaja nesik tik ne techan [[:en:San_Diego|San Diego]], California, tik ne italyu [[:en:United_States|Estados Unidos]]. RuPaul se tamawiltiani<ref>Actor</ref>, se takiwkani<ref>Singer / Cantante</ref>, se tawawasuani<ref>Author / Autor</ref>, wan yaja kitalia ne inkwajkwach sijsiwatket keman yaja kimawiltia<ref>Literal translation: “He wears women’s clothes when he performs,” as there is currently no translation for “drag queen” in Nawat. / Traducción literal: “Se viste con ropa de mujer cuando se presenta en escena”, ya que actualmente no existe una traducción para “drag queen” en náhuat.</ref>. RuPaul siwayulu <ref>Literal translation: “Heart of a Woman,” the Nawat term for a homosexual (gay) man. / Traducción literal: “Corazón de mujer”, término en náhuat para referirse a un hombre homosexual.</ref>wan estadosunidoschanej<ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/RuPaul
https://en.wikipedia.org/wiki/San_Diego
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
mufo9xq63gmurd2ei62ax9voim5fkvs
Rubén Darío
0
912
9080
6674
2026-01-30T13:29:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q173767]]
9080
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ruben Dario (1915) cropped.jpg|thumb|248x248px|Felix Ruben Garcia Sarmiento, kaj tiktukeytiat Ruben Darío.]]
'''Felix Ruben Garcia Sarmiento''', [https://es.wikipedia.org/wiki/Rub%C3%A9n_Dar%C3%ADo#cite_note-Sin-nombre-p2Ny-1-1] kaj tiktukeytiat Rubén Darío, se tawawasuni katka. Yaja nesik tik ne techan Metapa ka '''[[Nicaragua|Nikanhanawak]]''', ne tunal kashtul yey, pal ne metzti se, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume (1867). Wan yaja mikik tik ne wey techan León, ne tunal chikwasen, pal ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul se (1916). Yaja kipia katka ume pual chiknawi shijshiwit.
Yaja se wey tatuktiani pal ne movimientoj itukey “[[:es:Modernismo_(literatura_en_español)|modernismoj]]” tik ne Americaj Latinaj wan yaja se “tatuktiani pal ne tajtajkwilulchichin Castillachanejket.”[https://social.shorthand.com/teleSURtv/nyYtylMCczf/ruben-dario-el-principe-de-las-letras-castellanas]
== Ipanpa Ichtaka ==
Ne iteku, itukey Manuel Garcia katka, wan yaja inan, itukey Rosa Sarmiento katka. Ne piltzin Dario sujsul igustuj ne amachti katka: [[:es:Don_Quijote_de_la_Mancha|Tajtzin Quijote ipal Mancha]], [[:es:Las_mil_y_una_noches|Shikipil Wan Ume Tayua]], [[:es:Biblia|Ne Bibliaj]], wan ne intekiw inpal [[:es:Cicerón|Cicerón]], [[:es:Nicolás_Fernández_de_Moratín|Moratín]], wan [[:es:Anne-Louise_Germaine_Necker|Madame de Stael]].
Dario mumachtia tik ne wey techan Managua katka. Nemanha, yaja pashalua ka [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] katka ne metzi chikwey, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual ume. Yaja pashalua nusan ka [[Kwawtemalan]], Costa Rica, Chile, Cuba, [[España]], Francia, '''[[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America|Ejestadoj Senputzujtuk]],''' [[Argentina]], wan [[Brasil]].
Ne achtu isiwat itukey Rafaela Contreras Cañas katka. Dario munamiktij iwan Contreras tik ne Kuskatan, ne tunal se pual se, pal ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti (1890). Yaja kipia katka iwan isiwaw se ipijpipil, wan itukey Rubén Darío Contreras.
Wan ne ume isiwat ipal itukey Rosario Murillo katka. Dario munamiktij iwan Murillo tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti yey (1893). Yaja kipia katka iwan Murillo se shulut, melka ne shulut mikik san yaja nesik.
Wan ne yey isiwat itukey Francisca Sanchez katka. Yaja kipia iwan Sanchez ne yey ipijpipil katka.
== Itekiw ==
[[Taanalis:Ruben Dario - Pax (Facsimil).jpg|thumb|Ne amachti "Pax" ipal Rubén Dario.]]
''1887: Abrojos''
''1887: Rimas''
1887: ''Canto épico a las glorias de Chile''
1888: ''Susul...''.
''1888: Primeras notas, [Epístolas y poemas, 1885]''
''1896: Prosas profanas y otros poemas''.
1905: ''Cantos de vida y esperanza. Los cisnes y otros poemas''.
''1906: Oda a Mitre''.
1907: ''El canto errante''.
''1910: Poema del otoño y otros poemas''.
''1914: Canto a la Argentina y otros poemas''.
''1919: Lira póstuma''.
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Rub%C3%A9n_Dar%C3%ADo#cite_note-Sin-nombre-p2Ny-1-1
# https://es.wikipedia.org/wiki/Modernismo_(literatura_en_espa%C3%B1ol)
# https://social.shorthand.com/teleSURtv/nyYtylMCczf/ruben-dario-el-principe-de-las-letras-castellanas
55lzjz2vm450946xdnqfscvv03ny62e
Rumi
0
913
9239
9238
2026-02-05T18:09:23Z
Lionel Cristiano
138
9239
wikitext
text/x-wiki
Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī kaj tiktukeytiat Rumi se tawawasuani Muslimchanej katka. Nusan yaja se [[:en:Ulama|tamachtiani ipal Islam]] katka.
[[Taanalis:مولانا اثر حسین بهزاد (cropped).jpg|thumb|Rumi]]
Yaja nesik tik ne techan [[:en:Sangtuda|Sangtuda]] tik [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] se tunal se pual majtakti metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil ume tzunti chikume(1207) wan mikik se tunal kasthul ume metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil ume tzunti yey pual majtakti yey(1273).
== Ne itunal ichtaka ==
[[Taanalis:Turkey.Konya049.jpg|thumb|Ne Masnavi]]
Ne itejtekuwan [[:en:Persian_language|Persiachanejket]]. Ne iteku Rumi itukey Bahā ud-Dīn Walad katka. Yaja se tamacthiani wan se lujlun Islam nusan katka. Ne iteku witz ka [[:en:Wakhsh|Wakhsh]] se techan tik ne italyu<ref>País, country</ref> [[:en:Tajikistan|Tajikistan]]. Ne inan itukey Mu'mina Khātūn katka. Keman ne [[:en:Mongol_invasion_of_the_Khwarazmian_Empire|Mongolchanejket]] kinsunket ne intalyu imiekawan, yejemet kisket kan kalaki ne tunal<ref>West; the direction</ref> tik ne shiwit se shikipil ume tzunti kashtul(1215). Nemanha yejemet nakaket tik ne techan Karaman pal chikume shijshiwit. Karaman se techan tik [[Turkey]]. Keman yejemet nenket tik ne techan Karaman ne inan wan ne imanuj mikiket. Tik ne shiwit se shikipil ume tzunti se qual makwil(1225) Rumi munamiktij iwan Gowhar Khatun. Yejemet kipiatuyat ume piltzinmet. Se itukey Sultan Walad wan ne ukse itukey Ala-eddin Chalabi. Keman isiwaw mikik Rumi munamiktij senpa wan kipiatuya se ipiltzin wan se isiwapíltzin. Ne ipiltzin itukey Amir Alim Chalabi wan isiwapíltzin itukey Malakeh Khatun. Rumi wan imiekawan kisket Karaman wan yajket ka [[:en:Konya|Konya]] tik [[:en:Anatolia|Anatolia]] se tunal se metzti makwil tik ne shiwit se shikipil ume tzunti se pual chikwey(1228). Rumi nakak inak miak wey tajtanilis wan kiwawasuj miak ajamat. Yaja kiwawasuj ne Masnavi se wey amachti . Ne Masnavi ipanpa tiut, tuijikniwan, yultilis, mikilis.
== Ken mikik ==
[[Taanalis:Green Tomb DSCF0703.jpg|thumb|The Green Tomb]]
Tamik iijiu<ref>Breathe stopped, heart attack</ref> Rumi se tunal kashtul ume metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil ume tzunti yey pual majtakti yey(1273) tik ne techan Konya. Miak ijikniwan chukaket ipal Rumi keman yaja mikik. Yaja kitalpachuat katka kan nemit ne shajshapuat "The Green Tomb" tik [[:en:Anatolia|Anatolia]].
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Tamachtiani ipal Islam:https://en.wikipedia.org/wiki/Ulama
Konya:https://en.wikipedia.org/wiki/Konya
Anatolia:https://en.wikipedia.org/wiki/Anatolia
Wakhsh:https://en.wikipedia.org/wiki/Wakhsh
Tajikistan:https://en.wikipedia.org/wiki/Tajikistan
Sangtuda:https://en.wikipedia.org/wiki/Sangtuda
Persiachanej:https://en.wikipedia.org/wiki/Persian_language
Mongolchanejket:https://en.wikipedia.org/wiki/Mongol_invasion_of_the_Khwarazmian_Empire
4ey2sgax4xtu83k8oxkrj91yuysax6w
Rupert Grint
0
914
9082
6686
2026-01-30T13:29:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q19190]]
9082
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Rupert Grint (cropped).JPG|thumb|Rupert Grint]]
== [[:es:Ron_Weasley|Ron Weasley]] ==
Kaj tiktukeytiat “[[:es:Rupert_Grint|Rupert Alexander Lloyd Grint]]”. Yaja nesik tik Harlox, Essex se takutun ipal italyu Inglaterra se tunal se pual nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (24/08/1988) wan teuk mimi. Yaja kisat tik chikwey wejweyak ujulinkwikwil <ref>películas</ref>katka “[[:en:Harry_Potter_(film_series)|Harry Potter]]”.
== Itekiw ==
Yaja kinchiwa chiknawi wejweyak ujulinkwikwil kaj intukey:
[[:en:Harry_Potter_and_the_Philosopher's_Stone_(film)|Harry Potter and the Philosopher’s Stone]] (ume shikipil se/2001)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]] (ume shikipil ume/2002)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]] (ume shikipil nawi2004)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)|Harry Potter and the Goblet of Fire]] (ume shikipil makwil/2005)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]] (ume shikipil chikume/2007)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]] (ume shikipil chiknawi/2009)
[[:es:Cherrybomb_(película)|Cherrybomb]] (ume shikipil chiknawi/2009)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_1|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1]] (ume shikipil majtakti/2010)
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_2|Harry Potter and the Deathly Hallow – Part 2]] (ume shikipil majtakti se/2011)
Kaj miak tuijikniwan kikuat. Tesu akaj weli kinimakat ukchupi yawaltakwjkalis ken Ron Weasley.
== Itunal ichtaka ==
Ne iteku itukey Nigel Grint. Yaja nesik tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey/1963 wan ne inan itukey Joanne Parsons. Yaja nesik tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume/1967.
Yaja kipia se pipil. Yaja itukey Wednesday G. Grint. Ne achtu isiwai itukey Georgia Groome.
== Ipanpa ini ==
<references />
== ijilpika ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Rupert_Grint</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Ron_Weasley</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Philosopher%27s_Stone_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Cherrybomb_(pel%C3%ADcula)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_1</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_2</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_(film_series)</nowiki>
3rk3i7q2ipkhgo28dxlb4ytofapin1f
Rupert Grint (Ron Weasley)
0
915
6690
6689
2026-01-29T23:32:51Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
6689
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Rupert Grint (cropped).JPG|thumb|Rupert Grint]]
== Rupert Grint (Rupert Alexander Lloyd Grint) ==
Kaj tiktukeytiat “[[:es:Rupert_Grint|Rupert Alexander Lloyd Grint]]”. Yaja nesik tik Harlox, Essex se takutun ipal italyu Inglaterra se tunal se pual nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen (24/08/1988) wan teuk mimi. Yaja kisat tik chikwey weyak ujulinkwikwil<ref>película</ref> katka “[[:en:Harry_Potter_(film_series)|Harry Potter]]” (kak [[:es:Ron_Weasley|Ron Weasley]]).
== Itekiw ==
Yaja kinchiwa chikwey ujulinkwikwil <ref>películas</ref>kaj intukey:
[[:en:Harry_Potter_and_the_Philosopher's_Stone_(film)|Harry Potter and the Philosopher’s Stone (ume shikipil se/2001)]]
[[:en:Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)|Harry Potter and the Chamber of Secrets (ume shikipil ume/2002)]]
[[:en:Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (ume shikipil nawi2004)]]
[[:en:Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)|Harry Potter and the Goblet of Fire (ume shikipil makwil/2005)]]
[[:en:Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)|Harry Potter and the Order of the Phoenix (ume shikipil chikume/2007)]]
[[:en:Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)|Harry Potter and the Half-Blood Prince (ume shikipil chiknawi/2009)]]
[[:es:Cherrybomb_(película)|Cherrybomb (ume shikipil chiknawi/2009)]]
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_1|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1 (ume shikipil majtakti/2010)]]
[[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_2|Harry Potter and the Deathly Hallow – Part 2 (ume shikipil majtakti se/2011)]]
Kaj miak tuijikniwan kikuat. Tesu akaj weli kinimakat ukchupi yawaltakwjkalis ken Ron Weasley
== Itunal ichtaka<ref>Su vida privada</ref> ==
Ne iteku itukey Nigel Grint. Yaja nesik tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey/1963 wan ne inan itukey Joanne Parsons. Yaja nesik tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume/1967.
Yaja kipia se pipil. Yaja itukey Wednesday G. Grint. Ne achtu isiwai itukey Georgia Groome.
== Ipanpa ini ==
<references />
== ijilpika ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Rupert_Grint</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Ron_Weasley</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Philosopher%27s_Stone_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_1</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_2</nowiki>
<nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_(film_series)</nowiki>
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Cherrybomb_(pel%C3%ADcula)</nowiki>
nk548h0yn7wkoi2s8x1ent0bg2o85q2
Russell Brand
0
916
9083
6703
2026-01-30T13:29:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q296609]]
9083
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Russell Brand
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Russell Brand (54670634113).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 4 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 1975
|-
! Ichan Techan
| Grays, Essex
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Tapakiltiani · Tamawiltiani
|}
[[:en:Russell_Brand|Russell Edward Brand]] nesik se tunal nawi, ne metzti chikwasen, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul (1975). Brand nesik tik ne techan [[:en:Grays,_Essex|Grays]], Essex, tik ne italyu [[:en:England|Inglaterra]]. Yaja se tapakiltiani<ref>Comedian / Comediante</ref>, se tamawiltiani<ref>Actor</ref>, wan se tawawasuani<ref>Author</ref>. Brand inglaterrachanej<ref>Demonym: English / Gentilicio: Inglés</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/England
https://en.wikipedia.org/wiki/Grays,_Essex
https://en.wikipedia.org/wiki/Russell_Brand
gv0e2y96thbpfm82q6jmw2m9iv2n808
SAN ROMERO
0
917
9084
6707
2026-01-30T13:29:20Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q293455]]
9084
wikitext
text/x-wiki
'''<u>YAJA ITUKEY ARNULFO ITZUNTUKEY GALDAMEZ</u>'''
[[Taanalis:Óscar Romero, 1979 (headshot).jpg|thumb|itukey Arnulfo Galdamez ]]
[[yaja nesik tik ne tunal kashtul pal ne metzti chiwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume ne itehan itukey cuidad Barrios, san Miguel ka]] kushktan <ref><nowiki>https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/6853/Oscar</nowiki> Romero</ref>
ne iteku itukey katka Santos Itzuntukey Romero.
ne Inan itukey Guadalupe ne imekawan yejemet tesu kipia--katka tumin
yaja kipia chikume imajmanujwan katka
Ne Iteku tekiti ken se telegrafista katka
Ne Inan tekiti katka ka ichan
Keman yaja chikitikchin katka kukuya sujsul
Keman yaja kipia katka majtakti yey shiwit yaja nemi katka tik se ordenación sacerdotal pal se takapiltzin .
Ka ne yaja tajtaketza iwan ne palej katka wan keman panutuya se shiwit kalaki tik ne tamachtiluyan pal ne pajpale , ka ne nemi chikume shiwit katka
Ne tik shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume yaja katka kalaki tik ne seminario de san Jose de la montaña ,tik kuskatan .Nemanha kituktijket ka Roma pal mumachtia teología
Keman yaja kipia katka se pual makwil shiwit ordenado sacerdote tik Roma tunal nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti umepual ume .<ref>https://www.bing.com/search?q=en+que+a%C3%B1o+fue+ordenado+sacerdote+san+oscar+romero&cvid=a17966bd1efb40b99ff0a0ee0a8256ec&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCTMzMzQ0ajBqNKgCALACAA&FORM=ANAB01&PC=HCTS#</ref>
Ne tunal yey pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti Kilwijket ka kituteytijket obispo
yaja kitukeytijket katka pal Diocises de Santiago de maria ne tunal kashtul pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil 1chiknawi yey pual majtakti nawi uni tajtanestutuk pejket musumat inwan ne tajtatukani
yaja katka kitukeytijket Arzobispo ka kushkatan tik ne tunal se pual yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzuni yey pual kashtul ume ne kipia ume pual kashtul nawi shiwit
yaja katka kimiktia ne tunal se pual nawit pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kwak tamakatuya misaj tik ne tiupan chikitik pal ne kal kapajtiani divina Providencia kakushkaan .
<references />
ccuhdcn7gqze3l9e4veb2blm1n3128j
SHAFIK JORGE HANDAL HANDAL
0
918
6713
6712
2026-01-29T23:32:53Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
6712
wikitext
text/x-wiki
'''<u>Shafik Jorge Hándal Hándal,</u>''' tikishmatit ken Shafik Hándal tikishmatit ken Comandante Simón tik ne makwil ume shiwit tik ne tasumalis ka Kuskatan, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume ka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ume.
<u>'''Ipanpa Shafik Hándal.'''</u>
Nesik tik ne techan Ajewchapan, Kuskatan.
Nesik se tunal majtakti yey pal ne metzi majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti.
'''<u>Ne ImieKawan Shafik Handal.</u>'''
Shafik Jorge Hándal ne iteku itukey Giries Abdallah Hándal wan yaja ne inan itukey Giamile Hándal (Yejemet Mikiketa), yaja iteku wan inan witz ka Palestina katka, nesik tik ne techan Belén, tik ne extinto imperio Otomano, ne imiekawam ne itejtekuman pujpudiente katka tik Valle Nuevo, Ajewchapan.
Shafik Hándal ne achtu pal ne makwil iikawan, yejemet intukey katka: Bety, Miriam, Farid (yaja mikika), Jose Orlando wan Antonio (puliwtuk).
Isijsiwaw Shafik Handal.
● Ne achtu isiwaw Blanca Vega _Yaja Mikika tik ne shiwit se shikipil chiknawi nawi pual_ wan yaja katka kipia ne ipíltzin Jorge Shafik wan ume isijsiwapíltzin: Anabella wan Erlinda.
● Ne isiwaw ume Tania BichKova wan yaja katka kipia ne isiwapíltzin: Xenia.
'''<u>Ne Itekiw Shafik Hándal.</u>'''
Shafik Hándal yaja Políticoj wan yaja kipia ideologíaj comunistaj katka, Keman Yaja kipia kipia majtakti nawi shiwit, pejki ne Huelga General pal Brazos Caídos ka derrocój ka tatuktiani Maximilano Hernández Martínez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi. Yaja kalaki tik políticaj katka tik Kuskatan katka, muchikwa tik ne takat tatuktiani pal ne Frente Farabundo Martí pal ne Liberación Nacional -FMLN-.
Shafik Hándal mumachtij Derecho tik ne Wejwey tajtamachtiluyan tik Kuskatan wan tik Chile wan yaja Itekiw ne exiliaron ka Chile wan Guatemala. Yaja se wey tapalewiani politicoj tik Kuskatan wan Internacional katka. Ne Obispo católico auxiliar tik Kuskatan Monseñor Rosa Chávez inak """Shafik Hándal se wey ne políticoj wey tik Kuskatan tik ne shiwit ume shikipil wan pal principios tik ne shiwit ume shikipil se."""
'''<u>Yaja Mikika Shafik Hándal.</u>'''
Shafik Hándal yaja mikika kwa keman kiapiatuya yey pual kashtul shiwit, ka ne kasthul se horaj tik se tunal se pual nawi pal ne metzi se tik ne shiwit ume shikipil chikwasen, tik infarto agudo pal miocardio, tik ne Aeropuerto Internacional tik Kuskatan “Oscar Arnulfo Romero”. Shafik Hándal kitalpachujket tik ne Cementerio Ne Ilustres, Kuskatan.
'''<u>Ijilpika.</u>'''
1.Wikipedia. Enciclopedia Libre.
2.http:/.www.fmln.org.sv.shafik Jorge Handal archive.marxists.org.
3.http:/www.perfilessalvadorenos.blogspot.com.
4.Demos, Desarrollo de MEDIOS, S.A. de C.V.
5.Thousands of Salvadoreans bid farewall to Shafik handal. Granma Digital, La Habana Cuba, 30 de enero de 2006.
6.<nowiki>https://www.google.com/search</nowiki>?
4mhlpza9k5q5mdodk6w704x3bubnxw9
SIWATAN
0
919
9085
6720
2026-01-30T13:29:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5769252]]
9085
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Piramide Cihuatan.jpg|alt=Cihuatán |thumb|350x350px]]
== CIHUATÁN ==
Ne Cihuatán se kan nemit tijtipan ijikman (Parque Arqueologico) ka Aguilares, ka Kuskatan. Tik ne chiknawi tzunti o chiknawi tzunti ume pual majtakti (900 o 950 d. C) wan kiajkawa<ref>abandonada (pasado de abandono)</ref> ne shikipil ume tzunti (1200 d. C.) Yejemet kitatijket<ref>quemarse (con fuego)</ref> Ne kojkojtachanejket <ref>habitantes</ref> .ka né Nawa (Tesu pipil).
ne itukey Cihuatán witz ka Siwat wan Tan wan kineki ina: "Tal iwan Sijsiwatket" u "Kan nemi Sijsiwatket".
Cihuatán kipia sujsul casoj <ref>hiatoria (cuentos; relacianodos a los hayasgoz historicos)</ref> kia né: se yey tiut: Ejekat,<ref>Dios del viento</ref> Taluk<ref>Dios de las lluvias y las montañas </ref> wan Xipe Tótec<ref>Señor de los desollados</ref>. Senpa ne tamanalis<ref>ofrendas</ref> kujkumit, tajtaijtik, tzitzinkas<ref>Figuras hechas en barro en forma de cactus (termino arqueológico)</ref> wan almenas.<ref>Figuras en forma de "T" hechas de barro (Termino Arqueológico)</ref>
"Cihuatan ne wey pal ne Kuskatan" yultajtaketzalis ne Antonio Sol yaja se tatemuani<ref>Arqueologo, investigador</ref> ne ka kuskatan. Yaja tiishtemua ne Cihuatán se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi (1929) wan ne Cihuatán iteku.
== Muchi ne tiupan ijikman ==
Cihuatán tik nemi se tzunti yey pual chikume (167) tiupan ijikman. Kia né:
* Ume awilti.<ref>Dos juegos (Cancha de pelota)</ref>
* Yey ne tiupan ijikman pal tiut.
* Se tzunti ne tiupan ijikman.
== Tay iita ==
* Ne 9:00 am pal ne 4:00 pm.
* Ne ipatiw: Kuakatan: $1.00, ejkuni: $5.00 wan $3.00, pijpiltzitzin wan tajtatanoywan $0.00.
* Tejemet tiweli: nejnemi, ne tzutzupas ne takwikwilchiwalis wan tishmati ne casoj.
* Tejemet tesu tiweli: awil, tzuntawana wan ikwa (ne tiupan ijikman).
[[Taanalis:Plano del Centro Monumental de Cihuatan.jpg|thumb|253x253px]]
== Ipan uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/El_Salvador
https://es.wikipedia.org/wiki/Cihuat%C3%A1n
[https://www.icanh.gov.co/areas-misionales/patrimonio/parques-asociados/parques-areas-arqueologicas-protegidas#:~:text=Los%20parques%20arqueol%C3%B3gicos%20son%20una,y%20disfrute%20del%20patrimonio%20arqueol%C3%B3gico. https://www.icanh.gov.co/areas-misionales/patrimonio/parques-asociados/parques-areas-arqueologicas-protegidas#:~:text=Los%20parques%20arqueol%C3%B3gicos%20son%20una,y%20disfrute%20del%20patrimonio%20arqueol%C3%B3gico.]
https://es.wikipedia.org/wiki/Nahuas
https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view
orpx44s82y51w8rqrk3vtd28a5acsge
Sabilaj
0
920
9655
9651
2026-04-06T11:51:17Z
Kwamikagami
437
9655
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Aloe arborescens Compton.JPG|alt=Aloe Vera |thumb|Sabilaj Shuchi]]
[[Taanalis:Sbilaj.jpg|alt=Aloe Vera|thumb|[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=925eed95731a1e5cJmltdHM9MTY5MzAwODAwMCZpZ3VpZD0yMzc2Mjc5OS0xMTIyLTY1YjktMjZiMC0yODA3MTBkOTY0YTYmaW5zaWQ9NTIyMA&ptn=3&hsh=3&fclid=23762799-1122-65b9-26b0-280710d964a6&psq=Sabila+en+espanol&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cudHVhc2F1ZGUuY29tL2VzL3NhYmlsYS8&ntb=1 Sabilaj]]]
Ne ikuyu ne '''Sabilaj''' kitukeytijtuk ne tajtamatinimet ken ''''Aloe Vera'''' Yaja witz ka Africaj, melka an tikajsit ka nujme ne taltikpak.
Ne ikuyu ne Sabilaj chamawak. Ne iiswayu tepuntik wan shushuknaj.
Yaja iiswayu kachka se yey itecch.
Tejemet tikwat ne inakayu ne Sabilaj pal tipajtiat.<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=b700b603f03970e7JmltdHM9MTY5MzAwODAwMCZpZ3VpZD0yMzc2Mjc5OS0xMTIyLTY1YjktMjZiMC0yODA3MTBkOTY0YTYmaW5zaWQ9NTU2Mw&ptn=3&hsh=3&fclid=23762799-1122-65b9-26b0-280710d964a6&psq=Sabila+en+espanol&u=a1aHR0cHM6Ly9lcy53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvQWxvZV92ZXJhIzp-OnRleHQ9QWxvZSUyMHZlcmElMkMlMjBsbGFtYWRvJTIwcyVDMyVBMWJpbGElMjBlbnRyZSUyMG90cm9zJTJDJTIwZXMsdW5hJTIwZXNwZWNpZSUyMHN1Y3VsZW50YSUyMGRlJTIwbGElMjBmYW1pbGlhJTIwQXNwaG9kZWxhY2VhZS4&ntb=1</ref> Tikshawaltiat inakayu tik tuishkalyu pal tiikishtiat ne datka sijsiwatket tiktaliat ka ijpak tuishkalyu pal timuitat mas galanchin.
Tejemet tiwelit nusan tikunit iayu ika ini iayu techpalewia tuijti.
==Tapalewiani==
<references/>
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
k4klnj0m6mkmgfol7q0ni0zs155l0dg
Sacagawea
0
921
9086
6731
2026-01-30T13:29:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q238960]]
9086
wikitext
text/x-wiki
= Sacajawea =
[[Taanalis:Sacagawea Birthplace (cropped).jpg|thumb|Sacagawea- pashaluani, tapatani, wan tapalewiani inpal Meriweather Lewis wan William Clark.]]
[[:es:Sacajawea|Sacajawea]] nesik tik Idaho se takutun ipal Estados Unidos, se tunal pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual chikyey (1788).
Yaja se pashaluani<ref>guia</ref>, tapatani<ref name=":0">traductor/a</ref>, wan tapalewiani inpal Meriweather Lewis wan William Clark, tajtatemuanimet<ref>exploradores</ref> Estados Unidoschanejket ka kitemua katka ne kan kalaki ne tunal pal Estados Unidos.
== Ne itunal ichtaka ==
Tesu tikmatit sujsul pal ne tunal pal Sacajawea keman yaja siwapil.
Yaja se siwat Agaidika<ref>Lemhi Shoshone</ref>. Yaja nesik inawak pal Salmon, Idaho, Estados Unidos. [https://lewisandclarkjournals.unl.edu/item/lc.jrn.1805-08-17 Yaja iikaw pal Cameahwait], ne tatuktiani pal ne techan Agaidika.
Keman Sacajawea kipia majtakti ume shiwit [https://www.britannica.com/biography/Sacagawea ne techan Hidatsa] kiwikaket<ref>secuestraron</ref> yaja wan sujsul pijpiltzitzin intechan inawak pal Washburn, Dakota del Norte, Estados Unidos.
Keman yaja kipia majtakti yey shiwit se takat itukey [[:es:Toussaint_Charbonneau|Toussaint Charbonneau]] kikua katka Sacajawea wan [https://www.pbs.org/kenburns/lewis-clark/ munamiktia iwan yaja].
== Tay kichiwa? ==
[[Taanalis:Detail Lewis & Clark at Three Forks.jpg|thumb|Sacagawea iwan Meriweather Lewis wan William Clark]]
Tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi (1804) Meriweather Lewis wan William Clark tikchiwket ne Fuerte Mandan ipal ne shupan tik ne techan pal Sacajawea. Kishtemuat katka se tapatani<ref name=":0" /> pal taketza inwan ne tejtechan kan kalaki ne tunal pal Estados Unidos. [https://lewisandclarkjournals.unl.edu/item/lc.jrn.1804-11-04#n08110401 Sacajawea wan ishulejyu] yajket inwan yejemet ika yejemet tajtaketzat katka sujsul tajtaketzalis pal ne tejtechan. Sacajawea taketza Shoshone, ne tajtaketzalis pal ne techan Agaidika.
Tik ne se tunal majtakti se pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti makwil (1805) nesik ne acthu ikunew pal Sacajawea, itukey katka [[:en:Jean_Baptiste_Charbonneau|Jean Baptiste Charbonneau]]. Tesu kiajkawa katka ne ujti<ref name=":1">viaje</ref>. Sujsul kipalewia katka, kipata<ref>tradujo</ref> katka, pashalua<ref>guio</ref> katka, wan kishtia<ref>rescato</ref> katka wey ajamachti tik se apan, ka yejemet kitueytiat katka ne [https://edits.nationalmap.gov/apps/gaz-domestic/public/search/names/770322 Rio Sacajawea].
[[Taanalis:Rocky Mountains around Mount Ida, Rocky Mountains National Park 20110824 2.jpg|thumb|Ne Montañas Rocosas- ne tejtepet ka Sacgawea wan iukujkumpawan panut.]]
Tik ne ujti, Sacajawea wan ikujkumpawan kiasjit katka ne techan Agaidika. [https://lewisandclarkjournals.unl.edu/item/lc.jrn.1805-08-17 Sacajawea kiputzua katka iwan imanuj]. Tesu kiajkawa katka ne ujti<ref name=":1" />. Yaja kipashalua<ref>viajo</ref> katka iwan iukujkumpawan Dakota del Notre, Montana, Idaho, Wahington, wan Oregon tajtakutun pal Estados Unidos wan tiejkut katka ne wey puek at Pacífico. Yejemet walajket Dakota del Norte.
== Ne itekiw: ==
Sacajawea sujsul kinpalewia Meriweather Lewis wan William Clark. Yejemet mumachtiat pal casoj ipal kojtan<ref>historia natural</ref> wan sujsul ipal ne kan kalaki ne tunal pal Estados Unidos katka. Ne yultajtaketzalis pal Sacajawea katka kipalewia katka ka muchi walajket yek.
== Ken mikik? ==
Tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti chiknawi (1809) Sacajawea wan ishulejyu tik ne wey techan San Luis tik Misuri se takutun ipal Estados Unidos iwan William Clark. Clark wey inchaku pal Sacajawea wan ishulejyu. Clark nusan sujsul kitajpia ne ikunew pal Sacajawea, Jean Baptiste. Tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti majtakti ume (1812) nesik katka ne ume ikunew pal Sacajawea, itukey Lizette Charbonneau
Sacajawea kukuya katka. Tik se tunal se pual pal ne shiwit majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti majtakti ume (1812) yaja miki.
Tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti majtakti yey (1813) William Clark [https://web.archive.org/web/20120227060638/http://www.bonniebutterfield.com/sacagawea-death.html kichiwki ne iteku pal ne ipilawan pal Sacajawea].
== Inpanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Sacajawea: https://es.wikipedia.org/wiki/Sacajawea
Journals of the Lewis & Clark Expedition: August 17, 1805: https://lewisandclarkjournals.unl.edu/item/lc.jrn.1805-08-17
Sacagawea: https://www.britannica.com/biography/Sacagawea
Toussaint Charbonneau: https://es.wikipedia.org/wiki/Toussaint_Charbonneau
Lewis and Clark: The Journey of the Discovery Corps: https://www.pbs.org/kenburns/lewis-clark/
Journals of the Lewis & Clark Expedition: November 4, 1804: https://lewisandclarkjournals.unl.edu/item/lc.jrn.1804-11-04#n08110401
Jean Baptiste Charbonneau: https://en.wikipedia.org/wiki/Jean_Baptiste_Charbonneau
Geographic Names Information System: Sacagawea River: https://edits.nationalmap.gov/apps/gaz-domestic/public/search/names/770322
What Happened to Sacagawea After the Expedition Returned?: https://web.archive.org/web/20120227060638/http://www.bonniebutterfield.com/sacagawea-death.html
iba9alcuw3bc8f0ldne4ow4yuv6g38c
Sakurai Masahiro
0
922
9087
8184
2026-01-30T13:29:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1906721]]
9087
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Masahiro Sakurai 2021.jpg|thumb|Sakurai Masahiro 2021]]
'''[[:es:Masahiro_Sakurai|Sakurai Masahiro]]''' (桜井 政博 – nesik se tunal yey pal metzti chikwey se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti) Japonchanej tatuktiani wan takwikwiluani pal ulinkwikwil awilti. Yaja kishmatit ika kichiwa ne ulinkwikwil awilti [[:es:Kirby_(serie)|Kirby]] wan [[:es:Super_Smash_Bros.|Super Smash Bros.]]
== '''Ipanpa ne itunal''' ==
Sakurai Masahiro nesik tik ne techan [[:es:Musashimurayama_(Tokio)|Musashimurayama]], [[:es:Tokio|Tokyo]], [[:es:Japón|Japón]], ne yey pal metzti chikwey se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti.
Yaja tekiti pal [[:es:HAL_Laboratory|HAL Laboratory]] kwak yaja kipia kashtul nawi katka. Yaja kitajkwilua wan kituktia ne ulinkwikwil awilti [[:es:Kirby's_Dream_Land|Kirby’s Dream Land]].
Nemanha yaja yawi katka Hal Laboratory ne makwil metzti chikwey ume shikipil yey. Kuni kwak metziti majtakti tik ne shiwit ume shikipil makmwil yaja kichiwa [[:es:Sora_Ltd.|Sora Ltd.]]
Yaja kimawawasua pal ne amachti pichawak “Famitsu” ka ume shikipil pal ume shikipil se pual se.
Nusan tik ne ume shikipil se pual ume yaja kichiwa ne iuj Youtube “Masahiro Sakurai on Creating Games”.
== '''Yaja kichiwtuk ini ne ulinkwikwil awilti''' ==
* Kirby’s Dream Land (1992)
* Kirby’s Adventure (1993)
* Kirby Super Star (1996)
* Super Smash Bros. (1999)
* Super Smash Bros. Melee (2001)
* Kirby: Nightmare in Dream Land (2002)
* Kirby Air Ride (2003)
* Kirby & the Amazing Mirror (2004)
* Meteos (2005)
* Sodatete! Kouchuu Ouja Mushiking (2006)
* Super Smash Bros. Brawl (2008)
* Kid Icarus: Uprising (2012)
* Super Smash Bros. for Nintendo 3DS and Wii U (2014)
* Super Smash Bros. Ultimate (2018)
== '''Ijilpika''' ==
# Masahiro Sakurai: https://en.wikipedia.org/wiki/Masahiro_Sakurai
pgtpt19ymikrqnymgzxy9rtb6s0jg5d
Sala
0
923
6745
6744
2026-01-29T23:32:55Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
6744
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Andrei Croitoru.jpg|thumbnail|300 px|Se takat iwan se sala susul wan ilpilka tiltik.]]
Ne sala se kwajkwach.<ref>/https://web.archive.org/web/20230417224535/https://es.m.wikipedia.org/wiki/Pantal%C3%B3n</ref>
[[Taanalis:Andrei Croitoru 1.jpg|thumbnail|300 px|Se takat iwan se sala susul wan iwan ilpika tiltik iwan kotón istak.]]
== Ijilpika ==
2xslzxsj3856vgljw3sbpm94g296wbt
Salarrué
0
924
9088
6753
2026-01-30T13:29:27Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q443889]]
9088
wikitext
text/x-wiki
Luis Salvador Efraín Salazar Arrué kaj tikukeytiat Salarrué<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Salvador_Salazar_Arru%C3%A9</ref> .
[[Taanalis:Salarrue-min.jpg|thumb|Salarrué]]
== Kaj yaja katka? ==
Yaja se tamawawasuani wan takwikwiluani Kuskatanchnej katka.
Yaja nesik se tunal se pual ume pal ne metzti majtakti tik ne shiwit tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul nawi (1899) tik ne techan Sentzunhat.
Ne inan itukey Maria Teresa Arrué katka wan ne iteku itukey Joaquin Salazar Angulo katka.
Ne ichan nemi tik ne techan Kuskatan.
Kwak yaja chikitik mumachtia tik ne tamachtiluyan "Liceo Salvadoreño" katka.
Nusan mumachtia tik ne wey tamachtiluyan Corcoran School Of Art tik Washington katka.
== Itekiw: ==
Yaja kichiwa miak amachti katka:
[[Taanalis:Cuentos de barro de salarrue.jpg|thumb|Cuentos de Barro]]
"Cuentos de Barro<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Cuentos_de_barro</ref>"
"Eso y Más"
"Cuentos de Cipotes"
"El Cristo Negro"
Yaja mikik se tunal se pual chikume pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul tik Kuskatan.
== Ijilpika ==
Salarrue: https://es.wikipedia.org/wiki/Salvador_Salazar_Arru%C3%A9
Cuentos Barro: https://es.wikipedia.org/wiki/Cuentos_de_barro
== Ipanpa ini: ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
28x7skfcld5ge2kkb0n3k02ngy3nmoy
Sally Ride
0
925
6755
6754
2026-01-29T23:32:56Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6754
wikitext
text/x-wiki
Sally Kristen Ride nesik tik ne techan Los Angeles, California se takutun ipal Estados Unidos, se tunal se pual chikwasen pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chicknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) wan mikik se tunal se pual yey pal ne metzti chikume tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume (2012).
Yaja se tatemuani pal kipia ne tamatilis ipanpa ken ne dajdatka kichiwat (physicist) wan sital pashaluani (astronauta).
== Ne Itunal ichtaka: ==
[[Taanalis:Sally Ride, America's first woman astronaut communicates with ground controllers from the flight deck - NARA - 541940.jpg|thumb]]
Ne inan itukey katka Carol Joyce Ride wan ne iteku itukey katka Dale Burdell. Sally kipiak se ikaw, yaja itukey Karen kaj kitukeytijket "Bear". Ne inan wan ne iteku tajtatukanimet katka tik ne Presbiteriana tiupan. Ne inan tapalewiani katka wan ne iteku tamachtiani katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960) ne imiekawan wan yaja yajket pashaluat ka Europa, wan tik España, Sally mumachtij ken mawiltia tennis.
655y7ty11jrbmfcurlxw8a5x1nge58r
Salma Hayek
0
926
9089
6762
2026-01-30T13:29:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q125106]]
9089
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Salma Hayek (48462708516).jpg|thumb|Salma Hayek Takwikwiluani]]
'''Salma Valgarma Hayek Pinault''' kaj tiktukeytiat '''[[:en:Salma_Hayek|Salma Hayek]]''', nesik se tunal ume pal ne metzti chiknawi shiwit se shikipil chikwansen tzunti yey pual chikwasen tik ne techan Caotzacoalcos, Veracruz takutun ipal ne italyu Mexico. Yaja se wey ulinkwikwil katka.
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey katka Diana Jiménez Medina yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katka Sami Hayek Domínguez. Yaja se Egiptochanej katka. Ne ishulejyu itukey katka [[:en:François-Henri_Pinault|François-Henri Pinault]]. Yaja se Kuskatanchanej katka. Yaja kipia se ikunew. Ne ikunew itukey Valentina Paloma Pinault katka. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan tik Fransiya Wan mumachtij pal muchiwki se wey ulinkwikwil tik ne wey tamachtiluyan wan kiski tik ne shiwit ume shikipil ume tzunti se pula majtakti.
Kimakaket miak tajtakulis ken: [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_roles_and_awards_of_Salma_Hayek]
[[Taanalis:Cannes 2017 31.jpg|thumb|Selma Hayek Nu Shulejyu François-Henri Pinault ]]
== '''Yaja kichiwki miak Weyak Ulinkwikwil''' ==
{| class="wikitable sortable"
!Shiwit
!Itekiw
!Yaja Imawiltia
|-
|1993
|''Mi Vida Loca''
|Gata
|-
|1994
|''Roadracers''
|Donna
|-
| rowspan="4" |1995
|''El Callejón de los Milagros''
|Alma
|-
|''Desperado''
|Carolina
|-
|''Four Rooms''
|TV Dancing Girl
|-
|''Fair Game''
|Rita
|-
| rowspan="3" |1996
|''From Dusk till Dawn''
|Santanico Pandemonium
|-
|''Follow Me Home''
|Betty
|-
|''Fled''
|Cora
|-
| rowspan="4" |1997
|''Fools Rush In''
|Isabel Fuentes
|-
|''The Hunchback''
|Esmeralda
|-
|''Breaking Up''
|Monica
|-
|''Sístole Diástole''
|Carmelita
|-
| rowspan="4" |1998
|''54''
|Anita Randazzo
|-
|''The Velocity of Gary''
|Mary Carmen
|-
|''Welcome to Hollywood''
|Herself
|-
|''The Faculty''
|Nurse Harper
|-
| rowspan="3" |1999
|''Dogma''
|Serendipity
|-
|''El Coronel No Tiene Quien Le Escriba''
|Julia
|-
|''Wild Wild West''
|Rita Escobar
|-
| rowspan="4" |2000
|''Timecode''
|Rose
|-
|''Chain of Fools''
|Sergeant Meredith
|-
|''La gran vida''
|Lola
|-
|''Traffic''
|Rosario
|-
| rowspan="2" |2001
|''Hotel''
|Charlee Boux
|-
|''In the Time of the Butterflies''
|Minerva Mirabal
|-
|2002
|''Frida''
|Frida Kahlo
|-
| rowspan="2" |2003
|''Spy Kids 3-D: Game Over''
|Francesca
|-
|''Once Upon a Time in Mexico''
|Carolina
|-
|2004
|''After the Sunset''
|Lola Cirillo
|-
| rowspan="3" |2006
|''Bandidas''
|Sara Sandoval
|-
|''Ask the Dust''
|Camilla Lopez
|-
|''Lonely Hearts''
|Martha Beck
|-
|2007
|''Across the Universe''
|Bang Bang Shoot Shoot Nurses
|-
|2009
|''Cirque du Freak: The Vampire's Assistant''
|Madame Truska
|-
|2010
|''Grown Ups''
|Roxanne Chase-Feder
|-
| rowspan="3" |2011
|''Americano''
|Lola
|-
|''Puss in Boots''
|Kitty Softpaws (voice)
|-
|''La chispa de la vida''
|Luisa Gómez
|-
| rowspan="3" |2012
|''The Pirates! In an Adventure with Scientists!''
|Cutlass Lizz (voice)
|-
|''Savages''
|Elena
|-
|''Here Comes the Boom''
|Bella Flores
|-
|2013
|''Grown Ups 2''
|Roxanne Chase-Feder
|-
| rowspan="4" |2014
|''Muppets Most Wanted''
|Herself
|-
|''Kahlil Gibran's The Prophet''
|Kamilla (voice)
|-
|''Everly''
|Everly
|-
|''Some Kind of Beautiful''
|Olivia
|-
| rowspan="2" |2015
|''Tale of Tales''
|Queen of Longtrellis
|-
|''Septembers of Shiraz''
|Farnez
|-
| rowspan="2" |2016
|''I Saved My Belly Dancer''
|The Dancer
|-
|''Sausage Party''
|Theresa del Taco (voice)
|-
| rowspan="4" |2017
|''Beatriz at Dinner''
|Beatriz
|-
|''How to Be a Latin Lover''
|Sara
|-
|''11th Hour''
|Maria José
|-
|''The Hitman's Bodyguard''
|Sonia Kincaid
|-
|2018
|''The Hummingbird Project''
|Eva Torres
|-
|2019
|''Drunk Parents''
|Nancy
|-
| rowspan="2" |2020
|''Like a Boss''
|Claire Luna
|-
|''The Roads Not Taken''
|Dolores
|-
| rowspan="4" |2021
|''Bliss''
|Isabel Clemens
|-
|''Hitman's Wife's Bodyguard''
|Sonia Kincaid
|-
|''Eternals''
|Ajak
|-
|''House of Gucci''
|Pina Auriemma
|-
|2022
|''Puss in Boots: The Last Wish''
|Kitty Softpaws (voice)
|-
|2023
|''Magic Mike's Last Dance''
|Maxandra Mendoza
|-
|2024
|''Without Blood''
|Nina
|-
|<small>TBA</small>
|''Sacrifice''
|
|}
q8ey5ij5mgn5lf3vodl9lmt9qlynsip
Salvador Antonio Mariona Rivera
0
927
9090
6769
2026-01-30T13:29:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3945901]]
9090
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Salvador Mariona.jpg|thumb|Salvador Mariona]]
== '''''Salvador Antonio Mariona Rivera''''' ==
Kaj tiktukeytiat '''[[:es:Salvador_Mariona|''Salvador Mariona'']]''', yaja nesik se tunal se pual chikume pal ne metzi majtakti ume tik ne shiwit se skikipil chiknawi tzunti ume pual yey ka Santa Tecla (20/11/1943).
Yaja se mawiltiani tea mawiltia<ref>Jugador retirado</ref> ipal ne Kushkatan.
Tik ne taltikpakat<ref>A nivel mundial (internacional)</ref> yaja mawiltij ipal italyu ne Kuskatan tik ne ajawilti wey taltikpakat ipal FIFA<ref>Copa Mundial de la FIFA</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ipal México (1970).
== '''''Itekiw:''''' ==
* Yaja mawiltij tik ne Mario Calvo pal ne yey tatzayanilis.
* Yaja mawiltij tik ne Atlante pal San Alejo.
* Yaja mawiltij ka [[:es:Alianza_Fútbol_Club_(El_Salvador)|Alianza.]]
* Yaja mawiltij ka [[:es:Club_Deportivo_Platense|Platense Municipal]].
* Yaja se tamachitiani mawiltia iwan datka yawaltik<ref>Entrenador de fútbol</ref> pal ALIANZA tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey shiwit katka. (1983)
* Yaja se mawiltiani ipal italyu Kushkatan pal majtakti shiwit katka.
* Yaja se sujsul wey mawiltiani<ref>Campeón</ref> katka iwan ALIANZA tik ne shijshiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen shiwit. (1965 - 1966)
* Yaja se sujsul wey mawiltiani katka CONCACAF iwan ALIANZA tik ne shiwit se shikipil shiknawi tzunti yey pual chikume. (1967)
== '''''Itunal Ichtaka:''''' ==
* Isiwaw: Flor Idalma de Mariona
* Iujukichpiltizin: Rodrigo wan Salvador
* Isiwapiltzin: Flor Idalma Mariona
* Ijishwiyuwan: Ignacio, Javier wan Alejandro
== '''''Ipanpa Ini:''''' ==
<references />
== '''''Ijilpika:''''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Salvador_Mariona
https://es.wikipedia.org/wiki/Alianza_F%C3%BAtbol_Club_(El_Salvador)
https://es.wikipedia.org/wiki/Club_Deportivo_Platense
6ch1v95raym3otfyfzjr89lpa05kgjr
Salvador Vega Hall
0
928
6771
6770
2026-01-29T23:32:57Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6770
wikitext
text/x-wiki
Salvador Vega Hall kaj tiktukeytiat [http://guanaxia.wikidot.com/wiki:tio-periquito Tío Periquito] nesik se tunal ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume<ref>1917</ref> tik ne techan Kuskatan
Yaja se wey takwikani<ref>cantante/singer</ref>
Yaja mikik se tunal pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil chikume<ref>2007</ref>.
=== Ne itekiw: tay kichiwki? ===
==== Yaja kichiwa miak tajtakwikalis: ====
* [https://www.youtube.com/watch?v=tQU4VuA5ra0 La tortuga]
* La casita de cartón
* El pícaro ratón
* Sueño imposible
* Tic tac
* [https://www.youtube.com/watch?v=DpuT79X9Iak Santa Claus]
* [https://www.youtube.com/watch?v=bXhuu1qzQbQ Señora Puerta]
* [https://www.youtube.com/watch?v=PCcMcw836Yc Gatito Gurrumiao]
* [https://www.youtube.com/watch?v=MuMLaSgcddU El carrito roto]
==== Kimakaket miak tajtakulis ken: ====
Galardón por dedicar su vida al entretenimiento Infantil, Asamblea Legislativa del El Salvador, 1998.
Ciudadano notable del milenio pasado, Alcaldía de San Salvador.
=== Ipanpa Ini ===
<references />
=== Ijilpika ===
http://guanaxia.wikidot.com/wiki:tio-periquito
https://www.youtube.com/watch?v=tQU4VuA5ra0
https://www.youtube.com/watch?v=DpuT79X9Iak
https://www.youtube.com/watch?v=bXhuu1qzQbQ
https://www.youtube.com/watch?v=PCcMcw836Yc
https://www.youtube.com/watch?v=MuMLaSgcddU
hn6hjigujjv14hd84v1bejzn20komcr
Sammo Hung
0
929
6774
6773
2026-01-29T23:32:58Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
6773
wikitext
text/x-wiki
= Sammo Hung =
[[Taanalis:Sammo Hung 20240414.jpg|thumb|Sammo Hung ne shiwit 2024]]
'''Samuel "Sammo" Hung Kam-bo''' (洪金寶 ''Hung<sup>4</sup> Gam<sup>1</sup>-bou<sup>2</sup>'' tik ne tajtaketzalis Cantónchanej; 1952-) kaj tiktukeytiat '''Sammo Hung''' tapajtiani wan tasumani Chinachanej.
== Itunal ichtaka ==
Sammo Hung nesik tik ne techan Hong Kong tik China keman kipiak Britániachanej.
Itejtekuwan tajtatzumani pal ne ujulinkwikwil katka. Inoya, Chin Tsi-ang, tasumani wan tapajtiani nusan katka. Mumachtij tik ne Tamachtiluyan ''Escuela de Ópera de Beijing'' inwan ichajchaku Jackie Chan, Yuen Wah wan Yuen Biao.
Ikman isiwaw itukey Jo Eun-ok wan yaja Coreachanej. Isiwaw itukey Joyce Godenzi. Yaja kipia yey ipijpipil wan se isiwapíltzin. Ipíltzin itukey Timmy Hung tapajtiani nusan.
== Itekiw ==
Pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shiwit 1961 keman piltzín katka. Ne achtu ujulinkwikwil yek katka. Ne shiwit 1972, munamikik iwan [[Bruce Lee]]. Bruce Lee muchiwki tamachtiani wan ichaku Bolo, wan itajtanki pal tekiti tik ne sujsul wey ulinkwikwil ''Operación Dragón'' (Enter the Dragon tik ne tajtaketzalis Inglés) ken ne mumachtiani tasumalis Shaolin. Ne shiwit 1978, pejtuk kichiwa sujsul wey ujulinkwikwil tasumalis pero pal ejekapaki.
=== Ujulinkwikwil ===
{| class="wikitable sortable"
!Shiwit
!Ulinkwikwil
!Ulinkwikwil tik ne tajtaketzalis Cantonés
!'''Tuknew'''
|-
|1961
|''Education of Love''
|愛的教育
|He Shuang-chuan, a.k.a. Shouquan
|-
| rowspan="4" |1962
|''Big and Little Wong Tin Bar''
|大小黄天霸
|
|-
|''The Birth of Yue Fei''
|岳飛出世
|
|-
|''The Princess and the Seven Little Heroes''
|公主與七小俠
|
|-
|''Little Dragon Girl Teases White Snake Spirit''
|小龍女三戯白蛇精
|
|-
| rowspan="2" |1963
|''Father and Son''
|人之初
|
|-
|''The Monkey Soldiers Come to the Rescue''
|猴子兵華山救駕
|
|-
| rowspan="2" |1964
|''The Crisis''
|生死關頭
|
|-
|''The Rainbow Pass''
|虹霓關
|
|-
| rowspan="3" |1966
|''The Eighteen Darts (Part 1)''
|兩湖十八鏢 (下集)
|
|-
|''The Eighteen Darts (Part 2)''
|兩湖十八鏢 (上集)
|
|-
|''Come Drink with Me''
|大醉俠
|
|-
| rowspan="2" |1967
|''Paragon of Sword and Knife''
|天劍絶刀
|
|-
|''Dragon Gate Inn''
|龍門客桟
|
|-
| rowspan="5" |1968
|''The Bells of Death''
|奪魂鈴
|Tao's thug
|-
|''Black Butterfly''
|女侠黒蝴蝶
|
|-
|''Paragon of Sword and Knife Part II''
|天劍絶刀 (下集大結局)
|
|-
|''The Jade Raksha''
|玉羅刹
|Master Yan's thug
|-
|''Death Valley''
|斷魂谷
|Swordsman
|-
| rowspan="11" |1969
|''Raw Courage''
|虎胆
|
|-
|''Mad, Mad Sword''
|神經刀
|Mopan Bandit
|-
|''Dragon Swamp''
|毒龍潭
|Gambler at Jiang's party
|-
|''The Swordmates''
|燕娘
|
|-
|''The Golden Sword''
|龍門金劍
|Golden Dragon Security member
|-
|''The Sweet Sword''
|一劍香
|
|-
|''Killers Five''
|豪侠傳
|
|-
|''The One Armed Magic Nun''
|獨臂神尼
|
|-
|''The Devil Warrior''
|小魔侠
|
|-
|''Sword of Emei''
|峨嵋霸刀
|
|-
|''Vengeance Is a Golden Blade''
|飛燕金刀
|Long's man
|-
| rowspan="9" |1970
|''Wrath of the Sword''
|怒劍狂刀
|
|-
|''The Eagle's Claw''
|鷹爪手
|
|-
|''The Iron Buddha''
|鐵羅漢
|Xiao's thug
|-
|''The Crimson Charm''
|血符門
|
|-
|''Brothers Five''
|五虎屠龍
|Security escort Chu
|-
|''The Twelve Gold Medallions''
|十二金牌
|
|-
|''The Golden Knight''
|金衣大俠
|Master Bao's thug
|-
|''A Taste of Cold Steel''
|武林風雲
|Tiger's Gang member
|-
|''The Angry River''
|鬼怒川
|Thug
|-
| rowspan="13" |1971
|''The Invincible Eight''
|天龍八將
|Whip-wielding henchman
|-
|''A Touch of Zen''
|俠女
|Commander Hsu's son
|-
|''The Shadow Whip''
|影子神鞭
|Martial artist after Fang
|-
|''The Comet Strikes''
|鬼流星
|
|-
|''Swordsman at Large''
|蕭十一郎
|Bandit
Rapist
|-
|''The Fast Sword''
|奪命金劍
|Thug
|-
|''The Lady Hermit''
|鍾馗娘子
|Black Demon's disciple
|-
|''The Eunuch''
|鬼太監
|First fighter at the final contest
|-
|''The Living Sword''
|劍魂
|
|-
|''Six Assassins''
|六刺客
|
|-
|''The Lady Hermit''
|鍾馗娘子
|
|-
|''Vengeance of a Snowgirl''
|冰天侠女
|Henchman
|-
|''The Blade Spares None''
|刀不留人
|
|-
| rowspan="8" |1972
|''The Thunderbolt Fist''
|霹靂拳
|
|-
|''Trilogy of Swordsmanship''
|群英會
|
|-
|''Lady Whirlwind''
|鐵掌旋風腿
|Tiao Ta Niang's brother
|-
|''Bandits from Shantung''
|山東響馬
|Bell thrower
|-
|''Hapkido''
|合氣道
|Fan Wei, a.k.a. Bun Wei
|-
|''The Fugitive''
|亡命徒
|
|-
|''The Devil's Mirror''
|風雷魔鏡
|Witch's drummer
|-
|''The Imperial Swordsman''
|大內高手
|
|-
| rowspan="8" |1973
|''Life for Sale''
|賣命
|
|-
|''The Rendezvous of Warriors''
|偸渡客
|
|-
|''Enter the Dragon''
|龍爭虎鬥
|Shaolin fighter
|-
|''The Fate of Lee Khan''
|迎春閣之風波
|
|-
|''Kickmaster''
|跆拳震九州
|
|-
|''Bloody Ring''
|死亡挑戰
|
|-
|''The Devil's Treasure''
|黑夜怪客
|Kao Hsiung
|-
|''Ambush''
|埋伏
|
|-
| rowspan="11" |1974
|''The Wandering Life''
|横衝直撞小福星
|
|-
|''Ultraman the Frozen Station''
|無敵超人
|
|-
|''The Skyhawk''
|黃飛鴻少林拳
|Fei Fei
|-
|''Village of Tigers''
|悪虎村
|
|-
|''The Tournament''
|中泰拳壇生死戰
|
|-
|''The Association''
|艷窟神探
|
|-
|''Big Brother''
|大佬
|
|-
|''Manchu Boxer''
|七省拳王
|Hashimoto
|-
|''Games Gamblers Play''
|鬼馬雙星
|
|-
|''Stoner''
|鐵金剛大破紫陽觀
|Gang strongman
|-
|''The Dragon Tamers''
|女子跆拳群英會
|
|-
| rowspan="10" |1975
|''The Man from Hong Kong''
|直搗黃龍
|Win Chan
|-
|''Bruce, Hong Kong Master''
|香港超人
|
|-
|''Winner Take All''
|面懵心精
|
|-
|''Story of Chinese Gods''
|封神榜
|
|-
|''Kung Fu Stars''
|脂粉大彗星
|
|-
|''The Valiant Ones''
|忠烈圖
|Hakatatsu
|-
|''All in the Family''
|花飛滿城春
|
|-
|''The Young Rebel''
|後生
|
|-
|''Bruce Lee, D-Day at Macao''
|生龍活虎小英雄
|
|-
|''My Wacky, Wacky World''
|大千世界
|
|-
| rowspan="9" |1976
|''The Himalayan''
|密宗聖手
|
|-
|''Hand of Death''
|少林門
|Officer Tu Ching
|-
|''The Double Crossers''
|鬼計雙雄
|
|-
|''The Private Eyes''
|半斤八兩
|
|-
|''Traitorous''
|大太監
|First Head
|-
|''A Queen's Ransom''
|鱷潭群英會
|
|-
|''End of Wicked Tigers''
|老虎彗星
|Lau
|-
|''The Breakthrough''
|突圍
|
|-
|''Tiger of Northland''
|北少林
|
|-
| rowspan="5" |1977
|''Fists of Dragons''
|追龍
|
|-
|''Shaolin Plot''
|四大門派
|Renegade Monk
|-
|''The Iron Fisted Monk''
|三德和尚与舂米六
|Hawker
|-
|''Broken Oath''
|破戒
|Henchman
|-
|''The Dragon, the Odds''
|戇居仔與牛咁眼
|
|-
| rowspan="11" |1978
|''Game of Death''
|死亡遊戲
|Lo Chen
|-
|''My Darling Gals''
|出鐘
|
|-
|''Return of Secret Rivals''
|臭頭小子
|Su Yen-cheng
|-
|''Warriors Two''
|贊先生與找錢華
|Fei Chun
|-
|''Dirty Tiger, Crazy Frog''
|老虎田雞
|Frog
|-
|''Enter the Fat Dragon''
|肥龍過江
|Lung
|-
|''The Amsterdam Kill''
|荷京喋血
|
|-
|''Gee and Gor''
|谷爆
|
|-
|''Heroes''
|烏龍英雄
|
|-
|''Naked Comes the Huntress''
|貂女
|
|-
|''Magnum Fist''
|大英雄
|Japanese commander
|-
| rowspan="5" |1979
|''Knockabout''
|雜家小子
|Blinking beggar
|-
|''The Incredible Kung Fu Master''
|醒目仔蠱惑招
|Fei Jai
|-
|''Magnificent Butcher''
|林世榮
|Lam Sai-wing, a.k.a. Butcher Wing
|-
|''Odd Couple''
|搏命單刀奪命搶
|King of Sabres
Ah Yo (pupil of King of Spears)
|-
|''From Riches to Rags''
|錢作怪
|
|-
| rowspan="5" |1980
|''Encounters of the Spooky Kind''
|鬼打鬼
|Bold Cheung
|-
|''Game of Death II''
|死亡塔
|
|-
|''By Hook or by Crook''
|鹹魚番生
|Fatso
|-
|''Two Toothless Tigers''
|甩牙老虎
|Ah Pao
|-
|''The Victim''
|身不由已
|Chan Wing
|-
| rowspan="2" |1981
|''The Prodigal Son''
|敗家仔
|Wong Wah-bo
|-
|''Chasing Girls''
|追女仔
|Man at airport
|-
| rowspan="3" |1982
|''Carry On Pickpocket''
|提防小手
|Rice Pot
|-
|''The Dead and the Deadly''
|人嚇人
|Chu Wong-lee, a.k.a. Fat Boy
|-
|''Men's Inhumanity to Men''
|
|
|-
| rowspan="3" |1983
|''Project A''
|A計劃
|Fei
|-
|''Winners and Sinners''
|奇謀妙計五福星
|Teapot
|-
|''Zu Warriors from the Magic Mountain''
|新蜀山劍俠
|Fat Man / Chang Mei
|-
| rowspan="8" |1984
|''Pom Pom''
|神勇雙響炮
|Eric / Kidstuff
|-
|''The Owl vs Bombo''
|貓頭鷹與小飛象
|Bombo, a.k.a. First Day Chan
|-
|''Possession of a Ghost''
|鬼符身
|
|-
|''Wheels on Meals''
|快餐車
|Moby
|-
|''Long Arm of the Law''
|省港旗兵
|
|-
|''Hong Kong 1941''
|等待黎明
|
|-
|''The Return of Pom Pom''
|雙龍出海
|
|-
|''Hocus Pocus''
|人嚇鬼
|
|-
| rowspan="9" |1985
|''My Lucky Stars''
|福星高照
|Eric, a.k.a. Kidstuff, a.k.a. Fastbuck (US version)
|-
|''From the Great Beyond''
|時來運轉
|Film director
|-
|''Twinkle, Twinkle, Lucky Stars''
|夏日福星
|Eric, a.k.a. Kidstuff, a.k.a. Fastbuck (US version)
|-
|''Yes, Madam''
|皇家師姐
|Old master
|-
|''Heart of Dragon''
|龍的心
|Dodo Fung, a.k.a. Danny (US version)
|-
|''Mr. Boo Meets Pom Pom''
|智勇三寶
|
|-
|'The Island
|生死綫
|
|-
|''Mr. Vampire''
|彊屍先生
|
|-
|''It's a Drink! It's a Bomb!''
|聖誕奇遇結良縁
|
|-
| rowspan="9" |1986
|''Millionaires Express''
|富貴列車
|Ching Fong-tin
|-
|''Lucky Stars Go Places''
|最佳福星
|Eric, a.k.a. Kidstuff
|-
|''Where's Officer Tuba?''
|霹靂大喇叭
|Officer Tuba
|-
|''Mr. Vampire II''
|殭屍家族
|
|-
|''From Here to Prosperity''
|奪寶計上計
|
|-
|''The Strange Bedfellow''
|倆公婆八條心
|
|-
|''Silent Love''
|聽不到的説話
|
|-
|''Rosa''
|神勇雙響炮続続續集
|
|-
|''Goodbye Mama''
|再見媽 (口米)
|
|-
| rowspan="11" |1987
|''To Err Is Human''
|標錯參
|Ting Siu-chung
a.k.a. ''To Err Is Humane''
|-
|''My Cousin the Ghost''
|表哥到
|
|-
|''Eastern Condors''
|東方禿鷹
|Tung Ming-sun
|-
|''Promising Young Boy''
|全力反彈
|
|-
|''The Romance of Book and Sword''
|書劍恩仇錄
|
|-
|''Scared Stiff''
|小生夢驚魂
|
|-
|''Project A Part II''
|A計劃續集
|Fei
|-
|''The Final Test''
|最後一戰
|
|-
|''Sworn Brothers''
|肝膽相照
|
|-
|''Mr. Vampire III''
|靈幻先生
|Hung
|-
|''The Happy Bigamist''
|一屋兩妻
|
|-
| rowspan="10" |1988
|''Dragons Forever''
|飛龍猛將
|Luke Wong Fei-fung
|-
|''In the Blood''
|神探父子兵
|Hung Kei
|-
|''Painted Faces''
|七小福
|Master Yu Jim-yuen
|-
|''On the Run''
|亡命鴛鴦
|
|-
|''Lai Shi, China's Last Eunuch''
|中國最後一個太監
|Opera boss
|-
|''Paper Marriage''
|過埠新娘
|Bo Chin
|-
|''Picture of a Nymph''
|畫中仙
|
|-
|''Mr. Vampire IV''
|彊屍叔叔
|
|-
|''Spooky, Spooky''
|鬼猛腳
|
|-
|''One Husband Too Many''
|一妻兩夫
|
|-
| rowspan="7" |1989
|''Seven Warriors''
|忠義群英
|"Hung"
|-
|''Blonde Fury''
|師姐大晒
|
|-
|''Into the Fire''
|烈火街頭
|
|-
|''Pedicab Driver''
|群龍戲鳳
|Lo Tung, a.k.a. Fat Tung
|-
|''The Fortune Code''
|富貴兵團
|Brother Hung
|-
|''Bachelor's Swan Song''
|再見王老五
|
|-
|''Burning Sensation''
|火燭鬼
|
|-
| rowspan="9" |1990
|''Shanghai Encounter''
|亂世兒女
|Chin Hung-yun
|-
|''Encounters of the Spooky Kind 2''
|鬼咬鬼
|Abao
|-
|''Eight Taels of Gold''
|八兩金
|Slim Cheng
|-
|''Pantyhose Hero''
|脂粉雙雄
|Jeff Lau
|-
|''Skinny Tiger, Fatty Dragon''
|瘦虎肥龍
|Fatty
|-
|''Dragon Versus Phoenix''
|龍鳳賊捉賊
|
|-
|''Island of Fire''
|火燒島
|Fatty Liu Hsi-chia, a.k.a. John (US version)
|-
|''She Shoots Straight''
|皇家女將
|Officer Huang Tsung-po (elder)
|-
|''Best Is the Highest''
|
|Chok-fei
|-
| rowspan="9" |1991
|''Touch and Go''
|一觸即發
|Fat Goose
|-
|''Lover's Tear''
|誓不忘情
|Commissioner Kung
|-
|''The Tantana''
|密宗威龍
|Gai-lap
|-
|''My Flying Wife''
|猛鬼入侵黑社會
|Chan Yu-qun
|-
|''Daddy, Father and Papa''
|老豆唔怕多
|Bull
|-
|''The Gambling Ghost''
|洪福齊天
|Fat Bao, a.k.a. Fatty/Big Brock (Bao's father)/Hung Gao (Bao's grandfather)
|-
|''The Banquet''
|豪門夜宴
|Hung Tai-po
|-
|''Bury Me High''
|衞斯理之覇王卸甲
|
|-
|''Slickers Vs. Killers''
|黐線枕邊人
|Success Hung
|-
| rowspan="5" |1992
|''Ghost Punting''
|五福星撞鬼
|Eric, a.k.a. Kidstuff
|-
|''Scorpion King''
|羯子戰士
|
|-
|''Painted Skin''
|畫皮之陰陽法王
|High Monk Tai-yuet
|-
|''Banana Spirit''
|精霊變
(驚慄档案之精靈變)
|
|-
|''The Moon Warriors''
|戰神傳說
|
|-
| rowspan="5" |1993
|''King Swindler''
|龍父虎子
|
|-
|''Don't Call Me Gigolo''
|住家舞男
|
|-
|''The Eagle Shooting Heroes''
|射鵰英雄傳之東成西就
|
|-
|''Kung Fu Cult Master''
|倚天屠龍記之魔教教主
|Cheung Sam-fung
|-
|''Blade of Fury''
|一刀傾城
|Yu Man-san
|-
| rowspan="2" |1994
|''Ashes of Time''
|東邪西毒
|
|-
|''Don't Give a Damn''
|冇面俾
|"Pierre Lau"
|-
|1995
|''Thunderbolt''
|霹靂火
|
|-
| rowspan="3" |1996
|''Somebody Up There Likes Me''
|浪漫風暴
|Black Jack Hung
|-
|''How to Meet the Lucky Stars''
|運財五福星
|Eric, a.k.a. Kidstuff/Tau (two roles)
|-
|''The Stunt Woman''
|阿金的故事
|Master Tung, a.k.a. Thunderbolt
|-
| rowspan="4" |1997
|''Mr. Nice Guy''
|一個好人
|Cyclist
|-
|''A Chinese Ghost Story: The Tsui Hark Animation''
|小倩
|White Cloud (voice)
|-
|''Once Upon a Time in China and America''
|黃飛鴻之西域雄獅
|
|-
|''Double Team''
|
|
|-
| rowspan="2" |1998
|''Knock Off''
|KO 雷霆一擊
|
|-
|''The Pale Sky''
|沒有小鳥的天空
|Yan
|-
|1999
|''No Problem''
|無問題
|Himself
|-
| rowspan="2" |2001
|''The Legend of Zu''
|蜀山傳
|White Eyebrows
|-
|''The Avenging Fist''
|拳神
|Inspector Dark
|-
| rowspan="2" |2002
|''The Hidden Enforcers''
|殺手狂龍
|King
|-
|''Flying Dragon, Leaping Tiger''
|龍騰虎躍
|Lu Zheng-yang
|-
| rowspan="2" |2003
|''Men Suddenly in Black''
|大丈夫
|Sammo Hung
|-
|''The Medallion''
|飛龍再生
|
|-
| rowspan="4" |2004
|''Astonishing''
|驚心動魄
|Director Ko
|-
|''Around the World in 80 Days''
|環遊世界八十天
|Wong Fei-hung
|-
|''Kung Fu Hustle''
|功夫
|
|-
|''Osaka Wrestling Restaurant''
|香港廚神
|Gourmet chef
|-
| rowspan="3" |2005
|''Legend of the Dragon''
|龍威父子
|Dragon Ki
|-
|''Dragon Squad''
|猛龍
|Kong Long
|-
|''SPL: Sha Po Lang''
|殺破狼
|Wong Po
|-
|2007
|''Twins Mission''
|雙子神偷
|Uncle Luck
|-
| rowspan="4" |2008
|''Fatal Move''
|奪帥
|Lin Ho-lung
|-
|''Three Kingdoms: Resurrection of the Dragon''
|三國志見龍卸甲
|Luo Ping-an
|-
|''Wushu''
|武術
|Li Kui
|-
|''Ip Man''
|葉問
|
|-
| rowspan="3" |2009
|''Kung Fu Chefs''
|功夫廚神
|Wong Ping-yee
|-
|''Howling Arrow''
|響箭
|
|-
|''He Who Would Be King''
|王者
|
|-
| rowspan="6" |2010
|''14 Blades''
|錦衣衛
|Prince Qing
|-
|''Ip Man 2''
|葉問2
|Hung Chan-nam
|-
|''Detective Dee and the Mystery of the Phantom Flame''
|狄仁傑之通天帝國
|
|-
|''The Legend is Born – Ip Man''
|葉問前傳
|Chan Wah-shun
|-
|''Paladin Du Xin Wu''
|大俠杜心五
|
|-
|''Tieqiao San''
|鐵橋三
|
|-
| rowspan="4" |2011
|''Choy Lee Fut''
|蔡李彿
|Chan Tin-loi
|-
|''My Kingdom''
|大武生
|
|-
|''Road Less Traveled''
|樂之路
|Mr. Lee
|-
|''A Simple Life''
|桃姐
|Director Hung
|-
| rowspan="4" |2012
|''Naked Soldier''
|赤裸戰士
|CK Long/Lung Chi-keung
|-
|''The Last Tycoon''
|大上海
|Hong Shouting
|-
|''Tai Chi 0''
|太極之零開始
|
|-
|''Tai Chi Hero''
|太極2 英雄崛起
|
|-
| rowspan="2" |2013
|''Princess and the Seven Kung Fu Masters''
|笑功震武林
|Lam Kwok-tung
|-
|''The Wrath of Vajra''
|
|
|-
| rowspan="2" |2014
|''Once Upon a Time in Shanghai''
|惡戰
|Master Tie
|-
|''Rise of the Legend''
|黃飛鴻之英雄有夢
|Lui Kung
|-
| rowspan="3" |2016
|''The Bodyguard''
|特工爺爺
|Ting Fu
|-
|''The Monkey King 2''
|西遊記之孫悟空三打白骨精
|
|-
|''Call of Heroes''
|危城
|General on horse
|-
| rowspan="2" |2017
|''God of War''
|戰神戚繼光
|Yu Dayou
|-
|''Paradox''
|貪狼
|
|-
| rowspan="1" |2019
|''A Lifetime Treasure''
|如珠如寶
|Fat Crab
|-
| rowspan="1" |2022
|''Septet: The Story of Hong Kong''
|七人樂隊
|
|-
| rowspan="1" |2024
|''Twilight of the Warriors: Walled In''
|九龍城寨·圍城
|Mr. Big
|-
| rowspan="1" |TBD
|''Back to the Past''
|尋秦記
|
|}
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Sammo_Hung
# https://www.imdb.com/name/nm0005033/?ref_=fn_all_nme_1
lc7oriau6prj1aa22dqgux3mw8q5k4a
Samoyedo (Pelu)
0
930
9091
6777
2026-01-30T13:29:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q39002]]
9091
wikitext
text/x-wiki
Ne pelu [[:es:Samoyedo|Samoyedo]] se kalchanej sujsul ikman kan witz [[:es:Rusia|Rusia.]]
Yaja Kipalewia ka kojtan wan tatapelia, Kitajpia wan kiwika tawikani
[[Taanalis:Samoyed dog two year old female dllu.jpg|thumb|Ne pelu samoyedo]]
== '''Ken itachishka''' ==
Ne siwat weya ume pual chikwasen - ume pual majtakti se cm<ref>centimetros</ref> wan ne ukich weya ume pual majtakti se - ume pual kashtul se cm<ref>Centimetros</ref>
tamachiwalis<ref>Peso</ref>: ne siwat entre kashtul se wan se pual kg<ref>Kilogramos</ref> y ne ukich se pual wan se pual majtakti kg<ref>Kilogramos</ref>
'''itzuntekun'''
Yaja kipia itzunhumiyu patznaj wan tumak
'''iten'''
Yaja kipia iten tilawak iwan se itensikaw tejtetzilnaj.
'''ijish'''
Yaja kipia ne ijishkukuchi wan ne itachishka tiltik o kupuknaj
'''Iyak'''
[[Taanalis:Samojed00.jpg|thumb|Yaja tesu weli nejmachnemi, mawiltia wan techneki sujsul.]]
Yaja Kipia iyak ne itachishka tiltik wan weli kiajnekua yey
'''Inajnakas'''
Yaja kipia ne inajnakas iwan iujmiyu kenha se yey itech. Ne itachishka istak u kupuknajchin.
'''Itzinweyaka'''
Yaja Kipia ne itzinweyaka Kwelnaj wan ajsi ka iteputzta iwan iujmiyu
'''iujmiyu'''
Yaja Kipia tilawak iujmiyu wan alawak. Ne itachishka Istak
Tesu puputuka ken se pelu, wan Tesu weli kichiwa ka tikukuyat wan weli weya kashtul c<ref>Centimetros</ref>m
Yaja weli yultuk intzajtzalan majtakti ume - majtakti yey shiwit melka weli yultuk ukchupi
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''ijipika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Samoyedo
https://www.expertoanimal.com/razas-de-perros/samoyedo.html
0t24ojxjwg7j69iwbktsmfakq27sagm
Samuel López
0
931
6782
6781
2026-01-29T23:33:14Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
6781
wikitext
text/x-wiki
== Samuel Ernesto López López ==
kaj tiktukeytiat Samuel López, yaja nesik se tunal se pual chikwey pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (27/09/1968) tik Kuskatan wan an ne ichan nemi ka Tiohtià:ke (Montréal), Canadá. Yaja itukey Kwawitchin<ref>nombre espiritual</ref> nusan
Yaja se tamachtiani pal ne tajtaketzalis inglestaketzalis, francestaketzalis, Kastiya wan nawat nusan melka nawat chupisan. Yaja weyak tik se imiekawan kitukeytik pal ne tiupan Bautista tik Kuskatan.
== itekiw ==
Tay kichiwtuk? Yaja mutekitilia tik ne tiupan Bautista Emmanuel ka San Jacinto katka pal kisa ne Kuskatan ipanpa ne tasumalis tik shiwit shikipil chiknawi tzunti nawi paul ume keman chuluj ka techan Meshiku. Yaja yajki ka Montreal u ne apan kipia ume ujti kan nemik yey shiwit wan neman tik Toronto.
Samuel ne ulinkwikwilchiwani. Yaja tikiti iwan ne takwikwilchiwalis. Samuel pejki iwan se ulinkwikwil “Samuel wan Samanta” tik shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume ipanpa se siwayulu mumachtiani tik Canada (1992), yaja nusan kipia:
Tuijishkalyu, tucajcasoj ( Nuestras Caras, Nuestras Historias) tik 2009
Ne uatal (El Cañaveral) tik 2013
Nejnemi tik uni ikajkak (Walking in these shoes) 2022. Ne tapual se tik ne lilish Sivar en Cortos tik (Museo David J. Guzmán) Kuskatan 2023
Johnny shiwa tik nuteku tiut (Johnny vaya con Dios) 2022
Itunal ichtaka[edit | edit source]
Ne inan itukey Noemí López. Yaja se Kuskatanchanej wan yaja nemi tik Montréal an wan ne iteku itukey katka Raúl Pacheco. Yaja se Kuskatanchanej katka. Samuel taja kipia se isiwaw. Yaja tesu se kipia ipíltzin. López kipia se kikaw Moisés wan se kimanuj Mario, yaka mikika.
Samuel mumachtij tik ne tamachtiluyan Bautista ka wey Kuskatan. Yaja se patapani iwan tajtapalewiani pal pajpashaluani tik Canadaj.
== Ijilpika ==
https://www.ancestry.ca/family-tree/tree/199843942/family?cfpid=102602532905&fpid=102602532904&usePUBJs=true
https://filmfreeway.com/SamuelLopez
https://www.youtube.com/watch?v=vtlqoRk9dbQ
== Ipanpa ini ==
cmg8rti69fgpnfm4yhwpsiavgtfhzf9
Samuel Polk
0
932
9092
6785
2026-01-30T13:29:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q20767911]]
9092
wikitext
text/x-wiki
== Samuel Polk ==
Kaj tituykiat Sam Polk , tik ne techan Loss Angeles ,California. Yaja se wey tawawasuani <ref>escritor</ref>wan CEO pal Restaurante EVERYTABLE . ( Cada Mesa).
== ITEKIW ==
Yaja kichiwa miak ajamachti : For the Love of Money ume shikipil kashtul se (2016) katka. Yaja nikeneki pal Bolsa de Valores , New York , Estados Unidos katka . Wan an niknekit pal tuijtikniwan<ref>personas</ref> ne takwal <ref>comida</ref>saludable pal chupi tumi. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Columbia University
== Ichtaka Itunal ==
Ne siwaw itukey Kirsten Thompson. Yaja kipia yey ipilawn .
== Ipampa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
[https://www.pbs.org/newshour/author/sam-polk#:~:text=Polk%20graduated%20from%20Columbia%20University,his%20wife%20and%20their%20daughter. https://www.pbs.org/newshour/author/sam-polk#:~:text=Polk%20graduated%20from%20Columbia%20University,his%20wife%20and%20their%20daughter.]
[[Taanalis:Columbia College of Columbia University Crown 2020.svg|thumb|Logo de Columbia universidad]]
https://www.instagram.com/sampolk/
flm553dr33gd3drvrztaiyr04aer57a
San Francisco
0
933
9093
8186
2026-01-30T13:29:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q62]]
9093
wikitext
text/x-wiki
San Francisco se techan tik ajkuik pal ne wey techan pal [[:es:California|California]] tik italyu [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]]. Ne techan kipia 808,437 tuijikniwan tik shiwit 2022 katka<ref>https://www.census.gov/quickfacts/sanfranciscocountycalifornia</ref>.
Ne techan nesi tik ne shiwit 1776 keman ne [[:es:España|Kastiyachanej]] ajsi wan kalchiwa ne [[:es:Misión_San_Francisco_de_Asís|teupan]] wan ne [[:es:Presidio_de_San_Francisco|kal pal tasumalis]] tik ne tal inpal ne [[:es:Yelamu|Yelamuchanejket]] katka. Tik ne shiwit 1849, miak tuijikniwan ejkut keman kiajsit [[:es:Fiebre_del_oro_de_California|tultik tet]] wan ne techan sujsul mutki katka. Ka shiwit 1906, San Francisco [[:es:Terremoto_de_San_Francisco_de_1906|ijtzilika wan tata]] katka. Ini kikeluna sejseki kajkal katka. Nemanha ne [[:es:Segunda_Guerra_Mundial|Ume Wey Tasumalis ipal Taltikpak]], miak tuijikniwan ejkut senpa keman wan kichiwa ne [[:es:Hippie|yultaketzalis pal hippie]] wan [[:es:Protestas_contra_la_guerra_de_Vietnam|tesu musuma tik Vietnam]] katka. Ini kichiwa ne [[:es:Verano_del_Amor|Tunalku pal Tasujtalis]] wan ne [[:es:Diversidad_sexual_en_los_Estados_Unidos|tapalewis inpal ne takayulu wan siwayulu]] katka.
San Francisco se techan itajku ne taltikpak pal kikwikwilt wan pal kitzuntaliat, wan ne temu pal tuman<ref>https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000235710</ref>. Ne techan ne tajku pal tekiti pal tawawasua, iwan [[:es:Facebook|Facebook]], [[:es:Twitter|X (Twitter)]], wan [[:es:Google|Google]]. Tik shiwit 2022, ne techan manamiki miak shikipil ejejkuni katka. Tejemet kiteshmatit ne techan ka inpal wey tejtepet, tajtanualis, wan mijmishti.
'''San Franciscochanejket ka muchi kishmatit'''
[[:es:Levi_Strauss|Levi Strauss]], ne itekuyu pal ne [[:es:Pantalón_vaquero|susul isala]], pewa ichawa ne isala tik San Francisco tik shiwit 1873 katka. [[:es:Steve_Jobs|Steve Jobs]], ne itekuyu pal ne tanutzalis [[:es:IPhone|Apple iPhone]], nesi tik San Francisco tik shiwit 1955 katka. Jobs kipewa tik shiwit 1976 iwan ne [[:es:Apple_I|tawawasua Apple]] wan nemanha iwan ne tanutzalis IPhone katka. [[:es:Carlos_Santana|Carlos Santana]], mekawewetani pal son pal [[:es:Rock|rock]], San Franciscochanej mijkwani pal [[:es:México|Mexico]] ka San Francisco tik shiwit 1961 katka.
6pf0s9efq9hlxl5bogpbdes2s1w6q6i
San Juan Nunualku
0
934
9548
9094
2026-03-15T03:22:45Z
~2026-16404-85
361
9548
wikitext
text/x-wiki
'''San Juan Nunualku''' se techan tik [[Kuskatan|El Salvador]]. Nemi tik departamento [[:es:Departamento_de_La_Paz_(El_Salvador)|La Paz]], ka itajku ne italy. Itukey Nunualku iwan [[:es:Santiago_Nonualco|Santiago Nunualku]] wan [[:es:San_Pedro_Nonualco|San Pedro Nunualku]], melka San Pedro itukey [[:es:Santa_María_Ostuma|Ustuma]] katka.
'''Tekia Dajdatka'''
Ne techan kipia ililish tik ne metzti makwil ipal Nuteku ka Techpalewia, ne lilish pal [[:es:Juan_el_Bautista|San Juan Bautista]] tik ne se pual nawi ipal metzti chikwasen wan ne lilish pal techkelnamiki ne [[:es:Cosme_Spessotto|Iteku Cosme Spessotto]]. Nusan, nemit ne ijilwit [[:es:Danza_del_tigre_y_el_venado|Ne Mijtutilis Ipal Ne Tekwani wan Ne Masat]], [[:es:Invención_de_la_Santa_Cruz|Ne Tunal Ipal Ne Cruz]], Ne Ijiyulkalyu, wan Ne Tujturuj Inpal Tunal Nawi Ipal [[:es:Ascensión_de_Jesús|Tejkultia]].
Ne takwal ipal San Juan ne [[:es:Chanfaina|chanfaina]], ne [[:es:Chilate|chilat]], wan ne [[atul]] ish akashmut.
Ipal achtu teupan pal Dios itachishka [[:es:Barroco|barroco]] wan kitapana iwan ne tal ijtzilika tik shiwit 1633. An nemi ne teupan San Juan Bautista itachishka [[:es:Arquitectura_románica|Romanica]]. Kichiwa intzalan shiwit 1960 wan 1985.
'''Casoj Katka'''
Katka ka Kastiyachanej walejku, San Juan wan Santiago kichiwat se techan itukey Nunualku iwan [[:es:Nahuas|Nawatakat]]. Tesu tikmatit keman pewki ne techan melka tikmatit se shikipil shiwit. Tik [[:es:Idioma_náhuat|Nawat]], tikmatit ka taketzalis Nunualku “Tal ipal takat ka tesu ina u tesu ina yek”.
Neman ka [[:es:Pueblo_español|Kastiyachanej]] ejku, tikputzua San Juan wan ne tejtechan Ustuma, Tzakatekulukan, Analku, wan [[:es:Tecoluca|Tekuluka]], wan kitukeytijtuk Ne Nujnunualku. Ne Kastiya kichiwki ne Nawatakat tekiti ne kojtan iwan [[:es:Theobroma_cacao|kakawat]]. Tik shiwit 1770, iteku [[:es:Pedro_Cortés_y_Larraz|Pedro Cortes y Larraz]] kimawawasua ka ne Nunualkuchanej taketzat Kastiya wan Nawat. Tik shiwit 1807, [[:es:Antonio_Gutiérrez_y_Ulloa|Antonio Gutierrez y Ulloa]] techilwia ka tukat elut, [[:es:Azúcar|uat]], wan nemit [[:es:Ganadería|turuj]].
[[Takutun:Tejtechan ipal taltikpak]]
9yx08o48yqcvd8dsv31xkhz5iuk2n57
San Juan Talpa
0
935
9095
6797
2026-01-30T13:29:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1006983]]
9095
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:San Juan Talpa.svg|thumb]]
San Juan Talpa
San Juan Talpa se techan nemi ka tatajku tik kuskatan. Se chikitik techan ukchiupi pal 40 km2 (ume pual) wan itukay ikman witz ipal ne techan nawa.
Talpa kineki ina “lugar terroso” ika witz pal Tal tierra wan kineki ina kan nemi.
Kipia ne sechin kan titachiat ne sijsital, nusan se tiupan ikman ne yawi ka ipan achtu tiupan mas ikman tik kuskatan.
Ne ujukse techan nemit unisan: Cuyultitán, Olocuilta wan San Luis Talpa.
Nemi 33.5 k (se pual majtakti yey wan tajku) pal kuskatan. Tamachiwa 40.74 HA, nemi ka ajku 191 msnm (se tzunti nawi pual majtakti se ijpak ne lamal).
Nemit ipanpa Censo Nacional 2007 (ume shikipil chikume) 7.707 (chikume shikipil chikume tzunti chikume) chanejket. Kipia yey barrios.
Tik ne kojtan kipin 4 (nawi) kajtan techan: Comalapa, Los Huesos, Tobalón wan Veracruz. Kipia sejse apan intukay: Aguacula, Cacapa, Comalapa, Guasha, el Idolo wan atchin La sierpe.
Ini techan kichijket ne takamet ikman nawa pipilmet.
Ne tiupan ikman kichijket tik 1670 (se shikipil chiwasen tzunti yey pual majtakti) wan muita ne lamal.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 4 ka 18 metzti majtakti ume (diciembre).
'''Referencia bibiliográfica'''
<ref>colaboradores de Wikipedia. (2024, 22 julio). ''San Juan Talpa''. Wikipedia, la Enciclopedia Libre. <nowiki>https://es.m.wikipedia.org/wiki/San_Juan_Talpa</nowiki></ref>
k5ugp5c11qwlnpnln8bve6cqq9mkfw1
San Luis Potosí
0
936
9096
6807
2026-01-30T13:29:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q78980]]
9096
wikitext
text/x-wiki
'''San Luis Potosí''' se [[estadoj]] ipal [[Meshijku]] tik [[Ajkuik America]]. Ne taltakutun nemi tik ajkuikpa, inawak [[Coahuila]] wan [[Zacatecas]]. Kipia majtakti yey San Potosí [[techan]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
sbjguqsnezw8fpzbbgzbhbrnxmvadfe
San Martín, California
0
937
6815
6814
2026-01-29T23:33:16Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
6814
wikitext
text/x-wiki
San Martín se kojtantechan chikitikchin nemi tik ne [[:es:Condado_de_Santa_Clara|condado pal Santa Clara]] tik ne estado pal [[:es:California|California]] tik ne [[:es:Estados_Unidos|Estados Unidos]]. San Martín nemi intzajtzalan ne tejtepet – nemi tik ne ne [[:es:Valle_de_Santa_Clara|Valle de Santa Clara]]. Ka kan kalaki de tunal nemi ne tejtepet intukey [[:en:Santa_Cruz_Mountains|Santa Cruz Mountians]], wan ka kan kisa ne tunal nemi ne tejtepet intukey [[:en:Diablo_Range|Diablo Range]]. San Martín nemi intzalan ne techan [[:es:Morgan_Hill|Morgan Hill]] wan ne techan [[:es:Gilroy_(California)|Gilroy]]. Tikishmatit San Martín ika nemi tik ne kojtan. Tik San Martín nemi miak tapishkal, wan nusan tuijikniwan kinpishkat ne shujshukumekat pal kichiwat ne winoj<ref>Vino, wine.</ref>. Wan nusan tik San Martín nemi miak wey kajkal wan ini kajkal sujsul ipatiw.
[[Taanalis:Santa Clara County California Incorporated and Unincorporated areas San Martin Highlighted 0668238.svg|thumb|Ne techan San Martín.]]
== Icasoj ==
Se takat itukey [[:en:Murphy's_Corral#Martin_Murphy|Martin Murphy Jr.]] kitukeytih ne kojtantechan “San Martín” ika kinekik kitakamati se santo itukey [[:en:Martin_of_Tours|San Martín de Tours]]. San Martín de Tours ne santo patron pal ne Valle de Santa Clara. Ne tajtzin Martin Murphy Jr. se ipatiw takat pal icasoj ne kojtantechan San Martín ika yaja ajsik Califonia keman [[:es:México|México]] itekuyu ne California kenhayuk. Wan nusan kikalchiwki ne achtu tiupan tik ne Valle de Santa Clara.
An tunal<ref>Hoy en día, nowadays.</ref>, tik ne shiwit ume shikipil nawi (2004) ne SanMartínchanejket kinekituyat San Martín ma nemi se techan, pero ika se kojtantechan sujsul chikitikchin anka ne SanMartínchanejket tesu weliskiat tashtawat pal ma kiketzakan ne kupajsul, ma kinhekchiwakan ne ujujti, ma kinchiwakan tajtamachtiluyan wan ma nemi at tik ne ikajkal tuijikniwan. Ne SanMartínchanejket nusan kishkejketzatiwit musenputzat iwan ne techan Morgan Hill.
[[Taanalis:Rocca’s Market in the Village of San Martín, California.jpg|thumb|Tachia ne tunal tik ne techan San Martín.]]
== Ken nemi ka ikajku ==
San Martín nemi inawak [[:es:Océano_Pacífico|ne wey puyek at Pácifico]] wan yajika ishtikaya tachia ne tunal. Ka tunalku, ne itutunka ne tunal sujsul galanchin wan kemanian kichiwa 32.3 °C, wan kajka tayua ne mishti ipal ne wey puyek at pashalua wan ajsik San Martín wan puliwi kajka peyna. Ka shupan chupi sesek, pero siujsiujti tachia ne tunal wan siujsiujti yuwaki, wan kemania kichiwa 0.9°C. Ka shupan wetzi at pero tesu miak, wan te keman wetzi ichkat.
[[Taanalis:San Martin station 1443 03.JPG|thumb|Tuijikniwan kipanultiat ne ujti.]]
== Ne tuijikniwan ==
Tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010) ne Estados Unidos kinpua katka ne tuijikniwan<ref>Se hizo un censo.</ref>, wan tik San Martín nemituya chikume shikipil se pual chikume (7,027) SanMartpinchanejket. Yey pual se punto chikwase porciento (61.6%) istakchichin (pero tesu hispanochanejket u latinochanejket), ume pual chikwase punto ume porciento (46.2%) hispanochanejket u latinochanejtket, te datka punto nawi porciento (0.4%) tijtiltikchichin, se porciento (1%) ijikmanchanejket, chikwase punto chikume porciento Asiachanejket, te datka punto yey (0.3%) talchin tik ne wey puyek at Pacíficochanejket<ref>Personas de las islas del Pacífico.</ref>, se pual nawi punto chiknawi (24.9%) seyuk wan makwil punto se (5.1%) tuijikniwan kipiyat ume u más intalyu.
[[Taanalis:Old San Martin Winery (cropped).jpg|thumb|Kan tikchiwat winoj.]]
== Ken tuijikniwan tekitit ==
Tik San Martín nemi miak tapishkal wan sejse tuijikniwan kipishkat ne ajo, sejse kinpishkat ne kujkunanakat, was sejse kinpishkat ne shujshukumekat pal kichiwat ne winoj.
== Ken tinat tik Kastiya ==
snjv05hxe8tajetlvd5hp843hsbuw6c
San Vicente
0
938
9097
6823
2026-01-30T13:29:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1094372]]
9097
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Torre de San Vicente, Parque Central de San Vicente.JPG|thumb]]
[[:es:San_Vicente_(El_Salvador)|San Vicente]]<sup>1</sup>. Ne techan ka itajku tik ne takutun pal tutalyu ne San Vicente ka Kuskatan. Nesik tik ne shiwit 1635 (se shikipil chikwasen tzunti se pual majtakti makwil). San Vicente kakta ne wey techan pal Kuskatan.
Kan ne colonización española katka kichiwa wey.
Ne independencia ninesik se tunal kashtu pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikumetzunti tzunti se pual ume kimawawasujket ne tamakishtij ume vicentinos: [[:es:José_Mariano_Calderón|José Mariano Calderon y San Martín]] wan Manuel Antonio Molina.
Kipia ume pual majtakti yey shikipil ume tzunti majtakti yey (53,213) tuijikniwan.
Ne lilwiw techan ka metzi majtakti wan majtakti se.
'''Referencias'''
# https://es.wikipedia.org/wiki/San_Vicente_(El_Salvador), consultado el 27 de mayo de 2023
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
amgzzzcig51500fr5n9p9cl9p0ze1i9
Santiago Vásquez
0
939
6830
6829
2026-01-29T23:33:16Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
6829
wikitext
text/x-wiki
'''[https://www.periodicoequilibrium.com/santiago-vasquez-el-poeta-ahuachapaneco-que-representa-a-el-salvador/ SANTIAGO VÁSQUEZ]'''<ref>https://www.periodicoequilibrium.com/santiago-vasquez-el-poeta-ahuachapaneco-que-representa-a-el-salvador/</ref> yaja se tamawawasuani Kuskatanchanej Ne ichan nemi tik ne techan Ajwechapan
== IPANPA [https://www.facebook.com/Poeta.Santiago.Vasquez/ SANTIAGO VÁSQUEZ]<ref>https://www.facebook.com/Poeta.Santiago.Vasquez/</ref> ==
[[Taanalis:POETA SANTIAGO.jpg|thumb|300x300px|'''Uni ne itekiw Santiago Vásquez imetzinhilwia sejsika tajtakwikalis'''|center]]
Santiago Vásquez nesik tik ne techan [[:es:Ahuachapán|Ajwechapan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Ahuachap%C3%A1n</ref> se tunal sepual chikwéy pal ne metzi chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yeypual se, Ne inchan nemi tik Ajwechapan, takwikani, tawawasuani, tamachtiani ipan Taketzalis wan amachti, takwikani wan tapalewiani Culturaj
=== ITEKIW ===
[[Taanalis:AMAT IPAL SANTIAGO.jpg|border|center|thumb|400x400px|ITEKIW IPAL SANTIAGO VASQUEZ]]
Nekilis Kojtan. takwikalis
“Desde Los Ausoles a la Patria Mía” Poesía.
“Rostros Bajo los Escombros” Poesía.
“Versos para amar en silencio” Poesía.
“Amor Bajo la lluvia Y la tormenta” Poesía.
“Vigilante de tu Sombra” Poesía
“La hiel también empalaga” Poesía
“A Pie por la Quebrada” Cuento
“Bajo la sombra del Amate” Cuento.
“[https://web.archive.org/web/20230515042816/https://yellow.place/es/centro-escolar-cant%C3%B3n-los-magueyes-ahuachap%C3%A1n-infra-10022-ahuachap%C3%A1n-elsalvador Mi escuelita y Yo]<ref>https://web.archive.org/web/20230515042816/https://yellow.place/es/centro-escolar-cant%C3%B3n-los-magueyes-ahuachap%C3%A1n-infra-10022-ahuachap%C3%A1n-elsalvador</ref>” Poesía infantil.
“Jugando en clase” Poesía infantil.¨
[[:es:Óscar_Arnulfo_Romero|“LA ÚLTIMA (es) CENA”]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%93scar_Arnulfo_Romero</ref> (Han matado a un Santo) Novela.
“Soledad entre mis manos” poesía
"Patria ¡Aquí voy! Despierta", poesía.
“Campanas de Madera” Novela
== '''Tapalewiani''' ==
<references />
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
nwrj89tnzx8bymofovjdrtdwtp0to6r
Sappho
0
940
9098
6833
2026-01-30T13:29:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q17892]]
9098
wikitext
text/x-wiki
Sappho Greciachanej katka. Tesu tikmati miak ipanpa yaja melka ne tajtaishmatianimet kimatit ka yaja nesik tik Eresos u Mytilene tik Lesbos, se talchin tik ne at. Yejemet kimatit ka yaja nesik intzalan ne shiwit chikwasen tzunti ume pual majtakti (650) u chikwasen tzunti se pual majtakti (630) wan ne shiwit makwil yey pual majtakti (570).
[[Taanalis:Pompei - Sappho - MAN.jpg|thumb]]
Yaja tamawawasuj takwikalis. Ini takwikalis pal takwika iwan son. Sappho ne wey takwikani.
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne imiekawan pujpudiente katka. Tesu tikmatit ne itejtekuwan itukey. Ikman amat ina ka Sappho kipiak yey imajmanuwan. Yejemet intukey katka Charaxos, Larichos and Eurygios. Yaja anka kipiak se isiwakunew, yaja itukey katka Cleïs, ukse tajtaishmatianimet kimatik . Sappho tamawawasuj ne itukey tik ume takutun tik ne itakwikalis. Intzalan ne shijshiwit chikwasen tzunti makwil wan makwil tzunti nawi pual majtakti se (605- 591) ne tatuktiani kikutujtuk yaja yakika yaja yajki ka Sicilia.
Tay an tikmatit witz ne itakwikani wan witz ne ukse ajamachti inat ipanpa yaja. Tik ne itakwikalis tikpiat maya se wan ne ukse takwikalis tikpiat maya takutun. Ne taishmatiani Mary Lefkowitz kilwia ka tesu tikmatik ipanpa se tamawawasuani iwan ne ini tekiti, u ne ini takwikalis
rb2y5lb76cq43ecrxbr6pz5kjbc1x09
Scott Cawthon
0
941
9099
6843
2026-01-30T13:29:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q19827680]]
9099
wikitext
text/x-wiki
== '''Scott Braden Cawthon.''' ==
[[:es:Scott_Cawthon#:~:text=Scott%20Braden%20Cawthon%20(Houston%2C%20Texas,del%20juego%20ep%C3%B3nimo%20en%202014|Scott branden Cawthon]] kaj tiktukeytiat<ref>conocido como</ref>: [https://freddy-fazbears-pizza.fandom.com/es/wiki/Scott_Cawthon#Biograf%C3%ADa Scott Cawthon]. Yaja nesik tik ne techan tik Houston se Texas ipal Estados Unidos, se tunal se pual chikwasen pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971).
Yaja se [[:es:Scott_Cawthon#:~:text=Scott_Braden_Cawthon_(Houston,_Texas,del_juego_ep%C3%B3nimo_en_2014.|tawawasuani]]<ref>El es escritor</ref> wan yaja kichiwa ulinkwikwil awilti<ref>video juegos</ref>
== '''Ne itunal ichtaka.''' ==
Yaja mumachtia achtu tik [[:en:Art_Institute_of_Houston|The Art Institute ipal Houston]]. Wan yaja taketza ne tajtaketzalis<ref>idioma </ref>: Inglés.
Yaja kipia chikwasen iujukichpíltzin.<ref>seis hijos (para hombre)</ref>
== '''Ulinkwikwil Awilti'''<ref>Video Juegos (listado de sus creaciones)</ref> ==
Sejsekisan:
* '''Doofas''' tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi (1994).
* '''Floppy Disk''' tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995).
* '''RPG Max''', '''''The Fifth Paradox, Lost Island''''' wan '''''Dank Knight wan Dinostria''''' tik ne ume shikipil ume (2002).
* '''''Legacy of Flan, Legacy of Flan 2: Flans Online''''' wan '''''Legacy de Flan 3: Storm of Hades''''' tik ne ume shikipil yey (2003).
* '''''Flannville, Junkyard Apocalypse''''' wan '''''Moon Minions''''' tik ne ume shikipil nawi (2004).
* '''''Flannville 2, Metroid: Ripped Worlds''''' wan '''''Chup´s Quest''''' tik ne ume shikipil makwil (2005).
* '''''The Misadventures of Sigfried the Dark Elf on a Tuesday Night''''' wan '''''Light from Above''''' tik ne ume shikipil chikwasen (2006).
* '''''Weird Colony, Legacy of Flan 4: Flan Rising''''' wan '''''Light from Above''''' tik ne ume shikipil chikume (2007).
* '''''Iffermoon''''' tik ne ume shikipil chikwey (2008).
* '''''The Powermon Adventure!, Slumberfish!''''' wan '''''The Pilgrim´s Progress: The Video Game''''' tik ne ume shikipil majtakti se (2011).
* '''''The Desolate Hope''''' tik ne ume shikipil majtakti ume (2012).
* '''''Aquatic Critters Slots, Vegas Fantasy Jackpot, Platinum Slots Collection''''' wan '''''Bad Waiter Tip Calculator''''' tik ne ume shikipil majtakti yey (2013).
* '''''Forever Quester, Jumbo Slots Collection, Slumberfish, Cropple, Pogoduck, Gemsa, Shell Shatter''''' wan '''''Five Nights at Freddy's''''' tik ne ume shikipil majtakti nawi (2014).
* '''''[[:es:Five_Nights_at_Freddy's|Five Nights at Freddy's]]''''' tik ne ume shikipil kashtul pal ne ume shikipil se pual nawi (2015 - 2024).
== '''Ipan uni.''' ==
<references />
== '''Ijilpika.''' ==
[[:es:Scott_Cawthon#:~:text=Scott%20Braden%20Cawthon%20(Houston%2C%20Texas,del%20juego%20ep%C3%B3nimo%20en%202014.|https://es.wikipedia.org/wiki/Scott_Cawthon#:~:text=Scott%20Braden%20Cawthon%20(Houston%2C%20Texas,del%20juego%20ep%C3%B3nimo%20en%202014.]]
https://en.wikipedia.org/wiki/Art_Institute_of_Houston
https://freddy-fazbears-pizza.fandom.com/es/wiki/Scott_Cawthon#Biograf%C3%ADa
https://es.wikipedia.org/wiki/Five_Nights_at_Freddy%27s
https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view
https://allnawat.com/?fbclid=IwY2xjawE825lleHRuA2FlbQIxMAABHXNt1RkJo7bxb-qEDQVnPuVdrqU0WIf4cTpuAeWLkoLtkyTnzCVbksWqJw_aem_PCXjzs6FV_YIgg668YiUsQ
pox0yno05w3wi5u8h1ru4yg6u0rrpq0
Se Taiwan Tzupelek
0
942
6851
6850
2026-01-29T23:33:18Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
6850
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Empanadas de platano.jpg|left|thumb|Taiwan inakayu iwan Pula]]
== '''Se Taiwan Tzupelek ([[:es:Cultura_de_El_Salvador|Manjares dulces]]'''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Cultura_de_El_Salvador</ref>''')''' ==
[[Taanalis:111107 ayote luis figueroa.jpg|left|thumb|Ayut iwan Nekti]]
Ka Kuskatan tikpiat miak taiwan sujsul ajwiak kichiwat katka iwan tzupelek
Sejsè ken: Tishti Tzupelek kichiwat katka iwan inakayu pula wan At istak, Itewyu Tawial u et. Nusan tikpiat ne Canoa kichiwat iwan pula tatzuyunti Iwan AT istak wan Itewyu Tawial. Ne shashakachnaj iwan At Istak kichiwat iwan Shashakachnaj istak, At Istak iwan Canelaj.
Ka Kuskatan kichiwat Taiwan ajwiak iwan intajtakil iwan nekti ken:Ne ayut iwan Nekti,
Shukut iwan Nekti, Akashmut iwan Nekti. Ken intukey kiilwia uni intajtakil kitzakwat iwan nekti miak uni tajtaiwan ne tiwelit tikejekwat tik ne ijilwit pal ne tejtechan wan Keman nemi mijmiak intajtakil
== '''Ipanpa Uni''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Cultura_de_El_Salvador
[[Takutun:Tajtakwal]]
fha2ch2vmvyv9vkelvg8881ls8m4sp7
Se kal wan se Sital Tumak
0
943
6861
6860
2026-01-29T23:33:18Z
Jon Harald Søby
5
9 revisiones importadas
6860
wikitext
text/x-wiki
'''Se kal wan se Sital Tumak''' se itech ne takwikalis ipal Alfredo Espino, tik Kastiya ne takwikalis itukey: "Un Rancho y un Lucero", wan se ipal ne nawi pual Kashtul nawi takwikalis ipal iamaw: "Jicaras Tristes" ka tawawasuwa, katka, kitalij yek, keman yaja miktuka.
[[Taanalis:ISe kal wan se Sital Tumak.jpg|alt=abajo de imaqgen|thumb|446x446px|"Se kal wan se Sital Tumak"]][[Taanalis:Alfredo-espino2.jpg|thumb| Alfredo Espino Takwiikaliani Kuzkatanchanej]]
<big>'''"Se kal wan se sital tumak"'''</big>
<small>Se tunal, ¡Achtu Nuteku Tiut!</small>
<small>Tiu-tinechneki se chupichin</small>
<small>Niu-niketza se kalchin</small>
<small>Yawi Tusenpal</small>
<small>Tesu niweli niktajtani ukse dajdatka</small>
<small>iwan mutasujtalis, nukal, se kwawit, se pelu</small>
<small>wan ka ishpan ne susul ka ikajku wan ne tepet</small>
<small>wan ne ushtalchin shuchikisa</small>
<small>wan intzalan pujpuputuka inpal Sajsauco</small>
<small>se Apauyanu Yaw-takwika</small>
<small>wan se Atputzujtuk ka kichiwa senpa</small>
<small>tujtutuchin wan mejmekat</small>
<small>Tejemet Tichijchichiukchichin wan tiknekit</small>
<small>Tejemet Tichijchichiukchichin wan Titatasujtat</small>
<small>Uni sujsul tiknekit</small>
<small>Ika uni timunekit</small>
<small>Iwan maya uni, nutunal</small>
<small>Iwan maya uni</small>
<small>Iwan Nutakwikalis. Iwan muchitu</small>
<small>Ne ukse yawi naka</small>
<small>IkaTesu nemi datka ukchupi yek!</small>
<small>ka se tepet, se Kal, se Sital Tumak,</small>
<small>Keman tikpia se “Nimetzneki”</small>
<small>Wan puputuka ka ujujti iwan Shujshuchit</small>
== Ipanpa uni ==
<ref>[[Alfredo Espino]]</ref>[[Alfredo Espino]]
https://es.wikipedia.org/wiki/Alfredo_Espino<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Alfredo_Espino</ref>
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
76mt81tricemmcjqry8d2z2iudqwu39
Sedum burrito
0
944
9100
6890
2026-01-30T13:29:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q15485390]]
9100
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Sedum morganianum (5058235952).jpg|thumb|Sedum burrito]]<big>'''Sedum burrito'''</big>[[Taanalis:Mauerpfeffer Stecklinge.jpg|thumb|Su tiktekat se iiswayu ne ''Sedum burrito'' ka ijpak tal tikajwilijket'','' uni iiswayu yawi kipia ne itzinkutuchín wan ne iiswayuchín isel. ]]
''Sedum burrito'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet se kwawitchín iwan iiswayu tepuntik kaj witz ka Meshiku. Ne Tamatiani itukey Reid Morgan kiwawasuj ipanpa yaja tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977). Tesu tikmatit kanka witz ne ''Sedum burrito'', ika Reid Morgan kiajsik wan kikujki yaja tik se kan kitukat ne kwajkwawitchichín tik Coatepec, Veracruz, Meshiku. Ne ''Sedum burrito'' kachka uksé kwawitchín itukey ''Sedum morganianum''. Melka, ne achtu kipia iiswayu kachka teksistichín, wan ne uksé kachka pulachín. Ne ishuchiyu ne se kachka ne ishuchiyu ne uksé.<ref>https://clubsuculentas.com/crassulaceae/sedum/sedum-burrito/</ref> <ref>https://verdecora.es/blog/cuidados-sedum-burrito-cola-de-burro</ref><ref>https://www.researchgate.net/profile/Marco-Cristini/publication/332259451_Sedum_burrito/links/5caa4c744585157bd32a5e29/Sedum-burrito.pdf</ref>
'''<big>Ne itachishka ne ''Sedum burrito''</big>'''
Ne kwawitchín itukey ''Sedum burrito'' kipia miak ipiktuk iwan se istak u kuchiltik itzinu ka itajku sejsé. Ne iswayu yaja kachka kushushuknaj u kutultik teksistichín iwan kushushuknaj itewyu (tewti) ka tenkál. Ne ishuchiyu yaja kuchiltik, wan kipia sejsé makwil kuchiltik ishuchiiswayu, wan makwil shushuknaj ishuchiswayu. Ka ijtik sejsé ishuchiyu nemit miak tultik dajdatka kachka ichti. Ini kwawitchín kipia istak u kuchiltik itzinkutu. <ref>https://www.crassulaceae.ch/de/artikel?akID=182&aaID=2&aiID=B&aID=2923</ref>
'''<big>¿Ken tiwelit tikmutkitiliat ne ''Sedum burrito''?</big>'''
Pal tikpiat uksé kwawitchín, tiwelit tiktekit se iswayu yaja, wan nemanha tiktekat ini ka ijpak tal tikajwilijket. Ini iswayu yaw-kipia ne itzinkutuchín wan ne iiswayuchín isel, wan se yankwik kwawitchín yaw-nemi. Tiwelit nusan tikutunat se ipiktuk ne kwawitchín wan tiktukat ini pal kipia itzinkutu isel. Tejemet tiwelit tikpiat ne Sedum burrito tik tal iwan iswat waktuk. Tiwelit tiktaliat ka tenkál keman wetzi at u tikajwiliat se tanestuk, nawi tajtanestuk tesu, wan senpa, wan uksenpa. Ne ''Sedum burrito'' weli nemi kan tachia chupi ne tunal u kan tesu tachia ne tunal ka tenkál. <ref>https://guiadejardin.com/sedum-morganianum-burrito-cuidados-y-multiplicacion/</ref>
'''<big>Ne ''Sedum burrito'' an</big>'''
Ne ''Sedum burrito'' se sujsul galanchín kwawitchín. Miak tuijikniwan kipiat yaja ika tesu wey ipatiw wan tesu uej pal weya. Kishmatit yaja tik miak tejtechan tik Taltikpak. Yaja se wey takulis Meshiku kimakatuk muchi ne Taltikpak.
'''<big>Ijilpika:</big>'''
d6i7eot30j24kqcqotvvzivxbl3tapv
Sedum clavatum
0
945
9101
6904
2026-01-30T13:29:53Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q15487103]]
9101
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Gardenology.org-IMG 0520 hunt07mar.jpg|thumb|Sedum clavatum]]
[[Taanalis:Thecla blenina (Callophrys xami).jpg|thumb|Keman ne papalut itukey ''Callophrys xami'' kenhayuk se kwilinchín kikwa ne kwawitchín itukey ''Sedum clavatum''. ]]
<big>'''Sedum clavatum'''</big>
''Sedum clavatum'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet se kwawitchín iwan iiswayu tepuntik kaj witz ka Meshiku. Yaja nemi tik ne ujustut unisan ne tepet itukey ''Nevado de Toluca''.
'''<big>Ne itachishka ne ''Sedum clavatum''</big>'''
Ini kwawitchín kipia miak "itzujtzuntekun", sejsé iwan miak ijiswayu kaj yawit kachka ne ijiswayu ne ikuyu ichti. Ne iiswayu yaja chikitik, tepuntik, wan kachka yawal patznaj wan kipia kuistak itewyu. Ne itzinu ini kwawitchín chamawak wan kipia wey at ka ijtik. Ne ishuchiyu yaja istak wan kipia sejsé makwil ishuchiiswayu wan makwil istak wan tultik ichti, yaja kachka se sital. Ne ishuchiyu nemi sejsé ka ijpak se "imajkul" ne kwawitchín kaj kipia miak ijiswayu ukchupi chijchikitikchichín. Ne itzinkutu ne kwawitchín kuchiltik keman yankwik wan istak nemanha. <ref>https://web.archive.org/web/20240216230817/https://www.llifle.com/Encyclopedia/SUCCULENTS/Family/Crassulaceae/28223/Sedum_clavatum</ref>
'''<big>¿Ken tiwelit tikmutkitiliat ne ''Sedum clavatum''?</big>'''
Pal tikpiat uksé kwawitchín, tiwelit tiktekit se iswayu yaja, wan nemanha tiktekat ka ijpak ne tal. Ini iswayu yaw-kipia ne itzinkutuchín wan ne iiswayuchín isel, wan se yankwik kwawitchín yaw-nemi. Tiwelit nusan tikutunat se "itzuntekun" ne kwawitchín wan tiktukat ini pal kipia itzinkutu isel. Tiwelit tiktaliat ini kwawitchín kan tachia ne tunal ka peyna. Nemi pal tikajwiliat se tanestuk wan tikchiat majtakti tanestuk u keman ne iiswayu ka tani waktuk pal tikajwiliat senpa. Su tikajkawat ma ne at wetzi ka ijpak yaja mujmusta ka shupan, yaja yaw-palani. <ref>https://succulentcapital.com/sedum-clavatum/</ref> <ref>https://clubsuculentas.com/crassulaceae/sedum/sedum-clavatum/</ref> Nemi se papalut itukey ''Callophrys xami'' kaj tapishua ka ijpak ne iiswayu ne ''Sedum clavatum'' wan ka ijpak ne iiswayu ujuksé kwajkwawitchichín iwan tepuntik iiswayu, wan keman kisa ne kwilinchín kikwa ne kwawitchín. <ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Callophrys_xami</ref> <ref>https://arthropoda-mexicana.blogspot.com/2012/09/callophrys-xami-mariposa-en-planta.html</ref>
'''<big>Ijilpika:</big>'''
nmm9xhmciv7ire5xy4ybol68ghy2hsc
Selena Quintanilla
0
946
9590
9102
2026-03-17T21:43:29Z
TimumachtikanNawat
33
foto
9590
wikitext
text/x-wiki
'''[[:en:Selena|Selena Quintanila Perez]]'''<ref>Selena katka takwilkani (cantante)</ref> kaj tiktukeytiat Selena
[[Taanalis:Selena Quintanilla pintura.jpg|miniaturadeimagen|Selena Quintanilla]]
== '''Ipanpa Selena Quintanilla Perez''' ==
Yaja itukey [[:en:Selena|Selena]] wan itzuntukey Quintanilla Pérez wan yaja takwikani wey siwat katka. Selena nesik tik ne techan Texas, Estados Unidos katka.
Yaja nesik tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se katka. Ne teku yaja [[:en:Abraham_Quintanilla|itukey Abraham wan itzuntukey Quintanilla]]<ref>Abraham Quintanilla de "Los Dinos"</ref> wan inan yaja itukey Marcella wan itzuntukey Quintanilla katka. Yaja imanuj itukey [[:en:A.B._Quintanilla|Abraham yey]] wan yaja ipipi itukey [[:en:Selena_y_Los_Dinos#Band_members|Suzette]] katka. [[:en:A.B._Quintanilla|Abraham yey]]<ref>A.B Quintanilla de "Los Cumbia Kings"</ref> wan Suzette tajtatzutzunani wan Selena ne takwiktani wan yejemet intukey “[[:en:Selena_y_Los_Dinos|Selena wan los Dinos]]” katka.
Tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume tik metzti nawi, Selena wan [[:en:Chris_Pérez|Chris Perez]]<ref>esposo de Selena
</ref> muichtakanamiktijket katka.
Tik ne peyna se pual majtakti se tik metzti yey tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul, [[:en:Murder_of_Selena#:~:text=On_the_morning_of_March,Memorial_Hospital_at_age_23.|Selena mikik katka.]]<ref>en Marzo 31 1995, Selena murio</ref>
== '''¿Tay Kichiwki?''' ==
Tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume, Selena kipia se takwikalis itukey “ Kachka ne shuchit ([[:en:Como_la_Flor|Como la Flor]])” muchi ne inikniwan sujsul gustuj katka.
Tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi, uksenpa takwikalis itukey “ tesu tasujtalis ([[:en:Amor_Prohibido|Amor Prohibido]])” nusan muchi ne inhikniwan sujsul gustuj katka.
Yaja kinchiwki ini takwakalis:
* "El Chico del apartamento 512"
* "Bidi Bidi Bom Bom"
* "La Carcacha"
* "Si Una Vez"
* "I Could Fall In Love With You"
* "No Me Queda Mas"
<gallery>
File:Selena Signature.svg|Itukey Selena
</gallery>
== '''Ipana uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Como la Flor- https://en.wikipedia.org/wiki/Como_la_Flor
Amor Prohibido- https://en.wikipedia.org/wiki/Amor_Prohibido
Selena- https://en.wikipedia.org/wiki/Selena
Abraham Quintanilla- https://en.wikipedia.org/wiki/Abraham_Quintanilla
Selena y los Dinos- https://en.wikipedia.org/wiki/Selena_y_Los_Dinos
Chris Perez- https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_P%C3%A9rez
A.B. Quintanilla- https://en.wikipedia.org/wiki/A.B._Quintanilla
Suzette- https://en.wikipedia.org/wiki/Selena_y_Los_Dinos#Band_members
El homicidio de Selena- [[:en:Murder_of_Selena#:~:text=On%20the%20morning%20of%20March,Memorial%20Hospital%20at%20age%2023.|https://en.wikipedia.org/wiki/Murder_of_Selena#:~:text=On%20the%20morning%20of%20March,Memorial%20Hospital%20at%20age%2023.]]
jkky1khzrbhkbo8vqg42xvlc77yx7mu
Senpual
0
947
6914
6913
2026-01-29T23:33:21Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
6913
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Senpual Shuchit]]
2bcf39pzzk83hzey18j304hnk3esm58
Senpual Shuchit
0
948
9103
6921
2026-01-30T13:29:57Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q759876]]
9103
wikitext
text/x-wiki
= Senpual =
[[Taanalis:Aztec Marigold Tagetes erecta.jpg|thumb|Se senpual]]
Ne [[:es:Tagetes_erecta|senpual]] u senpual shuchit, yaja itukey cempasúchil u flor de muerto tik castilla, se shuchit ka yaja weya tik ne Americas. Kanaj senpual tik Kuskatan, Meshuki, Kawawtemalan, Belize, Bolivia, Colombia, Costa Rica, Cuba, Ecuador, Guyana, Honduras, Jamaica, Nikanhanawak, Panama, Puerto Rico, wan Venezuela
Yaja itukey senpual ika ipia miak shujshuchit. Ne senpual nusan yaja itukey senpual shuchit u ishushiw mikini tik nawat. Tik ukse tajtaketzalis yaja itukey Tagetes erecta, Aztec marigold, Mexican marigold, big marigold, cempaxochitl, cempoal, u cempasúchil. Nusan yaja itukey African marigold melka yaja weya tik ne Americas.
Ne senpual yaja weya ka se pual u nawi pual makwil centimetros. [https://www.rhs.org.uk/plants/151627/tagetes-erecta/details Yaja weya seujti (se shiwit) wan miki, u yaja weya miak shijshiwit].
= Ken itachishka? =
[[Taanalis:Tagetes erecta, Burdwan, West Bengal, India 30 01 2013.jpg|thumb|Ne senpual itachishka tultik.]]
Ne senpual kipia shujshuchit itachiska tultik u achiuk. Yaja itzinu yamanik u kujkuluchnaj. Yaja itzinweyaka<ref>raiz</ref> chamawak. Ne senpual puputuka ajwiak keman ne tuijikniwan kipitziniat.
[[Taanalis:Campo de Cempasúchil.jpg|thumb|Ne senpual tik ne kojtan.]]
Tejemet tikishmatik ne [https://www.thoughtco.com/cempasuchil-flowers-for-day-of-dead-1588749 senpual] ika yaja senweya miak shujshuchit, keman se pual shujshuchit tik se shuchit.
= Tay kichiwa? =
Ne ijikman yejemet kishpejpenatket ne senpual inpal yejement kipajtijket ne tuijikniwan, inpal inlijlilish, wan inpal ka yejement welit muejekchiwki inkal.
[[Taanalis:Ofrenda or Day of the Dead Altar at Mission Marquee Plaza. (586908b4-40dd-4be5-bc53-ababb89291f1).JPG|thumb|Se kanchul ipal tanestuk pal ne mijmikini.]]
An tik Kuskatan wan uktajtalyu, tejemet tikishpejpenat ne senpual pal ne tanestuk pal ne mikini. Tejement [https://libguides.ollusa.edu/diadelosmuertos/marigolds tikanchulwia] ne senpual inpal ne mijmikini.
== Inpanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Targetes erecta: https://es.wikipedia.org/wiki/Tagetes_erecta
''Tagetes'' ''erecta:'' https://www.rhs.org.uk/plants/151627/tagetes-erecta/details
Cempasúchitl Flowers for Day of the Dead: https://www.thoughtco.com/cempasuchil-flowers-for-day-of-dead-1588749
Dia de los Muertos / Day of the Dead: https://libguides.ollusa.edu/diadelosmuertos/marigolds
ornavve9gntwlf3n6pzuc8ltbi5md25
Sentzunhat
0
949
9104
6927
2026-01-30T13:29:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1014248]]
9104
wikitext
text/x-wiki
Ne techan nemi intzalan ne takutun pal tutalyu ne [[:es:Sonsonate|Sentzunhat]] wan Kuskatan.
Yaja itukey katka kikwij ika kipia wey at: “Se + Tzun(ti) + apan”.
Kipia yey pupal majtakti ume shikipil se tzunti ume pual majtakti chikwey tuijikniwan.
[[Taanalis:MuseodelFerrocarrilkaSentzunhat..jpg|thumb|Museo del Ferrocarril ka Sentzunhat ]]
Ne Semanaj Santa se wey lilish ka Sentzunhat.
=== Casoj ===
Ne Manuka ne [[:es:Independencia_de_Centroamérica|independencia]] ne se tunal kashtul pal metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikumetzunti tzunti se pual ume, Sentzunhat katka ka ijtik ne Guatemala, an Sentzunhat ka ijtik ne Kuskatan.
==== Referencias ====
# https://es.wikipedia.org/wiki/Sonsonate Consultado el 18 de octubre de 2023
# https://es.wikipedia.org/wiki/Independencia_de_Centroamérica Consultado el 18 de octubre de 2023
o26dybgs0s1p9fuv02k9egdn1rhzjp9
Sequoyah
0
950
9105
6939
2026-01-30T13:30:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q313595]]
9105
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Sequoyah.jpg|thumb|Sequoyah tik ne 1828]]
[[:en:Sequoyah|Sequoyah]] kaj tiktukeytiat George Gist. Yaja se taketzalismatiani, tawawasuani, tasumani, wan taijtikchiwani cheroquichanej katka.
== '''Kaj yaja katka?''' ==
Sequoyah nesik tik ne techan Tuskegee, Tennessee ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual kashtul (1775).
Ne inan itukey katka Wuh-teh katka wan ne iteku itukey katka Nathaniel Gist. Ne isiwaw itukey katka Sally Benge. Ne isiwapiltzin itukey katka Ayokeh.
Sequoyah se tasumani pal Estados Unidos tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi (1809). Yaja kita tajtajpianimet pal ne kalpuli<ref>las tropas del gobierno</ref> kimawawasuat ne amat katka. Yajika yaja kichiwa ne [[:en:Cherokee_syllabary|silabarioj cheroquij]] katka.
Yaja mikik tik ne San Fernando, Meshiku ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual yey (1843).
== '''Itekiw Silabarioj Cheroquij''' ==
Sequoyah kichiwa ne silbarioj cheroquij tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual se (1821). Yaja kimachti achtu ne isiwapiltzin (Ayokeh). Sequoyah kituktia amat Ayokeh tik silabariojncheroquij wan maya yejemet kimatit katka.
Pejket tamawawasuat iwan uni silabarioj tik ne intalyu cheroqui tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual makwil (1825).
Sequoyah kimachtia tuijikniwan cheroquichanej ne silabarioj tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual majtakti (1830).
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Sequoyah: https://en.wikipedia.org/wiki/Sequoyah
Biografia: https://www.britannica.com/biography/Sequoyah
0112kfyjybigpz2jco5q4us3duqqokz
Shafik Jorge Hándal
0
951
6946
6945
2026-01-29T23:33:23Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
6945
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Schafik Hándal - PCS (cropped).jpg|thumb]]
== '''Schafik Jorge Hándal Hándal''' ==
(arabej: شفيق جورج حنضل; ) kaj tiktukeytiat Shafik Handal. yaja nesik se tunal majtakti nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikpil chiknawi tzunti se pual majtakti tik Usulután wan mikik se tunal se pual nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwasen tik ne kaltepuspatani ka Kumalapan, [[Kuskatan]]. Yaja se wey tatuktiani kuskatanchianej katka wan inan wan iteku Palestinachianej pal Belén katka.
== itekiw ==
Tay kichiwtuk? Yaja mutekitilia wan yaja ne tatuktiani katka iwan FMLN ishtikaya. Yaja pejki tik 1973 wan tamik itekiw tik 1994, yaka tawawasuani katka pal PCES. Yaja gustuj nejmachnemi katka wan kikajsik se tatuktiani tesu taksa italyu. Neman Handal kitak tay kishpata ne tatuktiani kajaya tesu kichia kia né iwan ne itapalewis. Tik 1970 wan 1980, yaja kimuchiwa wan kikalaki se yawal iwan 5 yultaketzalis pal pewa Frente Farabundo Marti para la Liberacion Nacional (FMLN)
== Itunal ichtaka ==
Ne inan wan iteku katka Palestinachej. Yejemet senhajsiket ka Kuskatan pal Belen. Shakif kipia se ikunew itukey Jorge Hándal
== Ipanpa ini ==
[[Kuskatan]]
== Ijilpika ==
https://www.all4palestine.org/ModelDetails.aspx?gid=13&mid=2607&lang=en
https://en.wikipedia.org/wiki/Schafik_H%C3%A1ndal
https://www.theguardian.com/news/2006/feb/17/guardianobituaries.world
0axo073tzmjj9dmfedt0om4pmvcom54
Shakira
0
952
9592
9106
2026-03-17T21:50:11Z
TimumachtikanNawat
33
foto
9592
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Shakira - Rock in Rio 2008 02.jpg|miniaturadeimagen|Shakira]]
== Ipanpa Shakira ==
Shakira Isabel Mebarak Ripoll nesik tik ne techan Barranquilla, Colombia tik ume metzti ume se shikipil chiknawi tzunti Yey pual kashtul ume (1977)
Yaja sujsul igustuj ne son ne shijshiwit.
Yaja Takwika katka ka Festival de Viña del Mar.
Tik se shikipil chiknawi tzunti Ume pual kashtul Yekawi katka iCD Pies descalzos wan ¿Dónde están los ladrones?.
Nusan yaja kichiwki ne ikajkaki: Hips Don't Lie, Loba/She Wolf wan Sale el Sol.
Tik ume shikipil yaja kipia nawi Grammys Kiwawasuj iAlbumes Latinos.
Yaja Takwika katka ka Copa FIFA Alemania tik ume shikipil chikwasen.
Tik ume shikipil se pual ume wan Tik ume shikipil se pual yey kichiwki ne ikajkaki ipanpa ikman ishulejyu, Gerard Piqué, kishijshikuj: Te felicito, Monotonía; Bzrp Music Sessions, Vol. 53 y TQG.
nxm573uolahefkwr32kw5ikotykz1qy
Shalatenanku
0
953
9107
6960
2026-01-30T13:30:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2290501]]
9107
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Flag of Chalatenango.svg|thumb]]
'''Shalatenanku'''.
Se techan tay nemi kan witz ne ejekat ka Kuskatan.
Ku : lugar
Tenan : rodeada
Shal : arena
At : agua.
Kineki nina : valle de agua y arena.
Kipia se chimal.
Se panti itachishka susul , istak wan shushuknaj.
Kipia se takwiwalis.
Kipia se pual majtakti yey municipios.
Kipia chikwasen kojtantechan : Las Minas , Chiapas , Guarjila , San Bartolo , San José , Upatoro wan se pual kashtul se kajkal.
Tejemet tiktukat : ne sinti , et , alboroto wan más.
Kipia ne ish pipian wan kakawate itukey chiclej shalatenankuchanej.
Nemi nawi tzunti tamachiwalis ka ijpak ne wey puyek at.
Kipia yey apan: Sunpul , Lempa , Tamulasco.
Ne ilwit patronal ne tikchiwat ne San Juan Bautista, wetzti chikwasen se pual nawi .
Tik ne kojtan nemit ikujkuyu manguj wan miak tepet.
Nutechan kipia majtakti se tamachtiluyan .
Nusan nemi se wey tepet itukey Ne Tapetet.
Kipia chicume tiupan , se wey , wan chikwasen chikitik.
Kipia se tiankis , se tajkutechan wan sujsul yek dajdatka.
Kipia tajtakamet wan sijsiwatket kaj tekitit iwan inyujyulu wan ne tasujtalis.
[https://es.wikipedia.org/wiki/Chalatenango]
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
9d75rf7jdk6zqfk7y47ogkiyw8ljn13
Shalom Arush
0
954
9108
6973
2026-01-30T13:30:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2346933]]
9108
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Shalom Arush
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" |שלום ארוש (tik hebreo)
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Rav Harush.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 15 ne metzti nawi, tik ne shiwit 1952
|-
! Ichan Techan
| Beni Mellai <br /> (tik ne italyu Marruecos)
|-
! Italyu
| Israel [[Taanalis:Flag of Israel.svg|20px|alt=Israel|link=Israel]] Israelchanej
|-
! Itekiw
| Rabbi
|}
[[:en:Shalom_Arush|Shalom Arush]] nesik se tunal kashtul, ne metzti nawi, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Beni_Mellal|Beni Mellai]], Marruecos. Yaja israelchanej<ref>Demonym: Israeli / Gentilicio: Israelí</ref> wan marruecoschanej<ref>Demonym: Moroccan / Gentilicio: Marroquí</ref>. Arush se [[:es:Rabino|rabbi]] (kaj tamachtiani).
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Arush
https://en.wikipedia.org/wiki/Beni_Mellal
https://es.wikipedia.org/wiki/Rabino
lr6k23y9i5sksavljudaygus8wl0vqh
Sheynnis Palacios
0
955
9109
6984
2026-01-30T13:30:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q85468736]]
9109
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Sheynnis Palacios
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Visita Sheynnis Palacios Miss Universe Asamblea Legislativa Costa Rica febrero 2023 (65) (cropped).jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 30 ne metzti makwil, tik ne shiwit 2000
|-
! Ichan Techan
| Managua
|-
! Italyu
| Nikanhanawak [[Taanalis:Flag of Nicaragua.svg|15px|alt=Nicaragua|link=Nicaragua]] Nikanhanawakchanej
|-
! Itekiw
| Miss Sital · Siwaawil
|}
[[:en:Sheynnis_Palacios|Sheynnis Alondra Palacios Cornejo]] nesik se tunal se pual majtakti, ne metzti makwil, tik ne shiwit ume shikipil. Palacios nesik tik ne wey techan [[:en:Managua|Managua]], tik ne italtyu [[:en:Nicaragua|Nikanhanawak]]<ref>Nicaragua in Nawat / Nicaragua en Náhuat</ref>. Yaja Miss Sental<ref>Miss Universe / Miss Universo</ref> 2023 wan se siwaawil <ref>Model / Modelo</ref>nikanhanawakchanej<ref>Demonym: Nicaraguan / Gentilicio: Nicaragüense</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Sheynnis_Palacios
https://en.wikipedia.org/wiki/Managua
https://en.wikipedia.org/wiki/Nicaragua
9va06wqz6mclodp2vo9c9k8oe5ylunr
Shiktal
0
956
9110
6992
2026-01-30T13:30:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q29876]]
9110
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Shiktal'''</big></big>
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Central America (orthographic projection).svg|200px|Map of Central America]]
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 523,780 km²
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | ''achka'' 41,739,000 (2009)
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Ejestadoj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 7
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Castillajtaketzalis|Castillaj]], [[Inglestaketzalis|Ingles]], [[Majmayataketzalis]], [[Garifunataketzalis|Garifuna]], [[Krioltaketzalis ipal Belice|Kriol]], [[Tajtaketzalis ipal Europaj]], wan miak [[Metzalitaketzalis]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Horaj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC - 6:00, UTC - 5:00
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tejtechan mas wey (2002)
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Kwajtemalan Weytechan]]<br/>[[San Salvador|Kuskatan]]<br/>[[Tegucigalpa]]<br/>[[Managua]]<br/>[[San Pedro Sula]]<br/>[[Panamá Weytechan]]<br/>[[San José, Costa Rica|San José]]<br/>[[Siwatewakan]]<br />[[León, Nicaragua|León]]<br />[[San Miguel, Kuskatan|San Miguel]]
|-
|}
|}
Ne '''Shiktal''' (tik [[Kastillajtaketzalis|Kastilla]]ː ''Centroamérica'') ne taltakutun tatajku [[America]] ka nusan ne [[talpanuwas]] ne kinhilpia [[Ajkuik America]] wan [[Tatzinu America]]. Ne Shiktal piktuk inwan ne chikume estadoj inpal [[Kwajtemalan]], [[Belice]], [[Honduras]], [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]], [[Nicaragua|Nikawak]], [[Costa Rica]] wan [[Panamá]]. Ne wejweyat intukay [[Nejmachat]] wan [[Caribe]], wan ne ejestadoj inpal [[Meshijku]] wan [[Colombia]] kiyawaluat. Ashkan, achka 42 millones ipal chanejket nemit tik ne Shiktal. Tik ne shijshiwit 1520, ne [[España|Españolujmet]] pejket kikwit muchi ne Shiktal asunte Belice, wan tik ne shiwit 1540, kitetzilnajtalilijket ne [[Capitania General ipal Kwajtemalan]]. Yaja muchayaj desde [[Chiapas]], ka tatzinu ipal Meshijku, ashta Costa Rica (ajatzika muchi ne Shiktal), wan nentuk ashta ne shiwit 1821, kwak ne ejestadoj ipal ne Shiktal inat ka intea nakak ipal España. Ne ajkuik taltakutun ipal ne Shiktal nemi ijtik ne taltakutun cultural ipal [[Mesoamerica]]. Ikman ne culturaj [[Maya]] katka se ipal ne wejwey culturaj ipal ne Shiktal. Ne [[Canal ipal Panamá]] panu tik ne italtakutun ne Shiktal mas uchulnaj pal kinsalua ne Nejmachat wan ne Caribe, wan pal kipalewia ne tanamakalis wan takualis (comercioj) tik ne taltikpak.
{{Shiktal}}
[[Takutun:Shiktal]]
4f9spl1xbkn7pgburigcvelvl5kjbel
Shikut
0
957
9111
7001
2026-01-30T13:30:12Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q25420]]
9111
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Ne '''shikuj''' weli se [[insectoj]] ipal ne orden itukay Heminópteraj ipal ne Clase itukay Insecta. Nusan weli ne insectoj pal ne géneroj Phyllophaga, wan tik El Salvador kitukaytiat chicote.
[[Taanalis:Bombus pascuorum - Bombus bohemicus - Cirsium heterophyllum - Keila.jpg|left|thumb|Ume shikuj kichichinat inekyu shuchut.]]
[[Taanalis:Phyllophaga P1380631a.jpg|thumb|Ini se shikuj nesi keman wetzi at]]
Tik kastiaj ken taketzat tik [[Kuskatan]], ne shikuj itukay achka kenha: chicote. Ne shijshikuj nemit nujme ne taltikpak pak tal, tik kwawit, tik mil, tan tet, tik lagoj, tik apan wan nusan itech ne weyat.
Nemit mas shikuj que ukse takwalmet, nusan mas que ukse insectoj. Yajika, sejse [[entomologoj]] pajpakit ka ne Teut sujsul kinneki ne shijshikuj. Semaya ne shikuj kipia iejtapal takwawak; ijkiuni tikmatit yaja shikuj. Sejse shikuj ne mas majwey insectoj ken se itachishka ken rinocerontej wan nusan ne mas chikitik, nanse milimetroj <ref>http://www.abc.es/ciencia/20130129/abci-descubren-escarabajo-tamano-cabeza-201301291257.html</ref>. Ika sujsul chikitik, weli nejnemi tik ne ejekat.<gallery>
File:Scarabaeidae - Goliathus goliatus.JPG|Ne shikut goliat, yaja sujsul tumak wan weyak hastaj 110 mm ne ukich; muajsi ka tajku Afrikaj.
File:Ptenidium pusillum.jpg|Ne mas chikitik ne shikut maya 0.4 mm tik ne Familiaj Ptilinidae, nusan intukay shikut iujmiyu.
</gallery>
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
i3xlhklrl1ip83tsr2u0prtc45n2jy9
Shiluapanku
0
958
9531
9112
2026-03-15T03:11:14Z
~2026-16404-85
361
9531
wikitext
text/x-wiki
== Shilupanku (tik Kajtiya Ilopango) ==
Shiluapanku (tik Kastiya Ilopango) se techan ipal ne takutun [[Kuskatan]], italyu Kuskatan
Shiluapanku kinpia (nawi pual chikwey shikipil chikwey tzunti se pual nawi) 88,824 techanchanejket.
[[Taanalis:Ilopango Air Show 2025, San Salvador, El Salvador (8857408).jpg|thumb|aeropuerto Pal Shilupanku]]
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Shilupanku
Ne taketzalis Shilupanku witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (lugar donde abunda los jilotes) wan (shilut: jilote apan: abundancia ku: lugar ).
Kitukeytiat techan Shilupanku tik ne tanestuk yey pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual chikume (03/05/1967) katka.
Kitukeytiat wey techan Shilupanku tik ne tanestuk se pual chiknawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual majtakti se(29/06/1971) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey las Cañas ,Chaguite, Cuaya wan Guilapa nusan Apanchin<ref>Quebrada, rillito</ref> ka intukey Ne Caracol, Arenal Seco,Shutia wan Ne Pavas, wan wet at Apulu<ref>Lago de Apulo</ref>, Ne itejtepet intukey Amatitan, Quemados, Hundido u Caldera(shilutepet), Santa Magdalena, Buena Vista, Cuyultepet
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat ( norte): iwan [[Tunakatepet]] wan [[Pululapan]]<ref>San Martin
</ref>
Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan Santuj Tomas wan Santiago Teajkuanku<ref>Texacuango
</ref>
Kan kisa ne tunal(este) iwan wey at [[Shilupanku|Shiluapanku]] (Apulu)
[[Taanalis:Lake Ilopango, El Salvado (ASTER).jpg|thumb|Lago de APULU]]
Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan [[Suyapanku]]
Nemi 13 k (majtakti yey Kan kisa ne tunal ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 2,564.94 ha(ume shikipil makwil tzunti yey pual nawi. nawi pual majtakti nawi ) , nemi ka ajku 625 m s. n. m. (chikwasen tzunti se pual makwil ijpak ne wey puyek at).
tesu Kipia Intukey Shilupanku.
Tik ne kojtan kipin 4 ( nawi) kajtan techan: Dolores Apulo, San Bartolo, Shangallo wan Santa Lucia
Ini techan kichijket ne takamet ikman nawa.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 1( se) ka 16(kashtul se ) metzti majtakti se (noviembre).
Ne wey ilwilt tik Shilupanku kichiwat Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 1( se) ka 16(kashtul se ) metzti majtakti se (noviembre).ipanpa ne Santuj Cristobal
== Wey ipiltzin Shilupanku: ==
tesu wey ipiltzin shilupanku
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Ilopango
https://www.familysearch.org/es/wiki/Ilopango,_San_Salvador,_El_Salvador_-_Genealog%C3%ADa
https://www.ecured.cu/Ilopango_(El_Salvador)
https://es.wikipedia.org/wiki/Lago_de_Ilopango
https://siempretur.com/directorio/ilopango
https://www.wikiwand.com/es/articles/Ilopango
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
qjv2eorsnwnvfpaahof5zwh72p4j7wd
Shilupanku
0
959
7013
7012
2026-01-29T23:33:27Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7012
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Shiluapanku]]
grpum6gaks4mxsmguq0qu8qdh9i3pzm
Shipetz Tuteku
0
960
7025
7024
2026-01-29T23:33:27Z
Jon Harald Søby
5
11 revisiones importadas
7024
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Shipetz Tuteku.png|thumb]]
Yaja itukey Shipetz Tuteku (Xipe Tótec tik nahuatl), yaja kimaka ne itunal, yaja miki wan ne muishyulkwi tupanpa tik ne tejtechan nawachanejket. Yaja kichiwa kishpata wan ne shuchikisa ne kojtan wan ne kujkukulis. Yaja weli kichiwa ka weyat ne mijmil. Yaja kitalia ne inhewayu tajtakamet ka ijpak. Yaja kachka se takat wan yaja kipia se Chicahuatztli pal kinutza ne tzalani wan wetzi at.
Ka Kuskatan kiajsiket ume Shipetz Tuteku ka techan Igualtepeque ka Morazán. Yejemet kitaliat ne lanwach inhewayu ka ijpak.
mcr3ujsf099959f8257wgev5vyc1tjk
Shireen Abu Akleh
0
961
9113
7031
2026-01-30T13:30:16Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q12219365]]
9113
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Shireen Abu Akleh.jpg|left|thumb|'''Shireen Abu Akleh kipia se susul iwipil majmakutu iwan ne taketzalis: taketzani (Press).''']]
== '''Shireen Abu Akleh''' ==
[[:en:Shireen_Abu_Akleh|Shireen Abu Akleh]] nesik se tunal yey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1971). Ne ichan nemi tik ne techan Jerusalem, West Bank tik ne Filisteen katka.
Akleh se siwat Filisteenchanej wan ne se wey taketzani wan tawawasuani inpanpa Filisteen wan tuijikniwan Filisteenchanejket. Yaja se tamachtiani, tatemuani wan tapalewiani nusan katka.
== '''Ne Itunal Ichtaka''' ==
Ne inan itukey Nasri wan itzuntukey Abu Aqleh wan iteku itukey Louli katka. Ne imanju itukey Tony wan itzuntukey Abu Akleh. Ne imiekawan nemi tik ne techan Bethlehem tik West Bank, Filisteen.
Abu Akleh yawi ka ne tumak tamachtiluyan<ref>high school</ref> Rosary Sisters katka. Yaja yawi ka ne wey tamachtiluyan, ne Universidad de Ciencias wan Tecnologia tik Jordan, West Bank kan achtu mumachtia inkajkal<ref>arquitectura/architecture</ref> melka neman kipata itekiw pal mumachtia ne tawawanalis ka ne wey tamachtiluyan, ne Universidad de Yarmouk tik Jordan, West Bank kan kiajshitilia se wey ajamat<ref>diploma de periodismo</ref> katka. Ka né pejki ne iyulu shuchikisa pal kiliwia cajcasoj pal ne tuijikniwan Filisteenchanejket wan ne cajcasoj<ref>Historias/History</ref> inpanpa ne tajtamaitzkianimet<ref>colonizadors/colonizers</ref> Israelis kinmiktiat wan kinchaluat tuijikniwan Filisteenchanejket tik West Bank katka.
== '''Tay Kichiwki?''' ==
Abu Akleh kipia se pual majtakti shiwit kiwawasua wan taketza inpanpa ne intunal tuijikniwan Filisteenchanejket kwak miak shiwit taketzani wan tawawasuani katka. Yaja kaj tiktukeytiat isiwakenew pal Filisteen katka.
Yaja itekiw inwan kajkaltepustajtaketzalis<ref>radio/radio stations</ref> intukey Voice of Palestine wan Monte Carlo katka. Yaja itekiw pal taketzani wan tawawasuani wan yaja achtu siwat Arabe pal kaltepustajtaketzalis wan kaltepustachialis inwan [[:en:Al_Jazeera_Media_Network|Al Jazeera]]. Abu Akleh tamachtiani pal ne wey tamachtiluyan, University’s Media Development Center, kan yaja kilwitiat inpanpa miak dajdatka.
Yaja kiniliwia ne cajcasoj wan taketza inpanpa ne intzijtzinweyaka<ref>raizes</ref>, inkwajkwachti<ref>telas</ref>, inmijmijtutia<ref>danzas/dances</ref>, incajcasoj<ref>cuentos/stories</ref>, inkwijkwikwil ne inkajkal<ref>arquitectura</ref> inpal ne Filisteenchanejket.
Achtu ne tajtamaitzkianimet Israelis kimiktiat, yaja mumachtia ne tajtaketzalis Hebrea pal kimati tay ne tajtamaitzkianimet<ref>colonizadors/colonizers</ref> Israelis kilwiat katka. Akleh mumachtia ne tatejkultialis<ref>media digital/digital media</ref> tik ne Universidad de Birzeit tik West Bank kan kinajshitilia se wey ajamat<ref>diploma de media digital/diploma in digital media</ref> katka.
== '''Ken Mikik?''' ==
Yaja kipia ume pual majtakti se shiwit keman ne tajtamaitzkianimet Israelis kimiktiat katka. Kimiktiat ne se tunal majtakti se pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil se pual ume (2022). Kimiktiat iwan se tamiktialis ipan hpal ne itzuntekun keman yaja taketza inpanpa ne tajtamaitzkianimet Israelis kishtiat ne Filisteenchanejket tik [[:en:Jenin_refugee_camp|ne kal kan nemit ne tuijikniwan tesu tawikilia tik Jenin tik ne West Bank]] katka. Akleh kipia se tejtetzilnaj itzuntzajka wan se susul iwipil majmakutu iwan ne taketzalis: taketzani<ref>Presna/Press</ref> keman ne tajtaitzkianimet Israelis kimiktiat.
Kwak ne tuijikniwan Filisteenchanejket kiteputzwiat ne iweyka keman kisat ka ne Saint Joseph’s Kaltapajtiani<ref>Hospital</ref> tik East Jerusalem, ne tajtaitzkiltianimet Israelis kinchaluat ne tuijikniwan Phalestinechanejket inwan tajtapalewilis katka. Ne tajtaitzkiltianimet<ref>policias/police</ref> Israelis nusan kalakit ne kaltapajtiani wan kinchaluat tuijikniwan Filisteenchanejket— tajtapajtiani wan kujkukuya inwan tajtapalewilis.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
* '''Shireen Abu Akleh Wikipedia link (In English): https://en.wikipedia.org/wiki/Shireen_Abu_Akleh'''
* '''Jenin Refugee Camp Wikipedia link (In English): https://en.wikipedia.org/wiki/Jenin_refugee_camp'''
* '''Campamento de Yenín enlace (En Espanol):''' https://es.wikipedia.org/wiki/Campamento_de_Yen%C3%ADn
* '''Balfou Declaration (In English)''': https://en.wikipedia.org/wiki/Balfour_Declaration
* '''Declaración Balfour''' '''(En Espanol)''': '''https://es.wikipedia.org/wiki/Declaraci%C3%B3n_Balfour'''
* '''Forensic analysis proves IOF deliberately killed Shireen Abu Akleh (In English): https://english.almayadeen.net/news/politics/forensic-analysis-proves-iof-deliberately-killed-shireen-abu'''
* '''Birzeit University Wikipedia link (In English):''' https://en.wikipedia.org/wiki/Birzeit_University
* '''Shireen Abu Akleh (1971-2022) (In English): [https://www.iwmf.org/community/shireen-abu-akleh-1971-2022/#:~:text=In%20addition%20to%20co%2Dfounding,Digital%20Media%20from%20Birzeit%20University. https://www.iwmf.org/community/shireen-abu-akleh-1971-2022/#:~:text=In%20addition%20to%20co%2Dfounding,Digital%20Media%20from%20Birzeit%20University.]'''
* '''Voice of Palestine Wiki Link (In English):''' https://en.wikipedia.org/wiki/Voice_of_Palestine
* '''Al Jazeera (In English):''' https://www.aljazeera.com
q6vba7wff3lcrj6z2n8x2q2tenmf5he
Shirley Jane Temple
0
962
9114
7037
2026-01-30T13:30:18Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q182580]]
9114
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Shirley Temple, NPG 94 48 (cropped).jpg|thumb|Shirley Jane Temple ]]
=== '''Shirley Jane Temple kaj tiktukeytiat Shirley Temple''' ===
Shirley Temple nesik se tunal 23 se pual yek pal ne metzti nawi tik ne shiwit 1928 se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey tik ne techan Santa Mónica, California, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos de América.
Yaja se wey Takwikwiluani, Mijtutiani, Takwikani wan Tatuktiani katka.
Yaja mikik se tunal 10 majtakti pal ne metzti ume tik ne shiwit 2014 ume shikipil majtakti nawi, ipanpa kukulis pal ne ipajpaletia, tik ne techan Woodside, California takutun ipal tutakyu tik ne italyu Estados Unidos.
keman yaja kipia 85 nawi pual makwil shiwit katka
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
🎥 Yaja kichiwki miak weyak ulinkwikwil:
1. '''[[:en:Bright_Eyes_(1934_film)|Bright Eyes]]''' (1934 se shikipil chiknawi tzunti sepual majtakti nawi) – kansan yaja itakwika ipal se wey takwikalis:: "On the Good Ship Lollipop".
2. '''[[:en:Curly_Top|Curly Top]]''' (1935 se shikipil chiknawi tzunti sepual kashtul) – Se casoj sujsul tzupelek wan iyulpajpaki.
3. '''[[:en:Heidi_(1937_film)|Heidi]]''' (1937 se shikipil chiknawi tzunti sepual kashtul ume) – kipalewi pal ne wey amachti. Shirley mawiltia ken ne nekti Siwapil tik ne Alpes.
4. '''[[:en:The_Little_Princess_(1939_film)|The Little Princess]]''' (1939 se shikipil chiknawi tzunti sepual kashtul nawi) – Se casoj sujsul ishpajpaki ipanpa se siwapil sujsul tejtetzilnaj (valiente).
5. '''[[:en:Rebecca_of_Sunnybrook_Farm_(1938_film)|Rebecca of Sunnybrook Farm]]''' (1938 se shikipil chiknawi tzunti sepual kashtul yey) – se weyak ulinkwikwil alegre iwan tajtakwikalis wan sujsul imijtutia.
6. '''[[:en:The_Blue_Bird_(1940_film)|The Blue Bird]]''' (1940 se shikipil chiknawi tzunti umepual) – se casoj mágica ipanpa se siwapil ma kitemua iyulpaki tik se sental pal fantasía.
7. '''[[:en:Captain_January_(1936_film)|Captain January]]''' (1936 se shikipil chiknawi tzunti sepual kashtul se) – Shirley mawiltia ken se siwapil nujnuntzin iwan se tajpiani anmutechan sennemit ¡se casoj sujsul nekti iwan sujsul tajtakwikalis!
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Gertrude Amelia Temple yaja se americachanej katka.
wan ne iteku itukey katka George Francis Temple. Yaja se americachanej katka.
Ne ishulejyu intukey katka John Agar wan neman Charles Alden Black. Anmejemet americachanejket katka.
Yaja kipia yey ipijpipil katka. Ne ipilawan/ipijpipil intukey Linda Susan Agar (tiktukeytiat ken Susan Black), Charles Alden Black Jr. wan Lori Black katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Westlake School for Girls tik ne Los Ángeles, California.
Wan mumachtij pal muchiwki se tapalewiani, peroj yaja tesu iawit tik ne wey tamachtiluyan.
Yaja tekitki ken se wey akulinkwikwilchiwani, Mijtutiani wan Takwikani tik Hollywood wan Tatuktiani tik ne italyu "Estados Unidos", "La Comisión de las Naciones Unidas para los Derechos Humanos", '''Naciones Unidas''' tik ne (1969 se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi)
intzajtzalan 1932 se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume wan 1992 se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume tik ne italyu Estados Unidos.
Yaja munamiktij iwan John Agar tik ne 1945 se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil shiwit
Wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit 1950 se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti shiwit (año de divorcio).
Wan neman yaja munamiktij iwan Charles Alden Black tik ne 1950 se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti shiwit, peroj yaja miki tik ne 2005 ume shikipil makwil shiwit.
== Ijilpika: ==
<nowiki> </nowiki>📘 https://es.wikipedia.org/wiki/Shirley_Temple
<nowiki> </nowiki>📗 [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/shirley-temple https://kids.britannica.com/kids/article/Shirley-Temple/476988]
<nowiki> </nowiki>📙 [https://www.britannica.com/biography/Shirley-Temple https://www.history.com/topics/1950s/shirley-temple]
lejcvxahovihqbnupqk4uvwlq8w64lw
Shiwitzuli
0
963
7039
7038
2026-01-29T23:33:28Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7038
wikitext
text/x-wiki
== Shiwitzuli ==
[[Taanalis:Coronación de Moctezuma II, en el folio 152.png|thumb]]
Ne shiwitzuli (''Xiuhuitzolli'' tik ikman nawataketzalis ipal Meshiku) se shumpe katka, ne maya ne tejtektimet kitaliat katka. Ne taketzalis shiwitzuli kichiwat ne tajtaketzalis:
* ''Xihuitl'' (shiwit): se yektzin kususul tet.
* ''(Tla)huitzolli: s''e tajtatka iwan witzti.
[[Taanalis:Bodl Arch.Selden.A.1 roll113D frame70.jpg|thumb|Juestimet iwan shiwitzuli inpal]]
Ne shiwitzuli se kupil yektzin, ne itech nemi yektzin kususul tet salijtuk. Ne tekti kitalia katka ijpak wan kilpia katka.<gallery>
File:Príncipe Moctezuma el Joven llegando al rescate de los mercaderes sitiados en Ayotlan, en el folio 6r del libro IX.png
File:Temple of the Jaguar. -9. Upper. (8287896271).jpg|Anka kanka nesik ne shiwitzuli
</gallery>
sy2lgpvrjlntptokmio24ciyeqifri3
Shuchit
0
964
9646
9115
2026-04-06T11:42:27Z
Kwamikagami
437
9646
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Magnolia grandiflora1Stuart Yeates.jpg|thumb|right|Shuchit]]
Ne '''shuchit''' se [[sakat]].
{{Template:Stub}}
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Ne tay weya ijtik ne tal]]
4fqiu0itkc2ln6wa9ummq0tmg25j5wk
Shuchit Cebollastin
0
965
7066
7065
2026-01-29T23:33:30Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
7065
wikitext
text/x-wiki
== Shuchit Cebollastin ==
[[Taanalis:Phalaenopsis philippinensis NationalOrchidGarden-Singapore.jpg|thumb|Shuchit Cebollastin]]
[[Taanalis:Madura Phalaenopsis cultivar.jpg|left|thumb]]
Galanchin ne shuchit cebollastin<ref>Orquídea </ref> wan kipia ishnukta shujshuchitmet. Miak itajtachishka ne shuchit cebollastin.
Su tiktukat shuchit cebollastin tiyulpajpakit ipanpa yaja wan timuyulsewiat ne tuyulu wan ne tutzuntishyu wan keman tejemet tiktajpiat yek ne shuchit cebollastin kitakulia yankwik galanchin shuchit.
== Ipanpa Shuchit ==
[[Taanalis:Orquideas en Coche, Caracas Venezuela 2024 (1).jpg|left|thumb|267x267px]]
Tejemet tikpiat ukchupi se pual makwil shikipil (25,000) shuchit wan yejemet weyat ka kwajkwawit. Asia wan America Central wan America del Sur kipiat ukchupi shuchit cebollastin wan ka America del Norte nemi pal weyat kalijtik.
== Ken kintajpia? ==
[[Taanalis:Orchid in pot.jpg|thumb|226x226px]]
Sujshuchitmet cebollastin weyat ka ijpak kwajkwawit ika intzinweyaka<ref>raíz </ref> kisaluat ka kwajkwawit. Yejemet tesu ingustuj sujsul tantunal. Su taja tikpia se shuchit cebollastin taja nemi pal kipia ka iwan chupi tunal wan chupi at. Taja nemi pal tikita itzinweyaka wan itzinweyaka nemi neshnaj taja muneki tikmaka at.
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Phalaenopsis
https://es.wikipedia.org/wiki/Phalaenopsis
https://www.thespruce.com/phalaenopsis-orchids-definition-1902866
d3mix2vdvb62e7oyz0mor4o6thu947k
Shuchit Ishuchiswayu
0
966
7070
7069
2026-01-29T23:33:30Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
7069
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Georgia Midland 05-14-04 185.jpg|thumb|Kwawit ne Shuchit Ishuchiswayu]]
== '''Shuchit Ishuchiswayu''' ==
Kwawit ne Shuchit Ishuchiswayu<ref>Magnolia</ref> tikishmatit ipanpa ishachi iswat wan shujshuchitmet ka weli weyat sujsul kojtik. Ne ichan nemi tik ne techan Americachanej wan Asiachanej.
== '''Itukay casoj''' ==
[[Taanalis:Pierre-Magnol-1638-1715.jpg|left|thumb|225x225px|Pierre Magnol]]
Tikishmatit ken “Shuchit Ishuchiswayu” ika Pierre Magnol kajsi katka. Yaja mumachtia shujshuchitmet wan kwajkwawit<ref>Botánico </ref> ka Montpellier, Franciachanej katka. Achtu shuchit ishuchiswayu tikishmatit ken “M. Virginianachanej”, kiajsi ipanpa tatuktiani <ref>Misioneros</ref>katka ka Norteaméricachanej ne se shikipil chikwasen tzunti nawi pual (1680).
[[Taanalis:Magnolia flower Duke campus.jpg|thumb|Shuchit Ishuchiswayu]]
== '''Kipata''' ==
Ne shuchit ishuchiswayu ikman ka kipata katka ka itajtakayu, yajika ne iswat wan ne shujshuchitmet sujsul kojkojtik wan tajtakwawak pal ne tajtalichkwa kishiniat ne ishuchitewyu.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Magnolia
https://es.wikipedia.org/wiki/Magnolia
https://gardens.si.edu/learn/blog/the-botany-of-magnolias/
dvbcjijm6d6c0x8w0vrr2ysx1un5rmz
Shuchit Itzut
0
967
7073
7072
2026-01-29T23:33:30Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7072
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ishuchiyu Itzut]]
klsb6utzq44kxpkmqjbbij233yi9nkx
Shuchit Yawaltik Itajtachiska
0
968
7078
7077
2026-01-29T23:33:31Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7077
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Hydrangea macrophylla - Hortensia hydrangea.jpg|thumb|'''Shuchit Yawaltik Susul''']]
== '''Shuchit Yawaltik Itajtachiska''' ==
Ne shuchit yawaltik itajtachiska<ref>Hydrangea</ref><ref>Hortensia </ref> ne ichan nemi tik ne techan Chinachanej, Coreachanej, wan Japonchanej. Ne Shuchit yawaltik itajtachiska nesi keman shuchikisa ne kojtan<ref>Primavera</ref> wan tami keman shini ne ijiwat ka kojtan<ref>Otoño </ref>.
== '''Ne shujshuchit''' ==
[[Taanalis:Hydrangea flower London July 22.jpg|left|thumb|200x200px|'''Shuchit Yawaltik Istak''']]
Ne shujshuchit weli nemi kuchiltik, istak, o susul ika taksal ka shukuk kipia ne tal. Ka shukuk tal <ref>Suelo ácido </ref>ne shujshuchit nemi susul; ka puyek tal<ref>Suelo alcalino </ref> ne shujshuchit nemi kuchiltik; wan ka sujsul puyek tal ne shujshuchit nemit istak.
== '''Ken kitajpia?''' ==
[[Taanalis:Hortensia morada (Hydrangea macrophylla).jpg|thumb|'''Shuchit Yawaltik Kuchiltik''']]
* Taja nemi pal sujsul tikajwilia ne shuchit yawaltik itajtachiska keman shuchikisa ne kojtan wan ne tunalko pal ajwituk ne tal.
* Uni shuchit muneki ajwituk ne tal pal ne tesu mijmiki. Siujsiujti nemi pal tikteki sejse kujkutzitzin<ref>podar ramas </ref> pal ne shuchit yawaltik weli weya miake.
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Hydrangea
https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrangea
https://www.rhs.org.uk/plants/40792/hydrangea-macrophylla-(h)/details
tpfi6m4ese07p99wqp0ohjowyf6noly
Shuluitzkwinti
0
969
9687
9686
2026-04-06T12:18:11Z
Kwamikagami
437
fusiono
9687
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Xoloitzcuintli.jpg|alt=Shulu|thumb|upright|Shuluitzkwinti ume shiwit]]
[[Taanalis:Ne xoloitzcuintli.jpg|thumb|upright|Se shuluitzkwinti]]
'''Ne shuluitzkwinti''' witz ka Meshijku. Ne Meshijkuchanejket kinpiatuyata ini pejpelumet tik ne shiwit se shikipil yey tzunti se pual makwil (1325).<ref>https://search.yahoo.com/yhs/search?p=xoloitzcuintli&fr=srp-dd-share&fr2=p:s,v:w,m:KgGeneric,ct:copy-link Ne shuluitzkwinti tik Yahoo</ref> Ne shuluitzkwinti kitukaytiat '''shulu''' u '''xolo''' nusan.
[[Taanalis:MexicaanseHairless.jpg|alt=Yey shulutzikwinti|thumb|left|Yey shuluitzkwinti: se tumak, se chikitik wan se chikitikchin]]
;Ken intachishka:
* Kipiat inhujmiyu tik ne intzuntekun wan tik ne inhijikshi
* Ne inewayu itachiska kupuknaj
* Ne intzinweyaka (u kwitapil) weyak wan istak
* Kwak chijchikitik intachiska istak
* Ne innajnakas ijkatuk
* Ne inhijish itachishka tiltik u kupuknaj
;Yejemet takwat:
* Kwak kipiat nawi wan majtakti metzti, yejemet takwat seujti ka peyna wan ukseujti ka tayua.
* Keman weyat takwat seujti.
* Yejemet kipia yey: Tumak, chikitik wan chikitikchin.
== Referenciaj ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Pejpelu]]
ajwcr699flgprdo31hwy2rp7dh8dw82
Silvio Rodriguez
0
970
9117
7098
2026-01-30T13:30:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q377956]]
9117
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Silvio Rodriguez 1962.jpg|thumb|499x499px|'''<big>SILVIO RODRIGUEZ 1962</big>''']]
{| class="wikitable"
! colspan="3" |<big>SILVIO RODRIGUEZ</big>
|-
! colspan="3" |[[Taanalis:Silvio Rodríguez - Plaza de Mayo - Festival Todos Somos Argentinos-25-may-04-presidencia-govar.jpg|center|frameless|285x285px]]<big>Tatuktiani tik ne Asambleaj Nacional del Poder Popular</big><big>La Habana</big>'''<big>03/15/1993 - 02/24/2008</big>'''
|-
! colspan="3" |<big>IPANPA SILVIO</big>
|-
!<big>Itukey</big>
| colspan="2" |<big>Silvio Rodríguez Domínguez</big>
|-
!'''<big>Tiktukeytiat</big>'''
| colspan="2" |<big>''El Aprendiz'', ''El Escaramujo''</big>
|-
!<big>Nesik</big>
| colspan="2" |<big>11/29/1946</big>
<big>San Antonio de los Baños (Cuba)</big>
|-
!'''<big>Italyu</big>'''
| colspan="2" |<big>Cubanchanej</big>
|-
!'''<big>Itaketzalis</big>'''
| colspan="2" |<big>Español taketzalis</big>
|-
! colspan="3" |NE IMIAKAWAN
|-
!<big>Isiwaw</big>
| colspan="2" |<big>Niurka González</big>
|-
!'''<big>Ipijpipil</big>'''
| colspan="2" |<big>Chikwey ipilpipil</big>
|-
! colspan="3" |'''<big>ITEKIW</big>'''
|-
!<big>Tekiti</big>
| colspan="2" |<big>Takwikalischiwani, takwikani, tanawatiani wan tatuktiani</big>
|-
!<big>Géneroj</big>
| colspan="2" |<big>Nueva trova wan protestaj Titakwikakan</big>
|-
!<big>Instrumentoj</big>
| colspan="2" |<big>Mekawewet, pianoj, armónicaj, wejwewet wan bajoj</big>
|-
!<big>'''Iyawal Takwikalis'''</big>
| colspan="2" |<big>EGREM wan Ojalá</big>
|-
!<big>Sitioj web</big>
| colspan="2" |<big>[https://www.zurrondelaprendiz.com/ www.zurrondelaprendiz.com]</big><ref>SITIO WEB</ref>
|-
!<big>Itajtakulis</big>
| colspan="2" |
* <big>Premio Grammy latino al mejor vídeo musical versión corta (2015)</big>
* <big>Premio Beato de Liébana (2019)</big>
|}
<big>[[:es:Silvio_Rodríguez|Silvio Rodriguez Dominguez]]</big><ref>SILVIO RODRIGUEZ</ref> <big>Nesik tik San Antonio de los Baños, Cuba, ne tunal se pual makwil nawi, pal ne metzti majtakti ume, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil se (29/11/1946). Yaja se Takwikalischiwani, takwikani, tanawatiani wan tatuktiani [[:es:Cuba|Cubachanjket]]</big><ref>CUBA</ref> <big>.</big>
== <big>'''IPANPA SILVIO RODRIGUEZ'''</big> ==
[[Taanalis:Silvio Rodriguez 1968.jpg|left|thumb|353x353px|'''SILVIO IWAN IMEKAWEWET''']]
<big><br />
Silvio Rodriguez iteku, itukey Víctor Dagoberto Rodríguez Ortega, se tatukani wan tzintalijkachiwni wan yaja inan, itukey Argelia Domínguez León, se tashimani, tamanani, tajpiani, tapalewiani tik ne inchan.</big>
<big>Silvio tikishmatit tik ne Americaj latinaj se wey takwikani wan Silvio kipalewij kipatak cuba iwan ne movimientoj itukey "[[:es:Nueva_trova|Nueva Trova]]</big><ref>NUEVA TROVA</ref><big>" wan yaja kichiwketa ukchupi makwil tzunti yey pual tawikalis. Yaja kikwij ne takulis iwan Pablo Milanés, Noel Nicola wan Vicente Feliú. Keman yaja chikitik kinpalewiat tik ne kipatak katka, yajasan tekiti se takwikwiluani, Takwikalischiwani wan tajpiani katka.</big>
<big>Silvio tekiti ken tatuktiani tik ne [[:es:Asamblea_Nacional_del_Poder_Popular_de_Cuba|Asamblea Nacional del Poder Popular de cuba]]</big><ref>ANPP</ref> <big>(ANPP) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey wan yaja kiajkaw ne itekiti tik ne shikit ume shikipil chikwey wan yaja kipalewi ne ideologiaj comunistaj wan [[Fidel Castro]]</big><ref>FIDEL CASTRO</ref><big>.</big>
== <big>'''ITEKIW'''</big> ==
<big><br />
[[:es:Anexo:Discografía_de_Silvio_Rodríguez|Yawal Takwikalis]]</big><ref>DISCOGRAFIA</ref><big>:</big>
<big>1975: Tajtanestuk wan shujshuchit</big>
<big>1978: Al final de este viaje</big>
<big>1978: Sijsiwatket</big>
<big>1980: itzinweyaka mishti - Rabo de nube</big>
[[Taanalis:Silvio Rodriguez y el GESI - 1972.jpg|thumb|545x545px|'''<big>SILVIO RODRIGUEZ WAN NE GESI - 1972</big>''']]
<big>1982: Kawash iwan itzunkwawyu - Unicornio</big>
<big>1984: Tríptico</big>
<big>1986: Causas y azares (iwan Afrocuba)</big>
<big>1988: ¡Oh, tristeza! (iwan Afrocuba)</big>
<big>1992: Silvio</big>
<big>1994: Rodríguez</big>
<big>1996: Domínguez</big>
<big>1998: Descartes</big>
<big>1999: pajpapalut (iwan Rey Guerra)</big>
<big>2002: Expedición</big>
<big>2003: Cita con ángeles</big>
<big>2006: Érase que se era</big>
<big>2010: Ne ume citaj</big>
<big>2015: Amoríos</big>
<big>2020: Para la espera</big>
<big>2021: Silvio Rodríguez iwan Diákara</big>
== '''<big>IJILPIKA</big>''' ==
<references />
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
cwm8pewbga0kynqccvlnyng0pmp4ji3
Simone Veil
0
971
9118
7112
2026-01-30T13:30:26Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q298180]]
9118
wikitext
text/x-wiki
Simone Jacob kaj tikukeytiat Simone Veil nemanha yaja munamiktia iwan Antoine Veil.
Katka yaja se wey siwat Tik ne Europaj, katka yaja ne tapalewani wan defensoraj de los derechos ipal ne sijsiwaket
[[Taanalis:Simone Veil bij uitreiking Four Freedoms Awards in Middelburg, Bestanddeelnr 933-0124 - Restoration.jpg|thumb|'''Simone Veil bij uitreiking Four Freedoms Awards in Middelburg, Bestanddeelnr''' ]]
== IPANPA SIMONE VEIL ==
Yaja nesik tik ne techan Niza, Francia, pal ne tanestuk majtakti yey pal ne metzti chikume Tik ne shiwit se shikipil chik-nawi tzunti se cuál chikume (13 de julioj 1927); wan taja mikik tik ne techan Paris, Francia pal ne tanestuk se pual majtakti pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil kashtul ume (30 junioj 2017).[https://journal.impact-european.eu/wp-content/uploads/2021/05/IMG_20210520_112742_resized_20210521_120331533.jpg]
Keman katka yaja se siwapil , Katka yaja paki iwan imiekawan. Yaja kipia se ichan iwan ne iteku takwikwilani, ne inan wan yey imajmanujwan (ume ipipiwan wan se imanuj). Muchi Nemi yek katka keman Pal ne metzi yey Tik ne shiwit se shikipil chik-nawi tzunti ume pual nawi( marzo 1944 ).
yaja wan imiekawan kikukujtukat ka italyu ka campoj de concentración Tik ne techan Auschwitz, Alemania.
Yaja wan ipipiwan nakak yultuk wan Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil, kimukwepat ne italyu Franciaj.[https://www.linternaute.fr/actualite/biographie/1776038-simone-veil-biographie-courte-dates-citations/]
Simone Mumachtia pal ne tutekiw ne tapelewiani (derechoj) yaja tekiti sejse shiwit, Neman muchiwa se wey tatuktiani wan ne achtu siwat ka parlamento europeo [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/eu-pioneers/simone-veil_es] namej tatuktiani (presidenta parlamentaria europea), yaja musuma inpanpa derechos ne sijsiwaket.
Yaja kichiwki ne ley al derecho al aborto [https://www.linternaute.fr/actualite/biographie/1776038-simone-veil-biographie-courte-dates-citations/] tesu uej Pal ne sijsiwaket Tik ne shiwit se shikipil chik-nawi tzunti yey Pual kashtul. Yaja kimakaket sejse tajtakulis.
== IJILPIK ==
# Partida de nacimiento: https://journal.impact-european.eu/wp-content/uploads/2021/05/IMG_20210520_112742_resized_20210521_120331533.jpg
# Biografía, fechas claves y citaciones: https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/eu-pioneers/simone-veil_es
# Sitio de la unión Europea: https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/eu-pioneers/simone-veil_es
# Biografía, fechas claves y citaciones: https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/eu-pioneers/simone-veil_es
68ooa1zf71iwe5p0j9c9cstyuxy44n0
Sinaloa
0
972
9119
7119
2026-01-30T13:30:28Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80252]]
9119
wikitext
text/x-wiki
'''Sinaloa''' nos '''Sinaloa Tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Sinaloa'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
ik0gdd77wzfjvazeyj22622tsxkd057
Sinn Sisamouth
0
973
7123
7122
2026-01-29T23:33:34Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
7122
wikitext
text/x-wiki
= Sinn Sisamouth =
Sinn Sisamouth (1932-1976) takwikani Camboyachanej katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Sinn Sisamouth nesik tik ne techan Stung Treng tik Camboya ne shiwit 1932. Iteku Sinn Leang wan inan Seb Bunlei katka. Yaja kipia se imanuj wan ume ieltiwan. Yaja kipij iijipan itajtatanoywan tik Laos, China wan Camboya. Iteku mikik keman Sisamouth piltzin katka. Ne shiwit 1939 (anka tik ne shiwit 1940), yaja yawi iwan imiekawan ka ne techan Battambang. Ka Battambang, mumachtij kitzutzuna ne mekawewet wan kimawawasua se tajtakwikalis.
== Ne itekiw ==
Yaja pejki itekiw tik ne Radio Nacional de Camboya. Ne inan tatuktiani, Sisowath Kossamak, sujsul igustuj tajtakwikalis Sinn Sisamouth, wan kipalewki Sisamouth. Yaja kipia iijiu ''crooner,'' namej Frank Sinatra wan Nat King Cole.
== Ken mikik ? ==
Anka yaja mikik tik ne shiwit 1976 keman ne shijshiwit iwan ne Jemeres Chiltik. Tesu akaj kimati keman wan kan wan ijtuk yaja mikik. Anka ne Jemeres Chiltik miktijket Sinn Sisamouth ne shiwit 1976 tik ne techan Prek Ta Duong.
== Ijilpika ==
* [https://www.dtifcambodia.com/ Don't Think I've Forgotten] – A documentary about the Khmer rock and roll scene.
* [https://nexusmanager.com/site/article.php?tag=6a5dde-sinn-sisamouth-documentary Sinn Sisamouth Documentary]
fx6rjt6043sbf54ejw1fmjwm7602sv7
Sinti
0
974
9649
9120
2026-04-06T11:45:14Z
Kwamikagami
437
9649
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Cornsilk 7091.jpg|thumb|upright|Sinti]]
Ne '''sinti''' ('''''Zea mays''''') se kuyuchín gramínea. Tik ne [[Shiktal]] sujsul mutuka wan mukwa. Ne iish ne sinti itukay ne tawial, yaja ne takutun tay tikwat wan tiktukat. Ne tawial mutuka tik ne [[mil]]; nusan mutuka [[et]] wan [[Ayut|ayuj]] itzalan ne tawial. Ne itakil ne sinti itukay ne elut. Welit tikwat ne elut, wan nusan welit tikuyat pal tikanat ne tawial. Kwak tiknekit tikwat, tikmanat wan tiktisit, wan iwan muchiwat ne [[tishti]], ne [[tamal]], ne [[atul]] wan sejseuk takwal. Nemit miak sijsinti; tik ne Shiktal ne sinti ne mukwa sujsul ne istak.
[[Taanalis:Maíz de Guatemala.jpg|thumb|upright|left|Ejelut]]
[[Taanalis:Ab_food_06.jpg|thumb|upright|left|Tawial. (Ne sinti tultik, itukay tawial tepitin, mukwa tik ne ESA. Tik ne Shiktal, mukwa mas ne tawial istak.)]]
[[Taanalis:Association_culturale_maïs-Haricot-Courge_dans_la_région_du_Mixtepec_au_Mexique.JPG|thumb|upright|Tik se mil welit mutukat ne se itech ne seuk ne sinti, ne et wan ne ayuj.]]
Ikman inat katka ka kwak pejki muchi, achtu muchijki ne tal, nemanha ne tajtakamet, wan tipan pejki tachia ne tunal; kwak tachishki ne tunal inat ka ne tajtakamet sujsul mumutijket ika kimatket ka ne tunal yawi inhipan pal kinhitzkia. Miak mikiket, wan ne chiujchiupi nakaket pejket tekitit kitukat sinti wan et.<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 96.</ref> Ijkiuni tiwelit tikitat ka sujsul wey ipatiw ne sinti ipal ne Metzali.
Nusan techilwia ukse casoj pal ikman ken ne [[Nanawatzin]] wan ne iechkawan, ne Tepewa, techmakatiwit ne sinti: se tunal kitaket se tutut kikwa nemi ne sinti wan kipachiwijket pal kitat kan yawi kishtia. Kwak kitaket ka kishtia tik ne tepet, ne Tepewa kichijket mijmishti pal tikwini wan takipini, pal kishtiat ne sinti. Semaya ne Nanawatzin welik kalishtia. Tipan, ne iechkawan kikwajket; ne Nanawatzin te, yaja kitukak ne isin tik ne mil wan ijkiuni welik kipia senpa tawial pal kikwa, wan te muneki tapewia pal kipia takwal. Ne iechkawan te, wan kwak tamik ne sinti, yajket kichtekiliat ne isin ne Nanawatzin. Yaja kinhitzkij kwak techtekit nemit, kintakulij chiupi tawial wan kinmachtij ma tatukakan ken yaja pal kipiat senpa.<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, ijiswat 30, 64.</ref> Ini techilwitia ka sujsul ikman ne Metzali mumachtijket kitukat ne mil pal kipiat takwal, wan ijkiuni kichiwat katka kwak ajsiket ne Españolujmet wan kinhishtilijket ne tal.
Wan ukse casoj ina ka nemi pal tikpalewiat ne tukniwan kwak munekit, wan su te tikchiwat ijkiuni tiawit titashtawiat. Munamiktijket se takat wan se siwat wan kitukaket ne mil, wan kwak kitaket ajsi ka inchan se lamajtzin kitajtani takwal, kinashket wan inaket ka te kipiatuyat tatka pal kimakat, wan te kimakaket nian se chiupi tawial. Ne lamajtzin yajki. Kwak yajket kitentapuat kan kinashtuyat ne sinti, kumuni ne kalijtik, wan walkisket ne chapulintal wan kikwajket ne takat wan ne siwat. Uni pal techmachtia ka su tikpiat se chiupi sinti wan ajsi seuk ká te kipia tatka, nemi pal tikmakat chiupichin. Ijkiuni tikitat ka sujsul wey ipatiw ne sinti ipal ne Metzali pal ikman.<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 104.</ref>
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
qqhxnokrfls58t1gs1fl0uihag2f9r9
Sipakti
0
975
9665
9121
2026-04-06T11:59:21Z
Kwamikagami
437
9665
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Caiman on a log.JPG|thumb|right|Se sipakti.]]
Ne '''sipakti ush lanwach''' se [[Kojtanchanej, tekwani wan atchanej|tekwani]] ipal ne imiakawan itukay ''Alligatoridae''.
== ¿Tay kikwa? ==
Ne lanwach kikwa michin, tujtutut, tujtukat, kajkakawani, shujshuti, tejtekwisij, kajkalat wan kajkawash wawasujtuk, ayutzin.
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
j91me0zb6tkqbt371mbgryr9fdui0hq
Sitting Bull
0
976
9122
7154
2026-01-30T13:30:34Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q43527]]
9122
wikitext
text/x-wiki
== Sitting Bull ==
[[:en:Sitting_Bull|Sitting Bull]] se [[:en:Hunkpapa|Hunkpapa]]-[[:en:Lakota_people|Lakotachanej]] katka. Yaja se tatuktiani wan se tasumalis tatuktiani nusan katka. Miak shijshiwit Sitting Bull kinsunki ne [[:en:Federal_government_of_the_United_States|Americachanejket]]. Sitting Bull wan iijikniwan minashket<ref>Hid themselves</ref> pal miak shijshiwit peroj tik ne shiwit se shikipil chiwey tzunti nawi pual se(1881) ne Americachanejket kinitzkijket yejemet.
[[Taanalis:Sitting Bull (Montreal, 1885).jpg|thumb|Sitting Bull]]
Ne Hunkpapa-Lakotachanej tatuktiani Sitting Bull nesik intzalan<ref>Between</ref> ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual majtakti se(1831) wan ne shiwit se shikipil chiwey tzunti se pual kashtul ume(1837) tenhapan<ref>Along the side of a river</ref> [[:en:Yellowstone_River|Yellowstone]] talchin<ref>Below</ref> ne techan [[:en:Miles_City,_Montana|Miles City]] tik [[:en:Montana|Montana]] se takutun ipal U.S.A. Yaja mikik se tunal kashtul metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiwey tzunti nawi pual majtakti(1890) tik ne techan chikitik [[:en:Standing_Rock_Indian_Reservation|Standing Rock]] tik [[:en:North_Dakota|North Dakota]] se takutun ipal U.S.A.
== Ne itunal ichtaka ==
Keman yaja kipiatuya majtakti nawi shijshiwit kisunki se tasumani [[:en:Blackfoot_Confederacy|Crowchanej]] wan kimajmawtij. Ika yaja kipiatuya wey itunal, nemituya se ilwit pal yaja wan iteku kimakak ne itukey Tȟatȟáŋka Íyotake u "Buffalo Bull that Sits Down" peroj ne Americachanejket kitukeytijket "Sitting Bull." Nusan ne iteku Sitting Bull kimakak se iujmiyu ne tujti wan se kawash, ika yaja muchiwki se tasumani.
== Ne itajtasumalis Sitting Bull ==
=== Ne itajtasumalis Red Cloud ===
[[Taanalis:Red Cloud by John K Hillers circa 1880.jpg|thumb|Red Cloud]]
Tik ne shiwit se shikipil chiwey tzunti yey pual chikwasen(1866) ka se shikipil chiwey tzunti yey pual chikwey ne tatuktiani [[:en:Red_Cloud|Red Cloud]] kinsunki ne Americachanejket. Sitting Bull kinekik Red Cloud, kunij, yejemet kinsensunket ne Americachanejket ka Fort Berthold, Fort Stevenson wan Fort Buford. Peyna tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chikwey(1868) ne U.S.A. kinekik te ma kinsumat ne Lakotachanejket. Kunij Red Cloud kiwawasuj se amat pal nejmachnemilis peroj Sitting Bull tea kiwawasuj.
=== Ne wey tasumalis tik 1876 ===
Tik metzti majtakti se, se shikipil chiwey tzunti yey pual kashtul(1875) Ulysses S. Grant, ne tatuktiani pal ne U.S.A. kintuktij ne Lakotachanejket kinkwepat peroj ne Lakotachanejket tea kinekiket. Kunij yejemet kipejket kinsumat ne Lakotachanejket se tunal se metzti ume tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual kashtul se(1876). Ne tajtasumanimet ipal U.S.A. pejket kintapewilia<ref>Verb- to hunt</ref> ne Lakotachanejket. Kunij yejemet yajket ka Sitting Bull.
=== Battle of the Little Bighorn ===
Ne tajtasumaniment ipal U.S.A. kinhajsiket Sitting Bull inwan tuijikniwan ka tenhapan [[:en:Little_Bighorn_River|Little Big Horn River]] wan kipejket kinsumat. Ne Lakotachanejket kinmiktijket miak tajtasumaniment Americachanejket. Nemanha ne tasumalis, ne Lakotachanejket kipiatuyat se wey ilwit. Peroj, nemanha, ne U.S.A. kikwepket wan kinsumat senpa.
[[Taanalis:Schlacht am Little Bighorn - Bild von Kicking Bear.jpg|thumb|ne tasumalis]]
Ne tajtasumanimet ipal U.S.A. kitzkijket Sitting Bull inwan tuijikniwan se tunal kashtulnawi metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiwey tzunti nawi pual se(1881).
== Ken mikik ==
Sitting Bull mikik ika yaja tapanik itzuntekun. Red Tomahawk iwan Bull Head kimiktijket Sitting Bull ika yejemet kiejekuj kitzkia ne tatuktiani peroj Sitting Bull kinsumki. Yaja kitalpachuat kan nemit ne shajshaput [[:en:Fort_Yates,_North_Dakota|Fort Yates]].
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Bio:https://en.wikipedia.org/wiki/Sitting_Bull
Fort Yates: https://en.wikipedia.org/wiki/Fort_Yates,_North_Dakota
Little Big Horn:https://en.wikipedia.org/wiki/Little_Bighorn_River
Red Cloud:https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Cloud
Blackfeet:https://en.wikipedia.org/wiki/Blackfoot_Confederacy
Lakota:https://en.wikipedia.org/wiki/Lakota_people
9gvqblhsni6dq0rqyb5wyx09qoy3e28
Siwapil Ercilia Cruz López
0
977
7163
7162
2026-01-29T23:33:37Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
7160
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Siwapiltzin Ercilia Cruz López.jpg|thumb|'''Siwapiltzin Ercilia Cruz López''']]
[[siwapiltzin ERCILIA CRUZ LOPEZ|'''<big>Siwapil Ercilia Cruz López</big>''']]
<ref>SIwapiltzin tik Witzapan</ref><ref>Yaja siwapiltzin tik Witzapan </ref>
''Yaja itukey Ercilia, itzuntukey Cruz López.''
''Yaja nesik se tunal kashtul pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi 1974. Ne itechan itukey Witzapan. Yaja ichan nemi tik ne kajkal itukey Barrio el Calvario.''
''Ne inan yaja itukey Elsa, itzuntukey García.Yaja tekiti ne sukit. Yaja se Nawatakeza.''
''Ne iteku yaja itukey Juan, itzuntukey Cruz Torres.'' ''Yaja tekiti tik kojtan. Yaja se'' ''Nawatakeza.''
''Ne siwapil Ercilia keman kipiatuya kashtul yey shiwit, yaja mumachtij tatzuma, wan tekiti ne sukit, wan kichiwa kumal onbrón wan kumit chikitik wan onbrón.''<ref>Tekiti ne sukit</ref> ''Yaja nusan kinamaka takwal, iayu tijlan wan iayu turuj.''
''Yaja nusan tekiti tik kojtan. Yaja kituka mil, et, chil, ayuj, tumat, kilit, masakilit, jaral chichil, wan jaral puputuka.''<ref>Yaja tekiti ne sukit, nusan tik ne kojtan </ref>
''Tik ne shiwit ume shikipil se pual se (2021) kitukeytijket yaja ne Tatuktiani tik ne Asociación Witzapan Memoria Histórica de Santo Domingo de Guzmán.''
m2qgey09elbjxwscuxusd68p9qbfirs
Siwatan
0
978
9535
9123
2026-03-15T03:13:01Z
~2026-16404-85
361
9535
wikitext
text/x-wiki
== Siwatan (tik Kajtiya Aguilares) ==
Siwatan (tik Kastiya Aguilares) se techan ipal ne takutun Kuskatan, italyu Kuskatan .
Siwatan kinpia se pual se shikipil ume pual majtakti se (21,051) techanchanejket.
[[Taanalis:Alcaldía de aguilares.jpg|thumb|Alcaldia de Agulares]]
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Siwatan.
Ne taketzalis Siwatan witz ka nawataketzalis wan kineki ina "Tierra de Mujeres" witz ka (Siwat: Mujer wan Tan tierra de: Tierra de mujeres)
Kitukeytiat techan Siwatan tik ne tanestuk se pual majtakti pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti ume pual chikwasen (30/09/1946) katka.
Kitukeytiat wey techan Siwatan tik ne tanestuk majtakti pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual majtakti se (10/012/1971) katka.
Ne apan tik ini techan intukey ashelwate, Ne itejtepet intukey washapa wan Ne chino.
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
<mapframe latitude="13.958516" longitude="-89.187076" zoom="16" width="400" height="273" />Kan witz ne ejekat <ref>norte</ref>( norte): iwan Paisnal
Kan nemi ne wey puyek at <ref>sur</ref>(sur) iwan [[Apukpan|Neshapan wan washapan]]
Kan kisa ne tunal<ref>este</ref>(este) iwan [[Shuchitutuk]] wan [[Washapan]]
Kan kalaki ne tunal<ref>oeste</ref> (oeste) Quezaltepet wan Neshapan
Nemi 32 k (se pual majtakti ume Kan witz ne ejekat ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 624.29 ha( yey tzunti se pual chiknawi), nemi ka ikajku 299 m s. n. m. (se tzunti mawi pual majtakti chiknawi ka ijpak ne wey puyek at).
Wisatan Kinpia ne: Barrio El Centro
Tik ne kojtan kipia 5 ( Makwil) kajtan techan:Ne Florida, Ne tunas, Ne Mangos, Pinalitos, Pishishapan
Ini techan kichiwket ne tajtakamet ijikman najnawamet.
Ne ahctu ilwit kichiwat tik ne 6(chikwasen) ka 15(kashtul) metzti se (Enero).
Ne ahctu ilwit kichiwat tik ne 6(chikwasen) ka 15(kashtul) metzti se (Enero) ipanpa ne Santuj tajtzin pal ne Misericordia .<ref>Señor de la Misericordia</ref>
== Wey iujukichpiltzin Siwatan: ==
'''1-''' '''Abraham de la Santisima Trinidad Barquet''' : Yaja se sonchiwani <ref>Musico</ref>katka
'''2-''' '''Salvador Salazar Arrué''' :Yaja se tawawasuani<ref>escritor</ref> katka
3- Milena Mayorga: yaja se Tatuktiani<ref>chef</ref>.
4- Judas: yaja se Tatzumani <ref>sastre</ref>katka.
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://www.google.com/search?q=aguilares+con+qu%C3%A9+municipios+colinda+al+norte+al+sur+al+este+y+al+oeste&oq=aguila&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBggDECMYJzIGCAAQRRg5Mg8IARAuGEMYsQMYgAQYigUyBggCECMYJzIGCAMQIxgnMg8IBBAuGEMYsQMYgAQYigUyBggFEEUYPDIGCAYQRRg8MgYIBxBFGDzSAQg5MTkzajBqN6gCCLACAfEF9UepGlSAq_8&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://es.wikipedia.org/wiki/Aguilares_(El_Salvador)
https://en.wikipedia.org/wiki/Aguilares,_El_Salvador
https://es.wikipedia.org/wiki/Cihuat%C3%A1n
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
hv3qizf8k4yv5td6m8zb2sqad25an0d
Siwatewakan
0
979
9124
8557
2026-01-30T13:30:38Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q671158]]
9124
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Siwatketkan'''<br>'''Santa Ana'''</big></big>
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Bandera de Santa Ana, El Salvador.svg|120px|]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Escudo de Santa Ana, El Salvador.svg|120px|]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Santa Ana in El Salvador.svg|200px|]]
|}
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 523.655
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2.023 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | Siwatewakan
|-
|}
'''Siwatewakan''' se [[taltakutun]] ipal [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] tik [[Shiktal]]. Ne taltakutun nemi tik ajkuikpa, inawak [[Kwajtemalan]] wan [[Honduras]]. Kipia majtakti yey [[techan]]. Ne weytechan itukay Siwatewakan kenha ne taltakutun. Ikman kipiatuya metzali chajchaneket, yejemet katka [[chortimet]], [[pokomammet]] wan [[nawamet]]. Siwatewakan taltakutun, nemi ne ukse takutun ipal ne mas kipia tumin tik Kuskatan.
[[Taanalis:Templo tazumal.jpg|left|thumb|280px|Ne tepekal ipal Tasumal]]
==Tejtepet==
Ne taltakutun kipia yey cordilleraj, achtu itukay Alotepeque tik [[Metapan]] ne ukse itukay Apaneca wan Mita-comecayo.
tik ne cordilleraj Alotepeque nemi ne tepet Montecristo ini sejse ne sesek tepet tik Kuskatan wan kipia miak [[Masat|majmasat]], cafe, shujshuchit wan miak kwajkwawit.
Apaneca kipia ne Ilamatepeque wan shushuknaj tepet (cerro verde) wan seuk Mita-cimecayo kipia Chingo tepet.
[[Taanalis:Santa Ana municipalities.svg|thumbnail|left|250px|Tejtechantakutun]]
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="2" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;"
|- bgcolor=#e8e8e8
! align="left" scope="col" | Techantakutun
! scope="col" | Keski tal kipia
! scope="col" | Chanejket
|-
| align="left" | Candelaria de la Frontera
| align="right" | 91.13 km²
| align="right" | 33,550.
|-
| align="left" | Chalchuapa
| align="right" | 165.76 km²
| align="right" | 86,200.
|-
| align="left" | Coatepeque
| align="right" | 126.85 km²
| align="right" | 48,544.
|-
| align="left" | El Congo
| align="right" | 91.43 km²
| align="right" | 22,274.
|-
| align="left" | El Porvenir
| align="right" | 52.52 km²
| align="right" | 7,819.
|-
| align="left" | Masahuat
| align="right" | 71.23 km²
| align="right" | 5,125.
|-
| align="left" | [[Metapan]]
| align="right" | 668.36 km²
| align="right" | 59,009.
|-
| align="left" | San Antonio Pajonal
| align="right" | 51.92 km²
| align="right" | 4,574.
|-
| align="left" | San Sebastián Salitrillo
| align="right" | 42.32 km²
| align="right" | 16,688.
|-
| align="left" | [[Siwatewakan techan]]
| align="right" | 400.05 km²
| align="right" | 262,058.
|-
| align="left" | Santa Rosa Guachipilín
| align="right" | 38.41 km²
| align="right" | 7,909.
|-
| align="left" | Santiago de la Frontera
| align="right" | 44.22 km²
| align="right" | 9,150.
|-
| align="left" | Texistepeque
| align="right" | 178.97 km²
| align="right" | 20,904.
|-
|}
== Sejse ilpika tik ne Internet ==
* [http://www.santaana.gob.sv/ Ne kalpuli ipal Siwatewakan]
* [https://web.archive.org/web/20150622100211/http://santaana.blogcindario.com/2009/06/00001-santa-ana-historia-municipios.html Siwatewakan historiaj]
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal Kuskatan]]
5574bex74vihodnmeg9zq4v4mfr8hjn
Siwatewakan techan
0
980
9125
8558
2026-01-30T13:30:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q739664]]
9125
wikitext
text/x-wiki
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Siwatewakan'''<br>'''Santa Ana'''</big></big>
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Bandera de Santa Ana, El Salvador.svg|120px|]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Escudo de Santa Ana, El Salvador.svg|120px|]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Cantones municipio Santa Ana.svg|120px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Santa Ana municipalities.svg|160px]]
|-
| align="center" width="140px" | Siwatewakan techan
| align="center" width="140px" | Siwatewakan taltakutun
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 264,091
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 408.01 km².
|-
|}
|}
[[Taanalis:Santa Ana ES Photomontage.jpg|thumb|Ne wey tiupan, ne kalpiani wan ne teatro tik ne techan]]
'''Siwatewakan''' (tik castillaj: Santa Ana) se techan tik [[Kuskatan (El Salvador)]], wey techan tik ne taltakutun [[Siwatewakan]]. Yaja ne ume techan ipal ne mas kipia tumin tik Kuskatan; wan kensan ne mas wey techan tik kan kalaki tunal ipal Kuskatan. Yaja nemi ka 64 km tik Kuskatan (San Salvador).<ref name="Monografia Santa Ana">Centro Nacional de Registros (2005). Monografía de Santa Ana.</ref>
Ne techan kipia 264, 091 chanejket, tik ne shiwit 2013. Yaja kipia 34 kojtantechan<ref group=Nota>Cantón</ref>(wan 312 kajkal)<ref group=Nota>Caserío</ref> wan 12 barrioj.<ref name="Monografia Santa Ana"/>
Ne tajkutechan tik ne techan kipia sujsul yek senkat tay ita, ken: ne kalpiani, ne weytiupan,<ref group=Nota>Catedral</ref> ne teatroj, ne kupalkel<ref group=Nota>Parque</ref> Libertad, kupalkel Francisco Menéndez, wan ukseuk.<ref name="Monografia Santa Ana"/>
Ne ilwit patronal ne tikchiwat ne Nantzin Santa Ana, wetzti tik matajti chikume ka se pual chikwasen pal ne metzti chikume (tik castillaj wan Gregoriano tunalamat itukay julio).<ref name="Monografia Santa Ana"/>
Ne techan ijikman (tik ne epocaj precolombinaj) muchantij achtu ipal ne maya wan tamit ipal ne nawamet, tay yejemet intukaytijtiwit Siwatewakan wan ichiwatuya takutun tik Kuskatan (Señorío de Cuzcatlán). Neman tik ne ajsiket ne Españolujmet, yejemet intukaytijtiwit Santa Ana; wan ne techan ichiwatuya takutun tik ''Alcaldía mayor de San Salvador'', ''Intendencia de San Salvador'', ''Provincia de San Salvador'' , ''Estado de El Salvador'' (tik ne ''República Federal de Centroamérica'') wan Kuskatan (''República de El Salvador''). Tik ne shiwit 1894, panuk ne ''Revolución de los 44'' wan ika né yaja kipia ne ijpak tukay "''la ciudad heroica''".<ref name="Monografia Santa Ana"/><ref name="Historias pueblos, villas y ciudades">Lardé y Larín, Jorge (1957) «El Salvador: historia de sus pueblos, villas y ciudades»
Departamento Editorial del Ministerio de Cultura</ref>
== Ipanpa uni ==
<references group=Nota/>
== Kan inatiwit ==
{{Reflist}}
*[https://es.m.wikipedia.org/wiki/Santa_Ana_(El_Salvador) Siwatewakan tik Wikipedia en español]
== Ijilpika ==
* [http://www.santaana.gob.sv/ Ne kalpuli ipal Siwatewakan]
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
0mz67sp5xftdaox95mhvur4wmamll6n
Slam Dunk
0
981
9126
7224
2026-01-30T13:30:41Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q714760]]
9126
wikitext
text/x-wiki
= Slam Dunk =
Slam Dunk ulinkwikwil Japonchanej.
9ifuwowjb24zebhsoz8uf4iz0ahukzx
Sonora
0
982
9127
7231
2026-01-30T13:30:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q46422]]
9127
wikitext
text/x-wiki
'''Sonora''' nos '''Sonora Tlatokajyotl''' (kaxtiltekatlajtoli: ''Estado de Sonora'') se tlali ipan [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
9d2e9f8icw556ouq0kxbaxxz8gugu2g
Sonora Explosiva
0
983
7233
7232
2026-01-29T23:34:10Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7232
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Santa Tecla y volcán de San Salvador (6803608805).jpg|left|thumb]]
= Sonora Explosiva =
La Sonora Explosiva tajtakwikanimet Kuskatanchanejket kaj tiktukeytiat Sonora Explosiva ipal Santa Tecla nusan. Ne Sonora Explosiva ne achtu Sonora pal ne Kuscatan. Ne Sonora Explosiva kipiat se pual majtakti shiwit kichiwat miak son.
== Ne Ijitunal Ichtaka: ==
Lito Paredes kichiwa ne sentakwikat <ref>orquesta/music group</ref> ‘La orquesta de Lito Paredes’ tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual makwil (1989) katka. Melka ne sentakwikat intukey ‘La orquesta de Lito Paredes’, Paredes kipata intukey ika ne tasumalis tik ne Kuscatan wan ika yaja kilwia, “Nemi miak sentakwikat, ne tuijikniwan kinekit yulpaki wan tesu sanse sentakwikat”. Ka ne pejki ne yankwik initukey, Sonora Explosiva.
Lito Paredes kipia yey iujukichpiltzin. Ne achtu ipiltzin itukey Rabi wan itzuntukey Paredes, ne ipiltzin miki pal ne wey kukuulis katka. Ne ukse ipiltzin itukey Salvador wan itzuntukey Paredes, wan ukseuk ipiltzin itukey Osiris wan itzuntukey Paredes.
Keman Lito Paredes nemi yultiiwit yaja tatukiani pal ne sentakwikat wan sonchiwani nusan. Lito Paredes kikaki wan kiajsi ne sujsul galachin takwikani pal sentakwikat; Maribel Valladares. Ka ne pejki Maribel Valladares takwikani inwan ne ‘La orquesta de Lito Paredes’ tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen.
Maribel Valladares mumachtia tik ne tamachtiluyan; Colegio de Belen tik Santa Tecla. Yaja takwika tik ne sentakwikat pal ne Colegio de Belen katka. Valladares kiputzua kan musenputzuat ne gajgalachin tajtakwikani<ref>concurso de cantantes/ singers competition</ref> tik ne Colegio de Belen; kan achtu ne nemusenputzuat gajgalachin tajtakwikani initukey, Cantemos Juventud. Ne tamachtiluyan kimakaket se wey achtu takulis<ref>premio de primer lugar/ first place prize</ref> pal galachin takwikani tik Santa Tecla. Neman yaja kiputzua kan musenputzuat gajgalachin tajtakwikani national, wan ne tajtamachtiluyan kimakaket se wey ume takulis<ref>premio de segundo lugar/ second place prize</ref>. Ka ne pejki yaja ne itekiw ken takwikani, kan Lito Paredes kiajsi Maribel Valladares kem takwikani pal ne Sonora Explosiva. Yaja isiwaw pal Salvador Paredes, ipiltzin pal Lito Parades.
Lito Paredes miki se tunal se pual majtakti pal ne metzti chikume tik ne shiwit ume shikipil se paul (2020) katka. Yaja kipia yey pual majtakti nawi shiwit keman miki katka. Lito Parades miki pal kukuulis ejekateni ipajpaletia. Keman Lito Paredes miki katka, ne ume iujukichpiltzin Osiris Paredes wan Salvador Paredes wan Maribel Valladares tekitit inwan ne Sonora Explosiva ken tajtatukiani.
== Tay Kichiwkit? ==
Ne insonyu pal cumbia, boleros, bachata, merengue wan miak insonyu. Yejemet nusan takwikat takwikalis pal Sonora Dinamita, Sonora Santanera, Ángeles Azules, El Show de Los Flamers wan de Los Vásquez.
Ne Sonora Explosiva kipiat makwil tatukiani: yey siwatket wan ume takamet, majtakti yey tejtekitini wan majtakti sonchiwani: ken ne bateria, piano y güira.
Yejemet pashaluat muchi Centroamerica: Guatemala, Honduras, Nicaragua, Costa Rica y Panamá katka. Tik Guatemala ne Sonora Explosiva takwikat achtu<ref>teloneros/opening act</ref> kan takwikat<ref>show</ref> pal takwikat internacionales ken Los Tigres del Norte, Bronco, Los Dos Carnales, Eddie Herrera.
== Ne Intekiw: ==
Kinmawawasuat kashtul (15) CDs wan yejemet achtu kinchiwat ‘los mix”, achtu intukey “ensaldadas”.
Ne takwikalis pal yejemet:
* “La cumbia folklórica” y “El nítido”
* “Deberías de estar preso”
* “Usted señor”
* “Esclavo de tu vida”
* “Tu falso amor”
* “Tu amor no me conviene”
* “Si tú eres mi hombre y yo tu mujer”
* “Yo sí quiero a mi país”
* “En mi país El Salvador”
* “Mi ex tenía razón”
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
* '''Sonora Explosiva: Mas de 30 anos de hacer musica (En Enspanol): https://diarioelsalvador.com/sonora-explosiva-mas-de-30-anos-de-hacer-musica/586360/#google_vignette'''
* '''Lito Paredes, fundador de la Sonora Explosiva, fallece por problemas respiratorios (En Espanol): https://historico.elsalvador.com/historico/738380/lito-paredes-fallece-problemas-respiratorios-musica.html'''
* '''Sonora Explosiva Canal de Youtube (En Espanol):''' https://www.youtube.com/@SonoraExplosivaSV/videos
5imsudu04pbkhan0b5wpnm8ui6epkki
Steven F Adams
0
984
7239
7238
2026-01-29T23:34:10Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
7238
wikitext
text/x-wiki
Yaja itzuntukey Adams. Adams mawiltiani balocesta inwan senmawiltiamet intukey Oklahoma Weyak Techan Tanshijhipe (OKC).
qe9x2ioyg8niu9x0krb8exsdx4jkqwx
Stieg Larsson
0
985
7244
7243
2026-01-29T23:34:10Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7243
wikitext
text/x-wiki
Karl Stig-Erland “Stieg” se tawawasuani katka Sueciachanej. Kimawawasua ne “[[:es:Saga_Millennium|Millennium]]” yey amachti kata. Ne amachti kisa nemanha Stieg mikik pewa tik ne shiwit ume shikipil makwil katka. Stieg tamik iijiu katka.
Yaja ne ume ukchupi yek ajamachti tanamakani tik ne taltikpak tik ne shiwit ume shikipil chikwey ika ne tapatalis tik ingles pal ne amachti “The Girl with the Dragon Tattoo” katka. Ne wey amachti “The Girl Who Kicked the Hornets’ Nest” ne ukchupi amachti tik ne Estados Unidos tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010), inat Publishers Weekly katka. Itekiw kipata tik ume pual majtakti tajtaketzalis katka.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Stieg Larsson nesik tik ne techan Skelleftehamn, Västerbottens län, Suecia, tik se tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi. Iteku itukey katka Erland wan inan itukey katka Vivianne. Itajtatanoywan kiskaliat tik se chikitik kal kan ne kojtan unisan ne techan Bjursele katka.
== Tay Kichiwa? ==
Larsson kineki kiwawasua majtakti amachti. Kitami ume wan pewa ne yey keman kishtemua iwan kaj kishtiat katka. Keman mikik, maya yekawi yey amachti melka nan se kisa katka. Kisa nemanha mikik ken ne “Millenium Series.”
Ne achtu amachti kisa tik Sueci ken Män som hatar kvinnor tik ne shiwit ume shikipil makwil katka. Kisa tik ingles “The Girl with the Dragon Tattoo” tik ne shiwit ume shikipil chiwey (2008) tik United Kingdom.
Ne ume amachti “Flickan som lekte med elden” (“The Girl Who Played with Fire “tik ingles) kimakat ne takulis “Best Swedish Crime Novel Award” tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006) katka. Kisa tik United Kingdom tik ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009).
Ne yey amachti, Luftslottet som sprängdes (“The Girl Who Kicked the Hornets' Nest” tik ingles) kisa tik ne United Kingdown tik ne metzti majtakti tik ne shiwit ume shikipil chiknawi wan tik ne Estados Unidos tik ne shiwit ume shikipil majtakti katka.
== Ken Mikik? ==
Larsson mikik ika tamik iijiu tik se tunal chiknawi pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit ume shikipil nawi (2004) katka. Kipiat ume pual majtakti shiwit. Yaja kitalpachuat katka kan nemit ne shajshaput tik ne Högalid Church tik Sodermalm se takutun ipal Stockholm.
== Ijilpika ==
Stieg Larsson: https://es.wikipedia.org/wiki/Stieg_Larsson
Ne ukchupi amachti tik ne Estados Unidos tik ne shiwit ume shikipil majtakti (2010): https://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/publisher-news/article/46541-the-winning-game-2010-hardcovers-facts-figures-2011.html
2oyfa8l2on5dd9l4bjghq0wu37bl3j4
Sushi
0
986
9128
7251
2026-01-30T13:30:45Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q46383]]
9128
wikitext
text/x-wiki
[[:en:Sushi|Sushi]]
[[Taanalis:Sushi (26478755502).jpg|thumb|303x303px|taiwan tik Japon]]
Tik [[:en:Portal:Japan|Japon]] ne taiwan itukey sushi. Ne sushi kipia [[:en:Rice|shashakachnaj]] wan [[:en:Fish|michin]] shushuik. Ne michin tikimiluat iwan shashakachnaj wan tikimiluat wan [[:en:Seaweed|iiswayu wey puyek a]]<nowiki/>t<ref>algas marinas</ref>.
Se takat itukey [[:en:Hanaya_Yohei|Yohei]] wan itzuntukey Hanaya<ref>Yohei Hanaya
</ref> kichiwa neachtu sushi tik 1799. Hanaya nesik tik ne techan Reigenjima<ref>Shinkawa, Tokyo
</ref>.
Ne sushi itachishka ken se yawal wan ken se nawi itech. Ne [[:en:Soy_sauce|iayu puyek]]<ref>soy sauce
</ref> itukey [[:en:Soy_sauce|"soy sauce]]". Ne sushi kiishtukat tik ne iayu puyek. Nusan takwa sushi iwan tishti tekwa itachishka shushuknaj. Ne tishti <ref>wasabi</ref>tekwa itachishka shushuknaj itukey [[:en:Wasabi|wasabi]]<ref>tishti tekwa itachishka shushuknaj
</ref>.
Ne sushi sujsul ajwiak!
[[Taanalis:Sushi (14930650292).jpg|thumb|288x288px|sushi itachishka nawi itech]]
== '''Ipana uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
ne taiwan sushi- https://en.wikipedia.org/wiki/Sushi
Yohei Hanaya - https://en.wikipedia.org/wiki/Hanaya_Yohei
michin- https://en.wikipedia.org/wiki/Fish
shashakachnaj- https://en.wikipedia.org/wiki/Rice
Japon - https://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Japan
iayu puyek - https://en.wikipedia.org/wiki/Soy_sauce
Wasabi - https://en.wikipedia.org/wiki/Wasabi
iiswayu wey puyek at - https://en.wikipedia.org/wiki/Seaweed
m9j5kq3ekzqkgk2vn9xfv8vu1plx39t
Susul ne Tutun
0
987
9129
7255
2026-01-30T13:30:47Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q600880]]
9129
wikitext
text/x-wiki
== Susul ne tutun ==
[[Taanalis:Sialia sialis -Michigan, USA -pair-8c.jpg|thumb|Susul ne tutun ]]
Susul ne tutun<ref>Eastern bluebird</ref> galanchin tejtekwanimet. Ukichtutut <ref>male bird</ref>nemi susul wan ne kupuknaj ielpetz. Siwatutut<ref>female bird</ref> itachiska neshnajtuk wan iejejtapal wan ne itzinweyaka itachiska susul.
== Ken kipia ka tutenkal ==
[[Taanalis:20250511 eastern bluebird pleasant valley PD209871.jpg|left|thumb|230x230px|Ukich tutut ipan ne chantutut ]]
Susul ne tutun ingustuj kikwat pijpiyal, kunij su tejemet tikpiat pijpiyal ka tutenkal ne susul tutun ejku ka tutenkal.
Su tejemet tiktaliat se shulun ijpak se kwawit ne susul tutun kichiwat ken chantutut.
[[Taanalis:20250511 eastern bluebird pleasant valley PD209911.jpg|thumb|Ne ujume ne tujtutut. Ne siwat tutut iwan ne kwawit ka itan. ]]
== Ipanpa susul ne tutut ==
[[Taanalis:Western Bluebird (Sialia mexicana) (2435138583).jpg|left|thumb|Ukich ne tutun kiwika takwa pal ne piltzin ne tujtutut ]]
Ne ukichtutun kalkiwa kwawit wan tzakat pal ne chantutut wan muketza wan mijjtutia ka chantutut pal kupachua ne siwat tutun. Ne siwat tutun kichiwa ne chantutut iwan ne kwawit want tzacat ne ukich tutun kiketza katka. Ne susul tutun kipiat shulut tutun ukchupi ukse ne shiwit<ref>more than once a year </ref>. Ne tunalko ne piltzin tutun kisa neman, wan ka shupan ne piltzin tutun kisa kan tami ne shupan. Susul ne tujtutu kikwat pijpiyal, itajtaki, wan ijish wan kemanian susul ne tujtutu kikwat kuat, kakawani, kajkalat.
[[Taanalis:Blue Eggs in Nest Box (6802854901).jpg|thumb|Susul ne tutun teksisti ]]
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://www.allaboutbirds.org/guide/Eastern_Bluebird/overview
https://en.wikipedia.org/wiki/Eastern_bluebird
qbd0km1id34eprsme4i9rleq3qy01z8
Suyapanku
0
988
9532
9130
2026-03-15T03:11:35Z
~2026-16404-85
361
9532
wikitext
text/x-wiki
== Suyapanku<ref>Soyapango</ref> (tik Kajtiya Soyapango) ==
Suyapanku (tik Kastiya Soyapango) se techan ipal ne takutun Kuskatan, italyu [[Kuskatan]]
[[Taanalis:Soyapango4.jpg|thumb|Suyapanku]]
Suyapanku kinpia (ume tzunti se pual majtakti shikipil ume tzunti ume pual kashtul) 230,255 techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Suyapanku
Ne taketzalis Suyapanku witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (Lugar donde abundan las palmeras) wan (Suyat palmera apan: abundancia ku: lugar).
Kitukeytiat techanchin suyapanku<ref>nombrado Pueblo de soyapango</ref> tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti ume pual yey(1543) katka.
Kitukeytiat techan suyapanku<ref>nombrado villa de soyapango</ref> tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti chikume(1907) katka.
Kitukeytiat wey techan Suyapanku <ref>nombrado cuidad de Soyapango</ref> tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual chiknawi(1969) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey Acelhuate, las cañas,tapachula,chantecuan,Ne Sauce, Sumpa, chanquite wan nusan ajapanchin Ne Arenal wan Aposento , Ne itejtepet intukey Ne Mirador wan San Jacinto
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat ( norte): iwan Cuidad Delgado wasn [[Tunakatepet]]
Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan Santuj Tomas<ref>Santo Tomas</ref> wan [[Kutakuskat]]<ref>San Marcos</ref><mapframe latitude="13.700863" longitude="-89.150620" zoom="13" width="307" height="200" />[[Taanalis:Soyapango1.jpg|thumb|Plaza Mundo Soyapango]]
Kan kisa ne tunal(este) iwan [[Shiluapanku]]<ref>Ilopango</ref>
Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan Cuidad Delgado wan [[Kuskatan]] (Centro)<ref>San Salvador Centro</ref>
Nemi 7,5 k (chikume. makwil Kan kisa ne tunal ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 7,747.48 ha(chikume shikipil chikume tzunti ume pual chikume . ume pual chikwey ) , nemi ka ajku 648 m s. n. m. (chikwasen tzunti ume pual chikwey ijpak ne wey puyek at).
Kipia 0 Intukey,ne intukey pal [[Suyapanku]]: Centro
Tik ne kojtan kipin 8 ( chikwey) kajtan techan: Buena Vista, Ne Cacao, Ne Guaje, Ne Limon, Ne Matazano, Ne Transito, Venecia wan Prusia
Ini techan kichijket ne takamet ikman nawa.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 4( nawi) ka 12(majtakti ume ) metzti majtakti se (octubre).
Ne wey ilwilt tik Suyapanku kichiwat Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 4( nawi) ka 12(majtakti ume ) metzti majtakti se (octubre).. ipanpa ne Tunantzin pal ne Rosario.<ref>NUESTRA SEÑORA DEL ROSARIO</ref>
== Wey ipiltzin Suyapanku: ==
'''1- Rene Francisco Driotes''' Yaja se tawawasuani katka
'''2- Circulo Literario (Violeta Lopez, Carlos Ochoa)''' :Yaja se tawawasuani katka
3.'''-Valentín Estrada''' yaja se tetakatchiwani<ref>escultor</ref> katka
== Ipanpa ini ==
<references responsive="" />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Soyapango
https://www.ecured.cu/Soyapango_(El_Salvador)
https://www.laprensagrafica.com/elsalvador/Soyapango-el-renacer-una-ciudad-que-abraza-la-prosperidad-FOTOSVIDEO-20250929-0016.html
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
l6f6fja3hmybkoe988rxtx7s0lbjwvv
Sylvia McAdam Saysewahum
0
989
9131
7272
2026-01-30T13:30:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q47462097]]
9131
wikitext
text/x-wiki
== Ne Itunal Ichtaka ==
[[Taanalis:Sylvia McAdam 2013.jpg|thumb|Sylvia McAdam Saysewahum]]
[[:en:Sylvia_McAdam_Saysewahum|Sylvia McAdams Saysewahum]] ne [[:en:Cree|Creechanej]]<ref>Los Cree o Nehinaw son indígena de América del Norte.</ref> ne tamachtiani wan tawawasuani wan tapalewiani ipal ijikman wan kojtan tik ne Canada. Nusan pejki Idle No More. Yaja nesik tik ne techan [[:en:Treaty_6|Treaty 6]]<ref>El Tratado 6 es el sexto de los tratados numerados que fueron firmados por la Corona canadiense y varias Primeras Naciones entre 1871 y 1877.</ref> se tekutun ipal Canada. Kipia chikwase ipilawan.
== Tay kichiwa? ==
Yaja mumachtiki tik ne tamachtiluyan ipal Regina wan ne tamachtiluyan ipal Saskatchewan. Tekitki kipalewiki ne tuijikniwan<ref>Trabajadora social</ref> wan titsewiani<ref>Bombera</ref>.
Yaja tekitia pal ne wey kalpuli ipal Canada tesu kinwikat ne pijpiltzitzin ijikman'''.''' Yaja tapelwiani ne ijikman wan ne kojtan. Pejki keman mukwepki ka ikojtan iteku wan kitak ne ajapanchichin<ref>Arroyos</ref> muwatzket wan intechan ijikman kan mutapewiliat<ref>Tierras de caza tradicionales de las Primeras Naciones</ref> kintzakwa wan kwajkwawit tesu kitajtanit<ref>Bosque talado</ref>. Saysewahum kinekik te ma kintzinnewekan kwajkwawit melka kichiwket ukseuk. Yaja amatachiki ne amachti [[:en:Jobs_and_Growth_Act|Bill C-45]] wan kitak ne kojtan sajsayti. Ika mumachtiki yaja kimatik ne tuijikniwan nejmachnemit<ref>Aquiescencia: aceptación pasiva o sumisión</ref> ne wey kalpuli kiwelit kichiwat kinekit.
Saysewahum kitaketzaki iwan Nina Wilson wan Jessica Gordon pal ne amachti Bill C-45 wan ne yey pejki [[:en:Idle_No_More|Idle No More]]. Ne amachti Bill C-45 kinhishtilia ne intajtapiani kojkojtan wan wejwey at wan ajapan. Ne wey kalpui ipal Canada kichiwki ini tesu kitaketzaki iwan ne ijikman. Idle No More musumak ini iwan mutuskapelua wan tamachtia katka. Nemanha pejki ne ijikman ipal ka Estados Unidos wan ka Australia wan ka Nueva Zelanda.
Saysewahum tekiti pal kiajsi kajkal ipal ijikman.
== Ne Itekiw ==
Yaja kinwawasuak ume amachti.
* '''First Nations Protocols and Methodologies 2009:''' Incajcasoj ne tajtajtzintzin ijikman ka Saskatchewan
* '''Nationhood Interrupted: Revitalizing Nehiyaw Legal Systems 2015'''
== Kimakaket se Takulis ==
* The Carole Geller Human Rights Award
* Foreign Policy's Top 100 Global Thinkers Award
* Social Justice Award
* 2014 Global Citizen Award
* 2013 Social Courage Award
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Sylvia_McAdam_Saysewahum</nowiki>
* Caven, Febna. "BEING IDLE NO MORE: THE WOMEN BEHIND THE MOVEMENT". ''Cultural Survival''.
* Macpherson, Colleen. "Passionate Indigenous Voice". ''University of Saskatchewan''.
* van Gelder, Sarah (21 February 2013). "Speaking With the Founders of Idle No More". ''Huffington Post''.
* "THE CAROLE GELLER AWARD". ''Canadian Human Rights Reporter''.
* Sinclair, Niigaan. "Idle No More: Where is the movement 2 years later?". ''CBC News''.
* "Idle No More co-founder launches First Nations housing campaign". ''CBC News''.
* Lett, Doug. "Book sheds light on unwritten indigenous laws". ''Global News''.
sfm4q25v9fldmdfilrplhc39441or0q
Sylvia Rivera
0
990
9132
7278
2026-01-30T13:30:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2278761]]
9132
wikitext
text/x-wiki
== '''Sylvia Rivera''' ==
[[:es:Sylvia_Rivera|Sylvia Rivera]] nesik se tunal ume pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951). Ne ichan nemi tik ne wey techan Bronx, Nueva York tik ne Ejestadoj Seputzujtuk katka.
Yaja siwayulu<ref>Mujer Transgénero</ref> wan tapalewiani<ref>activista</ref> katka.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne iteku itukey José Rivera. Yaja Puertoricochanej wan ne inan Venezuelachanej katka.
Ne iteku kiajkawa Sylvia Rivera kwak yaja shulut katka. Ne inan mumiktij kwak Rivera kipia yey shiwit. Ne inoya kiskalij melka tesu kineki ika Rivera se piltzinsiwat katka. Igustuj muishmawaltia isel. Yajika Rivera nemi pal kisa ne ichan kwak kipia majtakti se shiwit katka. Yaja nujnuntzin wan munamakani<ref>Trabajador/a sexual</ref> pal mutajpia katka.
== '''Tay kichiwki?''' ==
Rivera ne wey tatuktiani katka tik ne sentekitit [[:es:Frente_de_Liberación_Gay|Frente de Liberación Gay]] kichiwat nemanha ne [[:es:Disturbios_de_Stonewall|Stonewall Riot]]<ref>Revuelta o Disturbio de Stonewall</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi (1969). Yaja nusan muputzua iwan ne [[:es:Gay_Activists_Alliance#:~:text=La%20Alianza%20de%20Activistas%20Gays,encontraban%20Sylvia%20Rivera%2C%20Marsha%20P.|Alianza de Activistas Gays]] kan tuijikniwan LGBT mueltiliniat keman musumat ipal tamakishtilis katka.
[[Taanalis:STAR Rally.jpg|left|thumb|Sylvia Rivera ka inhishpan ne ikujkumpawan ipal S.T.A.R (Travestis Callejeras de Acción Revolucionaria). ]]
Rivera kwalani ika miak tuijikniwan LGBT kinhishjiat ne sijsiwayulu katka. Yejemet ijishkalyukwawit katka. Yaja tesu nejmachnemi yajika kinmaka se tailwitilis keman nejnemit ka ujti<ref>Demostración del Orgullo Gay</ref> tik ne wey techan Nueva York tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973). Melka maya se wey ilwit ne tuijikniwan LGBT ijistakchichin wan pujpujpudiente kinekit. Tesu kinekit musumat ipal tamakishtilis<ref>derechos</ref> katka.
Rivera mutuskapelua wan kinneshtia ka inhishpan ne tuijikniwan katka. Yaja kinhilwia:
“Shimuyulsewiakan. An naja nitaketza inpanpa anmumajmanujwan sijsiwayulu<ref>Gay o Mujeres Transgénero</ref> wan anmupipiwan tajtakayulu<ref>Lesbianas o Hombres Trans</ref> tik ne kal kan nemit ne tuijikniwan tesu tawikilia<ref>Estar en la carcel injustamente; siendo inocente</ref>. Yejemet kinmawawasuat ne ajamat nupal mujmusta wan metzintajtanit ma shikinpalewikan wan tesu ankichiwat datka!”
Ne tuijikniwan LGBT kipakiliat Rivera katka. Nemanha kiajkawa ne itekiw wan panu se pual shiwit ka tenkál ne wey techan Nueva York katka. Yaja mukwepa kwak kimiktijket ichaku [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Marsha_P._Johnson#Tay_kichiwki? Marsha P. Johnson] wan pewa mutekitilia katka.
== '''Ken mikik?''' ==
Sylvia Rivera miki tik ne shiwit ume shikipil ume kwak kipia ume pual majtakti ipanpa ne kukulis kikwa<ref>cancer</ref> ne ieltapach. Yaja tzuntawana katka.
An ne wey techan Nueva York kipia ne ujti tiktukeytiat Sylvia Rivera. Ne ikwikwil<ref>foto</ref> Rivera achtu siwayulu tik ne Galeria Nacional tik Washington.
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
"El Legado de Sylvia Rivera": https://www.nypl.org/blog/2021/01/29/sylvia-rivera
"Sylvia Rivera: activista transgénero": https://acceso.ku.edu/unidad1/almanaque/rivera.shtml
"Sylvia Rivera (1951-2002)": https://mujeresbacanas.com/sylvia-rivera-1951-2002/
"Supervivencia de una artífice del cambio: Sylvia Rivera": https://resilience.si.edu/es/historia/resilient-lgbtq-activist-changemaker-sylvia-rivera
"Una pionera latina olvidada: la activista LGBT Sylvia Rivera": https://www.americadiversa.org/2022/06/una-pionera-latina-olvidada-la.html
Museo Nacional del Latino Americano (EEUU): https://latino.si.edu/es/exhibitions/presente/latino-identity/sylvia-rivera
Video original de Sylvia Rivera en la Demostración del Orgullo Gay de 1973: <nowiki>https://youtu.be/r0YIUm2s92k?si=883fSYSk_yskxmFm</nowiki>
S.T.A.R. (Street Transvestites Action Revolutionaries, Travestis Callejeras de Acción Revolucionaria):https://es.wikipedia.org/wiki/Street_Transvestite_Action_Revolutionaries
cbu38ufq2zi0onbyk3bum65oomreey4
TAJTZIN INOCENTE GARCIA LOPEZ
0
991
7280
7279
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7279
wikitext
text/x-wiki
Tajtzin Inocente García López
Yaja itukey katka Inocente. Itzuntukey katka García López. Yaja nesik se tunal se pual chikwey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipíl chiknawi tzunti se pual kashtul se (1936). Ne itechan itukey Witzapan. Yaja ichan nemi tik ne kajkal itukey “El Calvario”. Yaja se Nawataketza.<ref>witzapan</ref>
Ne inan yaja itukey katka Agustina, itzuntukey katka García. Yaja tekiti katka ne sukit, yaja kichwa katka kumal. Yaja se Nawataketza katka.
Ne iteku yaja itukey katka Marcelo, itzuntukey katka López. Yaja tekiti katka tik ne kojtan. Yaja se Nawataketza katka.
Yaja kipia chikume ipijpipil:
* Ne achtu itukey Candelaria, itzuntukey Jiménez. Yaja tekiti ne sukit, yaja kichwa kumal, wan nusan yaja kukumutzinchiwani.
* Ne uksé itukey katka Alonso, itzuntukey katka García Jiménez. Yaja tekiti katka tik ne kojtan. Yaja se Nawataketza katka.
* Ne ukseuk itukey katka Yolanda, itzuntukey katka García Jiménez. Yaja tekiti katka ne sukit, yaja kichwa katka kumal wan kumit. Yaja se Nawataketza katka.
* Ne ukseuk itukey katka Ismael, itzuntukey katka García Jiménez. Yaja tekiti katka tik kojtan. Yaja se Nawataketza katka.
* Ne ukseuk itukey katka Emma, itzuntukey katka García Jimémez. Yaja tekiti katka ne sukit.
* Ne tzinpe itukey Agustina, itzuntukey katka García. Yaja kichwa tishti tzupelek.
* Yejemet kimiktijket Tajtzin Inocente García tik ne shiwit se shikipíl chiknawi tzunti nawi pual (1980)<ref>yejemet kimiktijket</ref>
*
<references />
ihp4fixcdcqrr2zpkc7arzd1u4w2a4x
TAJTZIN JUAN TORREZ CRUZ
0
992
7283
7282
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7282
wikitext
text/x-wiki
'''[https://www.bing.com/images/search?view=detailV2&ccid=NT6cWB%2fY&id=7F3282B4DAFA49532870CF82A69515C7D17D7344&thid=OIP.NT6cWB_Y8xYwrtKzAxJzBAHaJm&mediaurl=https%3a%2f%2famatzin.hypotheses.org%2ffiles%2f2021%2f01%2fCapture-decran-2138.png&cdnurl=https%3a%2f%2fth.bing.com%2fth%2fid%2fR.353e9c581fd8f31630aed2b303127304%3frik%3dRHN90ccVlaaCzw%26pid%3dImgRaw%26r%3d0&exph=1026&expw=792&q=libro+de+nawat+hablando+a+trav%c3%a9s+del+tiempo&simid=608044988887170084&FORM=IRPRST&ck=295B43493A73BFD24CC15CCC11839FE1&selectedIndex=0 Tajtzin Juan Torres Cruz]'''
<ref>traductor del titajtakezakan</ref>
Yaja itukey Juan, itzuntukey Torres Cruz. Yaja nesik se tunal chikwey, pal ne metzti yey, tik ne shiwit: se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949). Ne itechan itukey Witzapan. Yaja ichan nemi tik ne kajkal itukey El Rosario. Yaja se Nawataketza.
Ne inan yaja itukey katka Luisa, itzuntukey katka Cruz. Yaja tekiti katka iwan ne sukit wan kichiwa katka kumit. Yaja se Nawataketza katka.
Ne iteku yaja itukey katka José, itzuntukey katka Torres. Yaja tekiti katka tik ne kojtan, kituka katka mil.
Ne isiwaw ne Tajtzin Juan itukey Elsa, itzuntukey Garcia López. Yaja tekiti iwan ne sukit wan kichiwa chijchikitik wan ojonbrón kujkumal. Yaja se Nawataketza. Yaja kipia chikwasen ipilawan.
Tajtzin Juan tekiti katka keman yaja se takapíltzin. Yaja kituka katka mil, alborotaj, shashakachnaj, et, chil, ayuj, tumat, akulash, wan ne ayuj itukey tik kastiyaj: ‘pipián’. Yaja pejki tekiti kia né tik ne shiwit se shikipíl chiknawi tzunti nawi pual, wan ne itejtekiw temuket tik ne shiwit ume shikipíl yey shiwit.
Yaja tekitki iwan Ne Declaración pal ne Naciones Unidas pal ne Derechos pal ne Tejtechan Ijikman, tik ne shiwit ume shikipíl majtakti se (2011). Yaja pejki tekiti, ka né, se tunal kashtul ume, pal ne metzti makwil, wan tamik tekiti, ka né, se tunal se pual, pal ne metzti majtakti se.
Yaja itekiw katka kipata ajamat tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016). <ref>libro hablando atravez tiempo</ref>
Yaja an maya kituka chupichín mil, et, wan alborotaj.
<references />
i9jonxaskpojqlx9zqzqvth4o779yhy
TAKUPAN
0
993
7285
7284
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7284
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Takupan]]
1p41jf3on259jgxx9rsh721crt64lem
TAPALEWIANI
0
994
7288
7287
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7287
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Cecilio Pérez]]
7xpf44toqrxcrg197716lr1rzkxg1mk
TATJZIN BLAS
0
995
7290
7289
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7289
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tatjzin Blas]]
72v6vs5ubbs5l3sku6jbxnvi7vjhw2f
TAY TIKAJSIT NE TALCHI
0
996
7293
7292
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7292
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tay tikajsit tik ne talchi]]
0u00mm1eeigz5o7d4o40ztfp2pj2bn0
TAY TIKAJSIT TIK NE TALCHI
0
997
7295
7294
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7294
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tay tikajsit tik ne talchi]]
0u00mm1eeigz5o7d4o40ztfp2pj2bn0
TEKITI IWAN SUKIT
0
998
7297
7296
2026-01-29T23:34:13Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7296
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tekiti iwan sukit]]
imfiqzdslxarppujosfe645jn7m9k9z
Tabasco
0
999
9133
7306
2026-01-30T13:30:54Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80914]]
9133
wikitext
text/x-wiki
'''Tabasco''' (Muchi itukay tik kastiyaj: ''Estado de Tabasco'') se tal tik [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
n0mu1fc5e4kry567z4ldjj8azw09ols
Tacopan
0
1000
7311
7310
2026-01-29T23:34:14Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7310
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ketsal.jpg|thumb|Son de la Cruceta, representado por los ketsales de Atzalan Oriente en la Fiesta Patronal en honor a Santo Entierro 2021. Foto tomada el día 15 de octubre por Cirilo Hernández de la Luz]]
[[Taanalis:Tacopan.jpg|thumb|Iglesia de Tacopan perteneciente al municipio de Atempan, Puebla Créditos de la fotografia Tlayoyo TV medio de comunicación regional. ]]
[[Taanalis:Danza de los quetzales Nueva Generación de Tacopan, Atempan, Puebla..jpg|thumb|Danza de los Quetzales Nueva Generación de Tacopan, Atempan, Puebla. Participación en la Fiesta Patronal en honor a Santo Entierro. Autor de fotografia Cirilo Hernández de la Luz con autorización de la Encargada María Félix Gaspar Ramos y compañeros Encargados.]]
Tacopan se techan itukey Tacopankaj kineki ina ne ikuyu puputuka nemi tik ne techan Atempan, kuetashkuapan, Tacopan kipia makwil shikipil ume tsonti ume pual majtakti se tuijikniwan (5,251). Nemi ajku ume shikipil ume pual chikwasen (2,046) ne wey puyek at. Ini altepet kipia miak tuijikniwan nawatajtaketzani, mimijtutiani, miak tapajtiani. tikchiwat ne lilish pal ne techan Virgen de Guadalupe ne tunal majtakti ume, ne metzti majtakti ume.
Nemi mijmijtutiani ketzal ken se tutut patani yejemet sujsul galanchin inkwajkwach. Santiagos musenmijtutiat muchi, Toreadores yejemet kipia ne turuj iwan mijtutia. Tacopan tesu kipia tuminkal, kipia se tiupan, miak tamachtiluyan, se kaltapajtiani.
Ka né kichiwat tamal, shulkuch, ijtikukuk, nakatamal, atul, atul shukuk, tishatul, atul ne chukulapinul, atul ne chalukut, ne nektik ayuj, ne nektik tataknak, ne nektik kapulin, ne nektik kamuj chiltik, ne chukulapinul, ne nektik kamuj. Keman an kichiwa tapayawit kupini ne nanakat, kupini ne ikwitarbolario.
Mutuka et, tawial, ayuj, tumat, chil Itachishka atultik, sinhet, taweltzin, taweltzin itachishka chiltik, witzayuj, ne ikuyu awakat, ne ikuyu atzaput, ne ikuyu lala, ne ikuyu kapulin, ne ikuyu shukuk, ne ikuyu tzaput Itachishka istak, ne ikuyu tataknak, ne ikuyu chalukut.
Tacopan, ne ital tatzayanalis ka Huexoteno iwan tajtzin Ejekat, uitztampa iwan Atzalan, ne taukopa iwan Cala Sur, ne siuatampa ejekat iwan Las Delicias. ne tal kipia ume tzunti nawi pual majtakti (290 se takutun), yajini altepet wey. Ne ikalpuli nitukey Atempan, kuetashkuapan.
kipia se shikipil se pual majtakti (1,030 kajkaltzitzin). Nemi chikweyi pual eyi (163) tuijikniwan itech ne tal, miak kipia se pual se xiwit wan makwil xiwit mumachtia katka tamachtiluyan. Ne tumin samawak katka, an kipia chikwey pual tanamakani.
Ne kwajkwach nantzin ne huipil, ne kwey, ne kwajtzin, ne tajkwil, ne pashaj, kajkak, sejsekisan kwajkwach ne atzunti. Ne kwajkwach tajtzin ne shumpe, ne koton, ne tajkuilpika, ne sala, kajkak. Nikasan timumachtia nahuat tuijikniwan.
Ijilpika
[https://mexico.pueblosamerica.com/i/tacopan/ Tacopan (Puebla) Atempan, dónde queda ciudad México]
[https://mapcarta.com/es/30062282 Tacopan - Mapa - Pueblo - Municipio de Atempan, Estado de Puebla, México]
[https://www.marketdatamexico.com/es/article/Colonia-Tacopan-Atempan-Puebla Colonia Tacopan, Atempan, en Puebla]
8fb3v7ac6n1am2m16w1qcj5dd6gzr0s
Taishpitzalis
0
1001
7316
7315
2026-01-29T23:34:15Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7315
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Water flute from El Salvador.tif|thumb|taishpitzalis tik Kuskatan]]
[[Taanalis:Mayan-flutes.jpg|thumb|taishpitzalis tik Kwawtemalan]]
Iwan ne taishpitzalis tikchiwat takwikalis wan ne taishpitzalis kichiwtiwit iwan akat, sukit, shulun ipal itakil (Gourd<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gourd</ref> tik Ingles). Yaja weli kipia se ashta majtakti yey ishmiktan yajika kichiwat takwikalis. Weli kichiwat itachishka tultik, istak, achiuk wan yaja ajkatek wan alawak. Taishpitzalis tik Nahuatl (Tlapitzalli<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tlapitzalli</ref>) iwan ne taishpitzalis kichiwat miak mijtutilis (Mihtotih<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Mitote</ref> tik Nahuatl) wan ukseuk dajdatka.
=== Panchimalku ===
Ne takat itukey Roberto Wilfredo Perez, “El Chac,” kichiwa se taishpitzalis “Tototcuic”, tutut wan takwikalis. Uni weli kichiwa miak takwikalis inpal tujtutut ken tujti, Apauyani, chogui, chiltota.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=6C_SxnXUcus</ref>
=== Taishpitzalis ipal Mikilis ===
[[Taanalis:Aztec Death Whistle (3D print).jpg|thumb|Taishpitzalis ka Mikilis]]
Uni Taishpitzalis iwan se ishmiktan yawi ka Meshiku. Yaja kipia takwikalis ipal mikilis<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Aztec_death_whistle</ref> ka metzmutia.
[[Takutun:Tayektzinchiwalis]]
8qk4zojs1ev9mjbngh79wfb9tym9eho
Taja Nugustuj (takwikalis)
0
1002
9134
7327
2026-01-30T13:30:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3853426]]
9134
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
! colspan="3" |«TAJA NUGUSTUJ»
|-
! colspan="3" |<small>Takwikalis ipal Manu Chao</small><small>Achtu yawal takwikalis Nukupachua Anka... Nikyulchia</small>
|-
!<big>Tajkwilijtuk</big>
| colspan="2" |<small>se tunal majtakti nawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil se</small>
|-
!Formatoj
| colspan="2" |CD
|-
!Géneroj
| colspan="2" |[[:es:Música_del_mundo|World music]]<ref>Genero musical</ref>
|-
!Ishtuna
| colspan="2" |4:00
|-
!Discográficaj
| colspan="2" |[[:es:Virgin_Records|Virgin Records]]<ref>Discografia</ref>
|-
!<big>Takwikalis</big>
| colspan="2" |Manu Chao
|-
!<big>Tajkwilujtuk wan takwikatuk</big>
| colspan="2" |Manu Chao & Renaud Létang
|-
| colspan="3" |
|-
! colspan="3" |Videoj clip
|-
| colspan="3" |«[https://www.youtube.com/watch?v=rs6Y4kZ8qtw Me gustas tú]» [https://www.youtube.com/ YouTube].
|}
<big>'''''[[:es:Me_gustas_tú_(canción)|Taja Nugustuj]]'''''<ref>Me gustas tu (cancion)</ref> ne ume takwikalis ipal [[:es:Nacionalidad_francesa|Franciachanej]]</big><ref>Nacionalidad Francesa</ref> <big>wan [[:es:Nacionalidad_española|españachanej]]</big><ref>Nacionalidad espanola</ref> <big>José Manuel Arturo Tomás '''Chao''' Ortega kaj tiktukeytiat ''[[:es:Me_gustas_tú_(canción)|Manu Chao]]''<ref>Cantautor: Manu Chao</ref> achtu yawal takwikalis "[[:en:Próxima_Estación:_Esperanza|Nukupachua anka... Nikyulchia]]" <ref>Album: Proxima estacion: Esperanza</ref></big>
<big>"Taja nugustuj" tajkwilijtuk se tunal majtakti nawi pal ne metzti makwil tik ne shiwit ume shikipil se.</big>
== <big>'''[https://www.musixmatch.com/lyrics/Manu-Chao/Me-gustas-tu/translation/english TIKTAKWIKAKAN]<ref>Letra de la cancion</ref>'''</big> ==
<big>Tay horaj, Nuyulu?</big>
<big>Naja nimetzilwia nikilwij yek</big>
<big>Shinechkaki (x2)</big>
[[Taanalis:Me gusta Colombiana, Me gustas tu.jpg|thumb|596x596px|<big>Ipan achtu yawal takwikalis</big>]]
<big>Tajkutayua ka La Habana, Cuba</big>
<big>Majtakti horaj ka tayua ka kuskatan</big>
<big>Majtakti horaj ka tayua ka Managua, Nicaragua</big>
<big>Naja nugustuj ne tepuspatani, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj nejnemi, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ka peyna, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ejekat, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj niktemiki, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne wey puyet at, Taja nugustuj</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia san</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Naja nipuliwi</big>
<big>Tay horaj, Nuyulu?</big>
<big>Naja nugustuj ne ume yawal tawikani, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj nutalua, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne wetzi at, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj shiwi, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne tzakat, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne siwat colombiachanej, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne tepet, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ka tayua, Taja nugustuj</big>
[[Taanalis:ManuChao05.jpg|left|thumb|450x450px|MANU CHAO]]
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia san</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Naja nipuliwi</big>
<big>Tay horaj, Nuyulu?</big>
<big>majtakti ume wan se minutoj</big>
<big>Naja nugustuj ne nutakwal, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne siwat kaj kipia ichan itech nukal, Taja nugustuj (tajtaketzalis horajpiani)</big>
<big>Naja nugustuj ken tamana, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ka nitzinkekesh, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj mekawewet, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj reggae, Taja nugustuj</big>
[[Taanalis:Manu Chao Brooklyn 2.jpg|left|thumb|448x448px|MANU CHAO BROOKLYN]]
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia san</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Naja nipuliwi</big>
<big>Tay horaj, Nuyulu?</big>
<big>Naja nugustuj ne nutakwal, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne siwat nakastan chanej, Taja nugustuj (tajtaketzalis horajpiani)</big>
<big>Naja nugustuj ka titamanat ipal, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj nutzinkekesh, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj mekawewet, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj reggae, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj kanela, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj chiltata, Taja nugustuj (tajtaketzalis horajpiani)</big>
<big>Naja nugustuj nukumini, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj [[:es:La_Coruña|La Coruña]]<ref>Lugar en españa</ref>, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj [[:es:Malasaña_(desambiguación)|Malasaña]]<ref>Malasaña (desambiguación)</ref>, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj ne itakil [[:es:Castaña|castañaj]]<ref>Fruto/ semilla</ref>, Taja nugustuj</big>
<big>Naja nugustuj kwajtemalan, Taja nugustuj</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Tesu numatia san</big>
<big>Tay naja nikchiwa? Naja nipuliwi</big>
<big>Tay horaj, Nuyulu?</big>
<big>(X3)</big>
<big>Tay horaj, Nuyulu? (X5)</big>
<big>Nawi ka tatwi</big>
<big>A la bin, a la ban, a la bin-bon-bam</big>
<big>A la bin, a la ban, a la bin-bon-bam</big>
<big>Obladí obladá obladí-da-da</big>
<big>A la bin, a la ban, a la bin-bon-bam</big>
<big>Tajtaketzalis horajpiani</big>
<big>Makwil ka tatwi</big>
<big>Tesu yek muchi tatawilua</big>
<big>ijkia Pajti chinoj</big>
== Ipanpa uni ==
<references />
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
i0j9yejjosrdx7d6e78lgc4netkygpo
Tajtaketzalis Pal Ne Panti Kuskatanchanej
0
1003
7330
7329
2026-01-29T23:34:15Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7329
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|thumb]]
Yaja kichiwki ne tapajtiani David J. Guzmán tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul se (1,916).
Ne Asamblea Legislativa kitukeykiat namej "Símbolo Patrio" se pual ume tunal pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil se (22/02/2,001).
Tuteku Tiut <ref>Dios</ref>metzpalewia tutalyu
tik mutal
tinestiwit wan titatasujtiwit
taja ne ejekat tijiumikit
ne tal techishwitia, ne tijmiewakan tikintasujtat
ne tamakishtilis techpalewia, ne tiupan techpakitilia.
Taja tikpia tujtuchan tikinekit
yejyek kojkojtan tujtuman ajapan<ref>ríos majestuosos</ref>
tujtumak tejtepet,nejmach nemit ne wejwey ajat
kuchiltik wan tzitzinaka ka ikajku susul
ka kojtan ujulinit tujtultik itajtakil
la né kan yekchiwat ne tajtawikani, tzajtzalanit ne tejtepusti
kisat ijishtemuyut pal ne yujyunke
kisat ne tutejtekiw gajgalanchichin.
Tutalyu tik mutajtaketzalis gajgalanchichin
tiktajtanit Tiut ma metztapjpia
ma kitapu ne tutunal ka né
kan nemit ne itzujzunyu ne tunal
ma kitali tzupelek tasujsalis pal ne tamachtiani wan ne tamachtiluyan
wan ma techilwiti ne yek tasujsalis mupal.
Tutalyu, ne tay patanuk,chimal, inpal ne wejwey tajtakamet yujyultiwit wan mikiketa
tiyultaketzat ipanpa tay tikpiat wan tiknekit
taja tik tajtakamati ne amat kan muchiwki ne tutalyu
wan tiktilwia ne ujti iwan shujshuchit ka né
kan kisa yek wan ne tamakishtilis techwikat iwan Tuteku Tiut.
Panti ipal tutalyu<ref>Bandera de la Patria </ref>, taja sujsul wey pal Kuskatan
metzpajpaluliat, ne yajyanwik tuijikniwan.
Mupal, ne tunal yultuk wan tzitzinaka tupal
ne itajtawikalis ne tejtechan
ne inkwajkwawyu shujshuchit i pal ne wejwey tajtakamet.
Mupal ne intajtakamatilis ne tejtechan wan ne yawal
ipal ne tasujtalis, antiktemuat ka ikajku susul.
Ipanpa Ini
<references />
Ijilpika
https://Oración a la Bandera Salvadoreña
phrwjqbors0v6g1ynvfb5d9damq5iu8
Tajtaketzalis pal ne panti kuskatanchanej
0
1004
9135
7335
2026-01-30T13:30:58Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6051738]]
9135
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Flag of El Salvador.svg|thumb|Ne Panti kuskatanchanej]]
Ne tajtaketzalis pal ne panti kuskatanchanej kichiwik ne tapajtiani David Joaquín Guzmán tik ne se shikipil chiknawi tzunti kashtul se. Se tajtaketzalis pal ne panti kuskatanchanej tupal tik Kuskatan.
Ne asambleaj Legislativaj kitalij ken ne tajtaketzalis pal ne panti Kuskatanchanej se tunal se pual ume pal ne metzti ume tik ne shiwit ume shikipil se.
<blockquote>''Tuteku Tiut metzpalewia tutalyu, tik mutal tinestiwit wan titatasujtiwit;''
''Taja tiejekat tijiumikit, ne tal techishwitia,''
''Ne tumiekawan tikintasujtat, ne tamakishtilis techpalewia,''
''Ne tiupan techpakitilia.''
''Taja tikpia tujtuchan tikinnekit, yejyek kojkojtan,''
''Tujtumak ajapan, tujtumak tejtepet, nejmachnemit ne wejwey ajat,''
''Kuchiltik wan tzitzinaka ka ikajku susul.''
''Ka kojtan ujulinit tujtultik itajtakil,''
''Ka né kan yekchiwat ne tajtawikani, tzajtzalanit ne tejtepusti,''
''Kisat ijishtemuyut pal ne tejtepusti. Kisat ne tutejtekiw gajgalanchichin.''
''Tutalyu, tik mutajtaketzalis gajgalanchichin tiktajtanit Tiut ma metztajpia,''
''Ma kitapu ne tutunal ka né kan nemit ne itzujtzunyu ne tunal,''
''Ma kitali tzupelek tasujtalis pal ne tamachtiani wan ne tamachtiluyan''
''Wan ma techilwiti ne yek tasujtalis mupal.''
''Tutalyu, ne tay panutuk, chimal inpal ne wejwey tajtakamet yujyultiwit wan''
''mikiketa,''
''Tiyultaketzat ipanpa tay tikpiat wan tiknekit.''
''Taja tiktajtakamati ne amat kan muchiwki ne tutalyu''
''Wan tiktilwia ne ujti iwan shujshuchit ka né kan kisa yek wan ne''
''tamakishtilis techwikat iwan Tuteku Tiut.''
''Panti ipal tutalyu, taja sujsul wey pal Kuskatan, metztajpaluliat ne''
''yajyankwik tuijikniwan.''
''Mupal, ne tunal yultuk wan tzitzinaka tupal, ne itajtakwikalis ne tejtechan, ne''
''inkwajkwawyu shujshuchit inpal ne wejwey tajtakamet.''
''Mupal, ne intajtakamatilis ne tejtechan wan ne yawal ipal ne tasujtalis, an''
''tiktemuat ka ikajku susul.''</blockquote>
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Oraci%C3%B3n_a_la_Bandera_Salvadore%C3%B1a
hs5cejnwbhjpt8ukhfugi269uwggorz
Tajtal wan ajat tajpishtuk
0
1005
9136
7342
2026-01-30T13:31:00Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6630198]]
9136
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Boquerón and Boqueróncito.jpg |thumb|400px|right|Ne yektzin parkej Boqueron.]]
Tik Kuskatan nemit yey pual majtakti (70) '''Tajtal wan ajat tajpishtuk'''. Ka ne, ne chanejket tesu welit kinhitzkiat ne takwalmet ken ne [[masat]], kinmiktiat ne [[kuat]], [[pajwil]], tapishkat ne [[Shumpe|shujshumpe]], u kutunat ne kwawit. Sejse yejemet nemit inawak ne weyat pal kitajpia ne seuk takwalmet ken ne tushti ipal ne weyat. Ina ne itakutun ipal ne Kalpuli ipal ne Tal ka nemiuk 113 seuk tajtal wan ajat yu-muchiwat tajpishtuk. Ashan, semaya nemi tajpishtuk 1% ipal ne tal ipal Kuskatan. <ref> Fraile-Manterola, I. 22 de Abril de 2010. http://www.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=6364&idArt=4723171.</ref> Itan tikpiat sejse yejemet ne mas wey tajtal wan ajat tajpishtuk ipal Kuskatan:
*[[Bosque Conchagua]]
*[[Cerro Verde National Park|Cerro Verde]]
*[[El Boqueron National Park|El Boquerón]]
*[[El Imposible National Park|El Imposible]]
*[[Montecristo National Park|Montecristo]]
*[[Reserva Biosfera Xirihualtique|Xirihualtique]]
[[Taanalis:Guardabarranco.JPG |thumb|200px|Ne talaputz, ne tutut nacional ipal Kuskatan]]
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kuskatan]]
7xedfkv1iz9rn9geq848sb7rm8agkwu
Takupan
0
1006
9137
7352
2026-01-30T13:31:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1283898]]
9137
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:TAKUPAN(NE KUSKATAN)}}
[[:es:Tacuba_(El_Salvador)|Takupan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Tacuba_(El_Salvador)</ref> se techan iwan se kalpuli ipal techan [[:es:Ahuachapán|Ajwechapan]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Ahuachap%C3%A1n</ref>, Kuskatan, kipia tuijikniwan 31209 Tik ne shiwit 2013
[[Taanalis:TACUBA 1.jpg|center|thumb|600x600px|Ne ujujti Takupan]]
== Ini panutuk ==
Se techan ijikman precolombino nawa tik 1549, kan ne colonización española Nemituya iwan Kwawtemalan, Katka kipia 500 tuijikniwan, tik 1770 katka kujtu Ajwechapan wan kipia “996 Tuijikniwan ijikman kimakat tik 351 miekawan. Katka ina Pedro Cortés y larraz. Pal 1773 itiupan wetzki ka Talchi ika ijtzilika ne tal tik Santa Marta.
[[Taanalis:IKMAN TIUPAN TAKUPAN.jpg|center|thumb|600x600px|Ikman tiupan TAKUPAN]]
Katka Takupan kipanultijket ka Sentzunhat., Tik se amat kitalijket 12 ipal metzti majtakti 1854 ne tatuktiani Tomas Medina katka kita “ ne ujujti
Tik ne shiwit 1867, ne tajtatukani ipal se techan iwan se kalpuli katka Tapishkat 300 quintales ne atutun 75 quintales ipal mascabado wan 50 arrobas ipal Tzupeleka
Tik 1869 Takupan muputzua iwan Ajwechapan. Wan Tik [[:es:Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932#:~:text=El%20levantamiento%20campesino%20de%201932,las%20comunidades%20n%C3%A1huat%20del%20pa%C3%ADs.|1932, ne tuijikniwan ijikman mikiket]]<ref>[[:es:Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932#:~:text=El%20levantamiento%20campesino%20de%201932,las%20comunidades%20n%C3%A1huat%20del%20pa%C3%ADs.|https://es.wikipedia.org/wiki/Levantamiento_campesino_en_El_Salvador_de_1932#:~:text=El%20levantamiento%20campesino%20de%201932,las%20comunidades%20n%C3%A1huat%20del%20pa%C3%ADs.]]</ref>
Se tunal yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit 2018 ipanpa ne tajtatuktianimet Damian Alegria, Anaa Marina Alvarenga Barahona y Yohalmo Edmundo Cabrera Chacón Kitalijket ne techan ken se kalpuli Takupan Ne techan inpal ne [http://elpais.com.sv/tacuba-es-declarado-territorio-de-comunidades-indigenas/ tuijikniwan ijikman]<ref>http://elpais.com.sv/tacuba-es-declarado-territorio-de-comunidades-indigenas/</ref>
== Ipanpa uni ==
<references />
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
4f8u09u84cuhv0hm29sex1pirl2cyfg
Takwal
0
1007
9138
7366
2026-01-30T13:31:04Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q729]]
9138
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
* [[Ayutzin]]
* [[Ayutuch]]
* [[Kimichi]]n
* [[Kalat]]
* [[Kuat]]
* [[Kuaujti|Kwawti]]
* [[Sipakti]]
* [[Tepemichin]]
* [[Tuchti]]
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
8aki1s90fvcy0cl65055m913h6zun3x
Takwal wan taiwan pal Kuskatan
0
1008
9412
7370
2026-02-22T21:06:40Z
~2026-11914-72
269
9412
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Pasteles de picadillo.jpg|thumb|Takwal wan taiwan pal Kuskatan]]
<big>Ne takwal wan taiwan pal ne [[Kuskatan]] ipanpa ne itunal kipiat taiwan nawa, española wan ejkuni.</big>
<big>Ne takwal wan taiwan pal ne Kuskatan kipiat tawial, et, inakayu tijlan, inakayu siwaturu, inakayu kuyamet, atchanej, kojtanchanej, taiwan pal at istak wan miak itakil. Nusan ka Kuskatan kipiat yejka tal, yajika kipiat: ush, sinti, trigo, shashakachnaj wan nekti.</big>
<big>Ne wey takwal wan wey taiwan pal ne Kuskatan: ne kukumutzin, shulkuch, iayu pal pata, kamuj tatzuyunti, elut tzunhejekat, iayu tijlan, tishti asesek pal tijlan, iayu et, atul pal elut, atul piñuela, atul shukuk, horchata, cebada,ishkilinit, shukut, chan wan ne ush.</big>
=== '''Takwal wan taiwan''' ===
<big>Ka Kuskatan ne taiwan wey yejka. Nemanha ne trigo, tumat, chil, at istak, tishti puyek, inakayu tijlan, inakayu siwaturu, kakawat, pastas wan itakil.</big>
{| class="wikitable"
|+
! colspan="4" |'''<big>Takwal wan taiwan pal Kuskatan</big>'''
|-
|<big>Taiwan</big>
|<big>Tumat</big>
|<big>Chil</big>
|<big>Kakawat</big>
|-
|<big>[[Et]]</big>
|<big>Witzayuj</big>
|<big>Chalukut</big>
|<big>Talwentzin</big>
|-
|<big>Chil tzupelek</big>
|<big>Awakat</big>
|<big>Achiut</big>
|<big>Shukut</big>
|-
|<big>Kamuj</big>
|<big>Kakawete</big>
|<big>Nekti</big>
|<big>Ayuj</big>
|-
|<big>Vainilla</big>
|<big>Atchanej</big>
|<big>Kojtanchanej</big>
|<big>Itakil</big>
|}
{| class="wikitable"
|+
! colspan="4" |'''<big>Takwal wan taiwan pal ejkuni</big>'''
|-
|<big>Shashakachnaj</big>
|<big>[[Kinia]]</big>
|<big>Jaral puputuka</big>
|<big>Canela</big>
|-
|<big>Trigo</big>
|<big>Lala</big>
|<big>Pasta</big>
|<big>Ush</big>
|-
|<big>Shukuk</big>
|<big>Uat tzupelek</big>
|<big>Kwajakulut</big>
|<big>Turuj</big>
|-
|<big>At istak</big>
|<big>Talwentin tekwa</big>
|<big>Matzaj</big>
|<big>Kuyamet</big>
|-
|<big>Tijlan</big>
|<big>Teksisti</big>
|<big>At istak</big>
|
|}
== '''Ne takwal tupal tatzinu pal taiwan wan kamuj''' ==
[[Taanalis:Pupusas by Roland Tanglao.jpg|thumb|276x276px|Ne kukumutzin]]
* <big>Shulkuch.</big>
* <big>Nakatamal.</big>
* <big>Tapik.</big>
* <big>Ijtikukuk.</big>
* <big>Atul shukuk.</big>
* <big>Atul tawial shajshama.</big>
* <big>[[Atul]] elut.</big>
* <big>[[Ne Kukumutzin|Kukumutzin]].</big>
* <big>Elutashkal.</big>
* <big>Enchiladas: tamal pichawak pal tawial tatzuyunti.</big>
* <big>Pacaya.</big>
* <big>Kamuj tatzuyunti.</big>
* <big>Tijlan tamanti.</big>
* <big>Michin tentuk.</big>
* <big>Iayu puyuj.</big>
* <big>Quesadillas.</big>
* <big>Semita.</big>
* <big>Peperechas.</big>
* <big>Nuégados.</big>
== '''Ne takwal tupal iayu wan iayu pal at istak''' ==
[[Taanalis:Sopa de pata.jpg|thumb|273x273px|Iayu Pata]]
* <big>Iayu inakayu turuj.</big>
* <big>Ukichpuyuj pal chichi (at tzupelek).</big>
* <big>Iayu pata.</big>
* <big>Iayu tijlan.</big>
* <big>Iayu [[michin]].</big>
* <big>Iayu kilit.</big>
* <big>Iayu Marinera.</big>
* <big>Iayu keshpu.</big>
* <big>Iayu pal at istak tekwisij.</big>
* <big>Iayu pal at istak chakalin.</big>
* <big>Iayu pal at istak kashtul “Ume wey puyek at</big><ref>7 Mares</ref><big>”</big>
== '''Ne takwal tupal inakayu''' ==
[[Taanalis:La conveniente carne de cerdo asada con verduras y champiñón... @ Restaurante Mong Kok, SV.jpg|thumb|264x264px|Inakayu kuyamet]]
* <big>Inakayu tamanti.</big>
* <big>Wey puyek at wan tal.</big>
* <big>Tijlan Cordón.</big>
* <big>Kuskatan churrasco.</big>
* <big>Inakayu kuyamet.</big>
* <big>Puyuj thishkal.</big>
* <big>Inakayu turuj tishkal.</big>
== '''Ne takwal tupal atchanej''' ==
[[Taanalis:Sopa de mariscos .jpg|thumb|329x329px|Iayu pal at istak atchanej]]
* <big>Imana atchanej Kuskatan.</big>
* <big>Inakayu michin wan chakalin.</big>
* <big>Ceviche: michin, chakalin, atukat, at shuti.</big>
* <big>Shashakachnaj wan chakalin.</big>
* <big>Shashakachnaj Marinera.</big>
* <big>Iayu pal at istak atchanej</big>
== '''Ne takwal tupal tishti asesek''' ==
[[Taanalis:Pan Francés.jpg|thumb|209x209px|Tishti asesek]]
* <big>Tishti asesek tentuk.</big>
* <big>Tishti asesek wan kwajakulut.</big>
* <big>Empanada.</big>
* <big>Choripan.</big>
* <big>Tishti asesek.</big>
== '''Ne takwal tupal nekti''' ==
[[Taanalis:Marquesote.jpg|thumb|294x294px|Tishti nekti tepuntik ]]
* <big>Shashakachnaj wan at istak.</big>
* <big>Tishti nekti tepuntik.</big><ref>Marquesote</ref>
* <big>At istak nekti</big><ref><big>Poleada</big></ref><big>.</big>
* <big>Semita.</big>
* <big>Atul elut.</big>
* <big>Atul matzaj.</big>
* <big>Nekti at istak.</big>
* <big>Nekti sesek wan itakil.</big>
* <big>Nekti kutultik</big><ref><big>Melcocha</big></ref><big>.</big>
* <big>Yey at istak.</big>
== '''Ne uktakwal tupal''' ==
[[Taanalis:Condiments for Pupusas in El Salvador 2012.jpg|thumb|Curtido wan at tumat]]
* <big>Inakayu turuj kwalutuk.</big>
* <big>Curtido.</big>
* <big>At tumat.</big>
* <big>Kwalutuk tuma</big><ref><big>Chirmol</big></ref><big>t.</big>
* <big>Shashakachnaj wan et</big><ref><big>Casamiento</big></ref><big>.</big>
== '''Ne takwal tupal taunilis wan at''' ==
[[Taanalis:Horchata SV.png|thumb|Ne horchata Kuskatan]]
=== <big>Taunilis sesek</big> ===
* <big>At ishkilinit.</big>
* <big>At arrayán.</big>
* <big>At chan.</big>
* <big>At chilshukut.</big>
* <big>Horchata pal morro.</big>
* <big>At shukut.</big>
* <big>At mango.</big>
* <big>At melumekat.</big>
* <big>At tushijtza.</big>
* <big>At kutkut.</big>
* <big>At kalawa.</big>
* <big>At iswat chichik.</big>
* <big>At akashmut.</big>
* <big>At miak itajtakil.</big>
[[Taanalis:Cup-o-coffee-simple.svg|thumb|Atutun]]
=== <big>Taunilis tutunik</big> ===
* <big>Chukulat</big>
* <big>Atutun.</big>
* <big>Atul elut.</big>
* <big>Atul pal ish akashmut.</big>
* <big>Atul shukuk.</big>
* <big>Atul kinia.</big>
* <big>Atul kakawete.</big>
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
<big>Gastronomía de El Salvador: https://es.wikipedia.org/wiki/Gastronom%C3%ADa_de_El_Salvador</big>
hyjw4gjjpabjhvg33lllmkd2f5chxte
Takwatzin
0
1009
9139
7385
2026-01-30T13:31:06Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q21834]]
9139
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Takwatzin '''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Opossum 2.jpg|thumb|center|300px|Ne istak takwatzin muajsi nujme, nusan tik Canada]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Chordata
|-
| Infraclasej : Marsupialia
|-
| Orden : Didelphimorphia
|-
| Familiaj : Didelphidae
|-
| Generoj : nemit 19, tik Meshijku nemi ne Generoj Tlacuatzin, tik Kustatan nemi ne Didelphis
|}
Ne '''Takwatzin''' se [[Animal|kojtanchanej]] ipal ne infraorden itukay Marsupialia ipal ne familiaj itukay Didelphidae. Kenha ne imiakwan kajkanguroj marsupial tik Australia, ne siwatakwatzin kipia se ikushtal ipak ne ielishku pal kinwika ne itajtakwatzinchin. Ijtik ne ikushtal yaja kipia ne ichijchiwal pal kintakwaltia ne itajtakwatzinchin. Nusan, ne orden itukay Didelphimorphia ika ne siwatakwatzin kipia ume ujujti ijtik ne itili. Ijkiuni, ne ukichtakwatzin nusan kipia ume itzun tik ne itepul pal weli mutelekza wan ne siwatakwatzin.
=== Kan muajsi ===
Tik [[Meshijku]] nemi se clasej itukay ''Tlacuatzin canescens''<ref>Zarza, H., Ceballos, G. y Steele M.A. (2003) ''Marmosa canescens'' en Mammalian Species. 725. American Society of Mamalogists</ref> pero tik [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] nemit sejseuk ken ne tiltik takwatzin (''Didelphis marsupialis'') wan ne istak takwatzin (''Didelphis virginiana''). Nujme tik ne Americas, ipal [[Canada]] asta Argentina, nemit 103 clasej tekenhat tajtakwatzin<ref>Gardner, Alfred (16 November 2005). Wilson, Don E., and Reeder, DeeAnn M., eds. ed. Mammal Species of the World (3rd ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2 vols. (2142 pp.). pp. 3–18. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494. http://www.bucknell.edu/msw3</ref>; sejse yejemet sujsul chikitik ken ne [[ kimichin]] wan sejseuk mas wey ken ne mistun. Ne takwatzin kikwa muchi: kineki sujsul ne manguj itakil, awakat, ijinsectoj, nusan ne kupajsul. Ne takwatzin weli kikwa nusan ne [[kwechwaj]] [[kuat]], ne kipia sujsul tesajsay benenoj tupal, ika ne takwatzin te miki - ne venenoj tesu tesajsay ipal!<ref>http://www.pulsodigital.net/2011/07/la-batalla-de-las-zarigueyas-vs-las.html</ref> Yaja nusan kimiktia wan kikwa ne tijlan wan ne itejteksis. Ne takwatzin, kan nemi ukse animal ken ne [[itzkwinti]] u takat ka weli kikwa, kunij yaja mawiltia miktuk asta nawi oraj (shikita ne fotoj itan) wan muchiwa ijyak ashish itech ne itzupi.
=== Weli mukwa ===
Melka uni, ne takwatzin nemi sujsul ajwiak pal tikwat wan miak chanejket nujme tik ne Shiktal wan ne Antillas kitzkiat wan kimanat kenha ne tijlan u tuchti. Tik [[Trinidad wan Tobagoj]] ne takwatzin itukay "manicou" wan kitzkiat sujsul pal tikwat, yajika nemi pal sejse leyes pal kitajpiat ne takwatzin. Tik Meshijku ne chanejket kinekit kikwat ne takwatzin ikwitapil pal ma kipiat miak ipilawan.
<gallery>
File:Opossum2.jpg|Ne takwatzin mawiltia miktuk su majmawi
|Ne tajtakwatzinchin ijtik ne inan ikushtal
File:Rabipelao2.jpg|Se takwatzin tik se tet
</gallery>
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
06wqpwyroq9ldlkngtlyox02xdtc0xf
Takwikalis "Ne Nawat Shuchikisa "
0
1010
7388
7387
2026-01-29T23:34:20Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7387
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Antonia Ramírez.jpg|thumb]]
Ini sujsul galanchin takwikalis<ref>canción </ref> kichiwki Nantzin Antonia Ramírez ka nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1,949) wan kimachtij nawat wan taketza ka muchi welit tajtaketzat nawat wan yultuk.
Yaja mikik ne tunal majtakti se pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (11/06/2,024)
Na' nina ka ne tajtakamet<ref>hombres</ref> welit tajtaketzat nawat
Na' nina ka ne tajtakamet welit tajtaketzat nawat
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Na' nina ka ne pijpipil<ref>niños</ref> welit tajtaketzat nawat
Na' nina ka ne pijpipil welit tajtaketzat nawat
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Na' nina ka ne sijsiwatket<ref>Mujeres</ref> welit tajtaketzat nawat
Na' nina ka ne sijsiwatket welit tajtaketzat nawat
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat Shuchikisa
Ne Nawat nemi yultuk
Ipanpa Ini:
<references />
Ijilpika:
[https://www.facebook.com/share/v/1BqobNRhP8/]
[https://www.facebook.com/share/v/1BX6fhZw5S/]
j6swf6yy0c7e2itrsx04lezlwmsimfk
Talaputz
0
1011
7396
7395
2026-01-29T23:34:20Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
7395
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Turquoise-browed motmot (Eumomota superciliosa apiaster) Copan 2.jpg|thumb|Talatputz]]
Ne Talaputz ne tutut pal Kuskatan kia né kitukeytijket tutut pal Kuskatan se pual se metzti majtakti , tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi.
Ne talaputz kikwijket ika kipia galanchin iujmiyu, ika kipia itajtachishka gajgalanchichin tik ne itzinweyaka.
Ne talaputz tesu welit tikinhnmikan , tesu welit tuwan, tesu tiwelit tikpiat ken se kalchanej wan yejemet tesu welit nemit tik se shulun.
Ne talaputz , kenha ne tumiekawan ika yejemet kitajpiat inpilawan.
Ne talaputz igustuj kikwa papalut, tzijtzikat, ayutzin, jaral, pa, kwilin, tukat, kakawani , yajika kipalewiat tik ne kojtan kan yejemet nemit , wan tesu kalwikat kukulis pal ne tuijikniwan.
Nusan kiwat itajtakil wan keshpalin .
Ne ichan nemi tik ne tal wan yaja mutajpia ika ne tuijikniwan ingustuj kitzkit.
Tay tikishmatit ipanpa ne talaputz:
1.Tesu welit nemit shulun.
2.Ne ume itejtekuwan kitajpiat ne inpilawan.
3.Sujsul galanchin.
4.Ne ichan nemi tik ne tal inawak ne apan , yajika nusan itukey nusan guardabarranco.
5.Yejemet kuchit ka tayua .
6.Ka peyna nemit pajpakit wan takwikat .
7.Takwikat más ka peyna.
8.Ne igustuj nemi isel.
9 .Yejemet nejmachnemit.
10.Ne ingustuj musenputsuat.
11.Tesu kisat wejka ipal ne ichan.
12. Ne talaputz se tutut sujsul galanchin.
Melka sa´ nawijchin nemit , yawit tamit.
Kenhauk tiwelit tikajsit tik tepet ipal Morazan, La Unión wan Shalatenanku.
Shikintajpiakan wan shikpalewikan ne tal.
[[Taanalis:Costa Rica DSCN7333-new (30308687134).jpg|thumb]]
[[Takutun:Tujtutut]]
qp7wxp9k1vfxaamhktjhpxclexfkkgs
Talepat
0
1012
9140
7403
2026-01-30T13:31:08Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q940337]]
9140
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Talepat'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Bed bug, Cimex lectularius.jpg|thumb|center|300px| Ne Talepat se [[chinchi]] kuni esti, ne tuesyu.]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj: Animalia
|-
| Filoj: Artropoda
|-
| Clasej: Insecta
|-
| Orden: Hemiptera
|-
| Familiaj: Cimicidae
|-
| Generoj: Cimex
|-
| Especiej: ''C. hemipterus'' F., ''C. lectularius'' L .
|}
Ne '''Talepat''' ken muchi ne [[insectoj]] ipal ne Tepewa Hemiptera kipiat se weyak iten ken wishaput. Iwan yaja, weli kitzupina ne plantaj u takwalmet pal kichijchichina ne iesyu. Ne talepat itukay nusan chinchi melka nemit miak chinchi wan sejse yejemet inte techtzupinat, semaya ne et ush ne mil. Nemit ume talepat ne techchijchichinat tuesyu nujme ne Tal. Tik Kuskatan wan nujme ne Taltutunik (Tropicoj) nemi ne talepat ''Cimex hemipterus'' wan tik ne Talsesek nemi ne ''C. lectularius''. Sejseujti, weli muajsit ne ujume, wan melka ne ukich ''C. hemipterus'' weli muteleksa wan ne ''C. lectularius'', ne intejteksis tesu punit. Pal muteleksat, ne ukich kitzupina ne iijti ne siwatalepat wan ne itepul, yajini kenha se itzinpala. Ijkiuni ne kishuta pal kishinachtia pero semaya kan nemi ne ujti kalijtik ne iijti. Ne talepat kikwa esti semaya kwak takumi wan weli kitzupina ukse takwalmet ken ne tijlan melka kineki mas ne tuesyu. Su tesu weli kikwa tatka, weli naka yultuk achka se shiwit wan tajku. Su muchi yek, yawi kikwa esti sejse tunal ne semanaj, tesu mujmusta, wan ne chikitik kikupina ne iewayu makwil wipta pal takati. Ne siwatalepat weli kipishua hasta makwil imey pual (500) teksisti tik ne yey ush nawi metzti nemi yultuk. Ne talepat tesu weli techmaka nian se kukulis, melka miak chanejket kipiat yuyumukalis kan kintzupinat; ujukse nian kimatit kintzupinat kwak kuchit. Wan sejse yawit majmawit sujsul wan teya welit kuchit. Ini tesajsay ika welit muchiwat tzunejekat. Kanka witz ne talepat? Inat ne tamatinimet [[entomologoj]] ka ikman ne chanejket nemituyat kalijtik ujustut. Ka né nemituyat nusan ne [[tzinakan]] ne kipiaya ne italepaw (''Cimex pilosellus'') ne [[tzinakatalepat]]. Yaja pejki kikwa ne chanejket wan kwak panuket mijmiak shiwit muchiwa ne talepat ne witz tuwan kwak tikisket ne ustut <ref>Mullen, Gary R.; Durden, Lance A. (8 May 2009). Medical and Veterinary Entomology (Second ed.). Academic Press. p. 80. ISBN 978-0-12-372500-4.</ref>
<gallery>
File:Traumatic insemination 1 edit1.jpg | Ne ukich kishuta ne siwatalepat pal kishinachtia
File:BedBugwithMeasure.jpg | Ne siwatalepat mutamachiwa 5-6 mm wan ne ukich chupiuk chikitik
</gallery>
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
dftnetoi8a7m4wmwocd482ggunq02uv
Taluk
0
1013
9141
7408
2026-01-30T13:31:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q232870]]
9141
wikitext
text/x-wiki
Yaja takat ipal wetzi at tik Aztekat<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Imperio_azteca</ref>. Nusan se takat ipal tal, weli kipia ipilawan, at, ikman ijikman tatennamikit ken kimaka tuesyu (vida tik castillaj) wan ne takwal (sustento tik castillaj), tejemet kimatit ini pal sujsul kitakulialis (ofrendas wan tributos tik castillaj) , tik itukey Taluk (Tlaloc<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Tl%C4%81loc</ref> tik nahuatl). Katka temujmuti tuijikniwan, pero yaja tesu inteyek (malo tik castillaj), pal iweli inpampa sekpayawi, takipini, kwejekamil, wetzi at<ref name=":0" />. Taluk yawi iwan Shaput (Cueva tik castillaj), apunian (nacimiento tik castillaj), tejtepet, wan ichan tiut tepet. Tepet Taluk techpalewikan ken kitakulialis (ceremonia tik castillaj) ipanpa taluk<ref name=":0" />.
[[Taanalis:Tlaloc glyph.svg|thumb|iwkikwil taluk ]]
[[Taanalis:Tlaloc Vasija.jpg|thumb]]
=== Tik Witzapan ===
Taluk Nusan kiajsit tik ilwit ipal tunal teujteuchiwa (dia de la cruz<ref>https://diarioelsalvador.com/dia-de-la-cruz-cual-es-su-origen-y-como-se-celebra-en-el-salvador/221842/</ref> tik castillaj), tejemet kitat iwan yultaketza ipal nawatajtaketzani, ika kimatit tik nawat aka (tiut) kimaka at, wetzi, melak tesu ina wan te aka nadie kielnamiki Taluk, tejemet kiajsit tesu itukeytia tik nawataketza ipal tutajtatanoywan. Ken ini tajtaketzalis<ref>https://revistaculturel.com/articulos/deidades-y-seres-mitologicos-de-la-cultura-nahua/</ref>:
==== An tea kimaka wey at maya shijshini que quiere decir hoy (él) ya no da agua, solo está pringando. ====
==== Tachia ne tunal wan kimaka at, anka munamiktia ne masat que quiere decir Alumbra el sol y (él) da agua, quizas se esta casando el venado. ====
[[Taanalis:Tlaloc, God of the Rain, Thunder, Earthquakes; Codex Borgia.jpg|thumb|codice Borgia]]
Kinitat ini tajtaketzalis, ijkia (ciertamente) tutajtanoywan kichiwat kimatit Taluk, katka ikman Taluk takat kimaka wetzi at pal tajtakamet.
[[Takutun:Tayulmatilis]]
mc6vzhbfsooi8anatup0flheyjfh4r5
Tamal
0
1014
9142
7425
2026-01-30T13:31:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q55642411]]
9142
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:TortillaMakingSalvador.jpg|thumb|231px|left|Ini siwat tisi ijpak ne metat.]]
Ne '''tamal''' se [[takwal]] ne mukwa nujme ne [[Shiktal]]. Muchiwa iwan [[tishti]]. Ikman ne [[siwat]]ket tisit katka ne sinti mujmusta ijpak ne [[metat]]. Ashan tik ne tejtechan nemit [[Molinoj|mojmolinoj]] pal muchiwa tishti. Nusan weli mukua tik se tiendaj tishti waktuk tik tewti, itukay i[[harinaj]] sinti. Iwan ne tishti weli muchiwa tamal, [[nakatamal]], [[Pupusa|pujpupusa]] wan sejseuk pal titakwat. Ne mas kanawak ne tamal. Kwak tikchiwat tamal, tinat ka '''titashkaluat'''. Mukwi se chiupi tishti tik ne tumey wan mupajpachua itzalan [[Matashkal|tumajmatashkal]] hasta ma mupachana wan ma naka yawalnaj, wan muteka tik se [[kumal]] ijpak tit; muajkawa pak ne kumal se iratoj wan muishkwepa hasta ma uksi. Miak kikwat tamal mujmusta iwan se taiwan, ken [[nakat]], [[et]], [[quesoj]] wan muchi tay weli.
Tik [[Honduras]] ne tajtamal muchiwat kenha melka chiupichin mas pajpatawak. Tik [[Meshijku]] nusan kikwat tajtamal; ka né kichiwat sea pijpitzawak, wan yejemet nusan kipiat tajtamal ipal [[trigoj]].
[[Takutun:Tajtakwal]]
__NOTOC__
omwbj4qyvncs07913mutuyz2eal2ml8
Tamaulipas
0
1015
9143
7433
2026-01-30T13:31:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80007]]
9143
wikitext
text/x-wiki
'''Tamaulipas''' (muchi itukay: ''Estado de Tamaulipas'') se estadoj tik [[Meshijku]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
og87vu01o2tg3byzbf5793tpgaugynn
Taneshtilis Ipanpa Tay Ipal Muchi Tukniwan Nujme (tajkwilul)
0
1016
9144
7438
2026-01-30T13:31:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7813]]
9144
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:HumanRightsLogo.svg|thumb|200px|right|Logoj pal ne Tay Ipal Muchi Tukniwan]]
Ini ne '''tajkwilul ipal ne [[Taneshtilis Ipanpa Tay Ipal Muchi Tukniwan Nujme]]''' (1948) ipal ne [[Tejtechan Senputzujtuk]]:
==Achtutaketza==
IKA pal muchi tukniwan welit kichiwat tay kinekit, pal muchiwa tay yek wan pal nejmachnemit muchi, achtu muneki ma muchi kishmatikan ka muchi tukniwan nujme ne taltikpak kipiat ipatiw wan welit kenha, wan ka ini te weli muishtilia aka;
IKA kwak sejse kielkawtiwit wan inatiwit ka te tatka ne tay ipal muchi tukniwan kichijtiwit sejse sujsul te yejyek ken muchi tukniwan tinatiwit ka te weli ijkiuni, wan muneshtijtuk ka ne mas wejkapan tay kielewiat muchi, yaja ma muchiwa se taltikpak ma welikan inat tay kinekit muchi ne takamet wan siwatket, wan ma welikan kimatit tay kinekit, wan ma te aka majmawi wan ma te aka muneki tatka;
IKA muneki, su ne takamet te yawit munekit musumat pal muishtiat ka itan ne tatuktianit te yejyek wan ne techchiwiliat tay te yek, ma mupalewi ne tay ipal muchi iwan ne tatuktilis ipal te tajtuli;
IKA muneki ma tikchiwakan ne tay tiwelit pal ne tejtechan pewat muwikat yek sejse iwan sejseuk;
IKA ne tukniwan ipal ne Tejtechan Senputzujtuk inatiwit ijtik ne Achtu Tajkwilul ka kimatit ka muchi munekit kipiat ne mas wejwey tay ipal muchi tukniwan, ka se takat o siwat kipia ipatiw wan uni kenha pal muchi, wan yawit kichiwat tay welit pal muchi tiwelit tinejnemit ka tuishpan tik ne tepalewilis pal tinemit yek wan pal tikpiat ken tipanut wan welit tikchiwat tay tiknekit;
IKA ne Ejestadoj ijtik ne Kalpuli pal ne Tejtechan Senputzujtuk inatiwit ka yejemet yawit sentekitit iwan ini Kalpuli pal kichiwat muchi tay welit pal ma inakan nujme ka yek wan ma muchiwa tay muneki pal tajpiat ne tay ipal muchi tukniwan wan tay muchi welit kichiwat;
WAN IKA muneki, pal weli muchiwa ini tay inatiwit, ma tikmatikan muchi kenha tay uni tay ipal muchi wan tay welit muchi;
YAJIKA ini WEY SENNEMIT taneshtia ini TANESHTILIS IPANPA TAY IPAL MUCHI TUKNIWAN NUJME ken se pal muchi tikmatit tay tiknekit tikchiwat tik muchi ne tejtechan wan muchi ne talmet, pal kiane muchi tejemet wan muchi ne kajkalpuli ipal ne chinamit ma kielnamikikan senpa ini Taneshtilis wan pal tamachtiat ma tikejekukan ma muita yek muchi ini tay tupal wan tay welit tikchiwat, wan tik sejse techan wan ijtik muchi ne taltikpak ma yawit inat ka yek wan ma yawit kichiwat ijkiuni ken ina, tik ne Ejestadoj ijtik ini Kalpuli wan nusan tik ne tejtechan nemit ka inhitan.
[[Taanalis:EleanorRooseveltHumanRights.png|thumb|300px|right|Ne Taneshtilis tik Castillaj]]
==Tajtajkwilul==
===Tajkwilul 1===
Kwak muchi tukniwan tinesit welit tikchiwat tay tiknekit wan kenha tupatiw wan tay tupal kenha. Muchi welit tiyultaketzat wan tikpiat tasenmatilis, wan nemi pal timuwikat sejse wan sejse ken tukniwan.
===Tajkwilul 2===
Muchi tay ina tik ini Taneshtilis ka yaja tupal wan welit tikchiwat, yaja ipal muchi, tesu semaya pal sejse ka kipiat se itechan o itachishka, nian ka yaja ukich o ka siwat, nian ipanpa ne itaketzalis, iteumatilis, tay ina ipanpa ne kalpuli o ipanpa muchi tay kineki, nian katiawel itechan o ká ne itejteku, tay kipia, kan nesik, nian sejseuk. Nusan te nemi pal tiktajtanit ken ne tukalpuli, ne tutajtuli o ken ijtuk ijtik ne tutechan o ne tutal, nian nemi pal tikitat su ne tutechan o ne tutal mutuktia isel o nemi itan ne tatuktilis ipal ukse techan.
===Tajkwilul 3===
Muchi tiwelit tiyujyultuk, welit tikchiwat tay tiknekit wan ma te yawit techmiktiat.
===Tajkwilul 4===
Te aka weli ina ka tejemet tiipal, wan ma titekitikan ipal su te tiknekit, wan te aka weli technamakat nian techkuat nian welit techpiat ijkiuni.
===Tajkwilul 5===
Ma te aka muchiwa torturar, wan ma te kichiwilikan aka tatka, wan ma te kiwitekikan ken yawi tasejselia wey, nian ken te nemi yek ma kichiwilikan se tukniwan, nian ken yawi ishpinawa sujsul.
===Tajkwilul 6===
Muchi, nujme nemit, welit muishmatit ken se tukniwan iishpan ne tajtuli.
===Tajkwilul 7===
Muchi tikenhat iishpan ne tajtuli wan ne tajtuli weli techpalewia muchi kenha wan ma te aka tachia ká tejemet. Wan muchi tejemet welit titajtanit kenha ma techpalewikan pal te aka yawi techilwia ka te, ipanpa se tay tinat tik ini Taneshtilis, wan ma te aka kilwi aka ma techchiliwikan ijkiuni.
===Tajkwilul 8===
Muchi tiwelit tiktajtanit ka su te techmakat tay ina ne tajtuli ka se wey tay tupal, ma techkakikan tik ne tajtakakiluyan ipal ne tutal wan ma technankilikan kan muneki.
===Tajkwilul 9===
Te welit techtzakwat, techilpiat o techtuktiat wejka su te kipiat se taika yek.
===Tajkwilul 10===
Pal tikmatit tay tupal wan tay nemi pal tikchiwat, wan su aka inatuk ka tikchijtiwit se tay te weli muchiwa, muchi tejemet tikenhat wan welit tiktajtanit ma techkakikan ken muneki wan ishpan muchi, wan ne techkakit ma te kipalewikan ne se mas que ne seuk.
[[Taanalis:Jubiläumsbrunnen Friedensplatz Tafel.JPG|thumb|300px|left|Ne Taneshtilis tik Aleman]]
===Tajkwilul 11===
(1) Su inatiwit ka se tejemet kichijtuk se tay ina ne tajtuli ka te weli muchiwa wan ma tashtawi, ma kikakikan ishpan muchi pal kitat su kichijtuk se tay teyek ken ina ne tajtuli, wan ma muchiwa muchi pal weli mupalewia, wan ma te ina aka ka yaja kichijtuk tay te yek hasta ma muilwiti ka kia kichijtuk.
(2) Ma te inakan ka se kichijtuk se tay te yek wan ma tashtawi ipanpa se tay yaja kichijtuk o se tay te kichijtuk, su kwak kichijki te ina katka ne tajtuli ipal ne itechan o ne tajtuli ijtik muchi ne tejtechan ka ne tay kichijtuk te yek wan ma tashtawi ne kichiwa ijkiuni. Nusan ma te kilwikan ma tashtawi mas que tay ina katka ne tajtuli ma tashtawi kwak yaja kichijki se tay te yek.
===Tajkwilul 12===
Te welit inat nian kichiwat tatka tay te yek ipanpa tay tikchiwat tusel, nian ipanpa tupilawan, nian ipanpa ne tukal nian ipanpa ká iwan titajtaketzat wan timutajkwiluat, su te kipiat se taika yek. Muchi welit tiktajtanit ma techpalewi ne tajtuli pal te muchiwa ijkiuni.
===Tajkwilul 13===
(1) Muchi welit tinejnemit wan timuchantiat kan tiknekit ijtik ne tajtal ipal ne tuestadoj.
(2) Muchi welit tikisat tik ne tal kan tinemit, melka yaja ne tutal, wan welit timukwepat tik tutal.
===Tajkwilul 14===
(1) Su techtemuat pal techchiwiliat tay te yek wan te nemi taika, muchi welit tiktajtanit ma techajkawakan tinakat tik ukse tal pal timupalewiat wan welit tinakat ka né.
(2) Te ijkiuni su techtemuat ipanpa se tay inat ka tikchijtiwit te yek su te ipanpa ne kalpuli, wan nusan su tikchijtiwit se tay inatiwit ne Tejtechan Senputzujtuk ka te weli muchiwa.
===Tajkwilul 15===
(1) Muchi tejemet welit tikpiat se tutalchanejkayu.
(2) Te welit kishtiliat aka ne italchanejkayu su te kipiat se taika yek. Te welit kilwiat aka ka te weli kipata italchanejkayu su kineki.
===Tajkwilul 16===
(1) Ne takamet wan siwatket tea kukunet welit munamiktiat wan welit kipiat inpilawan. Te aka weli ina ka te welit ipanpa intechan, ipanpa intalchanejkayu nian ipanpa inteumatilis. Kipiat ne tajtaipal kenha pal munamiktiat, kwak munamiktijtiwita wan kwak muajkawat.
(2) Semaya welit munamiktiat su ne yawit munamiktiat kinekit munamiktiat.
(3) Ne familiaj ne takutun pal ne chinamit ken muneki wan ne itetzilnaj, wan ne chinamit wan ne estadoj ma kipalewikan.
===Tajkwilul 17===
(1) Muchi tejemet welit tikpiat tupalwan ka tukwaj wan nusan welit tiksenpiat iwan sejseuk.
(2) Te welit kishtiliat aka ipalwan su te kipiat se taika yek.
===Tajkwilul 18===
Muchi tiwelit tiyultaketzat, titasenmatit wan titankwaketzat ken tikelewiat. Nusan kineki ina ka welit tikpatat tuteumatilis o tay tikmatit tik tuyulu. Muchi welit titaneshtiat, tusel o inwan sejseuk, ishpan muchi o ka tuchan, ne tuteumatilis wan tutayulmatilis: ijkiuni welit titamachtiat, tikchiwat, titankwaketzat wan titajpiat.
===Tajkwilul 19===
Muchi tejemet welit tinat wan titaneshtiat tay tiknekit. Kineki ina ka welit tikmatit muchi tay tiknekit wan ma te techilwikan tay nemi pal tikmatit. Nusan kineki ina ka welit tiktemuat, tikwit wan titamakat tajtamatilis wan yujyultaketzalis ken tikelewiat wan kan tikelewiat.
===Tajkwilul 20===
(1) Muchi tejemet welit timusenputzuat wan welit tisennemit iwan nejmachnemilis.
(2) Te welit techilwiat ma tinemikan tik se sennemit su te tiknekit.
[[Taanalis:UN-Human rights-1952-3c.jpg|thumb|200px|right]]
===Tajkwilul 21===
(1) Muchi tejemet welit tikpiat tutekiw ijtik ne kalpuli pal tutechan. Welit tinemit tejemetsan wan nusan welit tikishpejpenat ká yawi nemi tik ne kalpuli. Te welit techilwiat ká ne nemi pal tikishpejpenat.
(2) Muchi tejemet welit tikpiat se tutekitilis ijtik ne iestadoj pal tutechan, wan kwak tikejekuat tikalakit tik uni tejtekitilis muchi tejemet tikenhat.
(3) Ne itetzilnaj ne tatuktilis ipal ne kalpuli, ne itaelewilis ne techan, wan pal mumati tay kielewia ne techan, seujseujti yawit muchiwat tejteishpejpenalis yekkaya, kan muchi welit teishpejpenat wan mupuat kenha. Ma teishpejpenakan ichtaka, wan su te, ma muchiwa ken muchi welit teishpejpenat ken kielewiat.
===Tajkwilul 22===
Muchi, ken sejse ipal ne chinamit, welit tikpiat chinantatekipanulis. Iwan ne itekiw muchi ne techan wan insentekitilis muchi ne tejtechan, ken weli wan ken kipia ne Estadoj, muchi welit tikpiat tay tupal: kineki ina ma techpalewikan pal tikpiat ken tipanut wan tay timunekit ken se ipal ne chinamit, wan pal titajpiat ne tuculturaj, pal kiane welit tikpiat tay timunekit pal te tishpinawat wan pal timuiskaliat yek ken takamet wan siwatket.
===Tajkwilul 23===
(1) Muchi tiwelit titekitit, tiwelit tinat katiawel ne tekitilis tiknekit, tiwelit tikpiat se tupatiw ken muneki wan ken yek, wan welit techpalewiat su te tiwelit titekitit.
(2) Muchi, su titekitit kenha, ma techtashtawikan kenha, wan ma te inakan ka sejse kia wan sejseuk inte.
(3) Muchi ká titekitit, nemi pal techtashtawiat ken muneki wan ken yek, pal kiane tiawit tiwelit timutekipanuat tejemet wan tupilawan ken muneki pal tikpiat ken tipanut ken muneki, wan su te techajsi, ma techpalewi ne chinamit pal tikpiat.
(4) Muchi welit tiketzat wan tisennemit tik sijsindicatoj pal tiktajtanit tay tupal.
===Tajkwilul 24===
Muchi welit timusewiat wan tipashaluat o timawiltiat. Nusan kineki ina ma te techilwikan ma titekitikan wey su te timusewijtiwit, wan kwak tiwelit tipashaluat ma techtashtawikan nusan.
===Tajkwilul 25===
(1) Muchi tejemet welit tikpiat tay timunekit pal tejemet wan ne tupilawan welit tinemit yek wan tikpiat taiwan tipanut, pal kiane tiawit tikpiat tutakwal, tukwajkwach, ne tukal, se tapajtiani, wan ma techpalewikan kwak muneki. Nusan ma techmakakan se chinantatekipanulis su te tiwelit titekitit, tikukuyat, tikpiat se tukululisyu, miki tushulejyu o tusiwaw, wan kwak tichulejtiatiwit o kwak te welit timutekipanuat ipanpa sejse tay muchijtiwit.
(2) Titajpiakan wey wan tikinpalewikan ne tenajnan wan ne kukunet. Ne chinamit ma kinpalewi muchi ne kukunet kenha, su munamiktijtiwit ne intejteku wan su te munamiktijtiwit kenhaya.
===Tajkwilul 26===
(1) Muchi tejemet welit timumachtiat. Muchi welit tipanut ne achtu tamachtiluyan wan welit timumachtiat tay muchi timunekit melka te titashtawiat tumin. Ma panukan tik ne achtu tamachtiluyan muchi ne kukunet. Muchi welit mumachtiat se tekitilis su kinekit. Pal kalakit tik ne weytamachtiluyan, su se mumachtijtuk yek wan kineki kalaki, ma kinhajkawakan kalakit muchi kenha.
(2) Tik ne tamachtiluyan nemi pal welit timuiskaliat ken siwatket wan takamet wan pal timumachtiat tikitat yek tay ipal muchi ne tukniwan wan ma tiwelikan muchi tay tiknekit. Ne tamachtiluyan ma techiskali pal nujme timumatit, timuitat yek wan timupalewiat ijtik muchi ne tajtal, tejtechan wan teujteumatilis, wan pal tikpalewiat ne Tejtechan Senputzujtuk tik ne itekiw pal tinejmachnemit senpa.
(3) Ne intejteku ne kukunet welit inat achtu ken kinekit ma kinmachtikan ne inpilawan.
===Tajkwilul 27===
(1) Muchi tiwelit tikpalewiat kwak muchiwa muchi tay ipal ne culturaj pal ne techan, welit timukwesuat iwan ne itayektzinchiwalis wan welit tikpiat tay yek ipal ne cienciaj wan timupalewiat iwan.
(2) Kwak se tejemet kichiwa se tamatilis, se amat o se tay yektzin, ma inakan ka yajasan kichijtuk wan ma kipia ne ipatiw ipanpa tay kichijtuk.
===Tajkwilul 28===
Muchi welit titajtanit ma muketza se tatuktilis ipal ne chinamit wan ijtik ne tejtechan kan yawit tamit yekawit muchi ne tajtay tupal wan muchi tay tinatiwit ka welit tikchiwat tik ini Taneshtilis.
===Tajkwilul 29===
(1) Ika semaya tik ne chinamit weli muiskalia wan uksi muchi tay kipia se siwat o se takat, nusan tikwikiliat sejse ne chinamit.
(2) Semaya welit tinat ka se te weli kipia ne tay ipal o ne tay kineki kichiwa kwak ina ijkiuni ne tajtuli, wan semaya su ne tajtuli ina ijkiuni pal kiane yawi muchiwa ma muishmatikan ne tay ipal sejseuk wan ma sejseuk welikan kichiwat tay kinekit, wan pal muchiwa tay muneki pal ma muchiwa tay yek, ma tinejmachnemikan wan ma muchi tinemikan yek tik se chinamit kan muchi welit tinat tay yek.
(3) Ini tajtay tupal wan ne tay welit tikchiwat te keman welit muchiwat su te naka yek iwan tay kinekit wan tay inat ne Tejtechan Senputzujtuk.
===Tajkwilul 30===
Te welit tikmatit ka tatka tik ini Taneshtilis kineki ina ka se Estadoj, o se tepewa, o se takat o siwat weli kichiwa tatka su kichiwa uni pal kipulua se tay tupal o se tay welit tikchiwat ken tinatiwit tik ini Taneshtilis.
==Sejse ilpika tik ne Internet==
* [http://alanrking.info/ONU-taneshtilis2013.php Ini tapatalis (2013) pal ne tapatalis tik se PDF] (nusan kipia ne tajkwilul tik Castillaj, wan se taketzalistal iwan ne tajtaketzalis uij)
* [http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=ppl Ukse tapatalis tik Nawat pal ne Taneshtilis (pal 1998)]
* [http://www.un.org/en/documents/udhr/ The Universal Declaration of Human Rights (tik Ingles)]
* [http://www.un.org/es/documents/udhr/ Declaración Universal de Derechos Humanos (tik Castillaj)]
[[Takutun:Sennemilis wan techantuktilis]]
__NOTOC__
hveban9phu271xjsdclo0fge63xi3if
Tarfaya
0
1017
9547
7442
2026-03-15T03:21:50Z
~2026-16404-85
361
9547
wikitext
text/x-wiki
= Tarfaya =
[[Taanalis:Tarfaya 2016 01.jpg|thumb|Ne techan Tarfaya ne shiwit 2016]]
Tarfaya se techan tik Marruecos ('''طَرْفايَة''' tik ne tajtaketzalis Árabe).
== Kan nemi Tarfaya? ==
Tarfaya nemi ka intzinu ne tejtechan [[Laayoune]] wan Boujdour wan Foum El Oued. Nemi ka ne itenpan ne wey puyek at Atlántico.
== Ne casoj Tarfaya ==
[[Taanalis:Tarfaya - طرفاية 11.jpg|thumb|''Casa del Mar'' tik ne techan Tarfaya]]
Tarfaya se ikman techan. Ikman itukey ''Cabo Juby'' katka''.'' Ne shiwit 1882, ne Britániachanej kikwit ne techan wan kichiwket ne ''Casa del Mar,'' se kal pal tiankis. Nemanha, ne Españachanej kikwiket ne techan Tarfaya. Ne shiwit 1927, ne ''Aéropostale'' Franciachanej pejtuk tekiti ka né, wan ne sujsul wey tamuwikani pal tepuspatani ''Antoine de Saint-Exupéry'' tekitki ka né. Ne shiwit 1958, Marruecos kilewki ne colonización Españachanej.
== Tarfaya An ==
Tarfaya chikitik techan tik ne waktal Sahara Marroquí. Kipia 8027 tuijikniwan. Kanaj tuijikniwan kichiwat ''Surfing'' wan kiitzkiat mijmichin wan tachiat ne ''Museo Antoine de Saint-Exupéry.'' Tarfaya ka nin, kanaj miak kojkojtan pal ne ejekat. <mapframe latitude="27.892494" longitude="-12.854004" zoom="10" width="321" height="196" />
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Tarfaya
# https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B7%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%8A%D8%A9
[[Takutun:Tejtechan ipal taltikpak]]
k53ueepm8vum23rnkjnympr9km7xbm6
Tariakuri
0
1018
7450
7449
2026-01-29T23:34:24Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
7449
wikitext
text/x-wiki
== Tariakuri ==
[[Taanalis:Relación de Michoacán Lámina 18.JPG|thumb|Se ikwikwil ne amachti ''Relación de Michoacán'', ne techilwitia ipanpa Tariakuri]]
Yaja ne achtu ''irecha'' (tatuktiani tik ne purepecha taketzalis) ipal ne italyu ''Iréchekua Ts'intsúntsani'', se wey tatuktialis ipal ne an tiktukaytiat ''Michoakan'', tik Meshiku.
Nemi miak ne tesu tikmatit yek ipanpa Tariakuri. Seki inat yaja nesik tik ''Jaracuaro'', ukse inat yaja nesik tik se itakutun techan ''Patzcuaro''. Kia, tikmatit yaja ne itelpuch ne isiwapíltzin se michinhitzkiani. Tesu tikmatit yek kaj iteku katka. Anka ne ipíltzin ne ukse tatuktiani ''Pauápame'', anka ne ipíltzin ''Curátame''.[[Taanalis:Tarascan aztec states.png|thumb|Ne tamachiwaka ne ''Iréchekua Ts'intsúntsani'' (tik <ref>Equipo editorial de Revista Resumen (Sin fecha). Revista Resumen. Tariácuri: El arquitecto del imperio purépecha y su legado. https://www.revistaresumen.mx/cultura/tariacuri-el-arquitecto-del-imperio-purepecha-y-su-legado/</ref>shushuknaj)]]
Ne imiekawan ne inan kinmiktijket itejtekuwan, yajika kiskalijket ne pajpalej palikman, ne kimachtiat muchi ne muneki pal tatuktia. Yaja mumachtij kiwika kwawit pal kiuntuwia ne itiw<ref>Forma posesivizada de ''tit''</ref> ne tejteut palikman. Kieskishtij<ref>''Neo.'' Eskisa → -eskishtia (hacer sangrar). ''Pret (3a s).'' -eskishtij</ref> inakas ishpan ne teupan. Yaja tesu tawana katka. Tesu igustuj. Kinmiktij ipijpiltzitzin ika yejemet tawantiwit.
Yaja munamiktijtuk iwan ume siwat. Ne achtu kimakak se ipíltzin, itukay katka ''Curátame'', ne keman weyatuka kineki kimiktijki Tariakuri katka.
Tariakuri kinekituya kinmiktia ne kinpulujket itejtekuwan. Uni kichiwki maya keman yaja shuleta. Kiuni pewa ne ''Iréchekua Ts'intsúntsani.''<ref>de Alcalá, Fray Gerónimo. Relación de Michoacán. Consultado en línea en Calmecac Anahuac. https://www.calmecacanahuac.com/amoxtin/RELACIONDEMICHOACAN.pdf</ref>
== Ipanpa ini ==
n2ote0t8zgyycphkjbacp69v06wxu4g
Tarántula
0
1019
7455
7454
2026-01-29T23:34:24Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7454
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Brachypelma smithi 2009 G03.jpg|thumb|Ne Tarántula]]
<big>Tarántula se tukat tumak inmiekawan [[:es:Theraphosidae|Theraphosidae]]. Ka Europa kinhishmatit ken “tarántula” muchi tumak tukat Americachanej inmiekawan Theraphosidae wan [[:es:Dipluridae|Dipluridae]].</big>
== '''Ipanapa ne itunal''' ==
<big>Ne itukey nesi pal troyano “tarantola”. Yejemet witzet ne [[:es:Tarento|Tareto]], Apulia, Italia, ka nikan nemi muchi tukat ‘’Lycosa tarántula’’.</big>
== '''Tarantula Kalchanej''' ==
<big>Ne tarántulas “terafósidas” wan “diplúridas” inhnamaka pal kalchanej. Yejemet kipiat inhujmiyu kimamiliat pal musumat. Yejemet kikwat ne tzinewilin, kalpatznaj wan kimichin ika kipiat wey proteínas pal inhewayu. Ne tarántulas welit tesu kikwat kwak makwil tanestuk. Yejemet kipatat inhujumiyu ka tenkál pal ne inweyka sejsika ume tik sejse shijshiwit.</big>
== '''Ijilpika''' ==
<big>Tarántula: https://es.wikipedia.org/wiki/Tar%C3%A1ntula</big>
3x8qyy205n0o930uwsve7bjp83jseui
Tasmania
0
1020
7458
7457
2026-01-29T23:34:24Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7457
wikitext
text/x-wiki
= Tasmania =
[[Taanalis:Tasmania.A2005320.2355.250m.jpg|thumb|Tasmania susul ka ikajku]]
'''Tasmania''' se takutun ipal Australia.
== Kan nemi Tasmania ? ==
Tasmania se tumak talchin tik ne at talchi Australia Continental. Intzalan Tasmania wan Australia Continental nemi ne ujti tzuyutztik tik ne wey puyek at Brass (Estrecho de Brass). Tasmania kipia 68 401 km² wan miak tejtepet, ajapan wan miak itenpan ne wey puyek at. Keman ne mejmetzti chikwasen, chikume wan chiwey, Tasmania sujsul sesek ika nemi sujsul inawak Antártida, yajika nemi ishtepajsu sesek. Tesu kanaj talchin tik ne at intzalan Tasmania wan Antártida.
== Ne Casoj Tasmania ==
Nenki ijikman tuijikniwan ka 35 000 shijshiwit, pero an tesu kanaj ijikman tuijikniwan ika ne Ingleses miktijket ne Aborígenes. [[Truganini]] se ijikman tik Tasmaniachanej katka.
Abel Tasman, se tatemuani Holandachanej, ejkuk ka Tasmania ne shiwit 1642. Nemanha, James Cook ejkuk ne shiwit 1777 ka Adventure Bay tik ne talchin tik ne at Bruny wan nemanha, Jean-Michel Huon de Kermadec ejkuk ne shiwit 1791.
Ne shiwit 1803 ejkuk Ingleses nemanha James Cook wan kichiwket se tumak prisión tik ne techan Port Arthur ne shiwit 1830. Sujsul tuijikniwan Irlandachanej wan Ingleses ejkuket wan nenki tik ne prisión Port Arthur.
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Tasmania
https://en.wikipedia.org/wiki/Tasmania
https://portarthur.org.au/history/#section-1
Truganini
cd0evq2omtyu7g0j0wxsef6v0gz2gzk
Tatiana Huezo
0
1021
9145
7462
2026-01-30T13:31:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3981496]]
9145
wikitext
text/x-wiki
== '''Tatiana Huezo.''' ==
[[Taanalis:Tatiana Huezo.jpg|thumb]]
'''[[:es:Tatiana_Huezo|Tatiana Huezo Sánchez]] ''' yaja nesik tik ne techan Kuskatan<ref>El Salvador</ref> ne tunal chiknawi, pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume (1972) . Weyakulinkwikwilchiwani kuskatanchanej, yaja me ikal nemi ka Meshiku<ref>México</ref>.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Ne Inan Meshikuchanej katka wan ne iteku Kuskatanchanej katka. Tik 1976 yaja kipia ikal ka Meshiku. Yaja mumachtia ka Centro de Capacitación Cinematográfica tik ne Meshiku katka.
== '''Tay Kichiwa''' ==
Iachtu weyak ulinkwikwil<ref>Película</ref> “El Lugar más pequeño” tik 2011. Ne ulinkwikwil taketza panpa ne Kuskatan wey tasumalis<ref>Guerra</ref>.
Tik 2015 yaja kichiwa “Ausencias” se kutuulinkwkwil, Tatiana iulinkwikil taketza panpa tuijikniwan tik Kuskatan wan Meshiku
== '''Ne Itekiw''' ==
- Tiempo Cáustico (1997)
- El ombligo del mundo (2001)
- El lugar más pequeño (2011)
- Ausencias (2015)
- [https://www.laprensagrafica.com/farandula/Cineasta-de-origen-salvadoreno-Tatiana-Huezo-es-aplaudida-por-pelicula-Tempestad-20160215-0054.html Tempestad] (2016)
- [https://diario.elmundo.sv/Escena/esta-es-la-primera-pelicula-de-una-salvadorena-que-se-transmitira-por-netflix Noche de fuego] (2021)
- El Eco (2023)
== '''Wey Takulis''' ==
=== '''Pal “El lugar más pequeño"''' ===
* Ópera Prima Documental (2009)
* Beca Gucci-Ambulante (2010)
* Premio al Mejor Largometraje del Festival Visions Du Réel en Suiza (2012)
* Mención especial del XXVII ''International Documentary Film Festival'' de Múnich (DOKFEST MUNICH), Alemania (2012)
=== '''Pal "''Tempestad"''''' ===
* Premio Fénix (2016)
* Ariel a mejor dirección (2016)
=== '''Pal "''Noche de fuego"''''' ===
* Premio José María Forqué a la Mejor Película Latinoamericana del año (2021).
* Premio Un Certain Regard en el Festival de Cannes (2021).
* Premio Horizontes, Premio Otra Mirada y Premio Cooperación Española, en Festival Internacional de Cine de San Sebastián (2021)
== Ipanpa Uni: ==
<references />
== Ijilpika ==
Wikipedia: https://es.wikipedia.org/wiki/Tatiana_Huezo
Nota: https://diario.elmundo.sv/Escena/esta-es-la-primera-pelicula-de-una-salvadorena-que-se-transmitira-por-netflix
Nota 2: https://www.laprensagrafica.com/farandula/Cineasta-de-origen-salvadoreno-Tatiana-Huezo-es-aplaudida-por-pelicula-Tempestad-20160215-0054.html
qamys55ph1pniu3dponkpdxnohr9fmr
Tatiana Nikoláyevna de Rusia
0
1022
9146
7469
2026-01-30T13:31:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q158148]]
9146
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tatiana Nikolaevna 1914.jpg|thumb|Tatiana Nikoláyevna de Rusia tik ne shiwit 1914]]
'''Tatiana Nikoláyevna''' '''Romanova''' (1897-1918) se isiwapíltzin ne tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia.
== '''''Itunal Ichtaka''''' ==
Nesik tik ne techan San Petersburgo, Rusia tik ne Palacio Peterhof. Inan Zarina Alejandra Fiódorovna (nesik ken Alix De Hesse-Darmstadt) wan Alemaniachanej katka wan iteku Tatuktiani Zar Nicolás II de Rusia. Tatiana kinpiak se ipipi, [[Olga Nikoláyevna de Rusia|Olga Nikoláyevna]] (1895-1918) wan ume iikawan, María Nikoláyevna de Rusia (1899-1918) wan [[Anastasia Nikoláyevna de Rusia|Anastasia Nikoláyevna]] (1901-1918). Tatiana kipij se iikaw, Alexis Nikoláyevich de Rusia (1904-1918).
[[Taanalis:Grand Duchess Tatiana Nikolaevna of Russia, 1915.jpg|thumb|Tatiana Nikoláyevna ne shiwit 1915]]
Iipan inoya ne Tatuktiani Reína Victoria del Reino Unido (1819-1901) katka. Itajtatanoy ne Tajtatuktiani Zar Alejandro III de Rusia wan Luis IV de Hesse-Darmstadt katka. Inojnoywan Alicia del Reino Unido wan María Fiódorovna de Rusia (nesik Dagmar de Dinamarca) katka.
Tatiana taketzki ne tajtaketzalis Inglés wan Franciachanej sujsul wey. Yaja kipij se tamachtiani Suizachanej itukey wan itzuntukey Pierre Gilliard, wan kipij se tamachtiani Britaniachanej nusan, wan itukey Sydney Gibbes.
Tatiana weya tik ne Palacio Peterhof wan nemanha tik ne Palacio Alejandro tik ne techan Tsarskoye Selo katka. Yaja kipij se tapech iwan ipipi Olga, wan yejemet kitalijket kwachti. Yaja igustuj kitzuzuna ne piano wan tatzumalis katka.
Yaja kojtik katka, wan itzunkal sujsul kupuknaj katka. Ijiish neshnaj katka.
Keman pejtuk ne Primera Guerra Mundial, Tatiana muchiwki ka se tapajtiani inwan inan wan ipipi Olga, pal ne kukuyani tajtasumani Rusiachanej tik ne kaltapajtiani tik ne techan Tsarskoye Selo.
Ne shiwit 1917, ne Revolución pejtuk wan iteku, Zar Nicolás II, te nenki ne Tatuktiani. Tatiana iwan imiekawan kikaltzajket tik ne Palacio Alejandro. Nemanha, nenket tik se kal tik ne techan Tobolsk, wan nemanha, tik se kal tik ne techan Ekaterimburgo.
== Ken mikik? ==
Ne Bolcheviques miktijket Tatiana wan muchi imiekawan tik ne shiwit 1918 tik ne techan Ekaterimburgo tik ne kal "Ipatiev". Nemanha, ne Bolcheviques kiitatijket wan kiishtijket ituweyka ka se kal apunian tik ne kwawital inawak ne techan Ekaterimburgo. Tik ne shiwit 1991, kiajsiket ne iweyka.
== '''''Icasoj an''''' ==
Tik ne shiwit 2000, Tatiana Nikoláyevna muchiwki ka Santa Tatiana tik ne tipuan Ortodoxa tik Rusia.
== '''Ipanpa uni''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Tatiana_Nikol%C3%A1yevna_de_Rusia
efu3ebep14ueqh86or302hcjnlyn9dr
Tatjzin Blas
0
1023
7476
7475
2026-01-29T23:34:26Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
7475
wikitext
text/x-wiki
== TATJZIN BLAS LÓPEZ ==
[[Taanalis:Tajsin Blas.jpg|thumb|TAJZIN BLAS]]
Yaja itukey Blas itzuntukey Lopez yaja nesik tik ne shiwit shikipil chiknawi shikipil yey pual yey tik witzapan ne yey pal ume metzti.
Yaja itukey Blas itzuntukey Lopez yaja nesik tik ne shiwit shikipil chiknawi shikipil yey pual yey tik witzapan ne yey pal ume metzti.
Yaja nawataketza tamachtiani takwikani, tapajtiani wan tawa wasuani.
Ne inan itukey Marcelina, ipipi itukey katka Paula Lopez, ne isiwau itukey Santos, wan kipia yey ipilawan yaja kipia ikal tik se kojtan ipal Witzapan, kwak yaja chikitikchin mumachtij tekiti tik ne kojtan, tik ne kojtan yaja kichiwa mil nusan kipalewia ne kwajkwawit pal yejemet welit kimaka muchi ne tajtakil.
Nusan kipalewia muchi ne imajmanuwan keman yejemet nemit kukuyat yaja kimaka pajti ipal total pal yejemet nemit sujsul yek.
Nusan kipia sennemit ipal nee pijpipil ka ne yaja tailwitia yejemet yaja nusan takwika tik nawat iwan ne pijpipil wan kichiwa se amachti pal kipalewia ne tukniwan.
=== Bibliografía. ===
https://www.youtube.com/watch?v=IsvJSpNIGRs
http://crespial.org/eligen-comite-de-salvaguardia-de-la-lengua-nahuat-en-santo-domingo-de-guzman-el-salvador/
[[Takutun:Kuskatanchanejket]]
j8a4ruc39w84qa1lssk9md8qijixdz5
Tauyalis
0
1024
7488
7487
2026-01-29T23:34:26Z
Jon Harald Søby
5
11 revisiones importadas
7487
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mujer típica del Estado de Durango desgranando maíz.jpg|thumb|Se siwat pal Durangoj, Meshiku kiuya sinti wan se tauyalis.]]
<ref>Olotera</ref><big>'''Tauyalis'''</big>
Se tauyalis se dajdatka tachiwal wan ujulut tajtawipanti<ref>alineados, lined up</ref> wan tajtailpil<ref>amarrados, bound up</ref>. Yaja techpalewia pal tikuyat ne sinti. Ne tuijikniwan ijikman pal Mesoaméricaj kipiatuyata tajtauyalis.
Pal titauyat timutankwaketzat o tiwelit timutaliat pak se tzintalijka chikitik wan tiktasat ne tauyalis tech ne tzintalijka.
'''<big>Ipanpa ini:</big>'''
<references />'''<big>Ilpika:</big>'''
# https://mna.inah.gob.mx/detalle_pieza_mes.php?id=294
9i0givxuowmf3aqq8qs12wpuoa4qmms
Tawial
0
1025
7498
7497
2026-01-29T23:34:27Z
Jon Harald Søby
5
9 revisiones importadas
7496
wikitext
text/x-wiki
Ne tawial katka achtu takwal ne tuijikniwan katka ne takwal.
Ne tawial tesu katka ken tikishmatit an.
Ne tajtakamet kitat katka ka tiwelit kichiwat sujsul yek iwan se jaral itukey Teosinte u sinti Tiut , wan kia né ,kichiwat katka.
[[Taanalis:Association culturale maïs-Haricot-Courge dans la région du Mixtepec au Mexique.JPG|thumb|Ne mil.]]
Kitukat wan kikwat ne tawial kia né muchi tejtechan ijikman tik Meshiku ashta Panama.
Ne sijsiwajket kaj mumachtiat insel kianat ne tawial.
Ne takwal ne tawial tesu katka nusan keman walajket ne Espanachanejket ika kisentaliat katka at istak wan tzupeleka pal kichiwa atul wan uni tesu katka tupal.
Ne wey amachti POPOL Vuh ipal ne majmayamet ina ka tejemet tiktukat ne tawial pal tikwat ika ne takat kichiwtiwit iwan tawial.
Ipanpa ne tawial kimawawasujtiwit miak cajcasoj wan tajtakwikalis an tanestuk kichiwat lilish pal ne tawial.
Ne tawial nusan ne tumin katka pal tamanakat.
Ne tawial ne wey takwal ne Kuskatanchanejket.
Ne tawial tikwat sujsul ika ajwiak , ne tajtamal wan kujkukumutzin tajtanestuk .
Miak tuijikniwan kipishkat ne elut wan kikwat …..tishkal , tamanti ,atul ,elutamal, elutashkal, elut tzunhejekat .
Tik ne metzti majtakti ne sinti kitekit ne ikuyu kunij ne tawial tiknemi waktuk kitukat ne ijish wan kianat tik se tumak shulun.
Takwal tiwelit tikchiwat iwan ne tawial:
Tajtamal, kukumutzin , nakatamal, tishti tzupelek , atul , chilat , tishti puyek , atul chilat ,tishti puyek iwan itakil wan pulluj, inakayu, turuj wan kuyamet, atzupelek, ayujwash, wan miak dajdatka. [[Taanalis:Zea mays - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-283.jpg|thumb]]
[[Taanalis:Zea mays 'vacquiers' MHNT.BOT.2015.34.37.jpg|thumb]]
[[Takutun:Tajtakwal]]
45hae3urp0rc7b1hstardxfag98t7kr
Tay tikajsit tik ne talchi
0
1026
7505
7504
2026-01-29T23:34:27Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
7503
wikitext
text/x-wiki
Jaral,tet,tal,iswat,kwawitchin,tzikalt,tzunpupu,kalat,talnakat,
Shujshuchit,ayutzin jaral,pajpalotchin,kupajsul,tewti,majtzal,itzinweyaka,piyal,pulul,chumelu, Tawana,
Akuat,ashal,mekat,tawantuk,kawash,mikini,tzuntekumat,tapech,kal,kuat,ewat,kajkal,tepet,ewat, takil,weyka,witzti,witztal,kwitat,etal,itakil,tit,chan,kwilin, kushun, mil,shuchital ,kwawit,wishtet, sinti, manguj, kojtan, ish, tal, tikwawit, akat,watal, wishaput, muyut, muyutzin, neshti, awil, pusul, shuchitej, shuti, taketzal, talajwi, talashal, talnesh, talpetat, talpushak, talsipakti, taltepet, tatukal, tekpin, tikunal, timil, tzijtzikatkal, tzilintuk, ujmiyu, ujti, tzikakuyut wan uksejsedajdatka.
[[Taanalis:Ant_(1).jpg|251x251px|Ant_(1)]][[Taanalis:-Crown-of-thorns_-Flower_-Garden_-free_time_-Blossom_-Fresh.jpg|263x263px|-Crown-of-thorns_-Flower_-Garden_-free_time_-Blossom_-Fresh]][[Taanalis:Rock_on_sand.jpg|335x335px|Rock_on_sand]]
[[Takutun:Tajtakwikalis]]
jxszxp30v1c9p0fmkey4yus5979ld9n
Tay tiwelit tikajsik ne tamachtiluyan tik Kuskatan
0
1027
7509
7508
2026-01-29T23:34:28Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
7508
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:A Hayesville High School classroom in Clay County, N.C., in 2004.jpg|thumb|Tamachtiluyan]]
Ka tamachtiluyan tejemet tiwelit tikajsit, miak dajdatka, ken:
# Ajamachti
# Wey amat
# Ikwikwil
# Amat chikitikchin iwan tajtaketzalis.
# Itujtukey
# Mawiluyan
# Miak tajkwilulchin
# Kwajwawit
# Ikujkuyu
# Yawaltajwikalis
# Itentzajka
# Piltzin
# Siwapiltzin
# Itajtachishka
# Itajtachishka iwan at
# Amat
# Kalamachti
# Itejtenkal
# Uchpanwas
# Kupalsani
# Tapech
# Tzintalijka
# Tajtawil
# Tilpatznaj
# Mujkwitayan
# At
# Kulal
# Tamanani
# Takwaluyan
# Tamachiwalis
# Mumachtianimet
# Ajamachti
# Shuchital
# Shapun
# Tewti shapun
# Tajtamachtiani
# Mumachtiani
# Kushtalchin
# Tisat
# Ajamachtzin
# Takutunaya
# Ajawil
# Patznaj
# Taijtik
# Miktan
# Kwelpaj
# Trinche
# Kuchu
# Atulini
# Wajkal
# Tepusamat
# Tzakwa
# Mashijshinilis
# Tepusilpikalis
# Horajpiani
# Mawiluyan
# Tanamakaluyan
# Kaltakwal
# Tanamakani
# Kutapanti
# Tepanti
# Tepushwikwilchiwalis
# Ulinwikwilchiwalis
# Atutunchiwalis
# Tawawanalis
# Amatachialuyan
# Kojtan ne awilti
# Tatisilis
# Shapun
# Tewtishapun
# Mujkwitayan
# Tanutzalis
# Muwatzalis
# Tepustzuntishyu.
== Ijilpika ==
Tamachtiluyan: https://es.wikipedia.org/wiki/Escuela
nw4qtlx0i6g7g03anqmh3xfy8fa8mfl
Teajkupanku
0
1028
7511
7510
2026-01-29T23:34:28Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7510
wikitext
text/x-wiki
== Teajkupanku (tik Kajtiya Santiago Texacuango) ==
Teajkupanku (tik Kastiya Santiago Texacuango) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu Kuskatan .
Teajkupanku kinpia se tzunti se pual chiknawi shikipil nawi pual yey (129,083) techanchanejket.
s2n5f8h7fafda7gf6juqfs0vpuff6ee
Teberinto
0
1029
9147
7515
2026-01-30T13:31:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q234193]]
9147
wikitext
text/x-wiki
= '''''Ne Teberinto (Moringa Oleifera)[https://en.wikipedia.org/wiki/Moringa_oleifera]''''' =
= ''Imiekawan Moringaceae'' =
[[Taanalis:Drumstick tree (Moringa oleifera).jpg|thumb|moringa oleifera]]
= ''Ne ikuyu Teberinto (Moringa Oleifera) , se kojtik ikuyu (10-15 m) , tesu kwelnaj iwan chikitik ijiiswat. Ne ikuyu Teberinto weya talul. Ka se shikipil, ne ikuyu kimaka miak itakil.'' =
[[Taanalis:Moringa oleifera flowers 20231217 095210 02.jpg|thumb|sujsuchit]]
= ''Ne ikuyu Moringa Oleifera witz ka India''<ref>sur este asiatico</ref> ''. Ne itukey``Moringa`` witz ka tajtaketzalis Tamil (India, kan nemi ne wey puyek at, wan Sri-Lanka''<ref>Ceylan</ref>''): MURUNGAI. OLEIFERA witz ka tajtaketzalis Latin OLEUM (tumajka).'' =
[[Taanalis:Moringa Tree with Fruit in Northern Ghana.jpg|thumb|Moringa itakil]]
= ''Ne ikuyu Moringa kimaka ne tunal. Nemi yejka pal talashal iwan chupi at. Tik ne Asia , ne ikuyu Moringa Oleifera ne pajti wan ne taiwan.'' =
= '''''¿Ken itachishka ne Moringa Oleifera?[https://www.britannica.com/plant/horseradish-tree]''''' =
= ''Ne ijiswat chikitik katchka iujmiyu''<ref>plumitas</ref> ''(pal tutut), ne iweyka chupi chamawak wan tesu kwelnaj pando wan chupi wawasnaj . Ne itakil katcka weyak wan chamawak eshut iwan ijiswat iwan yey itech. Ne sujsuchit aistak wan puputuka.'' =
= '''''¿Tay kichiwa ne Moringa Oleifera pal tuijikniwan?[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213453016300362]''''' =
= ''Ne Moringa Oleifera pajti wan taiwan ka takwa. Nemi yejka keman tuijikniwan kulwisnaj.'' =
= ''Tejemet kichiwat itewyu Moringa.'' =
= ''Ne Moringa Oleifera kipupua ne at nusan (keman ne at puknaj, amulewi, tesu yejka). Ne sujsuchit sujsul yejka pal ne ijitakayu. Ne ijish kimakat tumajka yejka pal miak dajdatka ( ka takwa, pal tutzunkal wan ne tuewayu wan ``biofuel`` - combustible-).'' =
= ''Ne Moringa pajpati nusan pal ne kukulis ka esti tzupelek wan miak kujkukulis.'' =
= ''Ipanpa Uni'' =
<references />
= ''Ijilpika'' =
https://en.wikipedia.org/wiki/Moringa_oleifera
; https://www.britannica.com/plant/horseradish-tree
; https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213453016300362
;
= ''The nutrient composition of leaves, leaf powder, seeds and pods'' =
= ''Table 1(per 100g of plant material)'' =
{| class="wikitable"
!''Nutrients''
!''Fresh leaves''
!''Dry leaves''
!''Leaf powder''
!''Seed''
!''Pods''
|-
!''Calories (cal)''
|''92''
|''329''
|''205''
|''–''
|''26''
|-
!''Protein (g)''
|''6.7''
|''29.4''
|''27.1''
|''35.97 ± 0.19''
|''2.5''
|-
!''Fat (g)''
|''1.7''
|''5.2''
|''2.3''
|''38.67 ± 0.03''
|''0.1''
|-
!''Carbohydrate (g)''
|''12.5''
|''41.2''
|''38.2''
|''8.67 ± 0.12''
|''3.7''
|-
|''Nutrients''
|''Fresh leaves''
|''Dry leaves''
|''Leaf powder''
|''Seed''
|''Pods''
|-
!''Vitamin B1 (mg)''
|''0.06''
|''2.02''
|''2.64''
|''0.05''
|''0.05''
|-
!''Vitamin B2 (mg)''
|''0.05''
|''21.3''
|''20.5''
|''0.06''
|''0.07''
|-
!''Vitamin B3 (mg)''
|''0.8''
|''7.6''
|''8.2''
|''0.2''
|''0.2''
|-
!''Vitamin C (mg)''
|''220''
|''15.8''
|''17.3''
|''4.5 ± 0.17''
|''120''
|-
!''Vitamin E (mg)''
|''448''
|''10.8''
|''113''
|''751.67 ± 4.41''
|''–''
|-
!''Calcium (mg)''
|''440''
|''2185''
|''2003''
|''45''
|''30''
|-
!''Magnesium (mg)''
|''42''
|''448''
|''368''
|''635 ± 8.66''
|''24''
|-
!''Phosphorus (mg)''
|''70''
|''252''
|''204''
|''75''
|''110''
|-
!''Potassium (mg)''
|''259''
|''1236''
|''1324''
|''–''
|''259''
|-
!''Copper (mg)''
|''0.07''
|''0.49''
|''0.57''
|''5.20 ± 0.15''
|''3.1''
|-
!''Iron (mg)''
|''0.85''
|''25.6''
|''28.2''
|''–''
|''5.3''
|-
!''Sulphur (mg)''
|''–''
|''–''
|''870''
|''0.05''
|''137''
|}
;
9xnf5jxub5x7qs65aljdpos36h3ywc5
Tekiti iwan sukit
0
1030
9148
7525
2026-01-30T13:31:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q11642]]
9148
wikitext
text/x-wiki
== '''<big>[[:es:Alfarería|TEKITI IWAN SUKIT]]</big>'''<ref>Alfarería</ref> ==
[[Taanalis:Pottenbakkersschijf.JPG|thumb|291x291px|'''NE SUKITEKITINI''']]
<big>Iwan ne sukit welit kichiwat ne sukitekitini dajdatka sujsul gajgalanchichin ken ne kumit, kumit pal kiana at, kumal, kwelpaj, shulunwajkal, apasti, tzutzukul, kuskat, awil, ujukseuk.</big> Kiwikat katka ne dajdatka pal tanamakat tik ne tiankis iwan [[Kakashti]].
== '''<big>TIK KUSKATAN</big>''' ==
[[Taanalis:SAN ANDRES 1.jpg|left|thumb|237x237px|[[Taanalis:PLATO POLICROMO.jpg|left|241x241px|frameless]][[Taanalis:HOMBRE INDIGENA DE BARRO.jpg|left|frameless|318x318px]]'''SAN ANDRES''']]
<big>Ka ikuni ne Taltikpak Pejket tekiti iwan sukit se pual makwil shikipil Achtu ka Tiut. Tik Kuskatan ne Sukitekitini ikman tekiti iwan sukit achtu europechanejket walajket wan Pejket tekitit iwan sukit chikume shikipil makwil tzunti chikwey.</big>
<big>Kuskatan kipia miak ijikman tiujtiupan wan mujmuseoj iwan tekiti iwan sukit itukey:</big>
<big>- [[:es:Museo_Nacional_de_Antropología_Dr._David_J._Guzmán|Museoj Nacional de antropologiaj]]</big><ref>Museo Nacional de Antropología Dr. David J. Guzmán</ref>
<big>- [[:en:San_Andrés,_El_Salvador|Museoj Ruinas de San Andres]]</big><ref>San Andrés, El Salvador</ref>
<big>- [[:en:Casa_Blanca,_El_Salvador|Museoj arqueologicoj casa blanca]]</big><ref>Casa Blanca, El Salvador</ref>
<big>Shuluwaktuk, departamentoj de cabanas kiishamati tachiwani ijikman tik kuskatan. Nusan [[Witzapan]]</big><ref>Santo Domingo de Guzman</ref> <big>miak kimati tekiti iwan chiltik sukit.</big>
== '''IPANPA UNI''' ==
<references />
[[Takutun:Tejtekitilis]]
[[Takutun:Tayektzinchiwalis]]
akistfn91h7ss7ul1k99ir8jlac6qg9
Teku Tupal
0
1031
7527
7526
2026-01-29T23:34:29Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7526
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tuteku Tupal]]
i5zkv0515c6sumtbqo7fhdbekh1qbw7
Tekulut
0
1032
9149
8188
2026-01-30T13:31:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q8253953]]
9149
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Buho portada.jpg|thumb|Ne tekulut]]
Ne '''[[:es:Búho|tekulut]] se''' tutut pal ne imiekawan [[:es:Strigidae|Strigidae]]. Ne tekulut se kojtanchanej wan kikwa wan tatapewilia ka tayua.
== '''Ken itachishka''' ==
Ne tekulut itachishka kupuknajku, neshnajku wan istastuk. Nusan ne iweykan pichawak. Kipia iujmiyu alawak wan ume kachka inakas. Ne inakas ka inakastan ne iish wan ne iten chikitik wan takwawak.
Ne iish ken yawal, ombrón tultik wan achiuk. Ne tekulut itzuntekun muyawalua 270°<ref>Grados</ref>.
[[Taanalis:Buho Real.JPG|thumb|Kipia ume iujmiyu kachka inagas.]]
Nemi ukchupi ume tzunti tekulut. Yaja ne ichan ka muchi nianka kishtilia Antártida.
== '''Taiwan''' ==
Ne tekulut kipia sujsul takakalis wan sujsul kikaki, yajika yaja kitapewilia ka tayua miak kojkojtanchanej: mijmichichin, kijkimichin, kajkakawani wan kachka kojkojtanchanej.
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Tekulut: https://es.wikipedia.org/wiki/B%C3%BAho
mp8dz77dgqxymwg2nza3jfg2l5xpiy5
Tekwani
0
1033
9668
9150
2026-04-06T12:01:01Z
Kwamikagami
437
9668
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:8th Place - Mountain Lion (7487178290).jpg|thumb|Se tekwani tik se kwawit.]]
Ne tekwani se kojtanchanej wan itukay weli ikwi pal muchi kojtanchanej ma ikwa tiujikniwan. Ini Tekwani nusan itukay "[[:en:Jaguar|Jaguar]]" tik castellanoj.
== Tekwani ==
[[Taanalis:Panthera onca.jpg|thumb|left]]
=== Kuskatan ===
Kuskatan tesu kinpiat tejtekwani pal kinmiktiat peroj katka kia. Tik Kuskatan kipia Tekwani yulpaki, jaguar sonriente tik castellanoj. Anka weli witz tik K'iche itukay [[:es:Balam_Quitzé|Balam Quitze]].
=== Ken Itachishka ===
Uni itachishka kipia nawi iikshi wan se itzinweyaka, ume iish, iiten, wan ume inakas, achiujtuk wan tiltituk. Ne iujmiyu alawak wan ume tamiktialis kipia itan.
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
cd4m3i4hpf59ncgg0cgshpmz9e378no
Tailwitilis:Ficha persona
10
1034
7542
7541
2026-01-29T23:34:30Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7541
wikitext
text/x-wiki
| itukey = Nombre | data1 = {{{name|}}} | Keman nesik = Fecha de nacimiento | data2 = {{{birth_date|}}} | kan nesik = Lugar de nacimiento | data3 ={{{birth_place|}}}
e1uifww3qivkosv86r3kxfnr9poa33o
Teodora
0
1035
9151
7545
2026-01-30T13:31:29Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q204843]]
9151
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Teodora
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Empress Theodora mosaic detail.png|thumb]]
|-
! Nesik
| Intzalan ne shijshiwit nawi tzunti nawi pual chiknawi wan makwil tzunti (489-500)
|-
!Mikik
|Se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit makwil tzunti se pual chikwey.
|-
! Italyu
| Anka: Siria, Chipre, Paflagonia u Alexandria
|-
! Itekiw
| Ne wey tatuktiani wan mawiltiani inpanpa ne cajcaso
|-
!Ishulejyu
|Ne wey tatuktiani Justiniano
|}
Teodora Romachanej, yaja se wey tatuktiani<ref>Emperatriz. Lit. Gran mandadora.</ref> wan mawiltiani inpanpa ne cajcasoj<ref>Actriz.</ref>. Ne ichulejyu itukey katka Justiniano. Tesu tikmatit kan yaja nesik, ne tajtaishmatianimet kimatit yaja anka nesik tik Siria, Chipre, Paflagonia u Alexandria. Ne tajtaishmatianimet kimatit yaja nesik intzalan ne shijshiwit nawi tzunti nawi pual chiknawi wan makwil tzunti (489-500) wan yaja weyak tik Constantinopla.
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne iteku itukey katka Acacius, yaja tekwani metzkujkutu tajpiani. Tesu tikmatit ne inan itukey, melka yaja mijtutiani wan mawiltiani. Teodora kipiak se ipipi wan se ikaw, yejemet intukey katka Comito wan Anastasia. Ne iteku mikik keman Teodora chikitik.
Yaja mawiltiajtuya cajcasoj pal ne tuijikniwan. Tik uni shijshiwit ne tuijikniwan ka tekiti mawiltia ipanpa cajcasoj nemi pal mupetztilia wan kuchi iwan ne tuijikniwan ka kitat ne cajcasoj. Yaja muchiwki se wey mawiltiani inpanpa ne cajcaso "Leda wan ne patush kechweyak<ref>Cisne. Lit. Pato cuello largo</ref>", keman yaja mawiltij ken Leda, yaja mupetztilij wan ne tuijiniwan tikmamilijtuya ijish wan ne wey tutut kikwaj ijpak Teodora iweyka.
Keman Teodora mawiltij inpanpa ne cajcaso, yaja ishmatki Antonina. Ne ishulejyu Antonina itukey katka Belisario, yaja tasumani. Antonina wan Teodora muchiwket chajchaku, yejemet chajchaku pal muchi ne shijshiwit ka yejemet yultiwit.
== Ijilpika: ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Theodora_(wife_of_Justinian_I)
https://es.wikipedia.org/wiki/Teodora
9vu67mn38yaof5y2u171oilh0pkw9dg
Tepemichin
0
1036
9669
7551
2026-04-06T12:01:25Z
Kwamikagami
437
9669
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:8. tepemichin 2.jpg|thumbnail|ne tepemichin]]
Anka ne michin ne sea kielewiat wan kinekit ne taitzkianimet ne tepemichin. Tejemet teuk tikmatit muchi ipanpa ken ini talul michin muteleksa wan takati.
Inat ka yaja tejku tik ne apan chipawak ashta ne itzunpan, ika yaja weli semaya tapishua itejteksis tik ne at ne kipia wey oxigenoj wan ne kan te kanaj tajsul. Melka, ne michin muita ka weli nemi tik susul at wan ashta iwan shapun! Pero, su nemi kiané, yaja inte weli muteleksa wan te keman yawi mumiakchiwa. Ini michin puliwijtuk tik achka muchi ne ajapan kan muajsituya. Né kan nemiuk, anka semaya ka né, tik ne itzunpan ipal ne cuencaj Barra de Santiago, kan nemi ne kojtan el Imposible, El Salto wan sejseuk chikitik kojtan nemitiwit. Inat ka kwak tapishujtuk ne tepemichin, itejteksis mutilanat iwan ne at ashta ne washtan, kan panu ne seuk taksalis ipal icicloj yulnemilis.
Melka achka muchi ini mijmichin chijchikitik, welit weyat ashta 30 cm. wan ietekkayu achi se libraj. Inat ka inakayu ne sea yek weli tikitzkiat tik ne at.
Anka su tiajsit tikpalewiat ne chiujchiupi nemitiwit tik wan inawak El Imposible, tiwelisket tikwikat tik seuk ajapan tapalewijtuk. Tepemichin nusan ne itukay se techan tik ne taltakutun La Unión, wan se tepet tik San Miguel.
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
24x5r5chienxpb935o2m5hy2cc6knd8
Tepewaj
0
1037
7579
7578
2026-01-29T23:34:32Z
Jon Harald Søby
5
27 revisiones importadas
7578
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tlaloc glyph.svg|thumb|Su Tajtzin Taluk kiajkawa, Tepewajmet kimimat at ijpak tutal. ]]
Se '''Tepewaj''' (tik castillaj: ''los dueños de los cerros'' o en sentido metafórico ''los esparcidores''),<ref name="Schultze Jenna">Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935.</ref><ref>Leonhard Schulteza Jenna (1935) «Mitos y leyendas de los pipiles de Izalco» traducido e interpretado por Rafael Lara Martínez en 2010</ref> nusan itukey Managua u tik castiyaj: Arbolario u Huracanero; se piltzín u se siwapil kaj weli patani. Yejemet kikwit ne at tik ne ajapan, ka ijtik majmatat, wan kiwikat ini at ka ikajku pal, su Tajtzin «ne chulet ipal ne tepet» ([[Taluk]], tik [[meshijkataketzalis]] ''Tlaloc'')<ref name="Schultze Jenna"/><ref>Oliver, Guilhem «Tláloc, el antiguo dios de la lluvia y de la tierra en el centro de México», Arqueología Mexicana, vol. XVI, núm. 96, marzo-abril 2009.</ref> kiajkawa, kimimat ini at ka ijpak tutal; kiunij, wetzi at ka shupan. Yejemet nusan kichiwat tikwini wan kalwikat ejekat.
Yejemet nesket ka ijtik se wajkal ipal ne kuyu itukay ijkenisan, tay walaj tik ne [[tzuntekumat]] ipal ne innan; wan kinhiskalijket se lamajtzin. Ne mas chikitik wan kimati wey, itukay [[Nanawatzin]], ishtituya ne [[sinti]] tik ne ijtik ipal se tepet.<ref name="Schultze Jenna"/>
Yejemet nusan kichiwat tesu yek datka. Siwat-Tepewaj kipustekit ne mil ika intzunkal mujilpia iwan ne mil; yajika kipustekit pal kishtiat. Ukich-Arbolariomet taichtekit.
Pal tiwelit tikinhitzkiat, tiktaliat se kan tikitat tuishkalyu ka ijtik se wajkal pal yejemet tea welit tachia wan pal wetzit ka talchi.<ref>https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/posts/pfbid02ZuvzJJGRcxa3zJjLhrvbrGJCQ5qSgCbmJeQGXkS3VoRvafBEZutuWxWsMkAKbqE2l</ref>
== Kan inatiwit ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Tajtaketza pal ikman ipal ne Nawametzali tik Kuskatan]]
r43xdzvlp02av2ziohkdmxdvgaw9bbf
Tepul
0
1038
9152
7591
2026-01-30T13:31:31Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q8124]]
9152
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="1" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+'''tepul'''
|-
| [[Taanalis:Sexualidadvaron.PNG|center|thumb|300x300px|Nin nemi se tajkwilul tay techilwitilia ne itajtakutun ne tepul.]]
|-
|
|}
Ne tepul se organoj tay ne ukich kipia. Ne ukich kikwi ne itepul pal muteleksa wan ne siwatket. Nusan iwan, ne ukich weli kikishtia ishish tik iweyka.
== Itujtukay tik ne Nawat ==
Tik Nawat ini takutun pal tuweyka nusan weli munutza wilut, kulutzin, o tutut.
== Tay kichiwa ==
Kwak se takat mututunia, itepul muketza ika mutema wan esti. Sejseuk yulimet (animalmet) kiketzat intejtepul wan se umit tay kipiat ne itukay baculoj, pero ne takat te kipia uni umit.
Nusan kwak tikishtamachiwat ne iweyka wan ne itepul ne takat tikittat ka mas weyak ne takatepul ke ne promedioj tik ne reinoj animal.
{| class="wikitable"
|+Seki tajtaketzalis tay anka welit tikkwit pal titajtaketzat ipanpa ne organoj sexual ipal ne ukich (se sital itech ne taketzalis techilwia ka uni se yankwik taketzalis tay muchiwtuk)
!ESP
!NAW
|-
|Pelo pubiano
| -mash
|-
|Genitales masculinos
(Pene y testiculos)
|tepul, tutut,
|-
|Piel del pene
| -tepulewayu*
|-
|Uretra
|kukuj(ti)*, piyas(ti)*,
-kukujyu*,-piyasu*
-akayu*, -shishakayu*
|-
|Prepucio
|shipin*
|-
|Escroto
|kushun (witzapan)
|-
|Testiculo
|teksisti,
|-
|Esfinter del ano
|tentili*/tiliten*,
tentzupi*/tzupiten*
|-
|Ano
|tili, tzupi,
|-
|Recto
|kwijchil*
|-
|Pene
|tepul, tutut, wilut, kulutzin,
|-
|Cuerpo del pene
| -tepulakayu*
|-
|Cabeza del pene
(Glande y prepucio)
|tepultzun*, tepulkwat*, tepultzuntekun*
|-
|Corona del glande
|
|-
|Glande
|
|-
|Mucosa del glande
|
|-
|Meato urinario masculino
|
|-
|Hendidura del glande
|
|-
|Frenillo del prepucio
|
|-
|Surco balano-prepucial
|
|}
[[Takutun:Tajtakutun ipal ne tuweyka]]
58myczd33hf65g9u72ku7h371we5dt2
Terry Fox
0
1039
9153
7598
2026-01-30T13:31:33Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q295053]]
9153
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:TerryFoxToronto19800712.JPG|thumb|Terry Fox]]
[[:en:Terry_Fox|Terrance Stanley Fox]]<ref>Terry Fox</ref> katka Canadachanej wan mutaluani, tapalewiani, wan tashimalis iwan tesajsay kukulis tekwisi. Yaja nesik tik se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey. Yaja mikik se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1958 – 1981).
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977), ne tapajtiani kutun ne imaltapach imetzkuyu ka Fox ika yaja kipituya ne tesajsay kukulis tekwisi.
Kwak Fox kipituya se pual se shiwit, yaja pejki “Marathon of Hope”. Yaja kinekituya mutalua muchi Canada (9,984,670 km) ika yaja kinekituya kiputzua ne tumin pal ne amachtilis tesajsay kukulis tekwisi.
== KWAK YAJA CHIKITIK KATKA ==
Fox nesik tik ne techan [[:en:Winnipeg|Winnipeg]] <ref>Winnipeg</ref>tik [[:en:Canada|Canada]]<ref>Canada</ref>.
Ne imiekawan:
* Rolland Fox (iuteku)
* Betty Fox (iunan)
* Fred Fox (imanuj)
* Darrell Fox (iikaw)
* Judith Fox (iikaw)
Ne iunoya katka “métis”.
Tik Canada, ne taketzalis “[[:en:Métis|métis]]<ref>''Métis''</ref>” kineki ina se canadachanej tajku ikman wan tajku europeochanej.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966), imiekawan yawit katka tik ne techan Surrey, nemanha tik ne techan Port Coquitlam tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey.
Fox kinekyua kimawiltia ne basketball wan mutalua.
== NE TESAJSAY KUKULIS TEKWISI ==
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977), Fox kishpulultij imaltapach imetzkuyu ika kipiyua ne tesajsay kukulis tekwisi.
Yey semanaj nemanha, ne tajtajpiani kimakak Fox se imetzkuyu tepusti ipal nejnemi.
== NE “MARATHON OF HOPE” ==
Fox kwalanituya ika ne tajtajpiani tesu kipituyat ne tumin ipal mumachtiat ipanpa ne tesajsay kukulis tekwisi.
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual ne “Marathon of Hope” nesik pal iyulu Fox.
Fox pejki ne “Marathon of Hope” se tunal majtakti ume pal ne metzti nawi tik ne techan, St. John’s. Fox kishtuka katka imaltapach imetzkuyu tik ne weay puyak at itukey “Oceano Atlantico”. Nusan, Fox kitema katka ume shulun iwan wey puyak at. Se shulun ipal Fox wan ne ukse shulun ipal ne wey puyek at itukey “Oceano Pacifico”. Nemanha yaja pejki mutalua.
== KEN MIKIK ==
[[Taanalis:Marathon of Hope Map.png|thumb|Fox mutaluj 5,373 km]]
Melka ne iijikniwan kimakak ne tumin, Fox te pejki mutalua muchi Canada (9,984,670 km) ika kimakak ukse ne tesajsay kukulis tekwisi keman Fox yawi katka ne techan Thunder Bay se tunal se pal ne metzti chiknawi.
Fox mutaluj makwil shikipil yey tzunti yey pual kashtul yey km (5,373 km).
Nemanha chiknawi metzti, Fox mikik se tunal se pual chikwey pal ne metzti chikume tik ne kaltapajtiani.
== KEN KIPUTZUAT NE TUMIN ==
Keman Fox mutaluj, ne iijikniwan kikimakak Fox $1,700,000 dolares (an $6,000,000 dolares).
Kwak yaya nemituya tik ne kaltapajtiani ne iijikniwan kikimakak Fox $$23,000,000 dolares (an $73,000,000).
== IPANPA UNI ==
qbzp3rf4x30kb7094z7457hpngsouuc
Tesiwayu
0
1040
9645
9644
2026-04-06T11:42:01Z
Kwamikagami
437
Se ha deshecho la revisión [[Special:Diff/9644|9644]] de [[Special:Contributions/Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[User talk:Kwamikagami|disc.]])
9645
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{{Template:Stub}}
{| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="1" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+'''Tesiwayu'''
|-
| [[Taanalis:Scheme female reproductive system-es.svg|center|thumb|300x300px|Nin nemi se tajkwilul tay techilwitilia ne itajtakutun ne tesiwayu. ]]
|-
|
|}
Ne tesiwayu nemi ijtik ne siwat wan kipia ankakeski tajtakutun.
{| class="wikitable"
|+Seki tajtaketzalis tay anka welit tikkwit pal titajtaketzat ipanpa ne organoj sexual ipal ne siwat. (se sital itech ne taketzalis techilwia ka uni se yankwik taketzalis tay muchiwtuk)
!ESP
!NAW
|-
|Aparato reproductor femenino
|tesiwayu
|-
|Clitoris
|sakapil*
|-
|Glande del clitoris
|sakapilkwat*,
sakapiltzun*
|-
|Pelo pubiano
| -mash
|-
|Hendidura formada
por los labios mayores
|tepilkamat*
|-
|Orina
|shish(ti), ashish
|-
|Uretra
|kukuj(ti)*, piyas(ti)*,
-kukujyu*,-piyasu*
-akayu*, -shishakayu*
|-
|Vulva
|nenet
|-
|Vulva y Vagina
|tepil*
|-
|Labios Mayores
|tepilten*/tentepil*,
|-
|Labios menores
|tepilteshipal*,
|-
|Esfinter del ano
|tentili*/tiliten*,
tentzupi*/tzupiten*
|-
|Ano
|tili, tzupi,
|-
|Recto
|kwijchil*
|-
|Vagina
|siwat iakayu*, -tankupa (Cuis)
tepilkushikal*
bajinaj, joyo (Witz),
|-
|Utero
| -siwayu,
-nanyu*
|-
|Lugares donde se pliegan
los labios menores
|
|-
|Orificio Vaginal
|ikuyun ne bajinaj,
ishapuyu* ne bajinaj
|-
|Himen
|chittul*,
|-
|Meato urinario feminino
|
|-
|Vestibulo
|tepilishkwat*
|-
|Region de la comisura anterior
|
|-
|Perineo
|perineoj
|}
[[Takutun:Tajtakutun ipal ne tuweyka]]
gq6ub9d36gy5j8rkqi9pi0ezzbyapnx
The Little HODLer (Ne Taananichin)
0
1041
7620
7619
2026-01-29T23:34:35Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
7619
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Lina Seiche and Little HODLer.png|thumb|Lina Seiche iwan The Little HODLer]]
[https://thelittlehodler.com/ The Little HODLer]<ref>https://thelittlehodler.com/</ref>, tik Nawat, “Ne Taananichin” amachti pal [[:es:Bitcoin|Bitcoin]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Bitcoin</ref>. Katka itapalkiltiani, [https://diarioelsalvador.com/el-salvador-se-esta-convirtiendo-en-un-ejemplo-e-inspiracion-en-varios-sentidos-lina-seiche-bitcoiner-alemana/401918/ Lina Seiche]<ref>https://diarioelsalvador.com/el-salvador-se-esta-convirtiendo-en-un-ejemplo-e-inspiracion-en-varios-sentidos-lina-seiche-bitcoiner-alemana/401918/</ref> tamawawasua tik ne shiwit ume shikipil se pual se.
== AMACHTI ==
Ne ajamatachiani mumachtiat tik [[:en:Bitcoin|Bitcoin]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Bitcoin</ref>, wan yejemet ingustuj ikwikwil ipal Seiche.
Nusan, Seiche kinamaka ukichawil ka Little HODLer (Ne Taananichin).
Seiche kipia tajtakuani tik ume pual kashtul se tal.
Little HODLer ken iipan iteku pal Bitcoin.
== IPANPA UNI ==
<references />
[[Takutun:Bitcoin]]
[[Takutun:Amaishmatilis]]
96den911gikqghbo7tlkndaazsu5p31
Thom Yorke
0
1042
9154
7626
2026-01-30T13:31:35Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q188668]]
9154
wikitext
text/x-wiki
'''Thomas Edward York''' kaj tiktukeytiat Thom Yorke. Yaja se wey sonchinawi, takwikalismawawasuani wan takwikani.
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Thom Yorke
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Thom Yorke 2013.jpg|250px|alt=Ben Barnes]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal chikume ne metzti majtakti, tik ne shiwit 1968
|-
! Ichan Techan
| Inglaterra, Reino Unido
|-
! Italyu
| Inglaterra [[Taanalis:Flag of the United Kingdom.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Inglaterrachanej
|-
! Itekiw
| Sonchinawi · Takwikalismawawasuani
|}
'''Thom York''' nesik se tunal chikume pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) tik ne techan Wellingborough, Northhamptonshire takutun ipal italyu Reino Unido.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
=== Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis: ===
==== Iwan Radiohead: ====
* 1993 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey: ''Pablo Honey''
* 1995 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul: ''The Bends''
* 1997 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume: ''OK Computer''
* 2000 Ume shikipil: ''Kid A''
* 2001 Ume shikipil se: ''Amnesiac''
* 2003 Ume shikipil yey: ''Hail to the Thief''
* 2007 Ume shikipil chikume: ''In Rainbows''
* 2011 Ume shikipil majtakti se: ''The King of Limbs''
* 2016 Ume shikipil kashtul se: ''A Moon Shaped Pool''
==== Isel<ref>solista</ref>: ====
* 2006 Ume shikipil chikwasen: The Eraser
* 2008 Ume shikipil chikwey: The Eraser Rmxs
* 2014 Ume shikipil majtakti nawi: Tomorrow's Modern Boxes
* 2018 Ume shikipil kashtul yey: Suspiria
* 2019 Ume shikipil kashtul nawi: Anima
==== Yaja kichiwa miak tajtakwikalis: ====
* Hearing Damage
* The Eraser
* Suspirium
* I am a very rude person
* Unmade
==== Kimakaket miak tajtakulis ken: ====
* 2009 Ume shikipil chiknawi: Grammy Sujsul yek yawaltakwikalis<ref>Mejor disco/album</ref>
* 1998 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey: Grammy Sujsul kialwitia iwan ne son<ref>Mejor presentacion musical</ref>
* 2001 Ume shikipil se: Grammy Sujsul yek yawaltakwikalis
* 2002 Ume shikipil ume: Grammy Sujsul yek isonanalis
<ref>mejor grabacion musical</ref>
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka '''''Barbara Yorke''''' yaja se Inglaterrachanej katka. Wan ne iteku itukey katka '''''Graham R.J Yorke'''''. Yaja se Inglaterrachanej katka.
Ne isiwaw itukey '''''Dajana Roncione'''''.
Yaja se Italiachanej katka.Yaja kipia ume ipijpipil. Ne ipilawan itukey '''''Noah Yorke''''' wan '''''Agnes Yorke'''''.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan ''Abingdon'' wan mumachtij pal muchiwki se tawuawuasuani tik ne wey tamachtiluyan ''University of Exeter''.
Yaja munamiktij iwan '''''Rachel Owen''''' tik ne shiwit Ume shikipil yey 2003. Wan muajkaw iwan ne isiwaw tik ne shiwit ume shikipil kashtul se 2016.
== '''Ijilpika''': ==
==== Itunal: [[:es:Thom_Yorke#En_solitario|Thom Yorke - Wikipedia, la enciclopedia libre]] ====
==== Iyajyawaltakwikalis: [https://www.discogs.com/es/artist/4854-Thom-Yorke?superFilter=Releases&subFilter=Albums Thom Yorke Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs] ====
==== Itajtakulis: [https://www.imdb.com/es-es/name/nm0948810/awards/ Thom Yorke - Premios - IMDb] ====
== Ipanpa Uni ==
<references />
cf330efghezb60f35vs4rgyns69nij6
Thomas Sankara
0
1043
9155
7632
2026-01-30T13:31:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q202155]]
9155
wikitext
text/x-wiki
[https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_Sankara&wprov=rarw1 Thomas Isidore Noël Sankara] Kaj Titukeytiak Thomas Sankara yaja se Burkinabéchanej wan tatuktiani katka ipal [[:en:Burkina_Faso|Burkino Faso]]<ref>Pais de Africa occidental</ref>. Yaja nesik tik ne techan Yako se tekutun ipal French Upper Volta <ref>Parte de la union francesa hasta 1960</ref>se tunal sepual se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi katka. Wan mikik se tunal kashtul pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume katka.
Tik ne tamachtiluyan sujsul kitzuntalia katka. Ne itejtekuwan kinekit Thomas ma yawi yasneki muchiwa ken se palej katka. Melka yaja yawi yasneki muchiwa ken se tasuma katka. Nusan mumachtia ne tatuka. Pewa yaja kipia kashtul nawi shiwit tik ne Madagascar katka. Yaya mukwepa ka Upper Volta wan musuma katka melka yultaketza tesu yek katka.
== Ne Itunal Ichtaka ==
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yeypual se yaja kikipalewia ne tatuktiani Saye Zerbo katka. Sankara nusan kikipalewia ne tajtawawasuani katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yeypual yey ne wey kalpuli ipal French Upper Volta kipatat tatuktiani wan kitzinkiat Sankara kanka.
Ukseuk kikinpatat tatuktiani til ne iwasan shiwit Sankara muchiwa ne tatuktiani katka. Yaja tekiti pal se wey kalpuli yek<ref>Gobierno libre de corrupcion</ref> wan tatuka pal kojtan<ref>Repoblacion forestal</ref> katka. Nusan kipata ne itukey pal French Upper Volta pal Burkina Faso katka.
Sankara pewa kikinmaka ne ikniwan ne taiwan wan inkal wan pajti katka. Nusan ichiwa ne miak ujujti wan tajtamachtiluyan katka. Wan kimaka miak sijsiwatket ne kitekiew.
== Ken miki ==
Se tunal kashtul pal ne mezti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawipual chikume Blaise Compaoré kikmiktia Sankara wan majtakti ume ikujkumpawan.
== '''Ipanpa Uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Thomas Sankara https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Sankara
Burkina Faso https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso
Keita, Mohamed (June 2015). "Why Burkina Faso's late revolutionary leader Thomas Sankara still inspires young Africans". Quartz Africa. Retrieved 31 December 2020.
McGuffin, Sean. "Revolution in the Land of the Incorruptible: Burkina Faso in 1984" (PDF). Archived from the original (PDF) on 30 June 2023. Retrieved 6 January 2021.
Hubert, Jules Deschamps. "Burkina Faso". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. Archived from the original on 9 April 2019. Retrieved 9 April 2019.
Molly, John. "What Do the Colors and Symbols of the Flag of Burkina Faso Mean?". World Atlas. Archived from the original on 17 May 2019. Retrieved 17 May 2019.
0pzowl0h9pd79jm9rg8ug225mgrpxkv
Tili
0
1044
7638
7637
2026-01-29T23:34:36Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
7637
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{{Template:Stub}}
{{LanguageAlert}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+Ne Tili
|-
| [[Taanalis:Human anus-es.svg|center|thumb|300x300px]]
|}
Ne Tili yaja nemi kan tami ne tukwitashkul wan nemi itzalan ne tutzintamal.
[[Takutun:Tajtakutun ipal ne tuweyka]]
4jn41w310cl33etuoh099538wjpiayv
Timumachtikan Nawat
0
1045
7641
7640
2026-01-29T23:34:36Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
7640
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Timumachtikan Nawat logo.png|thumb|Timumachtikan Nawat]]
Timumachtikan Nawat ne kalamachti tik nawat kenhayuk tumak ka [[Kuskatan]]. Timumachtikan Nawat nesik tik ne ume shikipil kashtul nawi (2019) tik ne iajamaw ejekat. Ne [https://www.diariocolatino.com/joven-profesor-ensena-la-ultima-lengua-indigena-de-el-salvador/?fbclid=IwAR2G3y5i1OLGLD2yV6tkI65lxI_0mKoRPX1zAoiZsze3WpfbzpgNNA81jbM tamachtiani] [[Héctor Martínez|Héctor Josué Martínez]] kichiwki iwan seki nawatajtaketzanimet ka Witzapan. Timumachtikan Nawat nemi tik ne [https://allnawat.com/ www.allnawat.com]
== ¿Tay Timumachtikan Nawat? ==
Timumachtikan Nawat se kalamachti tik iajamaw ejekat ka né kichiwat ujulinkwikwil tik nawat pal ne tuijikniwan welit mumachtiat nawat.
Timumachtikan Nawat kitemuj wan ulinkwikwilchiwki ipanpa ne cajcasoj tik nawat, tajtamachtilis tik nawat, tajtakwikalis tik nawat wan tapatalis tik nawat.
== ¿Tay kichiwtuk? ==
Timumachtikan Nawat kichiwki miak itejtekiw:
=== Ne Ichan Safoura ===
Tik ume shikipil se pual se kichiwki se tamachtiluyan kaj itukey [https://www.laprensagrafica.com/cultura/Timumachtikan-Nawat-resultados-del-proyecto-que-busca-revivir-el-Nahuat-20210811-0068.html Ne Ichan Safoura]. se tamachtiluyan kan kinmachtijtiwit nawat kenhayuk se shikipil tuijikniwan wan ka né ne tuijikniwan tesu kitashtawat datka. Tik ne Tamachtiluyan Ne Ichan Safoura nemi miak tajtamachtianimet, ka né nemi [[nantzin Sixta]] Pérez kaj kichiwki ne "YULTAJTAKETZALIS" ne achtu amat wan tajtaketzalis tik nawat ka Kuskatan; nusan nemi ne [https://diario.elmundo.sv/escena/el-joven-docente-que-rescata-y-difunde-la-lengua-nhuat tamachtiani] [https://www.laprensagrafica.com/cultura/El-joven-que-se-niega-a-dejar-morir-el-nahuat-20210109-0058.html Héctor Martínez] se nawatamachtiani kaj kichiwki ini tamachtiluyan nusan. Tik ne tamachtiluyan nemi tamachtilis tik Inglestajtaketzalis wan tik Kastiya, yajika nemi yey tajtapanimet, Valery Santillana, Alicia Marroquín wan Elizabeth Hérmandez. Nusan nemi ne tajtzin Rentato Alfonso, se nawatajtaketzani ka Witzapan. Nusan tik ne tamachtiluyan Ne Ichan Safoura ne nawatajtaketzanimet kimakat tajtamachtilis ipanpa ne tupal.
Ne Ichan Safoura kintaweka miak nawatajtaketzanimet wan kinpalewia miak tuijikniwan pal mumachtiat nawat.
=== Ne Yultajtaketzalis ===
[[Taanalis:Yultajtaketzalis.jpg|left|thumb|Yultajtaketzalis]]
Ne achtu amachti wan tajtaketzalis tik nawat kichiwtuk se nawatajtaketzani ka Kuskatan.
Ne amachti [[Yultajtaketzalis]] kichiwket [[Nantzin Sixta|Nantzin Sixta Pérez Garcia]] wan ne tamachtiani [[Héctor Martínez|Héctor Josué Martínez]] ka Kuskatan tik ne shiwit ume shikipil se pual yey. Yejemet kichiwket insel wan nemanha kitemujket tuijikniwan kaj kinekituyat kinpalewiat pal kichiwat ne amachti. Nusan yejemet kichiwket se tuminputzualis tik ne iajamaw Timumachtikan Nawat wan tik ne Tamachtiluyan Ne Ichan Safoura. Ne amachti kipia kenhayuk chikume shikipil taketzalis (+6,000) tik nawat pal Witzapan. Ne amachti kipia nawi tzunti yey pual se amat.
=== Ne Wikiamachti ===
[[Taanalis:WIKIAMACHTI.svg|thumb|Wikiamachti]]
Ne [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Achtu_Iswat Wikiamachti] ne [[Wikipediaj|Wikipedia]] tik nawat ka Kuskatan. Tik ini intekiw tekitit ne mujmumachtianimet wan ne tajtamachtianimet ipal ne Tamachtiluyan Ne Ichan Safoura wan kipanultiat tik ne iajamaw ejekat pal Timumachtikan Nawat. Ne Wikiamachti nemi tik ne Incubadoraj, melka tik ne ume shikipil se pual makwil kinekit kineshtiat ka nejme ne taltikpak. Timumachtikan Nawat wan ne tamachtiluyan Ne Ichan Safoura sentekitit tik ini intekiw.
== Ne intakulis: ==
Tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi ne el '''[[:es:Parlamento_Centroamericano#:~:text=Parlamento%20Centroamericano%20(tambi%C3%A9n%20conocido%20como,en%20la%20Ciudad%20de%20Guatemala.|Parlamento Centroamericano]]''' (PARLACEN) kimakaket Timumachtikan Nawat se wey takulis "[https://www.laprensagrafica.com/cultura/PARLACEN-reconocera-Timumachtikan-Nawat-una-iniciativa-salvadorena-para-aprender-nahuat-20240923-0026.html Héroes de la Resistencia Indígena ante el Bicenterario]".
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi kimakaket se takulis UNESCO Guatemala wan Rising Voices yajika yajki ka '''Festival Latinoamericano de Lenguas Indígenas''', ka Kwawtemalan.
Tik ne shiwit ume shikipil se pual yey ne Pais Vasco kimakak se takulis wan yajika yajki ka "'''HIGA''' de Jóvenes Hablantes de Lenguas Minorizadas ka '''Vitoria Gasteiz''', se wey ilwit pal '''[[:es:Decenio_Internacional_de_las_Lenguas_Indígenas|Decenio de las Lenguas Indígenas]]''', pal ne UNESCO.
Nusan ne itekiw Timumachtikan Nawat kitztiwit tik miak itajtalyu wan ulinkwikwilchiwtiwit wan kiwawasujtiwit ipanpa ne itekiw Timumachtikan Nawat tik Holanda''',''' Reino Unido''',''' [https://elpais.com/planeta-futuro/2020-10-12/las-lenguas-indigenas-de-america-latina-se-refugian-en-internet-para-evitar-su-extincion.html?utm_source=Facebook&ssm=FB_CM&fbclid=IwAR172sKcy9RLWpAe3mXJnrPltcsJQ1o_uRR7uBielR1apSh0dUHgqdJCF1E#Echobox=1602590801 España]''',''' [https://www.gatopardo.com/articulos/del-miedo-a-hablar-en-tu-lengua-a-recuperarla-el-nahuat México] '''wan''' [https://agendasur.com.ar/2020/10/19/lenguas-indigenas-el-salvador-timumachtikan-nawat/?fbclid=IwAR1Wkkhgupog9jbuES7Ns83YgvH2OKePV4RlgPF07IiR_OksjEtmCr-4vLI Argentina], ipanpa muchi ne dajdatka ka kichiwtuk Timumachtikan Nawat.
== Ijilpika: ==
https://www.laprensagrafica.com/cultura/PARLACEN-reconocera-Timumachtikan-Nawat-una-iniciativa-salvadorena-para-aprender-nahuat-20240923-0026.html
https://www.laprensagrafica.com/cultura/Timumachtikan-Nawat-resultados-del-proyecto-que-busca-revivir-el-Nahuat-20210811-0068.html
https://www.laprensagrafica.com/cultura/El-joven-que-se-niega-a-dejar-morir-el-nahuat-20210109-0058.html
https://www.diariocolatino.com/joven-profesor-ensena-la-ultima-lengua-indigena-de-el-salvador/?fbclid=IwAR2G3y5i1OLGLD2yV6tkI65lxI_0mKoRPX1zAoiZsze3WpfbzpgNNA81jbM
https://diario.elmundo.sv/escena/el-joven-docente-que-rescata-y-difunde-la-lengua-nhuat
https://elpais.com/planeta-futuro/2020-10-12/las-lenguas-indigenas-de-america-latina-se-refugian-en-internet-para-evitar-su-extincion.html?utm_source=Facebook&ssm=FB_CM&fbclid=IwAR172sKcy9RLWpAe3mXJnrPltcsJQ1o_uRR7uBielR1apSh0dUHgqdJCF1E#Echobox=1602590801
https://agendasur.com.ar/2020/10/19/lenguas-indigenas-el-salvador-timumachtikan-nawat/?fbclid=IwAR1Wkkhgupog9jbuES7Ns83YgvH2OKePV4RlgPF07IiR_OksjEtmCr-4vLI
https://www.gatopardo.com/articulos/del-miedo-a-hablar-en-tu-lengua-a-recuperarla-el-nahuat
e3w23xc8788svpksjha39x1rje5rd9y
Tom Felton
0
1046
7645
7644
2026-01-29T23:34:37Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
7644
wikitext
text/x-wiki
Thomas Andrew Felton kaj tiktukeytiat [[:es:Tom_Felton|Tom Felton]].
Tom Felton nesik se tunal se pual ume pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume tik ne techan Epson, Surrey takutun ipal tutakyu tik ne italyu Inglaterra.
[[Taanalis:Tom Felton Fan Expo 2011.jpg|thumb|Tom Felton]]
Yaja tekiti tik ujulinkwikwil<ref>Películas</ref>. Yaja se wey tayektzutzunani.
Yaja tiktukeytiat Draco Malfoy tik ne ujulinkwikwil [[:es:Harry_Potter_(serie_cinematográfica)|Harry Potter]].
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey Sharon Anstey katka yaja se Inglaterrachanej katka.
wan ne iteku itukey Peter Felton katka. Yaja se Inglaterrachanej katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan [[:en:Howard_of_Effingham_School|Howard of Effingham School]].
Yaja tesu kipia isiwaw. Tesu kipia ipijpipil<ref>Hijos, hijas (de hombre)</ref>.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja tekiti tik miak ujulinkwikwil wan series:
* 1997 The Borrowers
* 1999 Second Sight
* 1999 Anna and the King
* 2000 Second Sight 2: Hide and Seek
* 2001 Harry Potter y la piedra filosofal
* 2002 Harry Potter y la cámara secreta
* 2004 Harry Potter y el prisionero de Azkaban
* 2005 Harry Potter y el cáliz de fuego
* 2007 Harry Potter y la Orden del Fénix
* 2009 Harry Potter y el misterio del príncipe
* 2009 The Disappeared
* 2010 Harry Potter y las Reliquias de la Muerte: parte 1
* 2010 Get Him to the Greek
* 2010 13Hrs
* 2010 White Other
* 2011 Harry Potter y las Reliquias de la Muerte: parte 2
* 2011 Rise of the Planet of the Apes
* 2012 The Apparition
* 2013 In Secret
* 2013 Belle
* 2013 From the Rough
* 2014 Against the Sun
* 2014 How I Didn't Become a Piano Player
* 2016 Risen
* 2016 Message from the King
* 2016 Feed
* 2016 Ovejas y lobos
* 2016 Megan Leavey
* 2016 Un reino unido
* 2017 Stratton
* 2018 Ophelia
* 2020 Braking For Whales
* 2020 La batalla olvidada
* 2021 Burial
* 2021 Guía de una niñera para cazar monstruos
* 2024 Some Other Woman
* 1998 Bugs (Episodio: "Pandora's Box")
* 2005 Home Farm Twins
* 2012 Labyrinth
* 2013 Full Circle
* 2014-2016 Murder in the First
* 2016-2017 The Flash
* 2018 Origin
* 2022 Harry Potter 20th Anniversary: Regreso a Hogwarts
Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:
* Time Well Spent (2008)
* All I Need (2008)
* In Good Hands (2009)
* Hawaii (2011)
* YoOHoO (2021)
* ReD (2024)
* ORaNgE (2024)
* YelLoW (2024)
* "Silhouettes in Sunsets" (2008)
* "Time Isn't Healing" (2008)
* "If You Could Be Anywhere" (2010)
* "Holding on" (2021)
Kimakaket miak tajtakulis<ref>Reconocimientos</ref> ken:
* 2001 Young Artist Award ([[:en:Harry_Potter_and_the_Philosopher's_Stone_(film)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]])
* 2009 MTV Movie Award wan Scream Award ([[:en:Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_(film)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]])
* 2010 MTV Movie Award wan Teen Choice Award ([[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_1|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1]])
* 2011 MTV Movie Award wan Scream Award ([[:en:Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_–_Part_2|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2]])
* 2015 National Film Awards UK ([[:en:Belle_(2013_film)|Belle]])
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Tom_Felton
https://es.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_(serie_cinematogr%C3%A1fica)
https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Felton
lcf3qmx3cjwrs0e1emkjf04nr2chr9v
Tom and Jerry
0
1047
9156
7652
2026-01-30T13:31:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q131144]]
9156
wikitext
text/x-wiki
[[:en:Tom_and_Jerry|Tom and Jerry]] tiktukeytait Tom wan Jerry.
== '''Inpanpa Tom wan Jerry''' ==
[[Taanalis:Tom and Jerry wall painting.jpg|thumb|Ne mistun itukey Tom wan ne kimichin itukey Jerry|337x337px]]Ne ulinkwikwil itukey [[:en:Tom_Cat|Tom]]<ref>ne mistun Tom </ref> wan Jerry katka. Ne [[:en:Moggy|mistun]] itukey Tom wan ne [[:en:House_mouse|kimichin]] itukey [[:en:Jerry_Mouse|Jerry]]<ref>ne kimichin
</ref> katka. Tom kipia iujmiyu itachishka neshnaj wan ne iten wan ne iitztit itachishka istak katka. Jerry kipia iujmiyu itachishka kupuknaj.
Tom igustuj kiitzkia Jerry wan Tom kineki itakwa ne kimichin katka. Ne kimichin mutzinwewepa wan chikitik kunij ne kimichin chulua katka. Tesu welit chukat katka. Jerry kikwalantia Tom ika Jerry chulua wan kitzuntalia wan ne kimichin nemi yek kiitzkia ne mistun katka.
Tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kichiwat ne achtu ulinkwikwil Tom wan Jerry. Ne pijpipil tik wey techan E.U<ref>Estados Unidos</ref>. sujsul ingustuj.
An [[:en:Tom_and_Jerry_filmography|miak ujulinkwikwi]]<nowiki/>l Tom wan Jerry.
== '''Inpana uni''' ==
<references />[[Taanalis:Tom and Jerry logo.svg|thumb|Tom wan Jerry|382x382px]]
== '''Ijilpika''' ==
Tom and Jerry- https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_and_Jerry
Tom ne mistun - https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Cat
Mistun- https://en.wikipedia.org/wiki/Moggy
Kimichin- https://en.wikipedia.org/wiki/House_mouse
Ujulinkwikwi - https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_and_Jerry_filmography
ta6v0f083gyfyxu8vm7xhlwdqihtocm
Tonalpohualli
0
1048
9157
7680
2026-01-30T13:31:40Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2015120]]
9157
wikitext
text/x-wiki
Ne '''tonalpohualli''' (nawat: tunalpuwal), yaja se calendarioj tay kipiyatuyat ne metzamet achtu ka walajket ne españoles. Tik nahuatl ini taketzalis muchiwa iwan ume takutun, tonalli (tunal) wan pohualli (puwal).<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/T%C5%8Dnalp%C5%8Dhualli</ref> Sejse tunal tik ini calendaroj itech puwi se glifoj. Ne calendarioj kipiya 260 tunal wan kipiya 20 trecenaj (trecenaj kineki ina se periodoj ka kipiya majtakti yey tunal).
Ne palejmet kichiwket registar ne tunalpuwal tik ne amat ne itukay katka ne '''Tunalamat'''. Kichiwat katka ini tunalamat wan masaewat o iwan kwawewat. Itech ini amat ne palej ne tunalpuwa kittaskia su ne tunal yek o inte yek pal kimati tay nemi pal kichiwa tik uni tunal (tik Nahuatl ne palej kaj tunalpuwa itukay '''tonalpouhqui''').
== '''Ne glifos ipal ne tunalpuwal''' ==
{| class="wikitable"
|+
!Ne tapuwal
!Trecenaj (Nawatl)
!Trecenaj (Nawat)
!Trecenaj (Kastiyaj)
!Ikwiwkil
|-
|1
|Cipactli
|Sipakti
|Lagarto, Cocodrilo
|[[Taanalis:Cipactli.jpg|center|frameless|93x93px]]
|-
|2
|Ehecatl
|Ejekat
|Viento
|[[Taanalis:Ehecatl2.jpg|72x72px|center|frameless]]
|-
|3
|Calli
|Kal
|Casa
|[[Taanalis:Calli.jpg|frameless|68x68px]]
|-
|4
|Cuetzpalin
|Keshpalin
|Lagartija
|[[Taanalis:Cuetzpalin.jpg|center|frameless|88x88px]]
|-
|5
|Coatl
|Kuat
|Serpiente
|[[Taanalis:Coatl.jpg|center|frameless|68x68px]]
|-
|6
|Miquiztli
|Mikilis
|Muerte
|[[Taanalis:Miquiztli.jpg|frameless|70x70px]]
|-
|7
|Mazatl
|Masat
|Venado
|[[Taanalis:Mazatl.jpg|frameless|70x70px]]
|-
|8
|Tochtli
|Tuchti
|Conejo
|[[Taanalis:Tochtli.jpg|frameless|68x68px]]
|-
|9
|Atl
|At
|Agua
|[[Taanalis:Atl3.jpg|frameless|68x68px]]
|-
|10
|Itzcuintli
|Pelu, itzkwinti
|Perro
|[[Taanalis:Itzcuintli.jpg|frameless|68x68px]]
|-
|11
|Ozomahtli
|Usumaj, asumati, Usumati
|Mono
|[[Taanalis:Ozomatli.jpg|frameless|87x87px]]
|-
|12
|Malinalli
|Malinal*
|Hierba retorcida
|[[Taanalis:Malinalli.jpg|frameless|79x79px]]
|-
|13
|Acatl
|Akat
|Carrizo
|[[Taanalis:Acatl.jpg|frameless|79x79px]]
|-
|14
|Ocelotl
|selut, tekwani
|Ocelote, jaguar
|[[Taanalis:Ocelotl.jpg|frameless|68x68px]]
|-
|15
|Cuauhtli
|Kwawti
|Aguila
|[[Taanalis:Cuauhtli.jpg|frameless|69x69px]]
|-
|16
|Cozcacuauhtli
|Kusma
|Buite, aura, zopilote
|[[Taanalis:Cozcacuauhtli.jpg|frameless|72x72px]]
|-
|17
|Olin
|Ulin
|Movimiento, terremoto
|[[Taanalis:Olin (Aztec glyph from the Codex Magliabechiano).jpg|frameless|80x80px]]
|-
|18
|Tecpatl
|Tekpat*
|Cuchillo de pedernal
|[[Taanalis:Tecpatl.jpg|frameless|108x108px]]
|-
|18
|Qiahuitl
|Wetzi at, kimaka at, kiawit*
|Lluvia
|[[Taanalis:Quiahuitl.jpg|frameless|85x85px]]
|-
|20
|Xochitl
|Shuchit
|Flor
|[[Taanalis:Xochitl.jpg|frameless|90x90px]]
|}
[[Takutun:Tujtunalamat]]
== '''ijilpika''' ==
5rp490z9t9pxui7i3etctdgcm0hh0sh
Toni Morrison
0
1049
9158
7684
2026-01-30T13:31:42Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q72334]]
9158
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Toni Morrison (cropped).jpg|thumb|Toni Morrison(1998)]]
== '''Toni Morrison''' ==
[https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/toni-morrison Chloe Anthony Wofford Morrison] kaj tiktukeytiat [[:es:Toni_Morrison|Toni Morrison]] wan Joanne Chesimard se tatuktiani wanka
Yaja nesik tik ne techan Lorain, Ohio se tunal se kashtul yey se pual ne metzi ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931) wan mikik se tunal makwil se pual ne metzi chikwey tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi(2019).
Yaja se tamachtiani,tawawasuani, wan tatuktiani<ref>Activista</ref> katka.
== '''Ne Itunal Ichtaka''' ==
Ne itejtekuwan intukey katka Ramah (nee Willis) wan George Wofford, yejemet Estados Unidoschanejket katka.
Yaja igustuj amatachia katka wan yaja mumachtia pal muchiwa se tamachtiani katka.
== '''Ne itekiw''' ==
Yaja tamawawasua katka pal se amachti:
“Who’s Got Game? The Ant or the Grasshopper?(2003), Who’s Got Game? The Lion or the Mouse? (2003), Who’s Got Game? Three Fables (2003), Who’s Got Game? Poppy or the Snake? (2004)”
wan
“The Bluest Eye (1970), Sula (1973), Song of Solomon (1977), Tar Baby (1981), Beloved (1987), Jazz (1992), Paradise (1997), Love (2003), A Mercy (2008), Home (2011), God Help the Child (2014)”
wan
“Recitatif (1983), Race (2017)”
wan
“The Big Box (1999), The Book of Mean People (2002), The Mirror Or The Glass? (2005)”
wan
“Peeny Butter Fudge (2009), Little Cloud and Lady Wind (2010), The Tortoise or the Hare (2010)”
wan
“Desdemona (2012)”
wan
“Playing in the Dark (1992), Race-Ing Justice, En-Gendering Power (1992), The Nobel Lecture In Literature, 1993 (1994), Conversations with Toni Morrison (1994), The Dancing Mind (1996), Birth of a Nation’hood (1997), Memoirs (1999), Remember (2004), What Moves at the Margin (2008), Burn This Book (2009), To Die for the People (2009), Please, Louise (2013), The Origin of Others (2016), The Source of Self-Regard: Selected Essays, Speeches, and Meditations (2019), Mouth Full of Blood: Essays, Speeches, Meditations (2019), Goodness and the Literary Imagination (2019), The Writer Before the Page: From The Source of Self-Regard (2019), The Measure of Our Lives (2019)”
== '''Ken Mikik''' ==
Yaja mikik ika kipia neumonía katka.
Yaja kitapachuat katka kan nemit ne shajshaput<ref>Cementerio</ref> ne “South View Cemetery” tik ne techan Atlanta tik Georgia, United States.
== '''Inpanpa Uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Toni Morrison: https://es.wikipedia.org/wiki/Toni_Morrison
Biografia: https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/toni-morrison
pdv4b0qppv29awt8q7xeozytoysf3la
Tony Hawk
0
1050
9159
7692
2026-01-30T13:31:44Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q295020]]
9159
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tony Hawk in 2023.jpg|thumb|Tony Hawk tik ne shiwit ume shikipil se pual yey]]
[[:es:Tony_Hawk|Anthony Frank Hawk]], kaj tiktukeytiat “Birdman” (Ne Tutut Takat), nesik se tunal majtakti ume ne metzti mawkil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968). Yaja EstadosUnidoschanej patznaj yawalu<ref>Patineta</ref> mawiltiani wan tanamakani. Yaja itekuyu ne “[[:es:Birdhouse_Skateboards|Birdhouse]],” kimakat pajpatznaj yawalu. Hawk wey ika yaja yek patznaj yawalu mawiltiani<ref>Patinador skate</ref>. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999), yaja ne achtu takat kichiwa katka ne “[https://www.youtube.com/watch?v=4YYTNkAdDD8 900]” patznaj yawalu "truco".Tik ini shiwit nusan, yaja kishtia se wey patznaj yawalu awilti ulinkwikwil [[:es:Tony_Hawk's_Pro_Skater|Tony Hawk Pro Skater]] iwan Activision katka. Hawk tea yawi ne wey awilti tik ne shiwit ume shikipil yey (2003) katka. Tikishmatit ika ukchipi yek patznaj yawalu mawiltiani.
== Ne itunal ichtaka: ==
Tony Hawk nesik se tunal majtakti ume ne metzti mawkil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) tik ne techan San Diego, se takutun ipal California. Inan itukey katka Nancy wan iteku itukey katka Frank Peter Rupert Hawk. Kipia ume ieltiw, intukey Pat wan Leonore, wan se imanuj, itukey Steve.
Tik ne metzti yawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (1990), Hawk munamiktia iwan Cindy Dunbar katka. Yejemet nikpia se inpíltzin katka. Itukey Riley Hawk. Yaja nesik se tunal chiwasen ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992). Hawk wan Dunbar kinajkaw tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993).
Hawk munamiktia iwan Erin Lee tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996). Nikipa ume ipijpipil katka. Innesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999) wan tik ne shiwit ume shikipil se (2001). Hawk wan Lee kinajkaw tik ne shiwit ume shikipil nawi (2004).
Tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006), Hawk munamiktia iwan Lhotse Merriam katka. Yejemet nikpia se inpíltzin katka tik ne shiwit ume shikipil chikwey (2008). Yejemet kinajkaw tik ne shiwit ume shikipil majtakti se (2011).
Hawk munamiktia iwan ne nawi isiwaw, itukey Cathy Goodman, tik se tunal se pual chikume ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil kashtul (2015) tik ne techan Limerick, Ireland.
== Tay Kichiwa? ==
[[Taanalis:BDO Vert Skate Jam @ McCallum Park (5 2 2012) (6971314297).jpg|thumb|Hawk ka Vert Skate Jam tik ne shiwit ume shikipil majtakti ume]]
Hawk muchiwa tik patznaj yawalu mawiltiani keman tikpia majtakti nawi shiwit katka. Keman tikpia kashtul se shiwit, ne tajtanamakani Powell Peralta, Tracker, Sundek, Vans, wan SIO kintashtawiat.
Tik se tunal se pual chikume ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999), Hawk muchiwa tik ne achtu patznaj yawalu mawiltiani ka kichiwa ne “900,” muyawaluj ume ujti wan tajku ka ikajku ka ijpak patznaj yawalu. Nemanha, ina “Ini ne ukchupi yek an tik nutunal” katka. Ini shiwit nusan, yaja tea yawi mawiltia iwan kimanamiki tumin katka. Melka yawi ka “X Games” senpa shiwit wan tami tik ne shiwit ume shikipil yey (2003).
== Ipanpa uni: ==
<references />
== Ijilpika: ==
Tony Hawk: https://es.wikipedia.org/wiki/Tony_Hawk
900: https://en.wikipedia.org/wiki/900_(skateboarding)
Achtu 900: https://www.youtube.com/watch?v=4YYTNkAdDD8
Biografía: Hawk, Tony (2000). [[iarchive:hawkoccupation00tony/|Hawk – Occupation: Skateboarder]]. New York, New York: ReganBooks. <nowiki>ISBN 0-06-019860-5</nowiki>.
Retiro: https://web.archive.org/web/20200611072004/http://www.mtv.com/news/1476988/tony-hawks-latest-x-games-gold-will-be-his-last/
Patznaj Yawalu Awilti Ulinkwikwil: https://es.wikipedia.org/wiki/Tony_Hawk%27s_Pro_Skater
okshdibcnz0t9fi0lv554evchyebzsp
Toypurina
0
1051
9160
7699
2026-01-30T13:31:46Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q717632]]
9160
wikitext
text/x-wiki
= '''Toypurina (Tongva)''' =
[[:en:Toypurina|Toypurina]] nesik tik ne itechan Japchivit tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual (1760) katka. Japchivit kan an tiktukeytiat [[:es:Valle_de_San_Gabriel#:~:text=El%20valle%20de%20San%20Gabriel,por%20el%20centro%20del%20valle.|Valle de San Gabriel]] tik Los Angeles tik California, EEUU. Yaja [[:es:Tongva|Tongva]] Kizh siwat ijikman katka.
[[Taanalis:Southern CA Native American Tribal Territories.png|thumb|Ne techan Tongva wan ukse tejtechan ijikman. ]]
Yaja ne wey tapajtiani wan tasumani<ref>guerrera</ref> katka. Yaja taketza miak tajtaketzalis wan mumachtia ne sental katka. Toypurina itukey kanha ne pajti tik ne itajtaketzalis Tongva katka.
== '''Ne itunal ichtaka''' ==
Toypurina isiwapíltzin ipal ne tatuktiani tik ne techan<ref>jefe de la aldea</ref>. Ne imanuj tatuktiani nusan. Yaja isiwapíltzin ipal ne wey imiekawan tik ne itechan katka. Toypurina wan ne tuijikniwan Tongva Kizh kinhitzkiat majmasat, tujtuchti wan tujtutut, wan michin iwan matamichin kenha ne imiekawan ijikman<ref>ancestros</ref> katka.
Tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual chiknawi (1769), keman Toypurina kipia chiknawi shiwit, ne tajtamaishtilianimet Españachanejket tik [[:es:Expedición_de_Portolá|ne tawikani]]<ref>barco para decir expedición</ref> [[:es:Expedición_de_Portolá|Portolá]] ajsit kwak ijtzilika ne tal (ken kimamawasuat tik ne amachti itukey [[:en:Juan_Crespí|Padre Juan Crespí]]).
Keman kipia majtakti se shiwit, Toypurina kita ken ne tajtamaishtilianimet Españachanejket kinmiktiat wan kinhitzkiat ne tuijikniwan tik ne itechan. Tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual makwil (1785), ne Españachanejket kinwikat se shikipil ume tzunti nawi pual chikume (1,287) tuijikniwan ijikman ka [[:es:Misión_San_Gabriel_Arcángel|ne tiupan San Gabriel]] katka. Ne Españachanejket tesu ingustuj keman ne tuijikniwan ijikman mijtutiat wan kinkanchulwiat ipanpa ne imiekawan ijikman yajika ishtesuyek inpal tuijikniwan ijikman katka.
[[Taanalis:San Gabriel Mission circa 1832.jpg|thumb|Ne tiupan San Gabriel.]]
Ne kujkukulis tik ne ejekateni inpajpaletia<ref>tuberculosis</ref>, sajsawat tik ne inhewayu<ref>viruela</ref>, wan tik ne inshinach wan inhesyu<ref>enfermedades de transmisión sexual (enfermedades venéreas)</ref> kinmiktiat miak tuijikniwan ijikman tik ne tiupan San Gabriel.
== '''Tay kichiwki?''' ==
Toypurina kipia se pual makwil shiwit keman kishmati Nicolás José, tuknew ikman witz ka ne tiupan San Gabriel<ref>Misión San Gabriel Arcángel</ref> katka. Nicolás José kitajtani Toypurina ika kineki ma kipalewia musuma inwan ne Españachanejket katka.
Nicolás José tuknew ikman wan tatuktiani tik ne tiupan San Gabriel melka ichtakakwalani ika tesu kikanchulwia kwak ipíltzin miki ipanpa Españachanejket katka.
Nicolás José kineki Toypurina ma kintajtaketzalia ne tajtatuktianimet tik ukse tejtechan katka. Miak tuijikniwan ijikman kitakamatit Toypurina ika kimatit ne wey tapajtiani weli kinhijtakua<ref>hechizar</ref> wan kinmiktia ne Españachanejket katka.
Chikwasen tejtechan wan miak tuijikniwan ijikman kipalewiat melka se tasumani Españachanej kinkaki ika weli taketza ne intajtaketzalis ikman<ref>lengua nativa</ref> katka. Ne tasumani Españachanej kinhilwia ne tajtatuktiani tik ne tiupan San Gabriel inpanpa tuijikniwan ijikman kinekit kinseliat wan musumat katka.
Ne Españachanejket kinmakat ne tuijikniwan ijikman melka tesu Toypurina wan Nicolás José. Ne Españachanejket kitajtaniliat Toypurina, taika kineki musuma katka. Yaja kinankilia ma kwalani inwan ne Españachanejket wan ne ukse tuijikniwan tik ne tiupan San Gabriel ika ejkut ka ne itechan katka.
== '''Ken mikik?''' ==
Ne Españachanejket kituktiat Toypurina ka ne kal kan nemit ne tuijikniwan tesu tawikilia tik ne tiupan San Gabriel kwak ume shiwit katka. Ne Españachanejket kitzkiat ne iukichkunew wan kiwikat ka ne tiupan San Gabriel katka. Keman iukichkunew miki, Toypurina kiajkawa ne ishulejyu wan kiputzua ne tiupan katka. Itukey uksenpa Regina Josefa wan kituktiat ka [[:es:Misión_San_Carlos_Borromeo_de_Carmelo|ne tiupan San Carlos Borroméo]] tik Carmel, California kan munamiktia iwan se tasumani Españachanej Manuel Montero.
Toypurina kinpuni yey ipilawan wan miki tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual kashtul nawi (1799) tik [https://www.nps.gov/subjects/travelspanishmissions/mision-de-san-juan-bautista.htm ne tiupan San Juan Bautista] tik California Central, keman kipia se pual kashtul nawi katka.
An tikpiat miak [https://100.ucla.edu/news/new-mural-captures-campus-history-and-uclas-future ijikwikwil Toypurina] tik Los Angeles, CA ika ne wey tajpiani wan tasumani kinselia ne tajtamaishtilianimet Españachanejket katka.
== '''Ipanpa Uni:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
Toypurina: https://pueblosoriginarios.com/biografias/toypurina.html
“Toypurina: una heroína que luchó contra el dominio español en el sur de California”: https://www.telemundo52.com/noticias/local/reportajes-especiales/toypurina-mujer-indigena-rebelion-espanoles-mision-san-gabriel/2281281/
“Mujer indígena es venerada en California como una heroína”: https://www.telemundo52.com/noticias/local/reportajes-especiales/mujer-indigena-es-venerada-en-california-como-una-heroina/2281217/
Toypurina: https://academia-lab.com/enciclopedia/toypurina/
"Toypurina: LA Freedom Fighter": https://www.thereallosangelestours.com/toypurina-la-freedom-fighter/
sc48luv3hfu93qk2jvcwojn8rcjeghe
Trevor Stratton
0
1052
7704
7703
2026-01-29T23:34:51Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7703
wikitext
text/x-wiki
== Trevor Stratton ==
kaj tiktukeytiat binessi odaawon<ref>binessi odaawon tik Ojibway</ref> (ne tzalani tutut u iyulu arbolario tik nawat). Ne itajtatanoywan ijikman Anishnaabe<ref>tik kuskatan nemi ne muchan nawat, tik Canada nemi Anishnaabe</ref>. Stratton nesik siwatyulu se tunal kashtul nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual makwil tik ne techan Burlington tik Ontario ipal italyu Canadáj u ne talchin tik ne at.
== Ne itekiw ==
Yaja ne tapatani tik ONU<ref>Organización de las Naciones Unidas tik castillaj u United Nations </ref> ken yultajtaketzani pal tuijikniwan iwan VIH, yaja se tatukani, se wey tawawasuani kan nemi an, wan Trevor taselej ipal italyu wan kemanian kichiwa ukseuk itekiw.Yaja mijkwani ka né. Trevor tajtaketza ipanpa VIH tik ujulinkwikwil.
= Ne ichtaka itunal =
Ne inan itukey katka Glenna Marie Sault (Stratton). Yaja se Ojibwa Anishnabek katka wan ne iteku itukey Trevor Ross Stratton katka. Tajtzin Trevor kipia se ikaw, Peter Canadachanej nusan, se chupi ieltiw Estados Unidoschanej wan ume chupi ikawan tik Ontario, Canada. Yaja kipia se ipilu. Ne ipilu itukey David. Trevor G. Stratton mumachtij tik ne tamachtiluyan Niagara HS wan mumachtij castillaj tik ne wey tamachtiluyan Niagara College tik Welland, Ontario. Yaja nemi tik ne itechan pal inan itajtatanoywan ijikman an.
Trevor kimati sujsul ipanpa ne taltikpak ika yaja ne pashaluani ika yaja tikiti tik sejseki itajtalyu. Trevor maya taketza se tajtaketzalis wan kan yaja kineki taketza castillaj nusan.
Trevor kipia yey pual shiwit an wan kipia se pual kashtul iwan VIH.
== Ijilpika ==
https://canfar.com/getting-to-know-trevor-stratton/
https://www.cbc.ca/listen/live-radio/1-79/clip/16082128
== Ipanpa ini ==
[[Taanalis:Trevor Stratton.jpg|thumb|Trevor is an inspirational 52-year old member of the Mississaugas of the New Credit First Nation near Toronto, Canada. He is of Ojibwe and English heritage, and is a well-respected leader within the HIV community in Canada and around the world.]]
f9of0r3kl6n0obupmh4ofw72y9bbcve
Truganini
0
1053
9161
7708
2026-01-30T13:31:48Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q242064]]
9161
wikitext
text/x-wiki
= Truganini =
[[Taanalis:Truganini, Tasmania, 1866 slnsw.jpg|thumb|Truganini ne shiwit 1866]]
Truganini (1812-1876) katka nantzin aborigenchanej tik Tasmania, Australia.
== Ipanpa Truganini ==
Truganini nesik tik ne shiwit 1812. Ne tuijikniwan kiishmati Truganini kachka ne ultima siwaw tik ne ejkuni Palawa tik Tasmania, wan kachka ne última iknew aborigenchanej nesik tik Tasmania wan taketza ne tajtaketzalis Palawa katka. Itunal sujsul ishpijpilti katka namej colonización Europachanej.
Ne shiwit 1828, ne tuijikniwan Europachanej kimiktia ne imajmanujwan iteku wan kisalua Truganini katka.
Miak sijsiujti, ne tuijikniwan Europachanej kitzkia wan kisalua wan Truganini wan kiilwitia tajtaysan tik Europa katka.
Keman Truganini mikik ne shiwit 1876, ne tuijikniwan británicochanej kiajkawa
An ne tuijikniwan kielnamiki Truganini kachka iweyka tik ne Museo Tik Tasmania.
Ne shiwit 1976, se tzunti shijshiwit neman Truganini mikik, iweyka kitatia katka wan ne tuijikniwan tik Tasmania imima nejneshti katka tik ne wey puyek at tik Bruny Island.
== Ijilpika ==
'''<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Truganini</nowiki>'''
<nowiki>https://www.utas.edu.au/library/companion_to_tasmanian_history/T/Truganini.htm</nowiki>
<nowiki>https://australian.museum/blog-archive/science/our-global-neighbours-remembering-truganini/</nowiki>
e4pjt3zuo46lp9rpa0uns9yvi53g6wf
Tsiquantum
0
1054
9162
7718
2026-01-30T13:31:50Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q711498]]
9162
wikitext
text/x-wiki
= Tsiquantum =
[[Taanalis:Squantoteaching.png|thumb|Tsiquantum]]
[[:es:Squanto|Tsiquantum]] nesik tik Plymouth tik Massachusets se takutun ipal Estados Unidos tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual (1580). Yaja kishmatit itukey Squanto katka.
Yaja se tapalewiani pal ne ejejkunimet ipal Mayflower ka ejkut katka Estados Unidos katka; wan taketzani<ref>diplomata</ref> inpal tik ne techan Pokanoket wan ne ejekunimet pal Mayflower katka.
== Ne itunal ichtaka ==
Yaja se [https://static1.squarespace.com/static/50a02efce4b046b42952af27/t/50a93c52e4b040d1420ec1ae/1353268306604/AlthamLetters.pdf takat Patuxet pal ne techan Wamapanoag pal ne italyu Ninnimissinuok].
Tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti majtakti nawi (1641) se tawikani<ref>esclavizador</ref> itukey [[iarchive:generallhistori00smitgoog|Thomas Hunt]] kishijshikua katka se pual tuijikniwan pal ne techan Patuxet iwan Tsiquantum wan kiwikaket katka España.
Tesu tikmatit sujsul pal ne tunal pal Tsiquantum keman yaja yultuk katka tik España.
Yaja yajki ka Inglaterra wan mukwepa ka Massachusets katka. [[:en:Squanto#CITEREFDunn1993|Muchi itechan inmiki]] katka wan yaja yajki inwan ne techan ka Pokanoket iwan ne tatuktiani Massasoit.
== Tay kichiwa? ==
[[Taanalis:Good stories for great birthdays, arranged for story-telling and reading aloud and for the children's own reading (1922) (14768269922).jpg|thumb|Tsiquantum iwan piltzín Inglaterrachanej.]]
[[Taanalis:A popular history of the United States - from the first discovery of the western hemisphere by the Northmen, to the end of the first century of the union of the states; preceded by a sketch of the (14597125217).jpg|thumb|213x213px|Ne achtu munamikit katka iwan ne techan Pokanoket wan ne techan Plymouth.]]
Ne techan Pokanoket yajket ka techan [[iarchive:indiannewengland00russ|ejekunimet pal Mayflower, itukey Plymouth]], tik se tunal kashtul se pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti se pual se (1621). Yejemet yajket senpa tik se tunal kashtul ume pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti se pual se (1621). [[iarchive:mourtsrelationo00dextgoog/page/n100/mode/2up|Tsiquantum yajki iwan itechan ne uksenpa tik se tunal se pual ume pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti se pual se (1621)]]. Yaja taketza katka Natick<ref>El dialecto de Massachusett de los Pokanoket.</ref> wan Ingles. Yaja kipalewia katka ka ne ume techan pewat taketzat katka wan kikuat katka indajdatka.
[[Taanalis:The First Thanksgiving Jean Louis Gerome Ferris.png|thumb|Ne Achtu Dia de Acción de Gracias- Jean Louis Gerome Ferris]]
Tsiquantum kichiwki ichaku William Bradford, ne tatuktiani inpal ne ejekunimet. Tsiquantum [[iarchive:bradfords00brad/page/n7/mode/2up|kimachtia katka ne ejekunimet ken yujyultiwit katka tik Estados Unidos]]. Keman ne ume shupan walajket inpal ne ejekunimet, yejemet yujyultiwit katka. Ne ejekunimet nemit yulpajpakit katka ka kinutzat Tsuqiuantum wan itechan inpal se lilish inwan yejemet. Ne lilish itukey an Dia de Accion de Gracias tik Estados Unidos.
Tsiquantum sujsul kipalewia katka ne ejekunimet taketzat katka iwan miak tejtechan tik Massachusetts. Miak tuijikniwan wan ejekunimet tesu kigustujt. Nemituya katka miak tasumalis wan [[iarchive:mayflowerstoryof00phil|miak tuikikniwan wan ejekunimet nemit kwalanit katka iwan Tsiquantum]]. Yaja muchijchimuketza katka. Yaja kineki katka ka ne techan sennemi katka.
== Ne itekiw: ==
Tsiquantum kipalewia katka ka pewat Estados Unidos.
Yaja nusan kiwika katka sujsul titika inpal ne tejtechan ijikman pal Estados Unidos.
== Ken mikik? ==
Tik se ujti tik ne wey at puyek<ref>viaje en el mar</ref> tik se tawikani<ref>barco</ref>, Tsiquantum kukuya katka. Yaja nemi kukuya katka miak tanestuk. [[iarchive:chroniclesofpilg00young|Tsiquantum miki katka]]. Ne ejekunimet iwan Tsiquantum mukwepat katka Cape Cod tik Massachusetts.
Tsiquantum nemi kitalpachuj isel tik ne techan itukey Puerto de Chatham.
== Inpanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
Squanto: https://es.wikipedia.org/wiki/Squanto
Letter of Emmanuel Altham to his brother Sir Edward Altham, September 1623: https://static1.squarespace.com/static/50a02efce4b046b42952af27/t/50a93c52e4b040d1420ec1ae/1353268306604/AlthamLetters.pdf
The generall historie of Virginia, New England &amp; the Summer Isles : together with The true travels, adventures and observations, and A sea grammar: https://archive.org/details/generallhistori00smitgoog
Dunn, Jerome P. (Spring 1993). "Squanto Before He Met the Pilgrims". ''Bulletin of the Massachusetts Archaeological Society''. '''54''' (1): 38–42: https://en.wikipedia.org/wiki/Squanto#CITEREFDunn1993
Indian New England before the Mayflower: https://archive.org/details/indiannewengland00russ
Mourt's relation or journal of the plantation at Plymouth: https://archive.org/details/mourtsrelationo00dextgoog/page/n100/mode/2up
Bradford's history of Plymouth plantation, 1606-1646: https://archive.org/details/bradfords00brad/page/n7/mode/2up
Mayflower : a story of courage, community, and war: https://archive.org/details/mayflowerstoryof00phil
Chronicles of the Pilgrim fathers of the colony of Plymouth, from 1602-1625. Now first collected from original records and contemporaneous printed documents, and illustrated with notes: https://archive.org/details/chroniclesofpilg00young
Early encounters--Native Americans and Europeans in New England: https://archive.org/details/earlyencountersn00nick_0
twbd8a8lgzdziqnskesphh1bl6su4xi
Tsukasa Hojo
0
1055
9163
7722
2026-01-30T13:31:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q467415]]
9163
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tsukasa Hojo 20100702 Japan Expo 1.jpg|thumb|Tsukasa Hojo, ne shiwit 2010 tik ne techan Paris]]
= Tsukasa Hojo =
Tsukasa Hojo takwikwilchiwani Japonchanej (mangaka).
== Ne itunal ichtaka ==
Hojo nesik tik ne techan Kitakyushu tik Japon, tik ne shiwit 1959. Iteku miki keman Hojo piltzin katka.
Ne shiwit 1981, kimakat amat tik Tamachtiluyan Universidad Kyūshū Sangyō Daigaku kan mumachtia tajkwilua.
Ne shiwit 1979, keman mumachtiani katka, ne Amachi “Space Angel” kimakat ne takulis ne premio Osamu Tezuka.
Yaja kipia isiwaw wan yey isiwapíltzin.
== Ne itekiw ==
Ne shiwit 1980, pewa itekiw katka tik ne Shonen Jump wan itajkwilua katka ne amachi ''Ore Wa Otoko Da! (Naja nitakat!)'', wan ne shiwit 1981, itajkwilua ne ajamachi Third Deka wan Cat’s Eye (“Ne mistun iish” tik nawat). Cat’s Eye sujsul yek katka wan kipia ulinkwikwil chikitik.
Ne shiwit 1985, pewa itajkwilua katka ''City Hunter'' (Ne Tamutapewiliachtiani tik ne techan) wan tamik yajini itekiw ne shiwit 1991.
City Hunter sujsul wey.
Keman itajkwilua City Hunter katka, kineshtijket miak ajamachti chikitik : ''Neko Mamma Okawari'' (1986), ''Splash'' (1987), ''Tenshi No Okurimono'' (1988) wan ''Taxi Driver'' (1990).
Ne shiwit 1993 itajkwilua katka ''Sakura No Hana Saku Koro,'' wan ne shijshiwit 1994 wan 1995 itajkwilua katka ''Komorebi No Motode'' wan ''Rash!'' wan ne shiwit 1996 ''Family Compo.''
Ne shiwit 2001, pewa itajkwilua katka ne amachti ''Angel Heart'' (ne angel iyulu). Yajini amachti kipia miak tuijikniwan tik ne amachti ''City Hunter''.
Ne shijshiwit 1980, tajtakwikwilchiwani Takehiko Inoue wan Haruto Umezawa katka imujmumachtiani.
Ne ichaku kenhayuk ne takwikwilchiwani Tetsuo Hara. Hara itajkwilua katka ''Hokuto no Ken (Ne sital ka ikajku imumey '' tik nawat'').''
== Ijilpika ==
<nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Tsukasa_H%C5%8Dj%C5%8D</nowiki>
<nowiki>https://www.manga-audition.com/hojo-sensei-interview-until-the-very-last-moment/</nowiki>
<nowiki>https://www.manga-news.com/index.php/auteur/HOJO-Tsukasa</nowiki>
4bi74bqm1rlfae81imek74nd5fw6928
Tuchti
0
1056
9670
9164
2026-04-06T12:01:41Z
Kwamikagami
437
9670
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Oryctolagus cuniculus Tasmania 2.jpg|thumb|200px|right|Se tuchti.]]
Ne '''tuchti''' o '''konesh''' se [[animal|kojtanchanej]] ipal ne familiaj itukay Leporidae. Nemi tik tuchan (''Oryctolagus cuniculus'') wan nusan miak tekenha tik [[kujtan]], weli [[tapewil|mupewia]] wan ajwiak pal tikwat. Weli mutalua wey kwak majmawi. Nemit tujtuchti ipal clajclasej tekenhat achka nujme ne taltikpak, semaya tik [[Antartida]] inte kanaj. Tik [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]] wan nujme ne Shiktal wan Meshijku muajsi se itukay ''Sylvilagus floridanus'' wan seuk mas chikitik itukay ''Kuatuchti''.<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 107.</ref> Sujsul ajwiak ne iayu tuchti wan tiwelit tikchiwat kwechti iwan ne iewayu.
[[Taanalis:Bunny (30107041967).jpg|thumbnail|Se tuchti kikwa tzakat tik ne kojtan.|center]]
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
bofvxv5vr820g7cj5gzcagqcbrhtyoo
Tukat
0
1057
9165
7754
2026-01-30T13:31:56Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1357]]
9165
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Tukat'''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Nephila@Manly, Australia by HCarcamo.jpg|thumb|center|300px|Ne tultik tukat (Nephila) ijpak itzawal te uij ipal Sydney, Australia]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reino : Animalia
|-
| Phylum : Artropoda
|-
| Clasej : Aracnida
|-
| Orden : Araneae
|}
Ne '''tukat''' se [[animal]] ipal ne orden itukay Araneae. Ken muchi ne ijinvertebradoj ipal ne Artropoda (shikita ne clasificacion), tesu kipia ujumit ijtik iweyka. Yaja nemi pal kipata ne iewayu sejsenpa pal weya. Ne iweyka ne tukat kipia semaya ume takutun: ne itzuntekun wan ne iijti; tesu kipia ne tajku takutun ken ne ijinsectoj, nian kipia ajantenaj. Kipia chikwey imetzkuyu, tesu ken ne ijinsectoj ne kipiat chikwasen. Ne tujtukat anka nemit 30,000 clasej tekenhat. Sejse yejemet kichiwat se tzawal pal kitzkiat ne intakwal. Melka achka muchi ne tujtukat kipiat venenoj, tesu mijmiak ne welit techmiktiat; yejemet nemit tik Australia, Brasil wan Africa, tesu tik Kuskatan. Muajsi nujme wan nusan tik Kuskatan se chikitik tukat, ne Latrodectes, itukay tik Nawat [[chiltukat]], yaja tesajsay ipal ne shujshulut wan ne chuletket wan lamatket. Ne tukat kichiwa sujsul yek inpal ne takamet ika yaja kikwa kwijkwilin wan sejseuk tay welit kikwat ne tatuk. Yajika ne tukat tajpia wan kipalewia ne mil pal ma takati yek. Ne wejwey tukat ken ne tarantula (itukay [[picacaballoj]]) sujsul yek tupal, ika kikwa miak chapulin, wan te keman kimiktia ne wey takwalmet ken ne takat u ne turuj.
<gallery>
file:Heptathela.kimurai.yanbaruensis.female.-.tanikawa.jpg
File:Victorian funnelweb.jpg
File:Loxosceles reclusa.jpg
File:Spider wynaad.jpg
</gallery>
==Referencias==
Pal timumachtikan mas:
* Foelix, R.F. 2010. Biology of spiders. Oxford University Press.
==Shikita nusan==
* [[Picacaballoj]]
* [[Chiltukat]]
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
t7j60a2ck1vjalnr7c8m1u9ptfihg1n
Tunakatepet
0
1058
7766
7765
2026-01-29T23:34:54Z
Jon Harald Søby
5
11 revisiones importadas
7765
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tonacatepequelogo.png|thumb|tunakatepet]]
== '''Tunakatepet''' (tik Kastiya Tonacatepeque) ==
Tunakatepet (tik Kastiya Tonacatepeque) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu [[Kuskatan]] .
Tunakatepet kinpia ume pual kashtul nawi shikipil nawi tzunti nawi pual se (59,481) techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Tunakatepet
Ne taketzalis Tunakatepet witz ka nawataketzalis wan kineki ina: Tu: nuestro, Nakat: carne, Tepet: cerro: el cerro de nuestra carne.
Kitukeytiat techan Tunakatepet tik ne tanestuk chikume pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti yey pual majtakti nawi (07/03/1874) katka.
Kitukeytiat wey techan Tunakatepet tik ne tanestuk chikwasen pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti yey pual kashtul yey (06/02/1878) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey Ne wahaycume, Ne cañas ,'''Chamulapa''', '''Ne Sillero''' Ne itejtepet intukey '''Washapa:''' Montaña El Infiernillo, Lomas El Cortez, Del Bonete, De Ramos, De La Ceibita, El Sincuyal y Alta de Mecapal
.
== '''Ne ujukse tejtechan nemit unisan:''' ==
<mapframe latitude="13.778443" longitude="-89.119034" zoom="15" width="400" height="271" />Kan witz ne ejekat (<ref>norte</ref> norte): iwan Tunakatepet, Washapa, San Jose Guayabal
Kan nemi ne wey puyek at <ref>sur</ref>(sur) iwan Shilupanku wan Suyapanku.
Kan kisa ne tunal<ref>este</ref>(este) iwan San Martin
Kan kalaki ne tunal<ref>oeste</ref> (oeste) iwan Cuidad delgado, [[Apukpan]] wan Washapan
Nemi 17 k (kashtul ume Kan witz ne ejekat ) pal [[Kuskatan]].
Tamachiwa 1,328.66 ha(ume shikipil yey tzunti se pual chikwey. yey pual chikwasen ), nemi ka ikajku 220 m s. n. m. (ume tzunti se pual ka ijpak ne wey puyek at).
Kipia makwil Intukey,ne intukey pal Tunakatepet: Ne Mercedes. San Nicolas, Concepción wan Ne Calvario.
Tik ne kojtan kipia 8 ( chikwey) kojtantechan: Ne Sauce, Ne Transito, Ne Fuente,Ne Unión, ne Flores, Malacoff y Veracruz wan Ne Rosario
Ini techan kichiwket ne tajtakamet ijikman najnawamet.
Ne achtu ilwit kichiwat tik 27 (se pual chikume)metzti majtakti se(noviembre) tik ne 6(chikwasen) metzti majtakti ume (diciembre).
Ne ahctu ilwit kichiwat tik 27(se pual chikume)metzti majtakti se(noviembre) ka 6(chikwasen) metzti majtakti ume (diciembre) ipanpa ne Santuj Nicolas Obispo
== Wey Iujukichpiltzin Tunakatepet: ==
'''1- Nicolas Aguilar''' Yaja se palej <ref>sacerdote en segundo grado (presbitero)</ref>wan wey takat<ref>procer</ref> katka
'''2- Edgar Mauricio Vallejo Marroquin''' :Yaja se tawawasuani<ref>poeta</ref>, Takwikalismawawasuani<ref>compositor</ref>, takwikani<ref>cantante</ref> katka
== Ipanpa ini ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Tonacatepeque
https://elfaro.net/es/202311/ef_foto/27143/tonacatepeque-celebra-la-mitologia-salvadorena
[[Calabiuza]]
h46am2cs2vxk92j80vaioph1r238g2v
Tunal
0
1059
9637
9630
2026-04-06T09:27:33Z
Kwamikagami
437
9637
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Solar prominence from STEREO spacecraft September 29, 2008.jpg|thumb|200px|right|Tunal tata wey itutunka]]
Ne '''tunal''' (machiyut: [[file:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) se [[sital]] sennemi iwan chikwey tal. Ne tunal se wey ululnaj tay tuna<ref>tuna inasneki kichiwa brillar</ref> yawi. Ne tunal kiyawalultia ne chikwey tal. Ikman ne chikwey tal ajsiket achka kan nemi ne tunal wan ne tunal kiajanki.
Ne tunal se sital tatajku kan itukay Ne Italsenputzijka ne Tunal. Ne tunal muchiwtuk iwan tajtatka hidrogenoj (73%) wan helioj (25%). Ne iradioj ne tunal kitamachiwa kachka 109 tal, wan itakayu ne tunal kiajsi 99.86% ne itakayu ne italsenputzijtuk. Ne itunalyu istak. Ne tunal pejki kachka 4.6 billon shiwit keman mishti musentilan iwan tewti muchalujket.
Iyulijtik ne tunal kisenpata kachka 600 millon toneladaj hidrogenoj wan kikwepa helioj sejse segundoj. Kisenpata kachka 4 millon toneladaj tajtatka wan kikwepa tunal tatawilua wan tatutunia. Ne tunal ishtuna kachka 170,000 shiwit ijtik ne sital<ref>ishtuna inasneki muchiwa tardar, estancar, detener</ref> pal kisa. Tik 5 billon shiwit, ne tunal mukwepa se tunal itukay ''chiltik wey''<ref>chiltik wey inasneki gigantej rojaj</ref>, kan kiajsi kichichinatza ne taltikpak wan mukwepa se tunal itukay ''istak tzapatzin''<ref>istak tzapatzin inasneki enanas blancas</ref>.
Ne taltikpak takamet kitat ne tunal ipampa muchi yultuk wan kiteumatit. Ashan ne tunalamat muweymati itukay Tunalamat<ref>tunalamat inasneki calendarioj</ref> Gregorianoj wan kipua ne ulinilis pal ne tunal.
== Tukaymatilis ==
Ne takezalis ''tunal'' kisa itech ne itaketzalis ne Nawataketzat tik ne taltechan pal ikman kan ashan [[Meshijku]]. Achtu nemit tik [[Meshijku]] wan nemanha ajsiket [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]]. Ne taketzalis muilwia tik miak tejtechan tik Meshijku wan kitenpatat<ref>-tenpata inasneki kichiwa traducir</ref> ne takakilis: ''Tonalli'', ''Tonale''. Miak tajtaketzalis inat ka ne tunal tatawilua wan tatutunia itukay ''Tonatiw'' (ne tuna yawi). Nusan inat ka muchi taltikpaktakat kipia se itunal wan kipulua keman majmawtuk wan kukushtuk.
Ne taketzalis tik Ingles ''sun'' kiski itech Ingles pal ikman ''sunne''. Nesi tik miak tajtaketzalis Alemanes, se yejemet Frisianoj ''sinne'', Doche ''zon'', Aleman ka tani ''Sünn'', Aleman selka ''Sonne'', Bavarianoj ''Sunna'', Norse pal ikman ''sunna'', and Goticoj ''sunnō''. Muchi ini inelwayu Proto-Germanicoj *''sunnōn''.
Ne imachiyu ne tunal pal ilwikamatini<ref>ilwikamatini inasneki astronomoj</ref> se [[yawal]] iwan se tet tatajku. Muneki kwak taketzat ipampa ne taltamachiwalis<ref>taltamachiwalis inasneki geometriaj</ref>:
''M''<sub>☉</sub> (Tunal itakayu<ref>-takayu inasneki masaj, cuerpoj</ref>),
''R''<sub>☉</sub> (Tunal iradioj) wan
''L''<sub>☉</sub> (Tunal itawilyu).
== Tachialis ==
Ne tunal se sital. Yaja itakayu kachka 99.86% ipal ne itakayu ne tunal iwan ne chikwey tal. Yaja itawilweyaka kachka +4.83 su tiksentaliat iwan seuk tunal tik sental. Itawil kachka 85% ipal muchi sital tik Mishpanti ika miak ''chiltik tzapatzin''. Ne tunal se sital itukay "Takapuwalis I". Ini tailwia ka ne sital yaja tepusyujtuk wan chupi shijshiwit.
Ne itawilyu ne tunal tik ne taltikpak yaja wey. Yajika, itawilweyaka kachka -26.74. Ishtuna kachka 8 minutoj wan 19 segundoj kisa itawil tik iishku ne tunal wan ajsi tik iishku ne taltikpak.
== Tamatilis ==
=== Tzintilis ===
Tamatinit inat ne tunal tzintiyak itech se wey mishti wan tewti wan tetunti sesek kachka 4.567 billon shiwit.
Ijtik ne wey mishti, ne gravedad kimatiluj tajtatka tapayulijtuk wan ne wey ieteka kalijtik kipewaltij se tapatalis. Ne tunal tatawilua wan tatutunia.
=== Ken weli? ===
Kalijtik tatajku, tetunti ''hidrogenoj'' mutzunchaluat tutunik wan musenchiwat seuk tetunti ''helioj''. Ini tachiwalis itukay ''fusion nuclear (tetunsenchiwalis).''
== Yawalulis ==
Ne tunal muyawalua iwan ne Mishpanti. Ne tunal nejnemi kachka 820,000 km se horaj. Ishtuna kachka 230 millon shiwit pal kiajshitia se tayawalul tik Mishpanti.
== Tachialis ==
Kenemej ne tunal semaya tit, ne itachialis ka ishku yawi wan kisa. Su kitat ne tunal ijtik se tunaltachialuni<ref>tunaltachialuni inasneki telescopioj</ref>, tiltik kajkanaj ika ka né itukay ''ishyuwaktuk.'' Ini ishyuwaktuk kan muneshtia ne itiw ne tunal tepustaijyutilana. Ne tunalishyuwaki muita ishyuwaki ika ne tunal sujsul tatawilua.
Ne sital tajtachialuni ne kiyawaluat inawak ne tunal kitaket weyak tajtatka kishtij wan mukwejkweluj ijpak ne tunal. Ini itukay ''tunalmimil.'' Yejemet muneshtiat miak iweyka wan miak itachishka. Sejse wejwey kachka taltikpak kalaki ijtik wan sejse muitat ken tumey. Ne tunalmimil yawi wan kisa.
=== Tunaltikpak ===
Ini ne ishku ne tunal. Ne itawilyu ne tunal kisa itech tunaltikpak. Itan, ne tunal yuwaktuk wan tesu tzatzasnaj.
== Taketzalpamit ==
<references />
[[Takutun:Sitalmet]]
{{Template:Stub}}
tiuxgpc0n61oten0phxbl77552mehvq
Tupac Amaru II
0
1060
7806
7805
2026-01-29T23:34:57Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7805
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Monumento Tupac Amaru II - Distrito de Comas.jpg|thumb]]
== '''Tupac Amaru''' ==
[[:es:Túpac_Amaru_II|José Gabriel Condorcanqui Noguera]], tiktukeytiat [https://elhistoriador.com.ar/tupac-amaru/ Túpac Amaru II]. Tupac Amaru nesik se tunal kashtul nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti se pual kashtul yey (19/03/1738) tik ne techan Surinama takutun ipal tutakyu tik ne italyu Perú. Yaja se wey ikman Inca, tanamakani<ref>'''Comerciante'''</ref>, tajpiani<ref>'''Militar'''</ref>, tatuktiani ikman<ref>'''Lider indígena'''</ref> katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki''' ==
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''
* [https://www.cultura.gob.es/dam/jcr:efd4ef9c-fd07-4350-9365-3fa795d91b03/escrito-en-tela-documento--noviembre-5.pdf Cartas y proclamas durante la rebelión]
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
Yaja kishmatijket ken se tajkwilulchin<ref>'''Simbolo'''</ref> taselis<ref>'''Resistencia'''</ref>(ikman: wey tajkwilulchin tik ne nacionalismoj ka nuknew Perúchanej.
[[Taanalis:Tupac Amaru II Statue in Tupac Amaru Park Huancayo Peru.jpg|thumb]]
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey katka Carmen Rosa Noguera Valenzuela, yaja se Perúchanej katka. Ne iteku itukey katka Miguel Condorcanqui. Yaja se Perúchanej katka. Ne isiwaw itukey katka Micaela Bastidas. Yaja se Perúchanej katka. Yaja kipia yey ipijpipil katka. Ne ipijpipil intukey Fernando Túpac Amaru Bastidas, Mariano Condorcanqui Bastidas, Hipólito Condorcanqui Bastidas katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan San Francisco de Borja (Cusco), yaja mumachtij Quechua, Kastiya, Latin Wan mumachtij pal kimati ne tapalewilis<ref>'''Leyes'''</ref>
Yaja tekitki ken se tatuktiani ikman tik Surinama, Tungasuca wan Pampamarca mustayuk tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti yey pual (1760); yaja nusan tekitki ken se kawashsiwat tanamakani. Yaja se Tatuktiani tesu tatakamatini ikman katka<ref>'''Líder rebelde indígena'''</ref> intzajtzalan se shikipil chikume tzunti nawi pual wan se shikipil chikume tzunti nawi pual se (1780-1781) tik ne italyu Perúchanej.
Yaja munamiktij iwan Micaela Bastidas tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti ume pual kashtul yey (1758).
Yaja mikik se tunal kashtul yey pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual se (18/05/1781), ipanpa kimusuma kenhalis wan ne miktialis tejtechan ijikman tik ne techan Cuzco, takutun ipal tutakyu tik ne italyu Perú. Kitalpachujket kan nemit shajshaput Plaza Mayor Cuzco, Cuzco tik ne italyu Perúchanej.
[[Taanalis:Death of Tupac Amaru II.jpg|thumb|Muerte de Tupac Amaru]]
Yaja mikik kitzunkutunket<ref>'''Decapitado''' </ref> wan kikujkutuntunket<ref>'''Desmembrado''' </ref> inpanpa ne tajtatuktianimet ka Kastiya ka nemit tik ne italyu Perúchanej.
== '''Ipanpa ini:''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://profilbaru.com/es/T%C3%BApac_Amaru_II
https://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II
https://vidasilustres.net/lideres-y-figuras-notables/legado-tupac-amaru-ii-lucha-indigena-peruana/
https://elhistoriador.com.ar/tupac-amaru/
https://elpopular.pe/educacion/2020/11/04/rebelion-tupac-amaru-causas-consecuencias-resumen-historia-36220
https://www.cultura.gob.es/dam/jcr:efd4ef9c-fd07-4350-9365-3fa795d91b03/escrito-en-tela-documento--noviembre-5.pdf
fa5wgjozfiiwa94txwvmhq8z9g6j4dh
Tuteku Tupal
0
1061
9167
7815
2026-01-30T13:31:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q23393]]
9167
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:El Padre Nuestro, oración de fe cristiana.jpg|thumb]]
Ini sujsul galanchin tajtaketzalis pal Tuteku Tiut kichiwi tupal tajtzin Jesucristo wan taketza tik ne tasujtalis, tik ne pal tikwepilikan, tik ne tutaiwan wan pal muchi tajtakamet,sijsiwatket, pijpipil.
== Tuteku Tupal<ref>Padre Nuestro </ref> ==
ka tinemi ka ikajku<ref>cielo</ref>
Wey ne mutukey
ma wiki ne wey mutechan
wan shikchiwa muchi tay tikneki ka nin tik ne tal ken tikchiwa ka ikajku
shitchemaka an ne tutakwal wan mujmusta
shikelwaka muchi tay tikchiwat tesu yek, kia né ken tejemet titelkawat muchi tay kichiwat tuwan ne tuijikniwan
Wan ma' shitechajkawa ma tiwetzikan tik ne tesu yek
wan shitechpalewi iwan muchi tay tesu yek
'''kia né.'''
== Ipanpa Ini: ==
<references />
Ijilpika:
[https://www.facebook.com/share/p/191GtUCSpa/]
03sicnn5y2vnqc9xmupk4w9ji5o6xbm
Tutut
0
1062
9168
8580
2026-01-30T13:32:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5113]]
9168
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
Ne '''Tutut''' se kojtanchanej ipal ne Clasej itukay Aves. Ne achtu tutut nesi ashan 100 millones shiwit tik ne [[cretaceo]]; yaja ken ne [[akuke]] walajket ipal ne [[dinosaurio]]. Nemit anka 10,000 tutut te kenha (especiej). Muchi ne tutut kipia ne iten pal tatzupina (picoj) wan tapishuat se teksisti ne kipia ne ielwayu takwawak. Sejse tesu welit patanit ken ne avestruz pero ne mijmiak welit. Sejse tutut ken ne cuervo sujsul inteligentej.<ref> Hunt, G.R. and Gray, R.D. (2004). "Direct observations of pandanus-tool manufacture and use by a New Caledonian crow (Corvus moneduloides)." (PDF). Animal Cognition 7 (2): 114–120. doi:10.1007/s10071-003-0200-0. PMID 15069611. Retrieved 3 May 2007 </ref> Ne cujcuervo kiekneliat kwak se yejemet miki wan musenputzuat pal chukat ipanpa <ref>https://web.archive.org/web/20150908230853/http://www.batanga.com/curiosidades/5023/10-fascinantes-curiosidades-sobre-los-cuervos.</ref> Genaro Ramírez tajkwiluj ipanpa ne tutut tik se iamaw <ref>. Ramírez, Genaro. Naja Ni Genaro. 2da edición. Publicaciones IRIN. 2004. Izalco, Sonsonate, El Salvador C.A.</ref>. Katani, tikpiat ken intukay sejse tutut tik Nawat:
*[[kwishti]]
*[[tzanat]]
*[[shekshet]]
*[[talaputz]]
*[[chiltutut]]
*[[wilut]]
*[[kwawti]]
*[[wajkalchia]]
*[[tzentzunti]]
*[[wajulut]]
*[[tekulut]]
*[[tijlan]]
*[[tekechul]]
*[[kakalut]]
*[[kusma]]
*[[tzikmuyu]]
*[[witzitzil]]
*[[pajwil]]
*[[chachalaka]]
<div align="center">
<gallery widths="150px" heights="150px" perrow="4" caption="Sejse tutut">
Taanalis:Guardabarranco.JPG|Ne talaputz yaja ne achtu tutut tik Kuskatan
Taanalis:Ostriches cape point cropped 2.jpg|Ne Avestruz tamachiwa 180 kg wan 3 m kujtik
Taanalis:Corvus corax.001 - Tower of London.JPG|Ne cuervo weli wey: weli kikwi se taiwan pal kitemua tay kikwa
Taanalis:Ara macao -Puntarenas Province, Costa Rica-8.jpg|Ne kakalut kipia se wey ikwitapil ne itachishka yektzin
Taanalis:AmericanBlackVultureFlock.jpg|Sejse kusma musewiat wan tachiat
Taanalis:Bird Nest With Egg.jpg|Se iteksis ne tutut tik ishumul
Taanalis:Purple-throated carib hummingbird feeding.jpg|Ne witzitzil ne mas chikitik tamachiwa semaya ken se centavojchin
</gallery>
</div>
== Referencias ==
{{Reflist}}
[[Takutun:Tujtutut|*]]
ipltxeeemesw1uhgb3y85rn6mu3buqi
Tututkal
0
1063
7839
7838
2026-01-29T23:35:00Z
Jon Harald Søby
5
5 revisiones importadas
7838
wikitext
text/x-wiki
== Tututkal ==
[[Taanalis:Map of Tenochtitlan and Gulf of Mexico, 1524.jpg|thumb|Se talkwikwil<ref>Kineki ina "''mapa''"</ref> ipanpa ne wey techan katka ''Meshiku Tenochtitlan''. Ka nin, weli muita se takutun iwan miak tutut. Ne nemi katka ne ''tutukal''. ]]
[[Taanalis:Sitio del Totocalli y el palacio de Moctezuma II en el mapa te Tenochtitlán de Hernán Cortés (1524).png|thumb|Ne tututkal takutun tik ne talkwikwil ijpak]]
[[Taanalis:Totocall - zoológico de Tenochtitlán, en el folio 30v del libro VIII.png|thumb|Ne tututkal tik ne amachti "''Historia General de las Cosas de la Nueva España''" ipal ne palej Sahagún wan ne tamatinimet ijikman.]]
''Totocalli'' tik nawatl ipal Meshiku ikman. Ini se takutun ipal ne wey techan ''Tenochtitlan'' kan nemi miak kojkojtanchanejket, ajatchanejket, wan ukseuk. Ka ne nemit tujtutut, ne inhujmiyu kinchiwat yektzin dajdakta ne ''amantecah''. Nemi tekwani nusan, ne ielwayu se takutun ipal yektzin kwachti, ipal yektzin tzintalijka. Miak ne chajchanejket ne nenket ka ne kinmiktijket pal ne tejteut ijikman.
Ne ''tlatoani'' (tatuktiani) ipal Meshiku ''Tenochtitlan'' keman ajsiket ne kastiyajchanejket, ''Motecohzoma Xoyocotzin'', kipia katka tik ne ''totocalli'' tajtakamet wan sijsiwatket ne kipiat kukulis. Seki anka ika yejemet kintasujtatuyat ne tejteut ijikman. Ukse ika yejemet nemi pal kinmiktia ne palej ijikman.
Keman ''Hernán Cortez'' wan ne ukse europachajchanejket nemituyat tik ''Tenochtitlan, Motecohzoma'' kinhajkaw kuchit inawak ne ''totocalli.''<ref>Elizalde Mendez, Israel. (Sin fecha). ''Los animales del rey. El vivario en el corazón de Tenochtitlan.'' Arqueología Mexicana. https://arqueologiamexicana.mx/mexico-antiguo/los-animales-del-rey-el-vivario-en-el-corazon-de-tenochtitlan</ref> <ref>Pérez Guzmán, Víctor Ángel. (2023). ''"El mítico “zoológico” de Moctezuma, ¿qué fue en realidad la Casa de Aves?".'' Muy Interesante. https://www.muyinteresante.com.mx/medio-ambiente/38549.html</ref>
== Ne yektzin dajdatka ==
<gallery caption="Sejse yektzin dajdatka kinchiwket ne palikman ipal inhujmiyu ne tujtutut">
File:Juan Bautista Cuiris - Portrait of Christ Made of Humming Bird and Parrot Feathers - WGA05815.jpg|Ne Ishkalyu ipal Yeshu. Muchiwtuk ipal iumijyu witzitzil wan ukse tujtutut.
File:Chimalli Ahuizotl.jpg|Se chimal
File:Moctezuma's feather headdress, ca. 1515, Mexico; Weltmuseum, Vienna (3).jpg|Se ''apanecatl''
File:Aztec Feather Fan (9755955491).jpg
</gallery>
413pmp7d4f015o4h8pyeajq3uyoremi
Twenty One Pilots
0
1064
9169
7844
2026-01-30T13:32:03Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7857806]]
9169
wikitext
text/x-wiki
[[:en:Tyler_Joseph|Tyler Robert Joseph]] wan [[:en:Josh_Dun|Joshua William Dun]] kaj tiktukeytiat Tyler Joseph nesik se tunal se (1) pal ne metzi majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (1988) tik ne techan [[:en:Columbus,_Ohio|Columbus, Ohio]] takutun ipal tutakyu ne italyu United States. Joshua Dun nesik se tunal kashtul yey (18) pal ne metzi chikwasen tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul chikwey (1988) tik ne techan Columbus, Ohio takutun ipal tutakyu ne italyu United States.
[[Taanalis:Twentyone Pilots at Press conference of Soundbox in Bangkok.JPG|thumb|<ref>[[Taanalis:Twentyone_Pilots_at_Press_conference_of_Soundbox_in_Bangkok.JPG|thumb]]
Twenty One Pilots at Press conference of Soundbox in Bangkok.</ref>]]
Tyler Joseph se wey takwikani<ref>singer</ref> katwikani. Joshu Dun se wey tawewetzutzunani <ref>drummer/ baterista</ref>katka.
Yejemet kichiwki miak yajyawaltakwikalis:
* [[:en:Twenty_One_Pilots_(album)|Twenty One Pilots]] (Ume shikipil chiknawi; 2009)
* [[:en:Regional_at_Best|Regional at Best]] (Ume shikipil Majtakti; 2011)
* [[:en:Vessel_(Twenty_One_Pilots_album)|Vessel]] (Ume shikipil majtakti yey; 2013)
* [[:en:Blurryface|Blurryface]] (Ume shikipil kashtul; 2015)
* [[:en:Trench_(album)|Trench]] (Ume shikipil kashtul yey; 2018)
* [[:en:Scaled_and_Icy|Scaled and Icy]] (Ume shikipil se pual se; 2021)
* [[:en:Clancy_(album)|Clancy]] (Ume shikipil se pual nawi; 2024)
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
* Grammy Award Best Pop Duo/Group Performance tik ume shikipil kashtul ume 2017 takwikalis “[https://www.youtube.com/watch?v=pXRviuL6vMY Stressed Out].” <ref>"59th Annual Grammy Awards Nominees". ''The Recording Academy''. Archived from the original on May 3, 2012. Retrieved December 6, 2016.</ref>
'''Tyler Joseph: Ne ichtaka itunal'''
Ne inan itukey katka Kelly Joseph (née Stryker) yaja se Americanchanej katka wan ne iteku itugey katka Christopher Anthony Joseph. Yaha se American gatka.
Ne isiwaw itukey katka Jenna Joseph. Yaha se Americanchanej gatka.
Tyler kipia ume (2) ipilawan wan se (1) ipijpipil katka.
'''Joshua Dun: Ne ictaka itunal'''
Ne inan itkey katka Laura Lee Dun (née McCollum) yaja se Americanchanej katka wan ne iteku itugey katka William Earl "Bill" Dun. Yaja se Americanchanej katka.
Ne isiwaw itukey katka Debby Ryan. Yaja se Americanchanej gatka.
Joshua kipia se (1) ipelu wan se (1) mistun.
kxjuo59v2p0zha1cafz5tjo1lhqke7g
Tyla
0
1065
9170
7849
2026-01-30T13:32:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q118105408]]
9170
wikitext
text/x-wiki
== Tyla Laura Seethal ==
Kaj tiktukeytiat [[:en:Tyla|Tyla]], yaja nesik tik [[:en:Johannesburg|Johannesburg]] se takutun ipan italyu [[:en:South_Africa|Sudáfrica]] se tunal se pual majtakti pal ne metzti se tik ne shiwit ume shikipil ume (30/01/2002). Yaja se takwikani<ref>Cantante, Singer</ref> wan takwikaliswawasuani<ref>Compositora/Escritor musical, Songwriter</ref>. Miak tuijikniwan ingustuj ison ika yaja kinelua miak sonchiwalis. Kunij, ne tuijikniwan yejemet kitukeytiat Tyla, “Ne Nisiwapil<ref>Princesa, Princess</ref> pal Popiano” ika yaja kisentalia ne isonyu “[[:en:Pop_music|Pop]]” wan “[[:en:Amapiano|Amapiano]]”. Yaja nitakwika wan kichiwa isonyu “[[:en:Rhythm_and_blues|RnB]]” nusan.
== Itekew ==
=== Ume shikipil kashtul nawi (2019) - Ume shikipil se pual ume (2022) ===
Keman Tyla yawi ka tamachtiluyan, yaja mutektilia ison katka. Yaja kichiwa se takwikalis, “[[:en:Getting_Late_(Tyla_song)|Getting Late]]” (tik ne shiwit ume shikipil kashtul/2019) katka. Miak tuijikniwan kikakit ne takwikalis wan kitat ne ulinkwikwil pal ne takwikalis katka. Kunij, kimkatket se takulis: [[:en:South_African_Music_Awards|South African Music Award]] “Best Music Video of the Year” (tik ne shiwit ume shikipil se pual ume/2021) katka.
=== Ume shikipil se pual yey (2023)- Anhan ===
Tik ne shiwit ume shikipil se pual yey (2023), Tyla kichiwa se takwilkalis “[[:en:Been_Thinking|Been Thinking]]” ka miak tuijikniwan ingustuj nusan katka. Nutakwilalis ukchupi wey se “[[:en:Water_(Tyla_song)|Water]]”, wan yajika, yaja kimanamiki miak takulis pal yajini takwikalis nemi tik: [[:en:Grammy_Award_for_Best_African_Music_Performance|Grammy “Best African Music Performance”]], South African Music Awards “Record of the year” wan “Video of the Year” katka. Yaja kichiwa se yawaltakwikalis<ref>Disco, Disc/Album</ref>, “Tyla” nusan ma kipia majtakti nawi takwilakis katka. Tik ne shiwit ume shikipil se pual nawi (2024), yaja kichiwa yey takwikalis: “PUSH 2 START”, “SHAKE AH”, wan “BACK to YOU”
== Itunal Ichtaka ==
Inan itukey Sharleen wanituzuntukey Seethal wan iteku itukey Sherwin wanitzuntukey Seethal. Yaja kipia se ipipi ma itukey Whitney wanituzuntukey Seethal wan umi ikaw: Tyrese wan Sydney wanituzuntukey Seethal. Tyla igustuj nimujtutia wan kikwikwilua dajdatka.
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Tyla
https://en.wikipedia.org/wiki/Johannesburg
https://en.wikipedia.org/wiki/South_Africa
https://en.wikipedia.org/wiki/Pop_music
https://en.wikipedia.org/wiki/Amapiano
https://en.wikipedia.org/wiki/Rhythm_and_blues
https://en.wikipedia.org/wiki/Getting_Late_(Tyla_song)
https://en.wikipedia.org/wiki/South_African_Music_Awards
https://en.wikipedia.org/wiki/Been_Thinking
https://en.wikipedia.org/wiki/Water_(Tyla_song)
https://en.wikipedia.org/wiki/Grammy_Award_for_Best_African_Music_Performance
https://en.wikipedia.org/wiki/Met_Gala
k2jdple6oehow12zf6clnf4hw8clj2x
Tylana Regna Enamoto
0
1066
7853
7852
2026-01-29T23:35:01Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
7852
wikitext
text/x-wiki
'''[[Tylana Regna Enamoto|Tylana]] Regna Enamoto'''
'''Ne Itunal Ichtaka'''
Tylana Regna Enamoto se Wey Violanista wan Tawawasuani. Yaja nesik ka Los Angeles California Estados Unidos. Ne inan nesik ka Tailandia wan imeikawan iteku katka tik Japon. Yaja kipia se ipipi. Yaja tesu kipia ishulejyu melka kipia se ikunew. Yaja mumachtij ne programa ne Son Clasica wan Son Afro Cubano tik ne Wey Tamachtiluyan California State University Los Angeles.
'''Tay Kichiwa?'''
Tylana ne Wey Violanista pal Wey Yejyektatzutzanimet tik ne Son. Quetzal (Ketzal), Kamasi Washington, Ethiocali, Kendrick Lamar, Lupe Fiasco, Arthur Verocai, Mark de Clive - Lowe, Ana Tijoux, Son de Madera, Susana Baca, Ariana Grande, Gaslamp Killer, Bonobo, Kali Uchis, Jose Gonzalez, wan Aloe Blacc. Yaja nusan takwikwiluani iwan muchi itajtachishka wan yaja kinamaka ne ikwikwil. Yaja achtu Tailandia AmericanaChanej iwan Premio Grammy. Yaja kichiwa ulinkwikwil pal organizacion Themusiccenter.com Nusan kichiwa tawawasualis ne son pal ulinkwikwil. Yaja sujsul tzapachin melka muchi wey talentoj.
'''Ne Itekiw'''
Yaja kichiwa se ulinkwikwil wan sujsul son
- For the Love of L.A. “Perfect Timing”
- Puentes Sonoros
- The Eternal Getdown
- Quetzanimales
- Imaginaries
- Sing the Real
- Die Cowboy Die
'''Ipanpa Uni : References'''
# Spotify.com
# Youtube.com
'''Ijilpika : Links'''
# https://open.spotify.com/artist/0lKd5B8UUUM9vHc4ZjBZDt?si=Qdwe0NfMTMOTUZw3CY5VqQ
#
sjvej0ks75vnx4j022pc8dkx9pupuyg
Tzakatekulukan
0
1067
9171
7856
2026-01-30T13:32:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q139248]]
9171
wikitext
text/x-wiki
'''Tzakatekulukan''' se techan wan ne techan ka tajku ipal wey techan [[:es:Zacatecoluca|La Paz]] tik [[:es:El_Salvador|El Salvador]]. Tik ne shiwit 2021, kipia 81,796 iijikniwan katka. Ne techan nemi keman ne [[:es:Pueblo_español|Kastiyachanej]] ejkut katka. Tik [[:es:Idioma_náhuat|Nawat]], tikichiwat ne taketzalis Tzakatekulukan kipia ne tajtaketzalis “tzakat” wan “tekulut”.
'''Casoj Katka'''
Intzajtzalan tik shiwit 1100 wan 1200 [[:es:Era_común|e.c.]], miak N[[:es:Nahuas|awatakat]] ipal [[:es:Cemanáhuac|Anawak]] tikisat ipal intechan wan temuat se yankwik tik [[:es:América_Central|Centroamerica]]. Keman ne Kastiyachanej ejkut tik 1524, tiyultajtaketzat ka Tzakatekulukan kitashtawia [[Kuskatan]]. Tik ne shiwit 1548, ne techan kipia ume tzunti ijikniwan ipal ne taltikpak wan tik 1550, itukey kipata ka Santa Lucia de Zacatecoluca. Tik 1576, ne Kastiyatakat [[:es:Diego_García_de_Palacios|Diego Garcia de Palacio]] techilwia ka miak kakau samawaya tik ne techan. Tik 1740, [[:es:Manuel_de_Gálvez_Corral|Manuel de Galvez Corral]] techilwia ka ne techan kipia 12 Kastiyachanejket, 410 ijikniwan ipal ne taltikpak, wan 450 ijikniwan [[:es:Mulato|itachishka tiltikchin]] katka. Ne wey itakil ne elut, tijlan, kuyamet, wan ne ichkat katka. Tik shiwit 1768, [[:es:Pedro_Cortés_y_Larraz|Pedro Cortes y Larraz]] techilwia ka ne kojtan kipia miak itekiw ipal witzkilit. Tik shiwit 1858, Tzakatekulukan kipia 5,061 ijikniwan wan tik 1890 tejkultia 5,210.
Tik shiwit 1901, kichiwat se tamachtiluyan inpal ne pijpipil wan se inpal ne sijsiwapipil. Tik 1913, ne wey tatuktiani [[:es:Manuel_Enrique_Araujo|Manuel Enrique Araujo]] kituktia ka chiwat ne takat ipal tet pal [[José Simeón Cañas y Villacorta|Jose Simeon Cañas]]. Yaja kina ne kalpul ka kimakishtia ne ijikniwan itachishka tiltikchin.
'''An Itachishka'''
Ne techan tachia ne tunal kipia miak tujtunal tik ne shiwit. Sujsul wetzi at tik shupan ka mejmetzti chikwasen, chikume, chikyey, chiknawi, wan majtaki (Junio ka Octubre). Tzakatekulukan nemi itzinu ne tepet kimima tit itukey [[:es:Volcán_de_San_Vicente|Chichuntepet]], u San Vicente. Kipia tal inawak ne [[:es:Océano_Pacífico|wey at Pacifico]].
mg9l6q0vvq58sp8cvi56rmcn43fpyol
Tzakwanischochit
0
1068
7858
7857
2026-01-29T23:35:01Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7857
wikitext
text/x-wiki
== Tzakwanishochit ==
Ne se galanchin shochit itachishka istastuk wan kipia se chupi tultik ka tajku.
Ne ikuyu shochikisa ka ne mes Mayo keman pewat ne wetzi at (kwijkwiawit). Toijikniwan kimatituyat ka kitzakwa ne tunalku.
Ne shochit sujsul puputuka wan ipuputuka sujsul wey ipatiw itukey Frangipiani.
Ne tzakwanishochit itukey Sacuanjoche tik Kastiyaj wan Nikanhanawak kikwit ne shochit kwak ishochiw nacional.
fgacohmek831f6k2yjcriitlcq6e5z6
Tzikat
0
1069
9172
7870
2026-01-30T13:32:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7386]]
9172
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Tzikat '''</big></big>
|-
| [[Taanalis:Atta.cephalotes.gamut.selection.jpg |thumb|center|300px| Ne ume wey siwatatuktianimet (ne se kipia iejejtapal); wan ne sejseuk tajpianimet, wan ne mas chijchikitik tekitinimet.]]
|-
! Clasificacion
|-
| Reinoj : Animalia
|-
| Filoj: Artropoda
|-
| Clasej : Insecta
|-
| Orden : Hymenoptera
|-
| Familiaj : Formicidae
|}
Ne ''' tzikat ''' se [[insectoj]] ipal ne orden itukay Hymenoptera ipal ne familiaj itukay Formicidae. Nemit miak clasej tzikat, wan ne [[etzat]] nusan nemi tik ini orden. Ne tzikat kipia kwejkwelnaj antenaj, tesu mejmelaktik ken ne kipia ne etzat. Muchi ne tzijtzikat te welit patanit, semaya patanit ne siwatatuktiani (reinaj) wan sejse ukich pal muteleksat kan mutzintia se yankwik tzikatal. Mal muteleksat sema se wipta, ne siwatzikat kiana ne ishinach ne ukich pal kisalua iwan ne itejteksis nemanha su kineki kipunia se teksisti siwat. Su te kisalua, ne teksisti yawi naka ukich. Yajika weli kipunia tejteksisti ukich u siwat ken kineki, wan muchi ne Hymenoptera ijkiuni.
Kwak ne tzikat siwatatuktiani kichiwa se shaput tik ne tal u pak se kwawit, kupewi wan kitamima ne iejejtapal wan pewa tapunia. Itech ne siwateksisti kisa se chikitik kwilin ne muchiwa tzikat tekitini pal kipalewia kitemua takwal pal kintakwaltia ne siwatatuktiani wan ne uksejse shulut. Ne sijsiwakunet weyat sujsul wan muchi tekitit nemanha. Sejse yejemet, ne mas tujtumak, tajpiat ne kal; sejseuk kintakwaltiat ne chuletket; sejseuk kisat kitemuat takwal. Muishmatit 12500 clasej tzijtzikat tekenhat, pero mumati ka kinekiuk anka 10000 ne teuk tikajsitiwit <ref>Borror, JD, C.A. Tripehorn, N.F. Johnson (1989) An introduction to the study of insects. Sixth edn. Saunders College Publishing, Philadelphia.</ref>.
Tik Nawat tikmatit ka nemit ne [[tzunpupu]] wan ne [[kulutzikat]] <ref>Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library.</ref>. Sejse tzikat kikwat uksejse chikitik takwalmet ken ne kwilin ipal ne pajpalut wan ne chapulin; sejseuk kikwat ne itakil u ijiswayu kwajkwawit. Nemit sejse tzikat ken ne tzunpupu ká kitukat ijiswat tik ne tal pal ma takati se [[shunpe]] pal kikwat. Yajika welit tinat ka ne tzikat pejki tatuka achtu ka ne takat. Genaro Ramírez tajkwiluj ipanpa ne tzikat wan ne [[tzilintuk]] tik se iamaw <ref> Ramírez, Genaro. Naja Ni Genaro. 2da edición. Publicaciones IRIN. 2004. Izalco, Sonsonate, El Salvador C.A.</ref>, weli muita nikan: <ref>[https://web.archive.org/web/20120511194646/http://www.computing.dcu.ie/~mward/irin/texts.htm NE TZIKAT WAN NE TZILINTUK]</ref>.
<gallery>
FlyingAnts.jpg|Sejse tzikat patanit pal muteleksat, ne ukich sujsul chikitik
Myrmarachne plataleoides female thailand.jpg|Ini tesu tzikat! Yaja se tukat!
</gallery>
==Referencias==
{{Reflist}}
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
cma7ge57w117vlm7hadxionhjbvre8b
Tzunpupu
0
1070
7881
7880
2026-01-29T23:35:02Z
Jon Harald Søby
5
10 revisiones importadas
7879
wikitext
text/x-wiki
Atta se generoj tzijtzikat americachanej ka sub-imiekawan [[:es:Myrmicinae|mirmicinos]]<ref>subfamilia mirmicinos</ref> kaj tiktukeytiat tzunpupu. iwan ne ukse tzikat [[:es:Acromyrmex|acromyrmex]]<ref>acromyrmex</ref> ne atinas iswat tekitini. ne tzumpupu se tzikat kojtik, iwan siwatatuktiani sujsul kojtik (2.5 [[:es:Centímetro|cm]]<ref>centímetros </ref>). Ne tzunpupu se kojtanchanej u kalchanej ( ika tiwelit tikitat tik tuchan) yaja itachiska kupuknaj u chiltik , yaja tatankwa su yaja kwalani. Nemi ume pual se especiej tik ini generoj tik america. Yaja sujsul yek taichkwani , ichantzumpupu sujsul wey.
=== Tesu Inchajchakuwan ===
Ne tzumpupu kipia muchi tesu inchajchaku ken ne mujmuyut kinpiyalchiwat pal ne tzumpupu ( ka ne imiakwan [[:es:Phoridae|phoridae]]<ref>familia phoridae</ref>) , nusan ne tujtutut wan ne tzijtzijnakan ika yejemet kinkwat ne tzunpupu.
[[Taanalis:Soldada de Atta laevigata.jpg|left|thumb|Se tzunpupu tasumani tik se iswat.]]
[[Taanalis:Atta mexicana casent0421379 profile 1.jpg|alt=Atta mexicana Taxonomía Reino: Animalia Filo: Arthropoda Subfilo: Hexapoda Clase: Insecta Orden: Hymenoptera Suborden: Apocrita Superfamilia: Vespoidea Familia: Formicidae Subfamilia: Myrmicinae Tribu: Attini Género: Atta Fabricius, 1805|thumb|
{| class="wikitable"
| colspan="3" |''[[:es:Atta_mexicana|Atta mexicana]]''
|-
! colspan="3" |Taxonomíaj
|-
![[:es:Reino_(biología)|Techan:]]
| colspan="2" |[[:es:Animalia|Animalia]]
|-
![[:es:Filo|Filoj:]]
| colspan="2" |[[:es:Arthropoda|Arthropoda]]
|-
!Subfiloj:
| colspan="2" |[[:es:Hexapoda|Hexapoda]]
|-
![[:es:Clase_(biología)|Clasej:]]
| colspan="2" |[[:es:Insecta|Insecta]]
|-
![[:es:Orden_(biología)|Orden:]]
| colspan="2" |[[:es:Hymenoptera|Hymenoptera]]
|-
!Suborden:
| colspan="2" |[[:es:Apocrita|Apocrita]]
|-
!wey imiekawan:
| colspan="2" |[[:es:Vespoidea|Vespoidea]]
|-
![[:es:Familia_(biología)|imiekawan:]]
| colspan="2" |[[:es:Formicidae|Formicidae]]
|-
!Sub imiekawan:
| colspan="2" |[[:es:Myrmicinae|Myrmicinae]]
|-
![[:es:Tribu_(biología)|Tribu]]<nowiki/>j:
| colspan="2" |[[:es:Attini|Attini]]
|-
![[:es:Género_(biología)|Géneroj:]]
| colspan="2" |'''''Atta''''' [[:es:Johan_Christian_Fabricius|Fabricius]], 1805
|}
]]
=== ¿Kan kikwat ne tzunpupu? ===
Tik ne intalyu: Bolivia, Colombia, [[Meshijku|Mexico]], Brazil, Venezuela wan [[Kwajtemalan|Guatemala]] ne tajtakamet kikwat ne tzunpupu.
== Ipanpa uni ==
<references responsive="" />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Myrmicinae
https://es.wikipedia.org/wiki/Acromyrmex
https://es.wikipedia.org/wiki/Cent%C3%ADmetro
https://es.wikipedia.org/wiki/Phoridae
https://es.wikipedia.org/wiki/Atta_mexicana
https://es.wikipedia.org/wiki/Filo
https://es.wikipedia.org/wiki/Clase_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/Orden_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/Familia_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/Tribu_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/G%C3%A9nero_(biolog%C3%ADa)
https://es.wikipedia.org/wiki/Animalia
https://es.wikipedia.org/wiki/Arthropoda
https://es.wikipedia.org/wiki/Hexapoda
https://es.wikipedia.org/wiki/Insecta
https://es.wikipedia.org/wiki/Hymenoptera
https://es.wikipedia.org/wiki/Apocrita
https://es.wikipedia.org/wiki/Vespoidea
https://es.wikipedia.org/wiki/Formicidae
https://es.wikipedia.org/wiki/Myrmicinae
https://es.wikipedia.org/wiki/Attini
https://es.wikipedia.org/wiki/Johan_Christian_Fabricius
[[Takutun:Kojkojtanchanej]]
rboskhoqloqo0nfzf8if0ic68p24cs0
Tzuntekumat
0
1071
9643
9173
2026-04-06T11:41:03Z
Kwamikagami
437
9643
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Caucasian_Human_Skull.jpg|thumb|upright|Ini ne ujumit ipal se tzuntekumat ipal se takat.]]
'''Tzuntekumat''' kineki ina ne i[[tzuntekun]] se kupintuk itech ne i[[weyka]]. Anka se takutun ipal se [[mikini]].
Nusan, tik ne cuejcuentoj ipal ne Nawamet pal ikman ne Tzuntekumat ne itukay se te yek ká tamutia wan weli mukechkupina. Tik ini cuejcuentoj se Tzuntekumat weli muneshtia ken muchi ne takamet wan siwatket ne kipia itzuntekun wan iweyka, ken se te kipia iweyka, semaya ne itzuntekun, ne imajmajkul wan ne imejmetzkuyu<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 22.</ref>, wan nusan ne itzuntekun isel. Ne Tzuntekumat weli taketza, wan su kipia ijikshi weli nejnemi, su te, weli tzikwini wan musalua itech ne ikechtan se takat o se masat wan yajuni naka iwan ume itzuntekun; ijkiuni weli kikwi ne iweyka seuk pal nejnemi, pal takwa wan pal kichiwa muchi tay tikchiwat iwan tuweyka. Su ijkiuni, pal timuishtiliat nemit pal tikshijshikuat.
Tik se cuentoj, ume kunet ajsiket kitzutzunat ne tenkal ipal ne teupan ka tayua pal kitemuat ne palej, wan kwak yaja kitapuj te kipiatuya itzuntekun. Ne kujkunet mumutijket wan yajket mutaluat kilwiat ne inteku. Kwak ajsik ne inteku ka né, ne Tzuntekumat kwalanik iwan wan kiwikak kan nemit ne miktiwit.<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 176.</ref>
Wan nusan inat ka nemik se siwat ká mukechkupina katka ka tayua kwak ne ishulejyu kuchi. Naka ne iweyka ne siwat itech ne takat, wan ne itzuntekun kisa katka pashalua. Ajaka kitak wan kilwij ne ishulejyu, wan se tayua kwak ne Tzuntekumat pashalua nemi, ne takat kimawaltij ne ikechkuyu ne isiwaw iwan [[chil]] (nusan inat sejse ka kimawaltij iwan [[istat]]); yajika, kwak ne Tzuntekumat mukwepki ichan tea welituya musalua itech ne iweyka wan musaluj ijpak ne ikechtan ne ishulejyu. Ijkiuni nakak ne takat iwan ume itzuntekun; ne isiwaw pejki kikwi ne iweyka ne ishulejyu pal nejnemi, pal ati, pal takwa, pal mushisha wan pal mukwitia. Ne takat sujsul kujkutiak wan kinekituya muishtilia ne itzuntekun ne isiwaw. Se tunal yajket ka kojtan wan kitaket se [[Tzaput|kuyutzaput]] wan kinekituyat kikwat tzajtzaput. Ne siwat kiajkaw ne ishulejyu ma kishti ne itzuntekun wan kitalij ijpak se kwechpala itech ne kwawit, wan ne takat tejkuk. Yaja pejki kiteki tzajtzaput wan kitajkali talchi. Nemanha kitek se tzaput selek te weli mukwa, wan kitamutak. Kwak kitamutak, mumutij se [[masat]] wan pejki mutalua. Kwak panuk ka né ne masat, ne Tzuntekumat mumutij wan kimatki ka ne ishulejyu kinekituya kishijshikua, wan tzikwinik wan musaluj ijpak ne ikechkuyu ne masat. Kwakuni ne masat mumutij mas wan kiski mutalua, hasta muustuwetzki wan mikik. Né mikik ne Tzuntekumat. Ne takat kitukak ne tzuntekumat, wan kan kitukak takatki se [[wajkal]]. Ne wajkal weytiak, wan kwak chikawayak, ne takat kiwikak ka ichan. Tzayanik ne wajkal wan kalijtik nemituyat ankakeski pipiltzitzin. Kinmakak ne inan pal tajpia wan kinhiskalia. Yejemet ne [[Nanawatzin]] wan ne iechkawan, ne Tepewa.<ref>Leonhard Schultze Jena, ''Mythen in der Muttersprache der Pipil von Izalco in El Salvador'', 1935, iswat 22.</ref>
==References==
{{Reflist}}
[[Takutun:Tajtakutun ipal ne tuweyka]]
[[Takutun:Tajtaketza pal ikman ipal ne Nawametzali tik Kuskatan]]
__NOTOC__
04i86unmavdhhzz2hxhl1nyd5oym6qf
UGK
0
1072
9174
7900
2026-01-30T13:32:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q1153351]]
9174
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Disc Golf in the 713 - 3568236587 - Jim Mozola Memorial Disc golf course in Houston, TX on 2009-05-25.jpg|thumb|194x194px|[[Taanalis:Flag of Texas.svg|thumb|108x108px|Panti ne Texas, Estados Unidos]]Tik Houston, Texas, Estados Unidos ]]
= UGK =
[[:en:UGK|UGK]]<ref>UGK (Underground Kingz)</ref> ne ujume ne yejemet tajtakwikanimet pal [[:en:Hip_hop_music|Hip Hop]]<ref>Musica de Hip Hop</ref> ka né kan nemi ne wey puyek at ne ume tajtakat inchan nemi tik ne techan [[:en:Houston|Houston, Texas, Estados Unidos]]<ref>Houston, Texas, Estados Unidos</ref>. Ne ume ujume yejemet intukey Chad wan itzuntukey Butler (AKA [[:en:Pimp_C|Pimp C]]<ref>Pimp C</ref>) wan yejemet intukey Bernard wan itzuntukey Freeman (AKA [[:en:Bun_B|Bun B]]<ref>Bun B</ref>). Pimp C nesik ne se tunal se pual chiknawi pal ne metzti majtakti ume, tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey tik ne ichan nemi tik ne techan [[:en:Crowley,_Louisiana|Crowley, Louisiana, Estados Unidos]]<ref>Crowley, Louisiana, Estados Unidos</ref>. Bun B nesik ne se tunal kashtul nawi pal ne metzti yey, tik ne Shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey tik ne ichan nemi tik ne techan [[:en:Port_Arthur,_Texas|Port Arthur, Texas, Estados Unidos]]<ref>Port Arthur, Texas, Estados Unidos</ref>. Ume tajtakamet kichiwket chikwasen yawaltakwikalis tik ne shijshiwit se pual keman sennemit katka. Yejemet wejwey tajtakwikanimet pal ne Hip Hop. Pimp C mikik ne tik [[:en:West_Hollywood,_California|West Hollywood, California, Estados Unidos]]<ref>West Hollywood, California, Estados Unidos</ref> tik ne nawi pal ne metzti majtakti ume, tik ne Shiwit ume shikipil chikume. Bun B an kipia se Kalhamburguesa sujsul wey tik Houston, TX itukey Trill Burgers.
[[Taanalis:Bun B (2013).jpg|thumb|328x328px|Bun B]]
== Yawaltakwikalis ==
* [[:en:Too_Hard_to_Swallow|Too Hard to Swallow]]<ref>Too Hard to Swallow</ref>
* [[:en:Super_Tight|Super Tight]]<ref>Super Tight</ref>
* [[:en:Ridin'_Dirty|Ridin' Dirty]]<ref>Ridin' Dirty</ref>
* [[:en:Dirty_Money_(album)|Dirty Money]]<ref>Dirty Money</ref>
* [[:en:Underground_Kingz|Underground Kingz]]<ref>Underground Kingz </ref>
* [[:en:UGK_4_Life|UGK 4 Life]]<ref>UGK 4 Life</ref>
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika ==
* Bun B's Trill Burgers Is as 'Houston' as It Gets: https://www.texasmonthly.com/food/trill-burgers/
* UGK [Underground Kingz]: [https://www.tshaonline.org/handbook/entries/ugk-underground-kingz#:~:text=UGK%20is%20known%20for%20their,along%20the%20Texas%20Gulf%20Coast. https://www.tshaonline.org/handbook/entries/ugk-underground-kingz#:~:text=UGK%20is%20known%20for%20their,along%20the%20Texas%20Gulf%20Coast.]
jn3kq1lytboywccb0o3tsoo8kwaasa7
USA
0
1073
7902
7901
2026-01-29T23:35:04Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7901
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]
qniyczxovixrjg6k5swkp5fyhphi5e6
Ucelot
0
1074
7904
7903
2026-01-29T23:35:04Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
7903
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ucelut]]
alli5l6txnqvhzn77eiefyjlris5tv3
Ucelut
0
1075
9175
7911
2026-01-30T13:32:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q33261]]
9175
wikitext
text/x-wiki
= Ucelut =
[[Taanalis:Ocelot (Jaguatirica) Zoo Itatiba.jpg|thumb|Ucelut]]
[[Taanalis:Ocelot distribution.jpg|thumb|Ucelut ichan]]
[[Taanalis:Vulture,Eagle,Jaguar.jpg|thumb|Se uculet tik se ikwikwilua ipal Meshijakchanej]]
Ne ucelut se tekwani wan se kojtanchanej ipal ne familiaj itukey [[Mistun|Felidae]]. Ne ucelut ichan nemi tik nujme America, intzalan [[:es:Paraguay|Paraguay]] wan kan nemi ne wey puyek at tik [[Ejestadoj Senputzujtuk ipal America]]. Ne ucelut chikitik (40-50 cejcentimetroj) wan iajkupanka (7-15 kg). Ne ucelut ichan nemi tik kwajkwawital wan inawak at. Yaja ne yey miak kojtan mistun tik America. Yaja chupi chikitik<ref>Más pequeño que; Smaller than</ref> ne [[tekwani]] wan ne [[:es:Puma_concolor|puma]] wan yaja chupi tumak<ref>Más grande que; Larger/bigger than</ref> ne [[:es:Leopardus_wiedii|margay]] wan ne [[:es:Leopardus_tigrinus|tigrillo]].
Yaja igustaj tzikwini, apajpalua, wan tejku. Yaja kintapewilia nemi tik chujcupulul, tajtakwazin, tujtutut, wan mijmichin. Ne ucelot isa ka tayua wan ichan selka. Ne ucelot kinnemi miak inajnakas, miak ijiish, itzinweyaka, wan tamej itajtan wan ijiitztit. Yaja kinemi tultituk wan tiltik iujmiyu. Sejsika iujmiyu isel.<ref>Cada abrigo/patrón es único; Each coat/pattern is unique</ref> Ne ucelut puputuka tesu ajwiak.
Ne ucelut ichan nemi inawak tuijikwiwan wan se wey kojtanchanej tik ne [[Shiktal]]. Ajakaj tuijikwiwan, nemi tik [[:es:Cultura_olmeca|Olmecachanej]], [[:es:Civilización_mexica|Meshijkachanej]], wan [[:es:Cultura_maya|Mayachanej]], katka kikwikwilua ujucelut. Tuijikwiwan kemanian katka kitapewiliat ne ucelut ika ne ucelut iujmiyu. Melka ne ucelut tesu se kalchanej, kemanian ne ucelut katka imish inpal nemi tik Meshijkachanej wan [[:es:Inca|Inkachanej]].
== Ijilpika ==
# Paviolo, A.; Crawshaw, P.; Caso, A.; de Oliveira, T.; Lopez-Gonzalez, C.A.; Kelly, M.; De Angelo, C. & Payan, E. (2016) [errata version of 2015 assessment]. "''Leopardus pardalis''". ''IUCN Red List of Threatened Species''. 2015:e.T11509A97212355. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T11509A50653476.en.
# Sunquist, M.; Sunquist, F. (2002). "Ocelot ''Leopardus pardalis'' (Linnaeus, 1758)". ''Wild Cats of the World''. Chicago, US: University of Chicago Press. pp. 120–129. ISBN <bdi>978-0-226-77999-7</bdi>.
== Nawat ==
<references />
p4zuaq30oauuptn4yfewdnrjyv7j18j
Vachellia farnesiana
0
1076
9176
7933
2026-01-30T13:32:17Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q23055981]]
9176
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Acacia farnesciana-- Sweet Acacia (27411624526).jpg|thumb|Vachellia farnesiana]]
[[Taanalis:Vachellia farnesiana - flower and fruit.jpg|thumb|Ne ishuchiyu wan ne itakil ne ''Vachellia farnesiana'']]
'''<big>Vachellia farnesiana</big>'''
''Vachellia farnesiana'' kitukeytijket ne Tajtamatianimet se kwawit kaj witz ka miak talmet chupi waktiwit tik América. Ka nikan tik Meshiku tiknutzat ini kwawit, tik kastiyataketzalis, ''huizache''.
'''<big>Ne itachishka ne ''Vachellia farnesiana''</big>'''
Su tiktamachiwat ini kwawit, yaja iweyaka se, ume, yey u majtakti tajtamachiwalis. Ne itzinu yaja pichawak; ne imajmajkul pijpichawak nusan wan kipiat inwijwitzyu, melka ne itzuntekun chamawak. Ne itzinweyaka miktan. Ne iiswayu yaja chupi weyak wan kachka ne iujmiyu ne tujtutut. Yaja kipia miak iyajyawal tujtultik wan yajyamanik kan nemit miak ishujshuchiyu tik sejsé. Ne ijiish yaja kujkupuknaj wan nemit nawijchin ka ijtik se iewayu weyak wan kupuknaj, kachka ne iewayu kanka witz ne et u ne kushi.
'''<big>¿Ken tiwelit tikmutkitiliat ne ''Vachellia farnesiana''?</big>'''
Pal tikpiat ujuksé kwajkwawit tiwelit tiktukat ne iish. Ne iish weli kenhayuk mulini melka miak shijshiwit panutiwit.
'''<big>¿Tay tiwelit tikchiwat iwan ne ''huizache''?</big>'''
[[Taanalis:Acacia farnesiana.jpg|thumb|Vachellia farnesiana]]
Ne itzinu ne ''huizache'' techmaka se sasalik; ne iayu ne iewayu selek ne iish nusan techmaka se sasalik pal tiksaluat shulun keluntuk.
Tiwelit tiktaliat ne itumajka ne ishuchiyu ne ''huizache'' tik ne pujputukalis ika sujsul puputuka.
Tiwelit tikpatat ne itachishka ne kwachti iwan ne ishuchiyu, ne iish, u ne iewayu ne itakil tatisti.
Tiwelit tiktatiat ne kwawit pal titamanat. Nusan tiwelit tikchiwat tzintalijka, patznaj, wan ujuksé dajdatka iwan yaja.
Tiwelit tikchulultiat ne kwijkwilin iwan ne itzinweyaka tatisti. Ne iiswayu tatisti kimiktia ne yuyumukalis tik ne ejetal.
Ne siwaturuj weli kikwa ne iiswayu, ne ishuchiyu, wan ne iewayu ne itakil ''ne huizache''.
'''<big>¿Ken weli ne ''huizache'' techpajtia?</big>'''
Tiwelit tikunit ne iayu ne ishuchiyu tamanti ne ''huizache'' tatisti keman techkukuat tuejelishku. Tiwelit timushawaltiat ne iayu ne ishuchiyu ne ''huizache'' tatisti keman techkukuat tutzujtzuntekun. Tiwelit timushawaltiat ne iayu ne itakil selek tatisti keman timutzuntektiwit; nusan tiwelit timushawaltiat ne iiswayu ne ''huizache'' waktuk wan tatisti. Tiwelit tikunit ne iayu ne itzinweyaka tamanti keman techkukuat tuijijti.
'''<big>Ijilpika:</big>'''
<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Vachellia_farnesiana</ref>
<ref>http://www.conabio.gob.mx/conocimiento/info_especies/arboles/doctos/38-legum4m.pdf</ref>
iaw5dulmuwwbmz02c2n4dfbzy7f2795
Val Kilmer
0
1077
7938
7937
2026-01-29T23:35:06Z
Jon Harald Søby
5
4 revisiones importadas
7937
wikitext
text/x-wiki
= Val Kilmer =
[[Taanalis:Val Kilmer Cannes.jpg|thumb|Val Kilmer tik ne techan Cannes, Francia, ne shiwit 2006]]
Val Edward Kilmer (1959-2025) tapajtiani Estadounidoschanej katka.
== Itunal ichtaka ==
Val Kilmer nesik tik ne techan Los Ángeles, California . Itejtekuwan Gladys Swanette wan Eugene Dorris Kilmer katka. Mumachtia tik ne Tamachtiluyan Escuela Julliard tik ne techan Nueva York.
Yaja kipij se ikman isiwaw, Joanne Whalley. Yaja kipij ume pijpipil, Mercedes wan Jack Kilmer. Nemanha sujsul tesu yek kukulis, Val Kilmer puliwki iijiu wan mikik tik ne shiwit 2025.
== Itekiw ==
Johnson pejtuk itekiw ken tapajtiani ne shijshiwit nawi pual. Yaja mawiltik sujsul wey iikniwan tik miak ujulinkwikwil:
* Jim Morrison, tatuktiani wan takwikani ne ''Doors'' tik ne ulinkwikwil ''The Doors (1991)''
* Tom "Iceman" Kazansky tik ne ulinkwikwil ''Top Gun (1986)''
* Doc Holliday tik ne ulinkwikwil ''Tombstone'' ''(1993)''
* Batman/Bruce Wayne tik ne ulinkwikwil ''Batman Forever'' ''(1995)''
* Simon Templar (El Santo) tik ne ulinkwikwil ''The Saint (1997)''
* Guy De Lusignan tik ne ulinkwikwil ''Kingdom of Heaven'' (2005)
Yaja tekitik tik miak sujsul yey ujulinkwikwil: ''Willow'' (1988), ''Heat'' (1995) wan ''Kiss Kiss Bang Bang'' (2005).
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Val_Kilmer
# https://es.wikipedia.org/wiki/Val_Kilmer
# https://www.imdb.com/name/nm0000174/
lzc9o1raw0lwkqwlf2akian4k7ixlat
Valentina Tereshkova
0
1078
9253
9249
2026-02-07T16:19:38Z
EmausBot
169
Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:Q44371]]
9253
wikitext
text/x-wiki
Valentina Tereshkova nesik tik Bolshoye Maslennikovo, se takutun ipal Rusia, se tunal chikwasen pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume (1937). Yaja kenhayuk yultuk.
Yaja se tapalewiani wan sital pashaluani. Yaja ne achtu siwat ka yawi tik ne ikajku susul.
== Ne itunal ichtaka: ==
Ne inan itukey katka Elena Fyodorovna Tereshkova wan ne iteku itukey katka Vladimir Tereshkov. Ne iteku tawikani, yaja mikik keman Valentina kipiak ume shiwit. Nemanha ne iteku mikik ne imiekawan yajket ka ukse techan, ika ne inan kinekik kiajsi tekiti.
[[Taanalis:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|thumb]]
Valentina pejki yawi tik ne tamachtiluyan keman yaja kipiak chikwey shiwit wan kisak keman yaja kipiak kashtul se shiwit. Nemanha ne tamachtiluyan yaja pejki tekiti, melka yaja mumachtij iwan amat ka ne tamachtiluyan Light Industry Technical School tuktij. Valentina igustuj katka ajutzikwini iwan ne kwachti pal wetzi (paracaidas). yaja ajutzikwin achtu keman yaja kipiak se pual se shiwit. Valentina tekitituya wan yaja ajutzikwini iwan ne kwachti pal wetzi iwan ukse tuijikniwan pal kita kaj ne ukyek, melka yaja tesu kilwij ne inan ipanpa ini.
raewxcmqq2g1ebk5hja3dnijr1l251f
Valentín Estrada
0
1079
9177
7945
2026-01-30T13:32:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6158874]]
9177
wikitext
text/x-wiki
== Valentín Estrada ==
Valentín Estrada Domínguez kaj tiktukeytiat Valentín Estrada.
[[Taanalis:El Salvador - Arcidiocesi di San Salvador.svg|thumb|Kuskatan]]
Valentín Estrada nesik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume (1902) tik ne techan Suyapanku, takutun ipal italyu [[Kuskatan]].
Yaja se wey Tetakatchiwani katka.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
===== Yaja kichiwki ume tzunti ume pual majtakti (250) tetakats: =====
* Atlacatl
* Nantzin Minerva
== Kimakaket miak tajtakulis ken: ==
Ne wey kalpuli ipal ne italyu Kuskatan ka kitukeytia ken '''''Tetakatchiwani pal Kuskatan''''' katka.
Ne Takwikwiluani kiwawasuj ne amachti '''''“Yo Atlácatl, Valentín Estrada Memorias de Un Escultor”''''' tik ne tawawasualuyan tik se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti chikwasen katka.
Ne Tatuktiani pal ne techan Kuskatan kitakuliaj ne '''''“Premio Medalla Diego de Holguin”''''' tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume.
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Olivia Domínguez yaja se Kuskatanchanej katka.
Wan ne iteku itukey katka Cosme Estrada. Yaja se Kuskatanchanej katka.
Yaja kipia majtakti se ipijpipil katka.
Ne ipipil intukey Rodolfo Estrada katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan “Escuela de Escultura Yela Gunther” ka Guatemala wan "Academia de San Fernando" ka Madrid España wan "La Guindalera" ka Madrid.
Yaja mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987) tik ne techan Suyapanku, tik ne italyu Kuskatan.
== '''Ijilpika:''' ==
'''Ne itekiw:'''
'''[[:es:Atlácatlhttps://web.archive.org/web/20090223192115/http://www.elsalvador.com/hablemos/Ediciones/070101/escultura.htm https://web.archive.org/web/20090108225111/http://www.elsalvador.com/noticias/2003/11/07/METRO/metro9.html|https://es.wikipedia.org/wiki/Atl%C3%A1catl]]'''
'''[[:es:Atlácatlhttps://web.archive.org/web/20090223192115/http://www.elsalvador.com/hablemos/Ediciones/070101/escultura.htm https://web.archive.org/web/20090108225111/http://www.elsalvador.com/noticias/2003/11/07/METRO/metro9.html|https://web.archive.org/web/20090223192115/http://www.elsalvador.com/hablemos/Ediciones/070101/escultura.htm]]'''
'''[[:es:Atlácatlhttps://web.archive.org/web/20090223192115/http://www.elsalvador.com/hablemos/Ediciones/070101/escultura.htm https://web.archive.org/web/20090108225111/http://www.elsalvador.com/noticias/2003/11/07/METRO/metro9.html|https://web.archive.org/web/20090108225111/http://www.elsalvador.com/noticias/2003/11/07/METRO/metro9.html]]'''
mry8v43gjeomltl4taiynqscbckid0z
Valero Casimiro y José Lecha
0
1080
9178
7948
2026-01-30T13:32:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5405871]]
9178
wikitext
text/x-wiki
== Valero Casimiro y José Lecha ==
[[Taanalis:Valero Lecha claudia lars circa 1950.jpg|thumb|Valero Lecha wan Claudia lars]]
Kaj tiktuketijket [[:es:Valero_Lecha|Valero Lecha]] yaja nesik se tunal nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual majtakti nawi (1894) tik ne techan [[:es:Alcorisa|Alcorisa]] se takutun ipal italyu [[:es:España|España.]] Yaja se Ichkamasatajpiani<ref>Pastor de ovejas</ref>, tatukani<ref>agricultor</ref> wan takwikwiluani<ref>pintor</ref> katka. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931) yaja ajsik ka Kuskatan wan kichiwki ne tamachtiluyan kay itukey: Valero Lecha tik Kuskatan se takutun ipal tutalyu Kuskatan.
== Itekiw ==
[[Taanalis:Fachada del Teatro Colón en Buenos Aires, Argentina.jpg|thumb|teatro colon]]
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se (1911) keman yaja kipiatuya kashtul ume shiwit, ajsik ka América wan [https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=195 yaja tekitki ka Buenos aires], se takutun ipal italyu Argentina, ken tzinzalijkachiwani<ref>carpintero</ref> wan kalchiwani<ref>albañil</ref> wan tishtitzupelezchiwani<ref>panadero</ref> nusan. Peroj yaja kinekituya mumachtia pal ne takwikwiluani. Kunij yaja pejki tekiti inwan ijiknew pal ne kal ken kinkitat ne mijmijtutianimet<ref>bailarines</ref>, kaj kichiwki [[:es:Leopoldo_Fregoli|Leopoldo Frigoli]], neman yaja tekitki tik ne “TEATRO COLON” ka Buenos Aires. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul se (1916) yaja yajki ka [[:es:México|Meshiku]] <ref>México</ref>wan yaja tekitki kichiwa ne dajdatka pal ne kinilwitiat ne ijimijtutialis<ref>bailes</ref>. Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920) yaja yajki ka Honduras wan nemik ka né nawi shiwit neman yaja yajki ka Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931) wan yaja kichiwki ne tamachtiluyan kaj itukey: “VALERO LECHA”
yaja kinchiwki ini ikwijkwikwil:
[https://www.artistadelmes.com.sv/wp-content/uploads/2016/07/VALERO-LECHA700.jpg Vientos de Octubre (1973)]
[https://www.ecured.cu/Valero_Lecha#/media/File:Valerolecha00005.jpg Charla entre huacales (1941)]
[https://www.ecured.cu/Valero_Lecha#/media/File:Valerolecha00003.jpg Cariátide Salvadoreña (1943)]
[https://www.ecured.cu/Valero_Lecha#/media/File:Valerolecha1001.jpg Cerro San Jacinto (1945)]
[https://www.ecured.cu/Valero_Lecha#/media/File:Valerolech10000.jpg Familia de Papel (1959)]
== Itunal Ichtaka ==
Kwak yaja nemik ka [[:es:Honduras|Honduras]] tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920) yaja kiishmatki se siwat kaj itukey katka Elidia Martínez wan munamiktij iwan yaja se tunal chikwasen pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi (6/7/1924) neman yey shiwit yaja tiskalia se iukichkunew kaj kintukeytijket Andrés neman nesik: Mario tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikyey (1928) neman nesik: Rosario tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti (1930) neman nesik: Margarita tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se (1936) nemah nesik: Valero tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938) wan yaja mikik se tunal se pual pal ne metzti chikyey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se (1976) ka Kuskatan se takutun ipal tutalyu [[:es:El_Salvador|Kuskatan]].
== Ipanpa Ini ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Valero_Lecha<nowiki/>}
https://www.ecured.cu/Valero_Lecha
https://www.artistadelmes.com.sv/?page_id=195
9whs6xus8x11egqsz3iul1thg4sau23
Valero Lecha
0
1081
9179
7957
2026-01-30T13:32:22Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5405871]]
9179
wikitext
text/x-wiki
== '''VALERO LECHA''' ==
== '''Ipanpa Valero Lecha''' ==
Valero Casimiro y José Lecha Alquezar<ref>Valero Lecha</ref> Kaj tiktuketijket [[:es:Valero_Lecha|Valero Lecha]].
Yaja se takwikwiluani Españachanej<ref>ciudadano de España</ref> katka
Nesik se tunal nawi pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti nawi tik ne techan [[:es:Alcorisa|Alcorisa]] se takutun ipal italyu España wan mikik se tunal se pual pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se katka
== '''Ipanpa tay mumachtij''' ==
[[Taanalis:Valero Lecha claudia lars circa 1950.jpg|thumb|VALERO CASIMIRO LECHA]]
Keman yaja se piltzin tekitki ken se tatukani, kalchiwani wan mumachtia inwan frailes katka
Keman yaja kipiatuya kashtul ume shiwit ajsik ka América tik ne techan [https://www.bing.com/images/search?q=buenos+aires&FORM=HDRSC3 Buenos Aires] takutun ipal italyu Argentina, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti se wan yaja tekitki ipal kalchiwani, tzintalijkachiwani wan tamanani. Peroj yaja kinekituya mumachtia pal ne takwikwiluani wan mumachtia iwan se takwikwiluani [[:es:Cecilio_Pla|Cecilio Plá y Gallardo]]
nemanha tekitki [[:es:Teatro_Colón|Teatro Colón]] ka tapakiltiani, mujtutiani wan tawawasuani.
Tik ne techan [[:es:La_Habana|La Habana]] se takutun ipal italyu Cuba yaja tekitki takwikwiluani
Tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul yaja yajki ka Meshiku tekitki iwan natzin Mercedes Navarro, yaja ipashalua ka [[:es:América_Central|Centroamérica]] tik ka kuskatan wan Guatemala. Tik ne shiwit se shikipil chicknawi tzunti se pual yaja yajki ka Honduras wan nemik ka né nawi shiwit yaja tekitki kalchiwani wan tamachtiani ipal ikwikwilua katka
Tik se tunal chikwasen pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi ajsik ka Kuskatan ipewa tekitki kalchiwani wan yektaliani ipal telón. Nusan yaja kichiwki ne tamachtiluyan itukey ¨VALERO LECHA¨ inawak ne [[:es:Teatro_Nacional_de_San_Salvador|Teatro Nacional de San Salvador]], tik ne shiwit se shikipil chiknawi yey pual chiknawi kimatamima, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi, ichiwa uksenpa tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti chikume katka
Tik ne shiwit se shikipil tzunti se pual majtakti se yaja yajki ka Madrid
Isiwaw Elidia Martinez katka
Makwil ipijpipil: Andres tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikume
Mario tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwey
Rosario tik ne shiwit se shikipil chiknawi se pual majtakti
Margarita tik ne shiwit se shikipil chiknawi se pual kashtul se
Valero tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey
== '''Wey itekiw''' ==
Indigenismo raíces y costumbres étnicas se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul-se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey
Cuadros volcareña, retrato de máxima calle vieja, paisaje de la finca vista alegre, suburbio de la libertad
Etapa abstracta se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi- se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi
Puerto, armonía de colores, paisajes
Casoj ne ejekat pal metzti majtakti se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul- se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se viento,inspiración en la forma que el viento movia la ropa de las mujeres de las faldas del volcán ka Kuskatan
== '''Kimakaket takulis''' ==
Wey amat :Asociación Amigos de la Cultura ¨Orden Nacional José Matías Delgado¨ -maka taktuani kuskatanchanej tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume
Doctorado Honoris Causa [[:es:Universidad_Centroamericana_José_Simeón_Cañas|Universidad Centroamericana José Simeón Cañas (UCA)]]
Medalla de oro Diego de Holguín tik ne shiwit se shikipil chiknawi yey pual kashtul
Medalla de oro de la Junta Directiva del Centro Español, ka Kuskatan tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul se
Medalla de Alfonso X el sabio, ka España
== '''ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
Valero Lecha, Considerado el Padre de la Pintura Salvadoreña | [https://guanacos.com/valero-lecha/ Guanacos] https://guanacos.com/valero-lecha/
Teatro Colón https://es.wikipedia.org/wiki/Teatro_Colón
Maestro de Valero Lecha https://es.wikipedia.org/wiki/Cecilio_Pla
Centroamérica,se divide en siete países independientes: Guatemala, Belice, Honduras, El Salvador, Nicaragua, Costa Rica y Panamá https://es.wikipedia.org/wiki/Am%C3%A9rica_Central
Universidad Centroamericana José Simeón Cañas https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_Centroamericana_Jos%C3%A9_Sime%C3%B3n_Ca%C3%B1as
[https://museomarte.org/ Museo Marte] https://museomarte.org/cuartos-de-artistas/valero-lecha/
Teatro Nacional de San Salvador https://es.wikipedia.org/wiki/Teatro_Nacional_de_San_Salvador
4ks0iz9nhftyvuabn7rh36pkl1v34bk
Vann Molyvann
0
1082
7966
7965
2026-01-29T23:35:07Z
Jon Harald Søby
5
8 revisiones importadas
7965
wikitext
text/x-wiki
= Vann Molyvann =
[[Taanalis:Vann Molyvann.jpg|thumb|Vann Molyvann]]
Vann Molyvann (Nesik tik 1926 - mikik tik 2017) kalchiwani Camboyachanej katka.
== Itunal Ichtaka ==
Vann Molyvann nesik tik ne techan Ream tik Camboya tik ne shiwit 1926. Imiekawan chichiukchin katka. Tik ne shiwit 1946, kimanamikik itumin pal mumachtia tik ne te Tamachtiluyan Escuela de Bellas Artes tik ne techan París. Yaja ikustuj ne tajtakwikwikulani Paul Rudolph wan Le Corbusier.
Vann Molyvann kipij se isiwaw wan makwil ipijpipil.
Yaja mikik ne shiwit 2017 tik ne techan Siem Reap tik Camboya.
== Itekiw ==
Keman tamik mumachtia tik ne techan París ne shiwit 1956, mukwepki ka Camboya wan pejki itekiw iwan ne tatuktiani Norodom Sihanouk. Molyvann kichiwki miak kajkalijtik, wan muchi sujsul wey : Teatro Nacional Preah Suramarit wan Tamachtiluyan Tatuktiani Tik Ne Techan Phnom Penh wan Estadio Olimpico Nacional, wan ujukseuk.
Vann Molyvann kichiwki sujsul yankwik tejtechan nusan : Sihanoukville, Tioulongville wan Tonlé Bassac.
Tik ne shiwit 1970, yawi ka Suiza wan pejki itekiw pal ne ''Programa de Naciones Unidas para los Asentamientos Humanos (ONU Hábitat)'' wan mukwepki ka Camboya tik ne shiwit 1991.
== Ipanpa Uni ==
# https://en.wikipedia.org/wiki/Vann_Molyvann
# https://es.wikipedia.org/wiki/Vann_Molyvann
rtqisb1do5uqejzog77f83hsnkzm38g
Veracruz
0
1083
9180
7975
2026-01-30T13:32:24Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q60130]]
9180
wikitext
text/x-wiki
'''Veracruz''' se [[estadoj]] ipal [[Meshijku]] tik [[Ajkuik America]]. Ne taltakutun nemi tik ajkuikpa, inawak [[Hidalgo]] wan [[Tamaulipas]]. Kipia [[techan]].
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
4pd8hymfkkdf7c9z18235zntgy22szr
Vicente Acosta
0
1084
9181
7989
2026-01-30T13:32:26Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q7925105]]
9181
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:El escritor poeta politico Vicente Acosta.jpg|thumb|Vicente Acosta]]
== Vicente Acosta ==
Kaj tiktukeytiat [[:es:Vicente_Acosta|Vicente Acosta]], yaja nesik se tunal, se pual nawi pal ne metzti chikume, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual chikume (24/7/1867) tik ne techan Apukpan,se takutun ipal tutalyu Kuskatan. Yaja se tawawasuani<ref>escritor, periodista, redactor.</ref> wan tatuktiani<ref>político</ref> wan takwikani<ref>poeta</ref> wan tamachtiani<ref>profesor</ref> katka. Yaja mikik ka [[:es:Tegucigalpa|Tegucigalpa]] se takutun ipal italyu [[:es:Honduras|Honduras]] se tunal se pual nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikyey (24/7/1908)
== Itekiw ==
Yaja tekiti katka ken tamachtiani ka "Escuela Normal". wan yaja tekiti katka ken tawawasuani pal ne amat kaj techilwiat tay panutuk mujmusta kaj itukey katka "La Unión".
Yaja kinchiwak yey amachti:
ne achtu amachti: “''[https://books.google.com.sv/books/about/La_lira_joven.html?id=SHOUtgAACAAJ&redir_esc=y La Lira Joven]” '' (tajtakwikalis<ref>poemas</ref>) ka Kuskatan, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual majtakti (1890) iwan tajtaketzalis kaj techilwij tupal Rubén Darío wan Francisco Gavidia.
"poesias" ka Kuskatan, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual kashtul nawi (1899)
"poesias" ka Kuskatan, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual nawi (1924)
== Itunal ichtaka ==
ne inan itukey katka [[:es:Vicente_Acosta|Cecilia Acosta]], wan iteku itukey katka [https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/centenario-de-la-repatriacion-los-restos-del-poeta-apopense-vicente-acosta-/1079187/2023/ Lisandro Iraheta], wan iikawan kaj itukey katka [https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/centenario-de-la-repatriacion-los-restos-del-poeta-apopense-vicente-acosta-/1079187/2023/ Silveria] wan [https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/centenario-de-la-repatriacion-los-restos-del-poeta-apopense-vicente-acosta-/1079187/2023/ Mortila]. Yajki ka Honduras tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwey ([https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/centenario-de-la-repatriacion-los-restos-del-poeta-apopense-vicente-acosta-/1079187/2023/ 1908])
== Ipanpa ini ==
<references />
== ijilpika ==
https://mcnbiografias.com/app-bio/do/acosta-vicente
https://es.wikipedia.org/wiki/Vicente_Acosta
https://www.ecured.cu/Vicente_Acosta
https://www.biografiasyvidas.com/biografia/a/acosta_vicente.htm
https://www.elsalvador.com/entretenimiento/cultura/centenario-de-la-repatriacion-los-restos-del-poeta-apopense-vicente-acosta-/1079187/2023/
ei5d8z61ks8qxncxu56qkvzio4jz01n
Viggo Mortensen
0
1085
9182
7998
2026-01-30T13:32:28Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q171363]]
9182
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Viggo Mortensen
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Viggo Mortensen B (2020).jpg|250px|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 20 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1958
|-
! Ichan Techan
| New York
|-
! Italyu
| Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States.svg|20px]] Estadosunidoschanej
|-
! Itekiw
| Tamawiltiani
|}
[[:en:Viggo_Mortensen|Viggo Peter Mortensen Jr]]. nesik se tunal ne metzti majtakti se, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1958), tik ne wey techan [[:en:New_York_City|New York]], [[:en:United_States|Estados Unidos]]. Yaja estadosunidoschanej <ref>Demonym: American / Gentilicio: Estadounidense</ref>wan dinamarcachanej<ref>Demonym: Danish / Gentilicio: danés o dinamarqués</ref>. Yaja se timawiltiani<ref>Actor</ref>. Yaja "[[:en:Aragorn|Aragorn]]" tik ne weyakulinkwikwil, "[[:en:The_Lord_of_the_Rings_(film_series)|LOTR]]".
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Viggo_Mortensen
https://en.wikipedia.org/wiki/New_York_City
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States
https://en.wikipedia.org/wiki/Aragorn
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Lord_of_the_Rings_(film_series)
cw08ezw20ds51pzdojgcr8iabg50iuq
Vincent van Gogh
0
1086
9183
8001
2026-01-30T13:32:30Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q5582]]
9183
wikitext
text/x-wiki
== Ipanpa Vincent van Gogh ==
[[[[Taanalis:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg|thumb|Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045)]]|thumb]]
Vincent van Gogh nesik tik ne techan Zundert, Países Bajos, tik
Se pual majtakti metzti yey se shikipil chikwey tzunti yey pual
Majtakti yey (1853).
Ne iteku itukey katka Theodorus van Gogh. Yaja nemi katka sacerdote wan inan itukey katka Anna Cornelia.
Keman piltzín, Vincent Tasujta katka ne itajtachishka wan ne Kojkojtanchanej.
Yaja nejnemi katka kian pal kita ne itajtachishka pal tiutaki.
Ne itunal nemik sujsul uej.
Keman yaja kipiaj Kashtul se shiwit, yaja tekiti katka iwan inan ka igaleria de arte tik nechan Londres wan aja kishmatki ne modernismo wan ne impresionismo.
Nemanha Yaja nemi katka Ishpijpilti ne tasujtalis, “se mudó ” tik nechan Paris. Né, yaja tekitki ken tamachtiani, “predicador” wan Tanamakani amatchi.
“casi” tesu inamaket “pinturas” yultiwit. Yaja nemket kan ne Kaltapajtiani “por esquizofrenia wan epilepsia.”
Peroj yaja kikwikwiluj “La noche estrellada”. “El dormitorio en Arlés”, “Los girasoles”, su “Autorretrato” wan sujsul “más”.
Yaja mumiktij tik ne techan Auvers-sur-Oise, Francia tik Ne se pual chiknawi metzti chikume se shikipil chikwey nawi pual majtakti.
dwirdp4v2m2p9buf10oe0b5zmkbhvwe
Vinicius Junior
0
1087
9184
8006
2026-01-30T13:32:32Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q28973866]]
9184
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Vinicius Junior
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Vinicus_Junior.jpg|250px|alt=Vinicius Junior]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 12 ne metzti chikwasen, tik ne shiwit 2000
|-
! Ichan Techan
| São Gonçalo
|-
! Italyu
| Brasil [[Taanalis:Flag of Brazil.svg|15px|alt=Brazil|link=Brazil]] Brasilchanej
|-
! Itekiw
| Mawiltiani
|}
'''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' kaj tiktukeytiat Vini Junior. Vinicius nesik se tunal majtakti ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit ume shikipil (2000) tik ne techan São Gonçalo, takutun ipal tutakyu Rio de Janeiro tik ne italyu Brasil. Yaja se wey mawiltiani tik ne Real Madrid wan Seleção Brasileira de Futbol.
Yaja mawiltij iwan ini senmawiltianimet Flamengo (tik ne shijshiwit ume shikipil - shiwit ume shikipil kastul ume) (2010-2017), wan tik ne Real Madrid wan Seleção Brasileira tik ne shikipil ume shikipil kashtul yey (2018).
Kimakaket miak tajtakulis Copa del Mundo tik ne shiwit ume shikipil senpual ume
(2022), Copa América tik ne shiwit ume shikipil sepnual se (2021) wan ne shiwit shikipil senpual nawi (2024).
Yaja se ne wey Brasilchanej mawiltiani tik Siglo XXI.
Ne inan itukey katka Fernada Cristina Paixão de Oliveira yaja se Brasilchanej, wan ne iteku itukey katka Vinicius José Paixão de Oliveira aja se Brasilchanej katka. Ne itajtatanowan ijikman ejkuni ka África.
== Ipanpa ini ==
<ref>https://pt.wikipedia.org/wiki/Vin%C3%ADcius_J%C3%BAnior</ref>
<ref>https://extra.globo.com/famosos/noticia/2025/10/quem-e-a-mae-de-vini-jr-que-teve-papel-decisivo-no-pedido-de-perdao-do-jogador-a-virginia.ghtml</ref>
<ref>https://www.band.com.br/bandnews-fm/noticias/quem-e-vinicius-jose-paixao-de-oliveira-pai-de-vini-jr--16694827</ref>
== Ijilpika ==
9gyukw8on1zym2lcs0xg9uwp1r4ax4p
Virginia Woolf
0
1088
9185
8013
2026-01-30T13:32:34Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q40909]]
9185
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:George Charles Beresford - Virginia Woolf in 1902 - Restoration.jpg|thumb|278x278px|Tawawasuni Virgina Woolf tik ne 1902.]]
'''Adeline Virgina Stephen''', kaj tiktukeytiat [[:es:Virginia_Woolf|Virginia Woolf]], se tawawasuni katka. Yaja nesik tik ne techan Lewes-Sussex ka '''[[:es:Inglaterra|Inglaterraj]]''', ne tunal se pual makwil, pal ne metzti se, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual ume (1882). Wan yaja mikik tik ne techan Lewes, ne tunal se pual chikwey, pal ne metzti yey, tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual se (1941). Yaja kipia katka ume pual kashtul nawi shiwit.
Yaja se wey siwat pal ne movimientoj itukey “'''[[:es:Literatura_modernista|modernismoj]]'''” tik ne Inglaterraj. Wan ne ensayoj ipal, “[[:es:Una_habitación_propia|Una habitación propia]]” se wey itekiw pal ne movimiento [[:es:Feminismo|feminstaj]].
== Ipanpa Itunal Ichtaka ==
Ne iteku, itukey katka Leslie Stephen, wan yaja inan, itukey katka Julia Stepehen. Ne iteku se tawawasuni nusan katka. Wan miak tajtawawasunimet yejemet ejkut ne inchan katka: Alfred Tennyson, Thomas Hardy, Henry James, wan Edward Burne-Jones. Yajika, ne noya Woolf sujsul igustuj tawawasua katka. Woolf mumachtia tik ne ichan katka inwan itejtekuwan. Yaja inan kimachtia katka ne tajtaketzalis wan ne iteku kimachtia ne tapualis.
Ne ishulejyu itukey katka [[:es:Leonard_Woolf|Leonard Woolf]]. Yejemet kishmati tik ne '''[[:es:Círculo_de_Bloomsbury|Yawal ka Bloomsbury]]''' tik ne wey techan London. Virgina munamiktij iwan Leonard tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti ume (1912). Melka Virginia Woolf se [[:es:Lesbianismo|takayulu]] wan ne ichtakasiwaw, itukey katka [[:es:Vita_Sackville-West|Vita Sackville-West]].
Woolf mumiktij katka tik ne apan [[:es:Río_Ouse_(Sussex)|Ouse.]]
== Itekiw ==
[[Taanalis:Bloomsbury Group Members Virginia Woolf Duncan Grant Adrian Stephen Leonard Woolf & John Maynard Kenyes lived in a house on this site 1911-1912 UCL School of Pharmacy.jpg|thumb|Nawal ka Bloomsbury, ne inchan. ]]
''1915: Ne ujti tenkal (The Voyage Out)''
''1919: Peyna wan tayua (Night and Day)''
''1922: El cuarto de Jacob''
''1925: Nantzin Dalloway (Mrs. Dalloway)''
''1927: Al faro''
''1928: Orlando''
''1931: Las olas (The Waves)''
''1937: Ne shiwit (The Years)''
''1941: Entre actos''
== Ipanpa Uni ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Virginia_Woolf
https://es.wikipedia.org/wiki/Inglaterra
https://es.wikipedia.org/wiki/Literatura_modernista
https://es.wikipedia.org/wiki/Una_habitaci%C3%B3n_propia
https://es.wikipedia.org/wiki/Feminismo
https://es.wikipedia.org/wiki/Leonard_Woolf
https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%ADrculo_de_Bloomsbury
https://es.wikipedia.org/wiki/Lesbianismo
https://es.wikipedia.org/wiki/Vita_Sackville-West
https://es.wikipedia.org/wiki/R%C3%ADo_Ouse_(Sussex)
0wa8e2ba7putlctzbg6vhk1l2b9tlqs
Voltaire
0
1089
9186
8026
2026-01-30T13:32:37Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q9068]]
9186
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Voltaire
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:Nicolas de Largillière - Portrait de Voltaire (1694-1778) en 1718 - P208 - Musée Carnavalet - 2.jpg|197px|center]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 21 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1694
|-
! Ichan Techan
| Paris
|-
! Italyu
| Francia [[Taanalis:Flag of France.svg|20px]] Franciachanej
|-
! Itekiw
| Tawawasuani
|}
[[:en:Voltaire|Francois-Marie Arouet]] nesik se tunal se pual se, ne metzti majtakti se, tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti nawi pual majtakti nawi (1694). Yaja nesik tik ne wey techan [[:en:Paris|Paris]], tik ne italyu [[:en:France|Francia]]. Yaja itukey tawawasuani, "Voltaire"<ref>His literary pseudonym was Voltaire ''/'' Su seudónimo literario fue Voltaire</ref>. Yaja se tawawasuani <ref>Writer / Escritor</ref>franciachanej<ref>Demonym: French in plural form / Gentilicio: Francés</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Voltaire
https://en.wikipedia.org/wiki/France
https://en.wikipedia.org/wiki/Paris
4fsobv8u03u6p8v4kqv73a3ro00xae0
WEJWEY NAJNANTZITZINMET WAN TAJTATZITZINMET TIK KUSKATAN
0
1090
8034
8033
2026-01-29T23:35:11Z
Jon Harald Søby
5
7 revisiones importadas
8033
wikitext
text/x-wiki
Ka Kusktatan nemi miak weyjwey najnantzitzinmet wan tajtajtzitzinmet, yejemet kipalewiat tik ne kojtan. Yejemet:
== SIJSIWAPIPILMET AJARBOLARIO: ==
Tik Kastiya Intukey "HUARACANERAS"
Ne tutajtatanoywan inat ka katka uni sijsiwatket welit patanit ne intzunkal yejemet wejweyak wan mawiltiat inwan ne mil .
Inwan intzunkal wejweyak kilpiatuyat tik ne mil.
Keman walajket ne ajarbolario tajtakamet nusan walajket ne ajarbolario sijsiwajket wan kinchiwket dajdatka te yek.
== PIJPILTZITZINMET AJARBOLARIO: ==
Tik kastiya intukey "HURACANEROS"
Ne tutajtatanoywan techilwiat inpanpa sejse tajtakamet kaj patanit keman wetzi at, kia ne witzet yejemet wan kichiwat dajdatka te yek, kikutunat katka kwajwawit , inmejmey ne kwajkwawit , itajtakil wan ne mijmil , kichiwat te yek wan muchi naka ka talchi ika kitamimat muchi , keman yejemet witzet muchi trajtratzti.
== KUYANKUAT: ==
Ini se kuat sujsul onbron itachishka istak wan ne itzuntekun ken se kuyametchichin wan ne iweyka kense kuat, ne ichan yaja nemi tik ne at , keman kisa ka kojtan yaja mukutilana wan yaja kikwa muchi.
== NATZIN PAPALUT: ==
Yaja ne inan ne Tajtzin Ejekat , Yaja se papalut , kipia ishkalyu ken se siwat lamat, kipia itzunkal weyak wan tesu kitziskwastia wan yaja weli patani.
== TZITZIMIT: ==
Ne tutajtatnoywan techilwiat ipanpa se tiltikchin wan tzpachin takat, yaja kipia iishkalyu kawash, kipia shunpe tiltik, welit nejnemi kenha se takat wan kinmutiat tuijikniwan .
[[Taanalis:Quetzalcoatl Ehecatl.jpg|thumb|Tajtzin Ejekat]]
== TAJTZIN EJEKAT: ==
Yaja se takat sujsul wey, yaja kipia tujtumak iejejtapal, yaja onbron, yaja kipia ne itzuntekun ken se tutut wan kikwa inakayu tuijikniwan , kipiat wejweyak itajtan wan weli patani.
== Ijilpika: ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Eh%C3%A9catl
6ghqe6nb7ec6isgbrs05mkadbcfygxf
WILLIAM SHAKESPEARE
0
1091
8036
8035
2026-01-29T23:35:11Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
8035
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[William Shakespeareç]]
6h9ir0en1wtvo3kefk4xnpzbpuizzi5
Wajkal
0
1092
8052
8051
2026-01-29T23:35:12Z
Jon Harald Søby
5
15 revisiones importadas
8051
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Crescentia alata Kunth (50636918528).jpg|thumb|Ne ikuyu ne wajkal]]
[[Taanalis:Crescentia alata compose.jpg|thumb|Ne ishuchiyu ne ikuyu ne wajkal, ne ijiswayu yaja, wan se wajkal tapujtuk. ]]
[[Taanalis:Pozol en jícara.jpg|thumb|Tejemet tiwelit tikunit tik se wajkal tapujtuk]]
'''Ne ikuyu ne wajkal'''
Ne ikuyu ne wajkal se ikuyu nemi ka ijpak ne talmet tutunik ka itajku ka Américaj. Tajtamatinimet kitukeytijtuk ini ikuyu "Crescentia Alata". Ne iweyaka yaja anka 8 (chikwey) tamachiwalis u anka 14 (majtakti nawi) tamachiwalis.
Ne ijiswayu ne wajkal tzuyuntik wan chupi weyak. Yejemet kachka se cruz. Ne itzinu ne wajkal kujkuluchnaj. Ne ishujshuchiyu yaja chikitik, kuchiltik, wan kachka se tzilin. Ne itakil ne wajkal itukey "wajkal" yajasan. Yaja se yawal kachka se tekumat. Yaja achtu shushuknaj, wan nemanha kupuknaj. Ne iewayu ne wajkal takwawak. Ne inakayu ne wajkal tiltik. Ne ijiish chikitikchichín, wan kupuknaj, wan kachka se yawalchín tapachujtuk.
'''Ne wajkal'''
Tejemet tiktapuat ne wajkal ka itajku yaja pal tikunit atul tik yaja. Tejemet tiktaliat ne ijiish ne wajkal tatisti ka ijtik ne atul. Yejemet kichiwat iwan ne wajkal se awil pal ne kujkunetchichín kitzutzuna.
'''Ipanpa:'''
<ref>https://web.archive.org/web/20230828053722/https://lugares.inah.gob.mx/es/museos-inah/museo/museo-piezas/12938-12938-cirian.html?lugar_id=389</ref>
[[Takutun:Kwajkwawit wan ikujkuyu]]
i6pbzwaudxghzzb3zdpf7qshdcaedc5
Waldo Chávez Velasco
0
1093
9187
8055
2026-01-30T13:32:39Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6166103]]
9187
wikitext
text/x-wiki
Katka yaja se tamawawasuani wan tapalewiani kuskatanchanej.
[[Taanalis:Waldo Waldo Chávez Velasco (San Salvador, El Salvador, 14 de octubre de 1933 - id. 7 de julio de 2005) fue un abogado, escritor y periodista salvadoreño, miembro de la Generación Comprometida.jpg|thumb|Waldo Chávez Velasco]]
== Ipanpa Waldo Chávez Velasco ==
Waldo Chávez Velasco nesik tik ne techan kuskatan<ref>San Salvador</ref> se tunal majtakti nawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey.
Ne inan itukey katka Lidia Aracely Cea Chávez yaja se Kuskatanchanej katka. wan ne iteku itukey katka Rodolfo Velasco yaja se Kuskatanchanej katka. Ne isiwaw itukey katka Irma Lanzas. Yaja se Kuskatanchanej katka.
Yaja mumachtij pal muchiwki ka Facultaj Jurisprudencias wan Ciencias Sociales tik ne wey tamachtiluyan kuskatan<ref>Universidad de El Salvador</ref>.
Yaja tawawasuj inwan ujukseuk tajtawawasuanimet ken: Irma Lanzas (1933-2020), Ítalo López Vallecillos (1932-1986) , [[Roque Dalton]] (1935-1975), Orlando Fresedo (1932-1965), Mercedes Durand (1932-1998), Ricardo Bogrand (1930-2012), Mauricio de la Selva [[Claribel Alegría]], [[Álvaro Menen Desleal]](1931-2000) inwan ujukseuk.
Yaja mikik tik ne techan kuskatan se tunal chikume pal ne metzti majtakti tik ne shiwit ume shikipil makwil.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
Yaja kichiwki miak ajamachti:
* 1999. ''¿Quién secuestró a Scott?'' (novela)
* 1996. ''Lápidas de la guerra civil'' (poemario)
* 1957. ''Fábrica de Sueños'' (teatro).
* 1962. ''El Sombrero de otoño'' (teatro).
* 1996. ''El Cipitín'' (teatro).
* 1963. ''Cuentos de hoy y de mañana'' (recopilación de cuentos).
* 1990. ''Cuentos medievales'' (recopilación de cuentos).
* 1958. ''Ruth de Moab'' (obra dramática en verso)
'''Ipanpa uni'''
<references />
'''Ijilpika'''
https://es.wikipedia.org/wiki/Waldo_Ch%C3%A1vez_Velasco
https://www.ecured.cu/Waldo_Ch%C3%A1vez_Velasco
https://eluniversitario.ues.edu.sv/escritores-salvadorenos-waldo-chavez-velasco/
14b7e2nnslzo7i57l1jq8c56ouk018o
Walter Manfredo Mendez Barrios
0
1094
8062
8061
2026-01-29T23:35:12Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
8061
wikitext
text/x-wiki
''Kaj tiktukeytiat '''Walter Manfredo Mendez Barrios''',yaja nesik tik '''[https://www.ecured.cu/La_Blanca_(Guatemala) parcelamiento la Blanca],Ocos, Guatemala,''' se tunal makwiil, pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual . (05-01-80) Wan Mikik se tunal kashtul ume,pal ne metzti yey tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (17-03-16)tik ne Parque Nacional Sierra de lacandon ipal "reserva de la biosfera maya". Iteku itukey Rafael Mendez Sandoval wan inan itukey Gregoria Eustaquia Barrios Mérida ,isiwaw itukey Delgadina Velázquez, yejemet kipiat chikume ipijpipil.''
''Yaja Mikik ika kimakaket yey balazos. Yaja kipia se pual kashtul se shiwit katka''
'''''Ne itekiw'''''
''✅ Tik ne shiwit Ume shikipil majtakti Ume(2012) yaja se tatuktiani auxiliar ipal ne wey techan katka''
''✅Tik ne shiwit ume shikipil majtakti yey (2013) yaja se tatuktiani ipal cooperativa "La lucha" ,katka ,yaja se tatuktiani hasta tik ne shiwit ume shikipil kashtul se(2016) ,katka''
''✅Yaja titekiti katka ipal "junta directiva de la asociación de comunidades forestales de Petén"''
''✅Tik ne shiwit ume shikipil majtakti nawi (2014) kinmakat iamaw pal weli Patani iwan ne tapanilis kichiwa se tekiti pal ne yek ipal ne mil iwan ne iish itukey Ramón, tik ne weytechan''
''✅ Tik ne shiwit ume shikipil kashtul (2015)nemi tik ne tekiti katka itukey REDD + BOSQUES para la vida,ipal fundación defensores de la naturaleza''
''✅Nusan Tik ne shiwit ume shikipil kashtul(2015) kikwij ne yek pal tutalyu,ken nekti,xate wan chilistak . ''
''✅wan tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016)yaja kichiwki se wey kal pal kiana ne iish ne Ramon,wan ne kakawat wan ne Xate''
''Wan Nusan tik ini shiwit kichiwki se Kal kan tekitit Iwan kwawit''
''✅Wan yaja Nusan kichiwki se itekiw pal kisewia,pal kitajpia pal tesu panu se timil''
==== Ijilpika: ====
''Https://conap.gob.gt/reserva-de-la-biosfera-maya-legado-para-la-vida/''
clxyp83c9hc63fnqn5uihl5i7xi9ct8
Washapan
0
1095
9542
9188
2026-03-15T03:15:44Z
~2026-16404-85
361
9542
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Templo catolico de Guazapa - panoramio.jpg|thumb|Tiupan tik Washapan]]
== Washapan (tik Kajtiya Guazapa) ==
Washapan (tik Kastiya Guazapa) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu [[Kuskatan]] .
Washapan kinpia ( se pual makwil shikipil yey tzunti ume pual nawi) '''25,344''' techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Washapan.
Ne taketzalis Washapan witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (donde abunda el guaje ) wan (washin: guaje blanco; apan: donde abunda ).
Kitukeytiat techan Washapan<ref>fue nombrada Villa de Guazapa</ref> tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti nawi pual majtakti se (1891) katka.
Kitukeytiat wey techan Washapan<ref>fue nombrada cuidad de Guazapa</ref> tik ne tanestuk kashtul pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti kashtul yey (15/06/1918) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey washa, Ashelwate, Wahaycume, , Ne itejtepet intukey washapa
== Ne ujukse techan nemit unisan ==
<mapframe latitude="13.875913" longitude="-89.171562" zoom="14" width="400" height="298" text="Washapan, Kuskatan" />
* Kan witz ne ejekat ( norte): iwan Aguilares wan Shuchitutuk
* Kan nemi ne wey puyek at (sur) iwan Tunakatepet y [[Apukpan]]
* Kan kisa ne tunal(este) iwan [[Shuchitutuk]] wan San José Guayabal
* Kan kalaki ne tunal (oeste) iwan Neshapa wan Aguilares.
Nemi 21 k (se pual se Kan witz ne ejekat ) pal Kuskatan.
Tamachiwa 2 490.03 tamachiwalis (ume shikipil nawi tzunti nawi pual majtakti. Yey), nemi ka ajku 430 m s. n. m. (nawi tzunti se pual majtakti ka ijpak ne wey puyek at).
Washapan kipia 63.65 km itech nawi
Kipia makwil Intukey,ne intukey pal Washapan: Centro, San Jose wan Ne Calvario.
Tik ne kojtan kipia 8 ( chikwey) kojtantechan: Calle Nueva, Loma de Ramos, Nance Verde, San Cristobal, San Jeronimo, San lucas, Santa Barbara wan Tzakamil
Ini techan kichiwket ne tajtakamet ikman najnawamet.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 20( se pual) ka 29(se pual chiknawi) metzti chiknawi (septiembre).
Ne wey ilwilt tik Washapan kichiwat ne ilwit ipal 20(se pual) ka 29(se pual chiknawi) metzti chiknawi (septiembre). ipanpa ne Santuj Arcangel Miguel.
== Wey ipiltzin Washapan ==
'''1- Antonio García Ponce:''' Yaja se takwikwiluani <ref>pintor</ref>katka
'''2- Silvio Romero Aquino''' :Yaja se Mawiltiani<ref>jugador</ref> katka
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika ==
[[:es:Guazapa]]
https://www.google.com/search?gs_ssp=eJzj4tTP1TcwN6_MyzNg9BJOL02sSixIVEjNUShOzClLTMkvAgCisQq2&q=guazapa+el+salvador&oq=guazpa&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqEggCEC4YChiLAxidAxioAxiABDIGCAAQRRg5MgkIARAuGAoYgAQyEggCEC4YChiLAxidAxioAxiABDIMCAMQABgKGIsDGIAEMhsIBBAuGAoYrwEYxwEYiwMYpgMYqAMYgAQYmAUyDAgFEAAYChiLAxiABDIMCAYQABgKGIsDGIAEMgwIBxAAGAoYiwMYgAQyGAgIEC4YChivARjHARiLAximAxioAxiABNIBCDU2NDlqMWo0qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://siempretur.com/directorio/parroquia-san-miguel-arcangel-guazapa<nowiki/>
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
t52985chzz4v8z966iwusang694fcqo
Wes Studi
0
1096
9189
8080
2026-01-30T13:32:43Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q350819]]
9189
wikitext
text/x-wiki
[[:en:Wes_Studi|Wesley Studie]] kaj tiktukeytiat Wes Studi se [[:en:Cherokee_language|Cherokeechanej]]. Yaja kiski tik wejweyak ujulinkwikwil<ref>Movie, a film</ref>. Nusan yaja kinmachtij ne tajtaketzalis Cherokeechanej keman yaja se piltzin katka. Yaja nesik se tunal kashtul ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume qual chikume (1947) wan yaja yultuk.
[[Taanalis:WesStudi.jpg|thumb|Wes Studi]]
Yaja kiski tik miak wejweyak ujulinkwikwil ken Dances with Wolves, The Last of the Mohicans wan Geronimo: An American Legend. Ne tuijikniwan kishkejketzat ka yaja yejka tik ne wejweyak ujulinkwikwil.
== Ne itunal ichtaka ==
Wes Studi nesik ka [[:en:Cherokee_County,_Oklahoma|Nofire Hollow, Oklahoma]], se takutun ipal ne U.S.A. Nofire Hollow se techanchin tik ne kojtan. Inan itukey Maggie Studie, se tapakani katka wan iteku itukey Andy Studie katka. Iteku se tatukatiani katka. Wes maya taketzki cherokeechanej keman yaja chikitik katka. Yaja mumachtij Ingleschanej keman yaja pejki yajki ka tamachtiluyan achtu. Keman yaja kipiatuya kashtul ume shijshiwit, yaja muchiwki se tasumani wan yajki ka Vietnam pal majtakti ume metzti. Seujti munamiktij wan kipiatuk se ipíltzin itukey Daniel wan se isiwapíltzin itukey Leah. Ukseujti tik ne shijshiwit ipanpa ne 90's yaja munamiktij Maura Dhu wan kipiatiwit se ipíltzin itukey Kholan.
== Ne itekiw ==
Yaja ka ijtik ini wejweyak ujulinkwikwil:
* Dances with Wolves (1990)
* The Doors (1991)
* The Last of the Mohicans (1992)
* Geronimo: An American Legend (1993)
* Heat (1995)
* Avatar (2009)
* Hostiles (2017)
== Ipanpa uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Wes_Studi
https://en.wikipedia.org/wiki/Cherokee_language
https://en.wikipedia.org/wiki/Cherokee_County,_Oklahoma
0o5ocr71akosdbs7zb04psqkek71pf5
Wey Tamachtiluyan Ipal Kuskatan
0
1097
9190
8089
2026-01-30T13:32:44Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3179505]]
9190
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
! colspan="3" |<big>WEY TAMACHTILUYAN IPAL KUSKATAN</big>
|-
| colspan="3" |[[Taanalis:Escudo de la Universidad de El Salvador.svg|center|frameless]]
|-
!<big>'''Tiktukeytiat'''</big>
| colspan="2" |<big>«UES» «Universidad Nacional» «[[:es:Alma_mater|alma máter]]</big><ref>ALMA MATER</ref><big>»</big>
|-
!<big>LemaJ</big>
| colspan="2" |''<big>Hacia la libertad por la cultura</big>''
|-
!<big>Tipoj</big>
| colspan="2" |<big>Tamachtiluyan pal Tuijikniwan ([[:es:Autonomía_universitaria|Estatal autónoma]]</big><ref>AUTONIIA UNIVERSITARIA</ref><big>)</big>
|-
!<big>katka kichiwa</big>
| colspan="2" |<big>02/16/1841 (182 chikwey )</big>
|-
!<big>Campus</big>
| colspan="2" |<big>[[:es:Ciudad_Universitaria_«Dr._Fabio_Castillo_Figueroa»|Ciudad Universitaria]]</big><ref>CUIDAD UNIVERSITARIA SAN SALVADOR</ref> <big>(491 900 m² o 70.3 manzanas aprox.)</big>
|-
!<big>Coordenadaj</big>
| colspan="2" |<big>13°43′05″N 89°12′11″O</big>
|-
!<big>Tamachtiluyan</big>
| colspan="2" |<big>Santa Ana, San Miguel, San Vicente, San Luis Talpa</big>
|-
!<big>Tatuktiani</big>
| colspan="2" |<big>Roger Arias</big>
|-
!<big>Tamachtiani</big>
| colspan="2" |<big>'''Tiempoj completoj''': 1328</big><big>'''Tiempoj parcial''': 561</big><big>'''Horaj clasej''': 123</big><big>'''Total''': 2012 (2014)</big>
|-
!<big>Mumachtiani</big>
| colspan="2" |<big>53 813 (2016)</big>
|-
!<big>Sitioj web</big>
| colspan="2" |<big>[https://distancia.ues.edu.sv/ Universidad de El Salvador en línea]</big><ref>UNIVERSIDAD EN LINEA</ref><big>[https://www.ues.edu.sv/ Universidad de El Salvador]</big><ref>UNIVERSIDAD DE EL SALVADOR SITIO WEB</ref>
|-
!Ne Itajtachishka
| colspan="2" |<big>Chitik</big><big>Istak</big>
|}
<big>[[:es:Universidad_de_El_Salvador|Wey Tamachtiluyan ipal Kuskatan]]</big><ref>UNIVERSIDAD DE EL SALVADOR</ref> <big>nusan itukey UES, ne Wey Tamachtiluyan tumak wan ikman kuskatanchanejket, wan nusan wey Tamachtiluyan pal Tuijikniwan. Nusan nemi tik ne Santa Ana, San Miguel wan San Vicente. Ne UES tik ne Kuskatan kipia ne kalamachti, kalpajni, kaltapajtiani, Tajkutechan, Kaltajtaketzalis YSUES, ujukseuk.</big>
== '''<big>TAJTAMACHTILUYAN</big>''' ==
[[Taanalis:Entrada principal de la sede central de la Universidad de El Salvador, vista sur.jpg|left|thumb|430x430px|<big>'''NE WEY KAN TIKALAKIT PAL UES'''</big>]]
<big>Wey Tamachtiluyan ipal Kuskatan kipia majtakti Tamachtiluyan.</big>
<big>kia ne:</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Jurisprudenciaj y Ciencias Sociales</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Ciencias y Humanidades</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Ciencias Económicas</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Ciencias Naturales wan ne Tapualis (ciencias naturales y matematicas)</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne yektaliani wan kalchiwani (Ingeniería y Arquitectura)</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Químicaj wan kalpajti (quimica y farmacia)</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Tatukani (ciencias agronomicas)</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Tapajtiani (medicina)</big>
<big>⦁ Tamachtiluyan pal ne Tapajtiani kipajtia tutajtan (odontologia)</big>
<big>⦁ [[:es:Facultad_Multidisciplinaria_de_Occidente_(Universidad_de_El_Salvador)|Tamachtiluyan Multidisciplinariaj kan kalaki ne tunal (Santa Ana)]]</big><ref>FACULTAD MULTIDISCIPLINARIA DE SANTA ANA</ref>
<big>⦁ [[:es:Facultad_Multidisciplinaria_Oriental_(Universidad_de_El_Salvador)|Tamachtiluyan Multidisciplinariaj kan kisa ne tunal (San Miguel)]]</big><ref>FACULTAD MULTIDISCIPLINARIA DE SAN MIGUEL</ref>
<big>⦁ [[:es:Facultad_Multidisciplinaria_Paracentral_(Universidad_de_El_Salvador)|Tamachtiluyan Multidisciplinariaj Paracentral (San Vicente)]]</big><ref>FACULTAD MULTIDISCIPLINATIA DE SAN VICENTE</ref>
== '''<big>IPANPA NE UES</big>''' ==
<big>UES katka kichiwa ne tunal kashtul se, pal ne metzti ume, tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual se ika Decreto Legislativo de la Asamblea Constituyente Tik ne taktutiani Juan Lindo.</big>
[[Taanalis:Minerva UES.jpg|thumb|453x453px|'''<big>[[:es:Minerva|SIWATET MINERVA]]</big>'''<ref>MINERVA</ref>]]
<big>Ne UES nusan kipia [[:es:Estadio_Universitario_(UES)|centroj deportivoj]]</big><ref>ESTADIO UNIVERSITARIO UES</ref><big>, wan Kan Mawiltiat ne "[[:es:XIX_Juegos_Centroamericanos_y_del_Caribe|XIX Juegos Centroamericanos y del Caribe]]</big><ref>XIX JUEGOS CENTROAMERICANOS Y DEL CARIBE</ref><big>" katka. Ne tuijikniwan yultaketzat ne UES kenha wey fuerzaj politicaj ika kipalewij kipatak.</big>
<big>kia ne:</big>
<big>⦁ Tik ne katka shikwil ne tajtatuktianimet liberales</big>
<big>⦁ republica ne Ushtal</big>
<big>⦁ autoritarismoj militar</big>
<big>⦁ ne tuijikniwan tasumalis</big>
<big>⦁ kielnamiki ne timunekit</big>
<big>⦁ ujukseuk</big>
<big>Ne UES kipia ne Siwatet itukey Minerva.</big>
<big>Minerva katka se Tiut wey tamatiani tik ne culturaj griega, yaja ka ijtik tik ne wey Kan tikalakit pal UES.</big>
== '''<big>NE TAPALEWIANI</big>''' ==
<references />
[[Takutun:Kuskatan]]
[[Takutun:Tamachtilis]]
j42plbibuuvi7xv4hknn20kzs0gdu8i
Wey puyek at El Espino
0
1098
9191
8096
2026-01-30T13:32:46Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q31937169]]
9191
wikitext
text/x-wiki
== Wey puyek at El Espino ==
=== Ipanpa El Espino ===
Wey puyek at El Espino kipia majtakti kilometroj. Nemi ka Jucuarán, Usulután. Tik ne se tzunti ume pual kashtul se (156) kilometroj wejka ipal San Salvador wan se pual kashtul yey (38) wejka ipal San Miguel.
Kan nemi kan witz ne ejekat kojtan Jucuaran, kan nemi ne wey puyek at At Pacificoj, kan kisa ne tunal bocana La Arenera wan kan kalaki ne tunal esteroj La Chepona wan isla San Sebastián.
=== Ken itachishka ===
El Espino kipia ashal istak. Tutunik muchi ne shiwit.
Kuskatanchanejket sujsul ingustuj El Espino.
[[Taanalis:Jucuaran.png|thumb|El Espino nemi ka Jucuarán, Usulután]]
El Espino galachin wey puyek at tik Kuskatan.
Adaptado de https://es.wikipedia.org/wiki/Playa_El_Espino
s7ki9ae6mz7q6gkl4q1rov9boq54tx8
Wikiamachti
0
1099
8103
8102
2026-01-29T23:35:15Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
8102
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:WIKIAMACHTI.svg|thumb|Wikiamachti]]
== '''TIK NAWAT''' ==
Ne [[Achtu Iswat|Wikiamachti]] ne Wikipedia tik nawat ka [[Kuskatan]]. Ne itukey witz ka: "Wiki", pal ne hawaianotajtaketzalis wikiwiki "talul", wan "Amachti" pal ne nawat "libro" tik kastiyaj.
Tik ini intekiw tekitit ne mujmumachtianimet wan ne tajtamachtianimet ipal ne Tamachtiluyan '''Ne Ichan Safoura''' wan kipanultiat tik ne iajamaw ejekat pal '''[[Timumachtikan Nawat]]'''. Melka muchi kaj kinekit welit kipalewiat tik ne '''[[Wikiamachti]]'''.
Ne '''Wikiamachti''' nemi tik ne Incubadoraj, melka tik ne ume shikipil se pual makwil '''(2025)''' tiknekit tikneshtiat ka nejme ne taltikpak.
Shitechpalewikan pal tikneshtiat ne Wikiamachti, shiamatachiakan wan shikpanultikan ne tutekiw wan ne taltikpak kita ka ne nawat yultuk wan shuchikisa!
== '''TIK KASTIYA''' ==
La [[Achtu Iswat|Wikiamachti]] es la Wikipedia en náhuat de El Salvador. Su nombre proviene de "Wiki", del hawaiano ''wikiwiki'', que significa "rápido", y "Amachti", del náhuat, que significa "libro" en español.
En este proyecto trabajan estudiantes y maestros de la escuela '''Ne Ichan Safoura''', quienes comparten los artículos en las redes de '''[[Timumachtikan Nawat|Timumachtikan Nawa]]<nowiki/>t'''. Aunque cualquier persona interesada puede contribuir a la '''Wikiamachti'''.
Actualmente, la '''Wikiamachti''' está en la fase de Incubadora, pero en '''2025''' queremos lanzarla a nivel global.
¡Ayúdanos a hacer realidad este proyecto! Lee y comparte los artículos, y el mundo verá que el náhuat está vivo y floreciendo.
== '''TIK ENGLISH''' ==
'''Wikiamachti''' is the Nawat Wikipedia of El Salvador. Its name comes from "Wiki," from the Hawaiian ''wikiwiki'', meaning "fast," and "Amachti," from Nawat, meaning "book" in English.
This project is led by students and teachers from '''Ne Ichan Safoura''', who share the articles through '''[[Timumachtikan Nawat]]'''<nowiki/>'s networks. However, anyone interested is welcome to contribute to '''[[Wikiamachti]]'''.
Currently, '''Wikiamachti''' is in the Incubator phase, but in '''2025''', we aim to launch it globally.
Help us bring this project to life! Read and share the articles, and the world will see that Nawat is alive and flourishing.
2858yrnet1ebf5lq0tbzmln1bs74gud
Wikiamachti:Nahuatl languages/List of words
4
1100
9489
8107
2026-02-28T11:49:11Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Wp/nch/Incubator:Nahuatl languages/List of words]] to [[Tajtaketzalis Nawatl]]
9489
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Tajtaketzalis Nawatl]]
g3p265ps8ock2pr0ot21iiqu1fmh6wl
Wikipediaj
0
1101
9192
8577
2026-01-30T13:32:49Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q52]]
9192
wikitext
text/x-wiki
{{HelpNav}}
[[Taanalis:Wikipedia-logo-v2.svg|200px|thumb|left|Wikiamachti.]]
Ne '''Wikiamachti''' se kan mutepewa miak tajkwilul pal tiwelit timumachtiat tay tiknekit. Ne Wikipedia ken se [[enciclopediaj]], yajika itukay "Wikiamachti": ''wikij-'' + ''(enciclo)-pediaj''. Weli muita tik se [[computadoraj]] su kipia [[internet]].
Melka tesu se [[amat]] ken katka ne ajamat, muchi ne tajtajkwilul ipal ne Wikiamachti kan ne muijkwilua muchi, tejemet tiknutzat "ij[[iswat]]". Muchi ne ijiswat kipiat ij[[ilpika]], wan ijkiuni muchi ne ijiswat mupiktiwit ne se iwan ne seuk wan tiwelit tiktemuat muchi tay tiknekit tikajsit pal timumachtiat. Te timunekit titashtawiat pal tikitat ne Wikiamachti; muchi welit kitat su kipiat se computadoraj wan su kipia internet. Ne Wikiamachti nemi tapujtuk ipal muchi, tesu semaya pal tikitat, nusan pal titajkwiluat ijtik yaja. Muchi ká kinekit welit kipalewiat kijkwiluat ini amat. Yajika, ne Wikiamachti tesu kichiwa sesan sute miak.
Nemit wij tik sujsul miak [[taketzalis]]. Ne achtu muchijki tik [[Ingles taketzalis|Ingles]] wan pejki tik ne shiwit 2001. Ume takat intukay Jimmy Wales wan Larry Sanger pejket kichiwat. Ashan, ne Wikiamachti ne enciclopediaj mas wey ipal muchi ne muajsit tik internet. Sema tik ne Wikiamachti tik Ingles nemit mas que tres millones ipal tajtajkwilul. Nemita wijwikiamachti iwan miak tajtajkwilul tik achka sentzunti taketzalis, wan nusan miak mas chijchikitik tik uksejse taketzalis. [[Achtu Iswat|Ne wikiamachti tik Nawat]] pejki ken se taejekulis tik ne Metzti 8 ipal 2010.
{{Wikipedialanguages}}
[[Takutun:Amaishmatilis]]
__NOTOC__
dxgbry9vdmxx9sytif3wzid0jb3ivge
William Faulkner
0
1102
8128
8127
2026-01-29T23:35:46Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
8127
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Carl Van Vechten - William Faulkner.jpg|thumb]]
William Faulkner nesik se tunal se pual makwil (25) pal ne metzi chiknawi (9) tik ne shiwit se shikipil chikey tzunti nawi pual majtakti se (1897). Yaja nesik tik ne techan Byhalia, Mississippi tik ne italyu United States.
Yaja kimawawasua katka miak cajcasoj inpanpa ne kojtantechan “Yoknapatawpha County” tik Mississippi. Faulkner kihishkejketza ne kojtantechan ishkwitilu<ref>imaginary county</ref> pal muchi ihamachti. Faulkner kipia katka ne “Nobel Prize,” ne “National Book Award,” wan ne “Pulitzer Prize” ika tuijikniwan kishmatit ken se yultaketzalis pal ne tawawasuani. Yaja kiwawasua katka pal ne tuijikniwan ijitakchichin wan tuijikniwan tijtltikchichin tik ne italyu United States<ref>wrote about race relations in the US</ref>. Nusan kiwawasua katka ne tuijikniwan chichuik wan ne inyulu chuka tik icajcasoj.
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
- ''The Sound and the Fury'' (Se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi; 1929)
''- As I Lay Dying'' (Se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti; 1930)
''-Sanctuary '' (Se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se; 1931)
''- Absalom, Absalom!'' (Se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se; 1936)
''- The Hamlet '' (Se shikipil chiknawi tzunti ume pual; 1940)
''- Go Down, Moses '' (Se shikipil chiknawi tzunti ume pua ume; 1942)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Maud Butler; yaja se Estados Unidoschanejket katka.
Wan ne iteku itukey katka Cuthbert Faulkner. Yaja se Estados Unidoschanejket katka nusan.
William kipia katka yeyijikaw: John Faulker, Murray Charles “Jack” Faulker, wan Dean Swift Faulkner.
Keman tik se skikipil chiknawi kashtul yey (1918), piltzín William musuma katka tik ne achtu “World War” inwan ne “Royal Air Force” ne italyu Canada. Ne tasumani te keman muwika se tepuspatani.
Yaja mumachtia katka tik ne wey tamachtiluyan University of Mississippi. William tesu tami mumachtia ika yaja kisa ne wey tamachtiluyan tik se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920).
Tik se shikipil chiknawi tzunti se pual makwil (1925), yaja nemi tik New Orleans, Louisiana. Man yaja wawasua katka ne amatchti ''Soldiers’ Play'' wan nemanha tunalku wawasua katka ''Flags in the Dust.''
Yaja munamiktia isiwaw Estelle Oldham tik se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi (1929). William kipia katka ume itepal ipítzin wan se isiwapíltzin<ref>has two step sons and a daughter</ref>.
Yaja yulmikik se tunal chikwasen (6) pal ne metzi chikume (7) tik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) nemha wetzi pal kawash.
An tuijikniwan igustuj ne ijtuk pal icajcasoj ika yaja kichiwa “stream of consciousness.” Ini ina ma ne tawawasuani tesu kihishkejtza yultajtaketzalis achtu; yaha wawasua maya. <ref>This means that the writer did not imagine or plan his words in advance ie stream of consciousness</ref>
== Ipanpa ini: ==
<references />
== Ijilpika: ==
437koeea432vsxl2zpbo62wyrjwp43x
William Shakespeare
0
1103
9193
8587
2026-01-30T13:32:51Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q692]]
9193
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=1 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 5px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''William Shakespeare'''</big></big>
| [[Taanalis:Hw-shakespeare.png|thumb|center|300px|Se kwikwil pal William Shakespeare]]
|-
!Keman panuk
|-
| '''Itakatilis''': Inte mumati (Stratford-pak-Avon)
|-
| '''Ulyuj''': 26 nawi metzti, 1564 (Stratford-pak-Avon)
|-
| '''Imikilis''': 24 nawi metzti, 1616 (Stratford-pak-Avon)
|-
| '''Wey tajkwilul''': ''[[Hamlet]]'', ''[[Romeo wan Juliet]]'', ''[[Otello]]''
|-
| '''Isiwaw''': Anne Hathaway
|-
| '''Ipilawan''': Sussana Hall, Hamnet Shakespeare, Junith Quiney
|}
'''William Shakespeare''' katka se Inglaterrachanej ka kichijchiwa ne taketzalis, kitajkwilua mujmuishkwitil, wan nusan teishewa. Yaja ashan kishwelitat ken ne wey tajkwiluani pal ne Inglestaketzalis. Ne itekiw kipia anka 38 muishkwitil, 154 takakischin, ume patak takwikalis (ush tachijchiwal), wan ukseuk takutun ka inte mumati su yaja tajkwiluj. Ne imujmuishkwitil kipatatiwit tik miak tajtaketzalis wan miak kichiwtiwit.
==<big>Ne inemilis</big>==
Shakespeare takatki wan muiskalij tik Stratford-pak-Avon, Warwickshire. Kwak kipiatuya 18 shiwit, yaja kinamiktij Anne Hathaway, wan kipishket yey ipilawan: Susanna, wan ne kujkuat Hamnet wan Judith. Seujti ijtik ne shijshiwit 1585 wan 1592, yaja pejki ne wey itekiw tik London ken se teishewani, tajkwiluani, wan tatekimakani ipal ne sentakwikat ka intukay ne Lord Chamberlain’s Men, wan ka neman itukay mukwepki ne King’s Men. Yaja kiajkawki tekiti wan mukwepki kan takatki tik 1613, kwak kipiatuya 49 shiwit. Unisan nemik yey shiwit kwak né mikik. Chiupi mumati tik ne ajamat ipanpa ne inemilis, wan yajika miak tajtanit ipanpa ken itachishka, tay iteumatilis, wan su yajasan kitajkwiluj ne itekiw ush su tajkwilujket seukmet.
==Ne itekiw==
Shakespeare kichiwki miak itekiw itzalan ne shijshiwit 1589 wan 1613. Kwak pejki itekiw semaya tajkwiluj comediaj wan historiaj. Wan ashan yejemet sejse ne wejwey tik ini tekitilis.
Kwakuni, ishkishka 1609, semaya tajkwiluj tragediaj, ken Hamlet, Othello, King Lear, wan Macbeth, ka kinhishmatit ken sejse ne yejyek tekit tik ne Inglestaketzalis. Achtu ka kitamij itekiw, tajkwiluj tragicomediaj, ne nusan muishmatit ken romances, wan kipalewij ukseuk tajkwiluat.
Ne tepustajkwiluat kiteneshtilijket miak itekiw tik tajtamakalis ka nian yek wan nian melawak kwak yaja yultuk. Melka uni, tik 1623, John Heminges wan Henry Condell, ume iiknewan wan itejteishewani Shakespeare, kiteneshtilijket se amat ka itukay ne First Folio, se tamakalis ka kipishki muchi itekiw, wan san ume te nemit né ka ashan mumati ka yajaya tajkwiluj. Tik uni amat, Ben Jonson kipewaltij ne amat iwan se takwikalis, ne kan kiektenewki Shakespeare kwak inak ka yaja "inte ipal se tzunshiwit, asunte ipal senpa". Tik ne 20 wan 21 tzunshiwit, ne itekiw muektalijtuk wan muneshtijtuk ijtik ne tamachtiani wan teishewani sennemit. Miak kishwelitat ne imujmuishkwitil, wan itech mumachtiat, tejteishewat, wan senpa kinchiwat.
==Taketzalispanti==
<div style="font-size:85%;">
* -ektenewa: alabar, exaltar
* -ishwelita: admirar, aprobar
* -teneshtilia: publicar
* -pewaltia: comenzar, introducir
* muishkwitil: obra de teatro
* takakischin: soneto
* tamakalis: producto, edición
*tatekimakani: organizador
* teishewa: actuar
* teishewalis: actuación
* teishewani: actor
* tzunshiwit: siglo
</div>
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
crnzq1gh6yjdtw95lxvewsgwrrqhzyn
William Shakespeareç
0
1104
9194
8149
2026-01-30T13:32:52Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q692]]
9194
wikitext
text/x-wiki
<big>William Shakespeare katka se wey tawawasuani kitukeymatit wan tiktukeytiat "[[:es:William_Shakespeare|Bardo de Avon]]</big><ref>William Shakespeare</ref><big>". Shakespeare kishmatit ken se takat tawawasuani ka iselka kishpantalia ne itaketzalis ne tal Inglaterraj. Ne tajtakwilul ipal Shakespeare ken "Romeo wan Julieta", "Hamlet", "Macbeth" wan "Othello" kipatat tik miak taketzalis wan kitenchiwat tik miak tajtalmet. Yaja nesik tik "[[:es:Stratford-upon-Avon|Stratford-upon-Avon, Warwickshire, Inglaterra]]<ref>Stratford-upon-Avon</ref>".</big>
{| class="wikitable"
! colspan="3" |<big>William Shakespeare</big>
|-
| colspan="3" |[[Taanalis:Shakespeare.jpg|center|frameless]]
|-
! colspan="3" |Ipanpa Shakespeare
|-
!<big>Tiktukeytiat</big>
| colspan="2" |<big>Bard of Avon</big>
|-
!<big>Nesik</big>
| colspan="2" |<big>23/04/1564</big><big>Stratford-upon-Avon, Inglaterraj</big> <big>Tekupan</big>
|-
!<big>Mikik</big>
| colspan="2" |<big>23/04/1616</big><big>Stratford-upon-Avon,</big> <big>Inglaterraj</big> <big>T</big><big>ekupan</big>
|-
!<big>Shaput</big>
| colspan="2" |<big>Iglesia de la Santísima Trinidad de Stratford-upon-Avon</big>
|-
!<big>Itechan</big>
| colspan="2" |<big>Stratford-upon-Avon</big>
|-
!<big>Italyu</big>
| colspan="2" |<big>inglaterrachanej</big>
|-
!<big>Itaketzalis</big>
| colspan="2" |<big>inglés taketzalis</big>
|-
!<big>Tamachtiluyan</big>
| colspan="2" |<big>King Edward VI School, Stratford-upon-Avon</big>
|-
!<big>Itekiw</big>
| colspan="2" |<big>Taketzani wan Tawawasuani</big>
|-
! colspan="3" |<big>Ne imiakawan</big>
|-
!<big>Itejtekuwan</big>
| colspan="2" |<big>John Shakespeare</big>
<big>Mary Arden</big>
|-
!<big>Isiwaw</big>
| colspan="2" |<big>Anne Hathaway (1582-1616)</big>
|-
!<big>Ipijpipil</big>
| colspan="2" |<big>Susanna Hall</big><big>Hamnet Shakespeare</big><big>Judith Quiney</big>
|}
== '''Inemilis''' ==
[[Taanalis:Anne-hathaway.jpg|thumb|371x371px|'''<big>Anne-hathaway</big>''']]
<big>Yaja nesik se tunal senpual yey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti yey pual nawi (1564) wan mikik se tunal senpual yey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti kashtul se (1616). Yaja kipiak 52 shijshiwit.</big>
<big>Isiwaw Shakespeare itukey [[:es:Anne_Hathaway_(Shakespeare)|Anne Hathaway]]</big><ref>Anne Hathaway (Shakespeare)</ref>. Yaja <big>nesik tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual ume (1582) wan Anne nusan mikik ne shiwit se shikipil chikwasen tzunti kashtul se (1616) wan yejemet kipiat yey ipilawan intukey Susanna Hall, Hamnet Shakespeare wan Judith Quiney. Itzalan ne shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual makwil (1585) wan ne shiwit shikipil makwil tzunti nawi pual majkakti ume (1592) yaja pejki tekiti tik "[[:es:Lord_Chamberlain's_Men|Los hombres del Lord Chamberlain]]</big><ref>Compañía de teatro</ref><big>".</big>
== <big>'''Itekiw'''</big> ==
<big>Shakespeare kiwawasuj itzalan shiwit se shikipil makwil tzunti nawi pual makwil nawi (1589) wan shiwit se shikipil chikwasen tzunti majtakti yey (1613) ne itekiw wey amachti.</big>
{| class="wikitable"
|+
|Shiwit
|Itukey Amachti
|Itachishka
|-
|1593
|<big>[[:es:Tito_Andrónico|Tito Andronico]]</big><ref>Tito Andrónico</ref>
|
|-
|1597
|<big>[[:es:Romeo_y_Julieta|Romeo wan Julieta]]</big><ref>Romeo y Julieta</ref>
|[[Taanalis:Romeo and juliet brown.jpg|frameless]]
|-
|1599
|<big>[[:es:Julio_César_(Shakespeare)|Julio Cesar]]</big><ref>Julio César (Shakespeare)</ref>
|
|-
|1602
|<big>[[:es:Troilo_y_Crésida|Troilo wan Cresida]]</big><ref>Troilo y Crésida</ref>
|
|-
|1603
|<big>[[:es:Hamlet|Hamlet]]</big><ref>Hamlet</ref>
|[[Taanalis:Hamlet und Horatio auf dem Friedhof (Eugène Ferdinand Victor Delacroix).jpg|frameless|274x274px]]
|-
|1603
|<big>[[:es:El_rey_Lear|Ne Tatuktiani Lear]]</big><ref>El Rey Lear</ref>
|
|-
|1606
|<big>[[:es:Antonio_y_Cleopatra|Antonio wan Cleoatra]]</big><ref>Antonio y Cleopatra</ref>
|
|-
|1607
|<big>[[:es:Timón_de_Atenas|Timon de Atenas]]</big><ref>Timón de Atenas</ref>
|
|-
|1698
|<big>[[:es:Coriolano|Coriolano]]</big><ref>Coriolano</ref>
|
|-
|1622
|<big>[[:es:Otelo|Otelo]]</big><ref>Otelo</ref>
|
|-
|1623
|<big>[[:es:Macbeth|Macbeth]]</big><ref>Macbeth</ref>
|
|}
== '''<big>NE TAPALEWIANI</big>''' ==
<references />
[[Takutun:Takamet wan siwatket wey]]
3x1a0czun7u7bx0bpgh84j6ofux6z1z
Witzapan
0
1105
9195
8161
2026-01-30T13:32:54Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q985416]]
9195
wikitext
text/x-wiki
'''Witzapan''' (tik castillaj: [[:es:Santo_Domingo_de_Guzmán_(El_Salvador)|Santo Domingo de Guzmán]]) se techan ipal ne taltakutun [[Sentzunatan]], tik [[Kuskatan (El Salvador)|Kuskatan]].
Ne techan yaja se techanchin galanchin kan titajtaketzat ne nawat kipia najnantzintzin wan tajtajtzintzin ka taztaketzat ne nawat.<mapframe latitude="13.716373" longitude="-89.795723" zoom="13" width="245" height="155" />
Ne techan Witzapan sujsul galanchin tiawit tikishmatikan ne awenziyan [https://www.municipiosdeelsalvador.com/sonsonate/santo-domingo-de-guzman ne escuco] wan nusan kipia kajkal kan tekitit ne sukit.
[[Taanalis:Tajtzin Nicolas.jpg|thumb|253x253px|Tajtzin Nicolas, yaja kimawawasua wan takwikalis tik nawat]].
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
eo4w92wdtpvuefkatcnhalf080kowwf
Maltipoo
0
1106
9196
8182
2026-01-30T13:32:59Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q21002374]]
9196
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Maltipoo Dog - Poodle Maltese Mix Breed.jpg|thumb|246x246px|'''Maltipoo'''
{| class="wikitable"
|+
!Ukse itukey
!Multipoo, maltepoo
|-
|Tiwitz ka
|Estados Unidos
|-
| colspan="2" |'''Ken itachishka'''
|-
|Kojtik
|20-35 cms.
|-
|Eteka
|5-20 libras.
|-
|Itachishka
|Istak, tiltik wan kupuknaj
|-
|Itunal
|10-15 shiwit
|-
| colspan="2" |'''Pelu (kalchanej)'''
|}
]]
Ne maltipoo se pelu kalchanej kaj witz ka Estados Unidos. Ume imiekawan: [[:es:Bichón_maltés|Maltese]] wan [[:es:Caniche|Poodle]]. Ne pelu chikitik wan yulpaki. Yaja weli kipia majtakti u kashtul shiwit.
== '''Ken Itachishka''' ==
Ne iujmiyu pal maltipoo itachishka istak, tiltik wan kupuknaj, nusan alawak wan tzunkuluchu. Ne iish kupuknaj wan tultik.
=== '''Sansenkak''' ===
Maltipoo se kalchanej, ne pelu tesu weli nemi ka tenkal.
=== '''Maltia''' ===
Maltipoo maltia sejsika chikume tanestuk
== '''Ijilpika''' ==
Maltipoo: https://simple.wikipedia.org/wiki/Maltipoo
jag5queehjez3gua12j7xlsco5uw6c3
Xiuhpōhualli
0
1107
9197
8192
2026-01-30T13:33:01Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q2003081]]
9197
wikitext
text/x-wiki
Ne [[:en:Xiuhpōhualli|Xiuhpōhualli]] se tunal amat<ref name=":0">Calendar</ref> Mexicochanej. Ini tunal amat<ref name=":0" /> kipia yey tzunti yey pual makwil(365) tunal inwan kashtul yey metzti sejsika kipiat se pual tanestuk. Kashtul yey metzti iwan se pual tanestuk nemi yey tzunti yey pual tanestuk maya. Ne ukmakwil tanestuk kaj intukey [[:en:Nēmontēmi|nēmontēmi]]. Ne tajtanestuk [[:en:Nēmontēmi|nēmontēmi]] kipiat tesu yek tunal. Tik Españolchanej ne mejmetzti intukey [[:en:Veintena|veintenas]] ika yejemet kipiat se pual(veinte tik Kastiya) tanestuk. Ne Nahuachanejket amatachiat ne tunal amat<ref name=":0" /> keman yejemet kinekit kitukat.
== Ne se pual tanestuk ==
Sejsika tajtanestuk kipiatuyat se intukey wan se tesu yek u yek tunal. Ne tajtanestuk kipiatuyat se tiut kintatuktia uni tanestuk katka. Ini ne tajtanestuk inwan intatuktiani.
=== Ne intajtapual, intujtukey, wan ne tajtatuktianimet inpal ne tajtanestuk ===
{| class="wikitable"
|'''Ne tapual pal ne tanestuk'''
|'''Ne intujtukey pal ne tajtanestuk(Nahuatl)'''
|'''Ne intujtukey pal ne tajtanestuk(Nawat)'''
|'''Ne ikwikwil wan ne intujtukey pal ne tajtanestuk'''
|'''Ne Tiut kintatuktia'''
|'''Ne itunal pal ne tanestuk'''
|-
|1
|[[:en:Cipactli|Cipactli]]
|Sipakti
|[[Taanalis:Cipactli 01.JPG|thumb|146x146px|Sipakti]]
|[[Taanalis:Tonacatecuhtli standing.jpg|thumb|144x144px|Tonacatecuhtli]][[:en:Tōnacātēcuhtli|Tonacatecuhtli]]
|Yek tunal
|-
|2
|[[:en:Ehecatl|Éhecatl]]
|Ejekat
|[[Taanalis:Ehecatl 02.JPG|thumb|145x145px|Ejekat]]
|[[Taanalis:Quetzalcoatl 1.jpg|thumb|216x216px|Ketzalkuat]][[:en:Quetzalcōātl|Ketzalkuat]]
|Tesu yek tunal
|-
|3
|[https://www.azteccalendar.com/day/Calli.html#google_vignette Calli]
|Kal
|[[Taanalis:Calli 03.png|thumb|146x146px|Kal]]
|[[:en:Tepēyōllōtl|Tepeyolohtli]]
|Yek tunal
|-
|4
|[https://www.azteccalendar.com/day/Cuetzpalin.html#google_vignette Cuetzpallin]
|Kakawani
|[[Taanalis:Cuetzpallin 04.JPG|thumb|146x146px|Kakawani]]
|[[Taanalis:Huehuecoyotl CB.jpg|thumb|153x153px|Huehuecoyotl]][[:en:Huēhuecoyōtl|Huehuecóyotl]]
|Yek tunal
|-
|5
|[[:en:Coatl|Cóatl]]
|Kuat
|[[Taanalis:Coatl 05.JPG|thumb|146x146px|Kuat]]
|[[Taanalis:Chalchiuhtlicue 2.jpg|thumb|147x147px|Chalchiúhtlicue]][[:en:Chalchiuhtlicue|Chalchiútlicue]]
|Yek tunal
|-
|6
|Miquiztli
|Tamiktiani
|[[Taanalis:Miquiztli 06.JPG|thumb|146x146px|Mikini]]
|[[Taanalis:Tecciztecatl.jpg|thumb|157x157px|Tecciztécatl]][[:en:Tēcciztēcatl|Tecciztécatl]]
|Tesu yek tunal
|-
|7
|Mázatl
|Masat
|[[Taanalis:Mazatl 07.JPG|thumb|146x146px|Masat]]
|[[Taanalis:Tlaloc, Codex Rios, p.20r.JPG|thumb|168x168px|Taluk]][[:en:Tláloc|Taluk]]
|Yek Tunal
|-
|8
|Tochtli
|Tuchti
|[[Taanalis:Tochtli 08.JPG|thumb|146x146px|Tuchti]]
|[[Taanalis:Mayahuel 3.jpg|thumb|144x144px|Mayáhuel]][[:en:Mayahuel|Mayáhuel]]
|Yek tunal
|-
|9
|Atl
|At
|[[Taanalis:Atl 09.JPG|thumb|146x146px|At]]
|[[Taanalis:Xiuhtecuhtli 2.jpg|thumb|144x144px|Xiuhtecuhtli]][[:en:Xiuhtecuhtli|Xiuhtecuhtli]]
|Tesu yek tunal
|-
|10
|[[:en:Dogs_in_Mesoamerican_folklore_and_myth|Itzcuintli]]
|Pelu
|[[Taanalis:Itzcuintli 10.JPG|thumb|146x146px|Itzkwinti]]
|[[Taanalis:Mictlantecuhtli 1.jpg|thumb|173x173px|Mictlantecuhtli]][[:en:Mictlāntēcutli|Mictlantecuhtli]]
|Yek tunal
|-
|11
|Ozomatli
|Asumi
|[[Taanalis:Ozomahtli 11.JPG|thumb|146x146px|Usumati]]
|[[Taanalis:Xochipilli 1.jpg|thumb|144x144px|Xochipilli]][[:en:Xōchipilli|Xochipilli]]
|Tesu yek u yek tunal
|-
|12
|Malinalli
|Tzakat
|[[Taanalis:Malinalli 12.JPG|thumb|146x146px|Tzakat]]
|[[Taanalis:Patécatl 2.jpg|thumb|184x184px|Patécatl]][[:en:Patecatl|Patécatl]]
|Tesu yek tunal
|-
|13
|Ácatl
|Akat
|[[Taanalis:Acatl 13.JPG|thumb|146x146px|Akat]]
|[[Taanalis:Tezcatlipoca 3.jpg|thumb|144x144px|Tezcatlipoca]][[:en:Tezcatlipoca|Tezcatlipoca]]
|Tesu yek tunal
|-
|14
|Océlotl
|Ucelut
|[[Taanalis:Ocelotl 14.JPG|thumb|146x146px|Ucelut]]
|[[Taanalis:Tlazoteotl 7.jpg|thumb|144x144px|Tlazoltéotl]][[:en:Tlazōlteōtl|Tlazoltéotl]]
|Tesu yek tunal
|-
|15
|Cuauhtli
|Tujti
|[[Taanalis:Cuauhtli 15.JPG|thumb|146x146px|Tujti]]
|[[Taanalis:Xipe Totec 1 clean.jpg|thumb|154x154px|Shipetz Tuteku]][[:en:Xipe_Totec|Shipetz Tuteku]]
|Tesu yek tunal
|-
|16
|[[:en:King_vulture|Cozcacuauhtli]]
|Tzunchichil
|[[Taanalis:Cozcacuauhtli 16.JPG|thumb|146x146px|tzunchichil]]
|[[Taanalis:Magliabchanopage 73r.jpg|thumb|144x144px|Itzpapálotl]][[:en:Ītzpāpālōtl|Itzpapálotl]]
|Yek tunal
|-
|17
|[[:en:Nahui_Ollin|Ollin]]
|Ulin
|[[Taanalis:Ollin 17.JPG|thumb|146x146px|Ulinilis]]
|[[Taanalis:Xolotl 1.jpg|thumb|144x144px|Xólotl]][[:en:Xolotl|Xólotl]]
|Tesu yek u yek tunal
|-
|18
|[[:en:Tecpatl|Técpatl]]
|'''Tekpat'''
|[[Taanalis:Tecpatl 18.JPG|thumb|146x146px|Tekpat]]
|[[Taanalis:Black Tezcatlipoca clean.jpg|thumb|144x144px|Tezcatlipoca]][[:en:Tezcatlipoca|Tezcatlipoca]]
|Yek tunal
|-
|19
|Quiáhuitl
|Wetzi At
|[[Taanalis:Quiahuitl 19.JPG|thumb|146x146px|Wetzi at]]
|[[Taanalis:Tonatiuh 6 b.jpg|thumb|146x146px|Tonatiuh]][[:en:Tōnatiuh|Tonatiuh]]
|Tesu yek tunal
|-
|20
|[[:en:Xóchitl|Xóchitl]]
|Shuchit
|[[Taanalis:Xochitl 20.JPG|thumb|146x146px|Shuchit]]
|[[Taanalis:Xochiquétzal 2.jpg|thumb|144x144px|Xochiquetzal]][[:en:Xōchiquetzal|Xochiquetzal]]
|Tesu yek u yek tunal
|}
== Ne kashtulyey ''veintenas'' ==
Te akaj<ref name=":1">No one</ref> kimatit ne intujtukey inpal ne kashtul yey veintenas. Peroj nemanha ne se pual tanestuk, Ne Mexicachanejket pewat se lilish. Nemi katka kashtulyey lilish pal kashtulyey metzti. Sejsika lijlilish kipiatuyat se Tiut kituktia. Ini ne intujtukey inpal ne lijlilish wan ne Tiut kintuktia.
{| class="wikitable"
|+
!Ne tapual ipanpa ne metzti
!Ne itukey ne lilish
!Lilish ipal
|-
|1
|Ātl cāhualo
|Ne Tijtiut ne at
|-
|2
|Tlācaxīpēhualiztli
|Shipetz Tuteku
|-
|3
|Tōzōztōntli
|Taluk
|-
|4
|Huēyi tōzōztli
|[[:en:Centeōtl|Cinteotl]]
|-
|5
|Toxcatl
|Tezcatlipoca
|-
|6
|Etzalcualiztli
|Tlaloque
|-
|7
|Tēcuilhuitōntli
|[[:en:Huixtocihuatl|Huixtocihuatl]]
|-
|8
|Huēyi tēcuilhuitōntli
|[[:en:Chicomecōātl|Xilonen]]
|-
|9
|Tlaxōchimaco
|[[:en:Huītzilōpōchtli|Huitzilopochtli]]
|-
|10
|Xocotl huetzi
|[[:en:Xiuhtecuhtli|Xiuhtecuhtli]]
|-
|11
|Ochpaniztli
|Teteo Innan
|-
|12
|Teōtlehco
|Nujme ne Tijtiut
|-
|13
|Tepēilhuitl
|Tejtepet
|-
|14
|Quechōlli
|[[:en:Mixcoatl|Mixcoatl]]
|-
|15
|Panquetzaliztli
|Huitzilopochtli
|-
|16
|ātemoztli
|Ne Tijtiut ne wetzi at
|-
|17
|Tititl
|Tonan
|-
|18
|Izcalli
|Xiuhtecuhtli
|-
|Nan se<ref name=":1" />
|Nēmontēmi
|Nan se<ref>None</ref>
|}
== Ipanpa Uni ==
<references />
== Ijilpika: ==
[[:en:Mixcoatl|Mixcoatl]]
[[:en:Xiuhtecuhtli|Xiuhtecuhtli]]
[[:en:Huītzilōpōchtli|Huitzilopochtli]]
[[:en:Chicomecōātl|Xilonen]]
[[:en:Huixtocihuatl|Huixtocihuatl]]
[[:en:Centeōtl|Cinteotl]]
[[:en:Xōchiquetzal|Xochiquetzal]]
[[:en:Tōnatiuh|Tonatiuh]]
[[:en:Tezcatlipoca|Tezcatlipoca]]
[[:en:Xolotl|Xólotl]]
[[:en:Ītzpāpālōtl|Itzpapálotl]]
[[:en:Xipe_Totec|Shipetz Tuteku]]
[[:en:Tlazōlteōtl|Tlazoltéotl]]
[[:en:Patecatl|Patécatl]]
[[:en:Xōchipilli|Xochipilli]]
[[:en:Quetzalcōātl|Ketzalkuat]]
0phfjxiiclq7iv7ykwzw9hgoqotnob7
Xoloistquintli
0
1108
8194
8193
2026-01-29T23:35:50Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
8193
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Shuluitzkwinti]]
cdwqv00bfep1dfjh9c0vidk751nev5z
Xoloitzcuintle
0
1109
8201
8200
2026-01-29T23:35:51Z
Jon Harald Søby
5
6 revisiones importadas
8200
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Diego Rivera with a xoloitzcuintle dog in the Blue House, Coyoacan - Google Art Project.jpg|thumb|Takwikwiluani Diego Rivera wan ne xoloitzcuintle, Tajtzin Xolotl, tik ne Susul Kal.]]
Ne [[:es:Xoloitzcuintle|xoloitzcuintle]] se pelu ka kan witz ne [[:es:México|Meshijku]]. Yejemet sujsul ijikman, kipiat chikume shikipil shiwit tik ne taltikpak. Ne [[:es:Civilización_mexica|Mexica ikman]], yejemet [[:es:Mitología_mexica|kimatit]] ka ne xoloitzcuintle se tajpiani pal ne mikini tik ne ujti ka [[:es:Mictlán|Mictlan]] katka.
Se wey dajdatka inpal tik [[Meshijku]]. Yajika [[Frida Kahlo]] wan [[Diego Rivera]] kipiat katka ne xoloitzcuintle ken se kalchanej, itukey Tajtzin Xolotl.
== Ken Itachishka ==
Ne xoloitzcuintle weykashipetz. Ne inhewayu se itachishka kupuknajtuk wan kutultik. Ne ijiish itachishka kupuknaj.
Ne xoloitzcuintle pichawak. Yaja weya ume pual wan yey pual (40-60 cm) wan ne tamachiwalis kasthul yey wan se pual makwil (18-25 kg). Yejemet sujsul mutzinwewepat wan kitzuntaliat.
[[Taanalis:Xoloitzquintle.jpg|thumb|Ne xoloitzcuintle se itachishka kutultik.]]
== Ipanpa Uni ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Xoloitzcuintle
https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9xico
https://es.wikipedia.org/wiki/Civilizaci%C3%B3n_mexica
https://es.wikipedia.org/wiki/Mitolog%C3%ADa_mexica
https://es.wikipedia.org/wiki/Mictl%C3%A1n
04p1eutq81487d6le5vkdvan2oedhpk
Xoloitzcuintli
0
1110
9685
9683
2026-04-06T12:13:52Z
Kwamikagami
437
Página redirigida a [[Shuluitzkwinti]]
9685
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shuluitzkwinti]]
d0llaweh98nwgwvmy2v97ku5h21e9h9
YAJA ITUKEY ARNULFO
0
1111
8220
8219
2026-01-29T23:35:52Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
8219
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[SAN ROMERO]]
cw1eznjodvn1zv1b89cvtp5d4mgd3xq
Yaja kinamaka kwawit Tatatuk
0
1112
9198
8223
2026-01-30T13:33:02Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q18821528]]
9198
wikitext
text/x-wiki
== YAJA KINAMAKA KWAWIT TATATUK ==
“[[:es:El_Carbonero|Yaja kinamaka kwawit Tatatuk]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/El_Carbonero</ref>” se takwika folklorikoj, tawawasua ipal takwikani wan tawawasuani kuskachanejket Francisco Antonio Lara Hernández nusan itukay [[:es:Francisco_"Pancho"_Lara|Pancho Lara]]<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_%22Pancho%22_Lara</ref>. “Yaja kinamaka kwawit Tatatuk” nusan ne ume takwika [https://pancholara.bandcamp.com/track/el-carbonero-2 nemanha ipal takwika tal kuskatan]<ref>https://pancholara.bandcamp.com/track/el-carbonero-2</ref>.
[[Taanalis:Yaja kinamaka kwawit Tatatuk.jpg|center|thumb|Yaja kinamaka kwawit Tatatuk]]
Ne takwika tawawasua katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chiknawi, titaketza ipal ne tuesyu tatukani wan tekiti tik ne tepek
'''Tapalewiani'''
<references />
ikthss92uhc6ey2djwe0l21in5jxzej
Yankwik Zelandaj
0
1113
9199
8260
2026-01-30T13:33:05Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q664]]
9199
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big><br>'''Yankwik Zelandaj'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag_of_New_Zealand.svg|frameless|125x125px]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat_of_arms_of_New_Zealand.svg|frameless|113x113px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| Himnoj
| "God Defend New Zealand"
(Māori: ''"Aotearoa"'')
(Nawat: Teut shikmanawi Yankwik Zelandaj)
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:New Zealand (orthographic projection) 2.svg|300x300px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Capital
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[San Salvador|Wellington]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tuikniwan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |5,151,600
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tajtaketzalis
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |Ingles, Maori, wan ne majmataketzalis ipal Yankwik Zelandaj
|-
!Gentilicioj
|Yankwik zelandajtakat, Kiwi
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Gobiernoj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |Monarquia parlamentaria
* Rey: Carlos III ipal ne reinoj senputzijtuk
* Gobernadoraj general: Cindy Kiro
*Achtu ministroj: Chris Hipkins
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" |268,021 km<sup>2</sup> (103,483 sq mi)
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tumin
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | Yankwik Zelandaj dolar
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Oraj
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC -6:00 (Central)
|}
[[:es:Nueva_Zelanda|Yankwik Zelandaj]] (tik Ingles, ''New Zealand'', tik Maori: [[:en:Aotearoa|''Aotearoa'']] «Tal ipal ne weyak istak mishti») yaja se tal tay nemi tik ne weyat Pacificoj (nejmachweyat).
Ne tal kipia ume wey islaj: Ne islaj tay nemi kan witz ne Ejekat, wan seuk islaj tik ne tatzinu wan nusan kipia chikuntzunti chikitik islaj. Ne capital itukay Wellington. Ne weytechan ipal yankwik zelandaj tay kipia mas takamet itukay "Auckland".
Ne tal kipia yey taketzalis:
* inglés
* maori
* majmataketzalis ipal Yankwik Zelandaj
Ne islaj kipia 5.151.600 Yankwik Zelandajchanejket.[https://www.stats.govt.nz/topics/population]
== Ipanpa Ital ==
Ne Yankwik Zelandaj weyak wan pitzawak wan ne islaj nemi inakastan ne Australiaj.
Yaja kipiya nawi estacion (ne shiwit kipia nawi takutun):
* Ne shupan ka né pewa tik ne chikwasen metzti wan tami tik ne chikwey metzti. (invierno)
* Ne tunalku ka né pewa tik ne majtakti ume metzti wan tami tik ne ume metzti. (verano)
* Pewa shuchikisa ka né tik ne chikume metzti wan tami tik ne majtakti se metzti. (primavera)
* Pewa shini ne ijiswat tik ne yey metzti wan tami shini tik ne makwil metzti. (otoño)
Sujsul wetzi at tik ne islaj.
== Ne “Kiwij” ==
[[Taanalis:TeTuatahianui.jpg|thumb|Ne "Kiwij" se tutut ipal Yankwik Zelandaj tay nejnemi talchi. |left]]
Ne Yankwik Zelandajtakamet mutukaytiat “[[:en:Kiwi_(nickname)|Kiwijmet]]”, munutzat "kiwijmet" ika ne kiwij se tutut tay muajsi maya tik uni tal.
[[Takutun:Talmet wan tejtechan ipal taltikpak]]
ovs84efjg0sxqf8h6svwg5zvs2nvij6
Yanni
0
1114
9200
8274
2026-01-30T13:33:07Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q234716]]
9200
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Yanni
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Γιάννης Χρυσομάλλης (tik griego)
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Taanalis:YanniPressPhoto.jpg|center|250px]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal 14 ne metzti majtakti se, tik ne shiwit 1954
|-
! Ichan Techan
| Kalamata
|-
! Italyu
| Grecia [[Taanalis:Flag of Greece.svg|15px|alt=Greece|link=Greece]] Greciachanej
|-
! Itekiw
| Sonchiwani
|}
[[:en:Yanni|Yannis Chryssomallis]]<nowiki/> nesik se tunal majtakti nawi, ne metzti majtakti se, tik ne shiwit se shikipil ume pual majtakti nawi (1954). Yaja nesik tik ne techan [[:en:Kalamata|Kalamata]], [[:en:Greece|Grecia]]. Yaja itukey kaj sonchiwani<ref>Musician / Músico</ref>, "Yanni".<ref>His musician name is "Yanni" / Su nombre artístico es "Yanni"</ref> Yaja greciachanej<ref>Demonym: Greek / Gentilicio: Griego</ref>.
== IPANPA INI ==
<references />
== IJILPIKA ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Yanni
https://en.wikipedia.org/wiki/Kalamata
https://en.wikipedia.org/wiki/Greece
b1yzb09wped8t9fri5yk2xckbuq7gai
Yassine Bounou
0
1115
9201
8278
2026-01-30T13:33:09Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3571952]]
9201
wikitext
text/x-wiki
== Yassine Bounou ==
[[Taanalis:Bounou.jpg|thumb|Yassine Bounou, ne shiwit 2023]]
Yassine Bounou, kay tiktukeytiat Bono, se Mawiltia iwan ikishjshi tik Marruecos.
== Ne itunal ichtaka ==
Yassine nesik tik Montreal, Canada ne shiwit 1991. Nemanha ume shijshiwit, mukwepa tik Casablanca, Marruecos.
Ne isiwa itukey Imane Khallad wan yaja kipia se piltzin. Ipiltzin itukey Isaac.
== Itekiw ken wey Mawiltian ==
Yassine Bounou imawiltia pal clubs ejkuni wan pal se Selección Marroquí.
{| class="wikitable"
|+
!Club
!Shijshiwit
|-
|Wydad Casablanca
|2010-2012
|-
|Atlético Madrid B
|2012-2014
|-
|Atlético Madrid
|2012-2016
|-
|Real Zaragoza
|2014-2016
|-
|Girona FC
|2016-2020
|-
|Sevilla FC
|2020-2023
|-
|Al Hilal
|2023-
|}
=== Itajtakulis ===
* La Liga Zamora Takulis: 2021–22
* La Liga Best African Player: 2021–22
* La Liga Team of the Season: 2021–22
* UEFA Europa League Team of the Season: 2019–20, 2022–23
* IFFHS Africa Team of The Year: 2022, 2023
* "Lion d'Or" African Footballer of the Year: 2023
* "Africa d'Or" African Footballer of the Year: 2023
* African Goalkeeper of the Year: 2023
* Saudi Super Cup Best goalkeeper: 2024
* Saudi Pro League Goalkeeper of the Season: 2023–24
* Saudi Pro League Goalkeeper of the Month: October 2023, November 2023, February 2024
* UMFP Best Moroccan goalkeeper ejkuni: 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
== Ipanpa Uni ==
# https://es.wikipedia.org/wiki/Bono_(futbolista)
#
gn5c6cu56vrk1kt9gkrvu1nc3oa932h
Yekkaya Teupan Ipal Yeshu
0
1116
8281
8280
2026-01-29T23:35:57Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
8280
wikitext
text/x-wiki
Ne "Yekkaya Tiupan Ipal Yeshu" se tiupan mukwajpilua. Pejki tik Beijing (China) tik ne shiwit 1917. Ashan nemit anka ume wan tajku millones tik ne tiupan ijtik unpual-majtakti-yey tal tik ne chikwasen wejweytal. Ne tiupan nemi ijtik ne tepewa [[Protestantej]] ipal ne [[Cristianojkayut]], ne pejki tik ne ajachtu shiwit ipal ne sentzunshiwit senpual (siglo veinte) tik America. Kinekit kinmachtiat ne yeknawatilis muchi ne tejtechan achtu ma wiki senpa Yeshu. Ini ne majtakti tayulmatilis sea wey ipal ne tiupan:
# Ijiutzin
# Ulyujmakalis
# Ikshipakalis
# Musentepewalis ipal Teut
# Tunal ipal Sewilis
# [[Yeshu Mawaltijtuk]]
# Ne [[Bibliaj]]
# Tamakishtilis
# Ne teupan
# Tipan Juicioj
[[Takutun:Tiujtiupan]]
e6ajgfybozm43i0631832jakin0anei
Yekkaya Tiupan Ipal Yeshu
0
1117
8284
8283
2026-01-29T23:35:57Z
Jon Harald Søby
5
2 revisiones importadas
8283
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Yekkaya Teupan Ipal Yeshu]]
g8lg5u1xh7r3dpod7ju9paghksoe8ht
Yucatán
0
1118
9202
8293
2026-01-30T13:33:11Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q60176]]
9202
wikitext
text/x-wiki
'''Yucatán''' yaja se ipal ne sempuwal majtakti se [[estadoj]] tay nemit tik [[Meshijku]]. Mukupewa tik 106 municipioj wan Meridaj ne icapital yaja ne weytechan tay kipiya mas takamet tik ne estadoj. Tik Yucatan nusan nemi sejseuk weytechan importantej ken Valladolid, Progreso de Castro, Motul de Carrillo Puerto, Tekax de Álvaro Obregón, Izamal, Tizimín, Ticul y Oxkutzcab.
Ini estadoj nemi tik ne peninsulaj yucatan tik ne surestej tal ipal meshijku.
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
416svkdi4tjj2cxmzcf8yhchn7nn1vp
Yulktajtaketzalis ne Tatuktiani Oscar Arnulfo Romero y Galdámez
0
1119
8295
8294
2026-01-29T23:35:58Z
Jon Harald Søby
5
1 revisión importada
8294
wikitext
text/x-wiki
Yaja itukey katka Oscar Arnulfo Romero y Galdamez.
Yaja nesik ne tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume tik ne techan. (15 -08-1917)
Yaja se wey tatuktiani.
Yaja mikik se tunal ne tunal se paul yey , pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul.
Inan itukey katka Guadalupe Galdamez. Iteku itukey Santos Romero .
kipia katka chikume imanuj.
Ne ichan nemi tik ne techan Ciudad Barrios, San Miguel , Kuskatan.
Ne Tatuktiani Oscar Arnulfo Romero y Galdamez, yajki sujsul tuijikniwan iwan chupi tumin. Yultajketzalis iyulu..
1. Nemi pal kwalani iwan ne techan keman tesu nemi iwan Tuit. (1971)
2. Tuit tesu kineki sense kipia muchi wan ujukseuk te kipiat datka.. (10-09-1978)
3. Tuit tesu kineki kiishpata su nemi iess pal yejemet.(Julio 1975 )
4. Naja tesu nitajpiani tesu ichaku , semaya nemi tajpiani se ichaku tik techan .(06-01-1980)
5. Naja nitajtaketza inpanpa dajdatka weli wan tesu datka ipatiw mas ka tunal ne tuijikniwan.(16- 03-1980)
6. Nikita nikilwia, iwan niaw ska tiupan nikmati keman imiki niaw niyulkwitia eje su kimiki niaw niyulkwitia yankwik tik techan kuskatan ( ume witz ka ipan imiki )
7. Tesu akaj tajpianimet nemi pal kiweli takamati su anilwia dajdatka te yek , dajdatka tesu igustuj , Tuit te kiweli kichiwa : Naja nikilwia , niktachtawi wan niknech tuktia, makaya nechtikchiwa datka te yek.( 23-03- 1980 )
gjg4awv9lk8bqyj5b4rqh4fh98m4spr
Yulktajtaketzalis ne Tatuktiani Oscar Arnulfo Romero y Galdámez.
0
1120
8299
8298
2026-01-29T23:35:58Z
Jon Harald Søby
5
3 revisiones importadas
8298
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Monseñor Romero (colour).jpg|thumb]]
Yaja itukey katka Oscar Arnulfo Romero y Galdamez.
Yaja nesik ne tunal kashtul pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti kashtul ume tik ne techan. (15 -08-1917)
Yaja se wey tatuktiani palej.
Yaja mikik se tunal ne tunal se paul yey , pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul.
Inan itukey katka Guadalupe Galdamez. Iteku itukey Santos Romero .
Kipia chikume imanuj katka.
Ne ichan nemi tik ne techan Ciudad Barrios, San Miguel , Kuskatan.
Ne Tatuktiani Oscar Arnulfo Romero y Galdamez, yajki sujsul tuijikniwan iwan chupi tumin. Yultajketzalis iyulu.
1. Nemi pal kwalani iwan ne techan keman tesu nemi iwan Tuit. (1971)
2. Tuit tesu kineki seki kipiat muchi wan ujukseuk tesu kipiat datka. (10-09-1978)
3. Tuit tesu kineki kishpata su nemi iesyu pal yejemet.(Julio 1975 )
4. Naja tesu nitajpiani tesu ichaku , sema nemi tajpiani se ichaku tik techan .(06-01-1980)
5. Naja nitajtaketza inpanpa dajdatka weli wan tesu datka ipatiw kenhayuk ka tunal ne tuijikniwan.(16- 03-1980)
6. Nikita nikilwia, iwan niaw ska tiupan nikmati keman imiki niaw niyulkwitia eje su kimiki niaw niyulkwitia yankwik tik techan kuskatan ( ume witz ka ipan ka miki )
7. Tesu akaj tajpianimet nemi pal kiweli takamati su anilwia dajdatka te yek , dajdatka tesu igustuj , Tuit te kiweli kichiwa : Naja nikilwia , niktachtawi wan niknech tuktia, makaya nechtikchiwa datka te yek.(23-03- 1980)
== Ipanpa uni ==
* James R. Brockman S. J., ''La palabra queda. Vida de Monseñor Óscar A. Romero.'' UCA Editores, Colección Teología Latinoamericana, primera edición en español, San Salvador, El Salvador, 1985. [[:es:Especial:FuentesDeLibros/8484050750|ISBN 84-8405-075-0]]
* Jesús Delgado Acevedo, ''Oscar A. Romero. Biografía'', Ediciones Paulinas, Madrid, España, 1986. [[:es:Especial:FuentesDeLibros/8428510849|ISBN 84-285-1084-9]]
* Miguel Cavada, ''Monseñor Romero, Su vida, su testimonio y su palabra'', Imprenta Criterio y Fundación Monseñor Romero, Cuarta edición, San Salvador, El Salvador, 2005.
* María López Vigil, ''Piezas para un retrato'', UCA Editores, primera edición, San Salvador, El Salvador, 1993. [[:es:Especial:FuentesDeLibros/8484051889|ISBN 84-8405-188-9]] ([http://www.servicioskoinonia.org/biblioteca/pastoral/LopezVigilPiezasRetrato.zip edición en formato electrónico])
* Roberto Morozzo Della Rocca, ''Monseñor Romero. Vida, pasión y muerte en El Salvador'' Ediciones Sígueme, Salamanca. 2010. [[:es:Especial:FuentesDeLibros/9788430117291|ISBN 978-84-301-1729-1]]
* {{cita libro|autor=Santiago Mata|título=Monseñor Óscar Romero. Pasión por la Iglesia|año=2015|editorial=Ediciones Palabra|ubicación=Madrid|otros=544 páginas|isbn=978-84-9061-244-6|url=https://books.google.com.ar/books?id=fL9yCQAAQBAJ|fechaacceso=23 de mayo de 2015}}
a3fyz32gm3sycm8gt274001bl9pwnc1
Yultajtaketzalis
0
1121
8553
8302
2026-01-30T03:25:32Z
Versions111
70
/* Yultajtaketzalis */
8553
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Yultajtaketzalis.jpg|thumb|Yultajtaketzalis]]
Ne achtu amachti inwan tajtaketzalis tik nawat kichiwtuk se nawatajtaketzani ka [[Kuskatan]].
Ne amachti Yultajtaketzalis kichiwket [[Nantzin Sixta|Nantzin Sixta Pérez Garcia]] wan ne tamachtiani [[Héctor Martínez|Héctor Josué Martínez]] ka Kuskatan tik ne shiwit ume shikipil se pual yey. Yejemet kichiwket insel wan nemanha kitemujket tuijikniwan kaj kinekituyat kinpalewiat pal kichiwat ne amachti. Nusan yejemet kichiwket se tuminputzualis tik ne iajamaw [[Timumachtikan Nawat]] wan tik ne Tamachtiluyan Ne Ichan Safoura.
== Ipanpa ne Amachti ==
Ne amachti kipia kenhayuk chikume shikipil taketzalis (+6,000) tik nawat pal Witzapan.
Ne amachti kipia nawi tzunti yey pual se amat.
Nusan ka ijtik kipia:
* Kimakat padiush muchi
* Prólogoj
* Ne tatuktiani pal Make Art Not War kimaka padiush
* Tikishmatikan Witzapan
* Tikishmatikan ne tawawasuani Nantzin Sixta Pérez
* Tikishmatikan ne ume tawawasuani Tamachtiani Héctor Martínez
* Tikishmatikan ne tachiwalis
* Tikishmatikan ne Pronombres
* Ne tajtapual tik nawat
* tikishmatikan ne Plural tik nawat
* Ne itajtachishka tik nawat
* Ne tumiekakan tik nawat
* Ne tuweyka tik nawat
* Ne tajtakwilulchichin
* Tikishmatikan ne Cajcategoria gramatical
* Tajtaketzalis Kastiya/Nawat
* Tajtaketzalis nawat/kastiya
== Ipanpa ne tawawasuani nantzin Sixta Pérez ==
[[Taanalis:Nantzin Sixta 3.jpg|thumb|Nantzin Sixta Pérez]]
[[Nantzin Sixta]] se lamajchin galanchín. Yaja kipia nawi pual yey (83) shiwit. Yaja nesik tik se kajkal ka kojtan itukey "Cantón Carrizal", tik Sentzunat. Muchi imiekawan witz ka [[Witzapan]], se techan itukey Santo Domingo de Guzmán, tik kastiyaj, tik Sentzunhat, tik [[Kuskatan]].
Yaja weyak iwan inan, iteku, ume imajmanuwan wan ume iikawan. Ne ume iikawan sijsiwatket katka. Yejemet mikiketa. Nusan mikika inan, iteku, wan se imanuj. Maya naka iwan se imanuj, se iukichkunew yaja kipia, wan se iishwiyu. Iishwiyu se siwat.
Keman inan Nantzin Sixta munamiktij, iteku kichiwki se ikal ka kojtan. Nantzin Sixta an nemi tik ini kal.
Keman Nantzin Sixta chikitik katka, inoya kimachtij ken yaw-kichiwa katka tishti tzupelek. Nantzin Sixta kinamaka ne tishti tzupelek inoyaj kichiwa katka.
Itajtatanoywan kimachtijket Nantzin Sixta ken yaw-tamewa katka, ken yaw-kitamejchiwa katka ne kumaj pal kikutuna ne jaral, ken yaw-kituka katka ne mil, keski ish tawial yaw-kimima katka tik ne tal pal kituka ne mil. Inan kimachtij, nusan, ken yaw-tatuka katka. Yejemet kitukat katka mil, alborotaj, tumat, chil, et, kutkut. Yejemet kianat katka ne sinti ka ikajku, pal te palani, te kwalu, pal yaw-welit kituka katka.
Yaja kiwika katka itamal wan at ijtik se itekun keman yaja yawi katka tekiti tik kojtan.
An, yaja se tamachtiani tik ne tamachtiluyan "Ne Ichan Safoura".
== Ipanpa ne tawawasuani ume tamachtiani Héctor Martínez ==
[[Taanalis:TamachtianiHector.jpg|thumb|Tamachtiani Héctor Martínez]]
'''Héctor Josué Martínez Flores.''' kaj tiktukeytiat '''[[Héctor Martínez]],''' nawatamachtiani pal Kuskatan. Yaja se nawatamachtiani kaj mumachtia iwan ne MINED wan yaja se ipal yey pual majtakti nawatajtamachtianimet ka MINED kinmakat se wey amat. Wan yaja kichiwa ne amat Timumachtikan Nawat, se wey wan tumak kalamachti ipanpa ne nawat. Ka né nemit ujulinkwikwil iwan ne tajtamachtilis pal ne nawat, takwikalis, cajcaso, podcast, yankwik tajtaketzalis wan muchi ne dajdatka ipanpa ne nawat.
'''Héctor Martínez,''' kimachtia ne nawat tik ne tamachtiluyan ne Ichan Safoura. Ne Ichan Safoura se tamachtiluyan kan tamachtiat nawat, ka né Héctor tekiti inwan Nantzin Sixta Pérez wan ne Tajtzin Renato Alfonso pal kimachtiat ne Nawat. Yaja kichiwa ne amat Timumachtikan Nawat. se wey wan tumak kalamachti ipanpa ne nawat. Ka né nemit ujulinkwikwil iwan ne tajtamachtilis pal ne nawat, takwikalis, cajcaso, podcast, yankwik tajtaketzalis wan muchi ne dajdatka ipanpa ne nawat, wan Tamachtiani ne Ichan Safoura.
Yaja kichiwki ne achtu amachti iwan ijiu tik Nawat. ne Amachti itukey "El Tabudo" tik Kastiyaj wan itukey "Ne Lujlun Takamichin" tik nawat iwan ne tamawawasuani Jessy Carlisle wan kinamakat ne amachti tik Amazon.
== Ijilpika: ==
https://www.laprensagrafica.com/cultura/Te-gustaria-poseer-un-diccionario-de-nahuat-De-esta-manera-puedes-obtenerlo-20240821-0083.html
https://www.diariocolatino.com/presenta-primer-diccionario-escrito-por-una-nahuahablante/
https://newsweekespanol.com/elsalvador/2024/09/02/yultajtaketzalis-primer-diccionario-en-lengua-nahuat-de-el-salvador/
https://www.laprensagrafica.com/cultura/El-nahuat-se-revitaliza--con-el-primer-diccionario-hecho-por-una-hablante-nativa-20230218-0056.html
bf7r26u5hlubd987g6o4lw29rsddhag
Zacatecas
0
1122
9203
8559
2026-01-30T13:33:13Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q80269]]
9203
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Estadoj ipal Zacatecas'''<br>'''Estado de Zacatecas'''</big></big>
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Zacatecas.svg|120px|]]
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Coat of arms of Zacatecas.svg|120px|]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
| align="center" width="140px" | Chimal
|}
|-
| align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Zacatecas in Mexico (location map scheme).svg|200px|]]
|}
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 1.622.138
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 77.684 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | Zacatecas Weytechan
|-
|}
'''Zacatecas''' se [[estadoj]] ipal [[Meshijku]] tik [[Ajkuik America]]. Ne taltakutun nemi tik ajkuikpa, inawak [[Coahuila]] wan [[San Luis Potosí]]. Kipia majtakti yey [[techan]] Zacatecas.
==Tejtepet==
Ne estadoj kipia ume cordilleraj, achtu itukay Sierra Madre Oriental tik [[Sierra Madre Occidental]] ne ukse itukay ipal Altiplano Mexicano tik ne cordilleraj ne tepet La Bufa ini sejse ne sesek tepet tik Zacatecas weytechan.
{{Meshijku}}
[[Takutun:Meshijku]]
2kg35wvyjbvc9aj1a6im7iq333z4exf
Zora Neale Hurston
0
1123
9204
8325
2026-01-30T13:33:15Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q220480]]
9204
wikitext
text/x-wiki
Zora Neale Hurston nesik se tunal chikume (7) pal ne metzti se (1) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1891). Yaha nesik ne techan Notasulga, Alabama tik ne italyu Estados Unidos.
Yaja se wey tiltikchin tawawasuani katka.
[[Taanalis:Hurston, Zora Neale 4 (cropped).jpg|thumb|Zora Neale Hurston]]
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
- “Sweat” (Se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen; 1926)
- “Hoodoo in America” (Se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se; 1931)
-''Jonah's Gourd Vine'' (Se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti nawi; 1934)
-''Their Eyes Were Watching God'' (Se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul ume; 1937)
-''Moses, Man of the Mountain'' (Se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul nawi; 1939)
-''Seraph on the Suwanee'' (Se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey; 1948)
-''Spunk: Selected Stories'' (Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil; 1985)
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne inan itukey katka Lucy Ann Hurston yaja se Estados Unidoschanejket katka.
Wan ne iteku itukey katka John Hurston. Yaja se Estados Unidoschanejket katka nusan.
Muchi nawi itajtatanoywan nesiket tik itekuyu ijistakchichin.
Keman Zora kipia yey shiwit, yaha wan itejtekuwan yawit katka ne techan Eatonville, Florida. Tik uni ne techan, iteku tatuktiani.
Zora Neale Hurston kitasujta muchi ajamachti.
Yaja kipia yey ikman ishujshulejyu. Yejemet intukey Herbet Sheen, Albert Prince, wan James Howell Pitts. Yaja tesu kipia ipilwan u ipijpipil.
Yaja mumachtij tik ne wey tamachtiluyan Howard University neman Barnard College wan Columbia University
Tik wey tamachtiluyan, Zora Neale Hurston mumachtia itunal pal ne tuijikniwan tijtiltichichin tik ne italyu<ref>ethnographic/anthropologic study of black Americans</ref> Estados Unidos. Yaha igustuj kitajtanilia katka tuijikniwan tijtiltichichin ipanpa intunal wan yaha tawawasua cajcasoj. Eatonville kitakulitia ne lilish “Zora! Festival”<ref>https://zorafestival.org/</ref> ika yaha kiwawasua yultajtaketzalis tik ne ajamachti.
Yaja mikik se tunal se pual chikwey (28) pal ne metzi se (1) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (1960), ipanpa kukulis iyulu<ref>heart disease</ref>.
7tj596f2jhhgs6cb4ozc0lwdolcm8ix
Shuchitutuk
0
1124
9541
9205
2026-03-15T03:15:20Z
~2026-16404-85
361
9541
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Iglesia De Suchitoto..JPG|thumb|Shuchitutuk]]
== Shuchitutuk<ref name=":0">Suchitoto</ref> (tik Kastiya Suchitoto) ==
Shuchitutuk (tik kastiya Suchitoto) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu Kuskatan
.
Shuchitutuk kinpia '''22,716''' techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Shuchitutuk
Kitukeytiat Shuchitutuk tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti ume pual chikwey(1548) Shuchitut(Suchitot), tik se shikipil chikume tzunti yey pual majtakti(1770) Santa Lucia Shuchitutuk(Santa Lucia Suchitoto) wan tik se shikipil chikwey tzunti chikume(1807) Shuchitutuk (Suchitoto).
Ne taketzalis "Shuchitutuk" witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (lugar de pájaros y flores) wan tik kastiya (shuchit:<ref>FLOR</ref> flor tutut<ref>PAJARO</ref>: pajaro y ku(k<ref>LUGAR</ref>) sufijo lugar).
Shuchitutuk ne wey techan tik italyu kuskatan katka <ref>CAPITAL DE EL SALVADOR</ref>tik ne shiwit se shikipil makwil tzunti se pual chikwey(1528) wan wey techan takutun kuskatan katka<ref>CABECERA DEPARTAMENTAL DE CUSCATLAN</ref> ashta el shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual se (1861).
[[Taanalis:Suchitoto.svg|thumb|Shuchitutuk]]
Kitukeytiat techan shuchitutuk<ref>NOMBRA VILLA A SUCHITOTO</ref> katka tik ne tanestuk se pual ume pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti Se pual kashtul se(22/03/1836).
Kitukeytiat wey techan shuchitutuk <ref>NOMBRA CUIDAD DE SUCHITOTO</ref> katka tik ne tanestuk kashtul pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti ume pual kashtul yey(15/07/1858).
Ne ajapan<ref>LOS RIOS</ref> tik ini techan intukey quezalapa (Ketzalapan), La Pita wan wey at Shuchitlan<ref>LAGO DE SUCHITLAN</ref> , Ne itejtepet<ref>LOS CERROS</ref> intukey guazapa wan Tecomatepeque (Tekumatepet).
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
Kan witz ne ejekat<ref>NORTE</ref> ( norte): iwan embalse del Cerron Grande Kan nemi ne wey puyek at<ref>SUR</ref> (sur) iwan Tenancingo (Tenantzinku), San Pedro Perulapan (Pulululapan), Oratorio de Concepcion wan San Jose Guayabal,
Kan kisa ne tunal<ref>ESTE</ref>(este) iwam Cinquera (Cabaña)
[[Taanalis:Bandera de Suchitoto.svg|thumb|Chilmal pal Shuchitutuk]]
Kan kalaki ne tunal <ref>OESTE</ref>(oeste) iwan Guazapa, Aguilares, Paisnal.
Nemi 45 k (ume pual makwil Kan witz ne ejekat ) pal Kuskatan.
Tamachiwa 68,98 HA (yey pual, nawi pual majtakti chikwey) , nemi ka ajku 388 msnm (yey tzunti nawi pual chikwey ijpak ne wey puyek at).
Kinpia makwil intukey,ne intukey pal shuchitutuk: San Jose,Santa Lucia, Concepcion, Ne Cruz wan Ne Calvario.
Tik ne kojtan kinpia <ref>cantones</ref>28 (se pual chikwey) kajtan techan: Estanzuela,Aguacayo, Bermudas, Buenas Vista, Taulote, Colima, Consolacion, Copapayo, Carozal, Delicias, Molino, Guadalupe, Haciendita, Ichanquero, Milingo, Mirandilla, Montepeque, Palocios, Palo Grande, Pepeistenango, Platanar, Roble, San Cristobal, San Juan, San Lucas, Tablon, Tenango wan Zapote.
Ini techan kichiwket ne tajtakamet ikman najnawamet,Ne tiupan ikman kichiwket tik 1853 (se shikipil chikwey tzunti ume pual majtakti yey) wan muita ne wey at suchitlan.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 5(makwil) ka 13(majtakti yey) metzti majtakti ume (diciembre).
Ne wey ilwilt techan tik Shuchitutuk kichiwket ne ilwit ipal 5(makwil) ka 13(majtakti yey) metzti majtakti ume (diciembre). ipanpa ne Santaj Lucia .
== '''Wey ipiltzin shuchitutuk:''' ==
'''1- Alejandro Cotto (1928-2015): Yaja se wey weyakulinkwikwiltuktiani,tawawasuani, takwikani, yaja tekiti ipanpane tupal katka.'''
'''2- Juan Cotto (1900-1938):Yaja se tawawasuani, takwikani,katka.'''
'''3-· José María Cañas (1809-1860): yaja se tajpiani katka'''
'''4-· Pío Romero Bosque (1860-1935): yaja ne tatuktiani se tik ne kuskatan katka tik (1927-1931)'''
'''5-· Alfonso Quiñónez Molina (1874-1950): yaja ne tatuktiani se tik ne kuskatan katka tik miak pajpanu (1914-1915, 1918-1919 y 1923-1927).'''
'''6-. José Mariano Hernández Martínez (1786-1864): yaja ne tatuktiani ume tik ne kuskatan katka tik (1854-1856).'''
'''7-.José Luis Escobar Alas (1959): kitukeytia palej tik ne yey takutun tik kuskatan '''
'''8-· Arturo Araujo (1878-1967): yaja ne tatuktiani se tik ne kuskatan katka tik 1931.'''
'''9-. La familia Chanay: Shanay (padre) y a su hijo Óscar Shanay.,yejemet takwikwiluani'''
'''10-· José Antonio Álvarez, "Toñito, el Ruiseñor de Suchitoto": yaja takwikani'''
'''11., Miguel Martino: yaja takwikwiluani'''
'''12-. Luis Lazo Chaparro: yaja takwikwiluani pal ne shuchitutuk'''
'''13-Óscar Pérez: yaja takwikwiluani'''
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Suchitoto
https://elsalvador.travel/destination/suchitoto/
https://www.google.com/search?gs_ssp=eJzj4tTP1Tcwt8hIKTRg9OIsLk3OyCzJL8kHAEmLByE&q=suchitoto&oq=ssuchitoto&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqDAgBEC4YDRixAxiABDIGCAAQRRg5MgwIARAuGA0YsQMYgAQyBggCEEUYQDIJCAMQABgNGIAEMgkIBBAAGA0YgAQyDAgFEAAYDRiLAxiABDIMCAYQABgNGIsDGIAEMgwIBxAAGA0YiwMYgATSAQg1MzM4ajFqN6gCCLACAfEFkUbU-v8BGkfxBZFG1Pr_ARpH&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://www.google.com/search?q=suchitoto+hoteles&oq=suchitoto&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgEEAAYgAQyDwgAECMYJxjjAhiABBiKBTIMCAEQLhgnGIAEGIoFMg4IAhBFGBQYOxiHAhiABDIGCAMQRRhAMgcIBBAAGIAEMgYIBRBFGDwyBggGEEUYPDIGCAcQRRg90gEINzczMGoxajeoAgiwAgHxBYvso_RAggHA&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://www.google.com/search?q=nombre+de+personalidades+de+suchitoto+el+salvador&oq=nombre+de+personalidades+de+suchitoto&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgBECEYoAEyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRifBTIHCAMQIRifBTIHCAQQIRifBTIHCAUQIRifBTIHCAYQIRifBTIHCAcQIRifBTIHCAgQIRifBTIHCAkQIRifBdIBCTE0OTY5ajFqN6gCALACAA&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://www.google.com/search?q=de+donde+es+el+obispo+de+sansa+el+salvador&oq=de+donde+es+el+obispo+de+sansa&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgCECEYoAEyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigAdIBCTE1Njc4ajFqN6gCALACAA&sourceid=chrome&ie=UTF-8
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
7m33mavt7ifjyvgeqxoczyy2jle38mf
Álvaro Menen Desleal
0
1125
9206
8346
2026-01-30T13:33:19Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6172848]]
9206
wikitext
text/x-wiki
'''Álvaro Menéndez Leal'''<ref>Álvaro Menen Desleal</ref> kaj tiktukeytiat [[:es:Álvaro_Menen_Desleal|Álvaro Menen Desleal]].
[[Taanalis:Álvaro Menen Desleal fue el seudónimo usado por el ilustre periodista salvadoreño cuyo nombre real fue Álvaro Menéndez.jpg|thumb|Álvaro Menéndez Leal kaj tiktukeytiat Álvaro Menen Desleal]]
== '''Ipanpa Álvaro Menen Desleal''' ==
Katka yaja se tamawawasuani kuskatanchanej.
Alvaro menen Desleal nesik tik ne techan [[:es:Santa_Ana_(El_Salvador)|Santa Ana]] se tunal majtakti pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se
Wan yaja mikik tik ne techan Kuskatan<ref>San Salvador</ref> se tunal chikwasen pal ne metzti nawi tik ne shiwit se ume shikipil.
Yaja tawawasuj inwan ujukseuk tajtawawasuanimet ken: [[:es:Manlio_Argueta|Manlio Argueta]],[[:es:Ítalo_López_Vallecillos|Ítalo López Vallecillos]], [[Roque Dalton]] inwan ujukseuk.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
[[Taanalis:Luz Negra.tif|thumb|Ne wey itekiw “Luz Negra”]]
Yaja kinchiwki ini ajamachti:
* [[:es:Luz_negra_(obra_de_teatro)|Luz Negra]]
* La llave
* Cuentos breves y maravillosos
* Una cuerda de nylon y oro
* La ilustre familia androide
* El fútbol de los locos
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Menen_Desleal
https://es.wikipedia.org/wiki/Luz_negra_(obra_de_teatro)
88yrwekqj544nkf6g0wmxe8lv4la4b3
Álvaro Torres
0
1126
9207
8351
2026-01-30T13:33:21Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q3247454]]
9207
wikitext
text/x-wiki
== Álvaro Germán Ibarra Torres ==
[[Taanalis:Alvaro en Cuba01.jpg|thumb]]
Álvaro Germán Ibarra Torres kaj tiktukeytiat: Álvaro Torres. Yaja nesik tik ne techan Hacienda Nueva se takutun ipal Kuskatan se tunal se pual ne metzti nawi tik ne chiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954).
Yaja se takwikani<ref>Cantante</ref> wan sonchiwani<ref>Musico</ref>
== Ne itunal ichtaka ==
Yaja tesu munamiktia. Yaja nemi yey ipijpipil. Yaja se Uselutanchanej.
Yaja kichiwki miak takwikalismawawasuani<ref>Compositor musical.</ref> iwan miak takwikani: <ref>Cantante, talento con la voz</ref> Dulce, Marisela, Tatiana, Selena wan José Feliciano.
== Tay kichiwa? ==
Takulis<ref>Como regalo (PREMIOS)</ref>:
* Premio lo nuestro, Billboard music Awars wan Tejano Music Awards - "Nada se compara" wan "Buenos Amigos" (iwan Selena) tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992)
* Premio Lo Nuestro - [[:es:Reencuentro_(álbum_de_Álvaro_Torres)|"Reencuentro"]] (iwan Barrio Boyzz) wan "Stress" tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995) wan se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996)
* Premios Arpa wan Premios Grammy Latinos - "Muy personal" tik ne ume shikipil majtakti (2010)
Tzajtzalan<ref>Reconocimientos</ref>:
* "Gaviota de Plata" tik ne Festival de Viña del Mar Chile tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti se (1991)
* Mejor Compositor del Año iwan BIM Music tik ne (álbum) "Nada se compara contigo" tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
* Premio Estrellas Calle 8 tik ne Miami tik ne ume shikipil ume (2002)
* Hijo Meritísimo de El Salvador tik ne Asamblea Legislativa de El Salvador tik ne ume shikipil majtakti se (2011)
* Embajador de la Buena Voluntad en Misión Especial para Niñas y Niños Migrantes por el Gobierno de la República de El Salvador, Miembro en el Salón de la Fama de Los Compositores Latinos (LSHOF) wan Premio La Musa tik ne Miami Beach tik ne ume shikipil kashtul (2015)
[[Taanalis:Visita de cantautor salvadoreño Álvaro Torres 002.jpg|center|thumb]]
== Ne itekiw<ref>Su trabajo
</ref> ==
Takwikalismawawasuani:<ref>Composiciones musicales</ref>
* Algo especial tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashutul se (1976)
* Acarisiame tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul ume (1977)
* Que lastima tik ne se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978)
* De que me sirve quererte tik ne se shikipil chikume tzunti yey pual kashtul nawi (1979)
* Ángel de ternura tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se (1981)
* Como cualquier poeta tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey (1983)
* Sin cadenas tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1984)
* Tres tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985)
* Más romántico que nadie tik ne se shikipil chuknawi tzunti nawi pual chikume (1987)
* 15 grandes éxitos/De punta a punta tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey (1988)
* 15 romantiquísimas tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1989)
* Si estuvieras conmigo tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti (1990)
* Yo... romántico wan Nada se compara contigo tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti se (1991)
* Homenaje a México tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume (1992)
* 20 éxitos románticos, Los grandes éxitos de Álvaro Torres y José Luis Perales wan Amor del alma tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
* Reencuentro tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul (1995)
* En busca del amor, Éxitos y recuerdos wan Mis mejores canciones. 12 súper éxitos tik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (1996)
* Ángel de ternura ik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume (1997)
* El último romántico ik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey (1998)
* 30 éxitos insuperables ik ne se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi (1999)
* Solo para enamorados wan Amante de la vida tik ne ume shikipil (2000)
* Solo lo mejor. 20 éxitos 1 tik ne ume shikipil se (2001)
* Mal acostumbrado, Latín Classics wan Solo lo mejor 20 éxitos 2 tik ne ume shikipil ume (2002)
* Para coleccionistas. Edición limitada ik ne ume shikipil yey (2003)
* 3 momentos de colección, 15 canciones de colección wan Románticos por siempre. Álvaro Torres y José Feliciano tik ne ume shikipil nawi (2004)
* Colección inmortal wan Álvaro Torres interpreta a Juan Gabriel en bolero tik ne ume shikipil makwil (2005)
* 30 del recuerdo wan Lo esencial de Álvaro Torres tik ne ume shikipil chikwasen (2006)
* Colección, Lo nuevo y lo mejor wan Serie verde tik ne ume shikipil chikume (2007)
* Éxitos wan Éxitos inolvidables tik ne ume shikpil chikwey (2008)
* Muy personal wan Noche de romance tik ne ume shikipil chiknawi (2009)
* 10 grandes tik ne ume shikipil majtakti ume (2012)
* Romances tik ne ume shikipil majtakti yey (2013)
* Otra Vida tik ne ume shikipil kashtul se (2016)
== Ipan uni ==
<references />
== Ijilpika ==
https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Torres
https://es.wikipedia.org/wiki/Reencuentro_(%C3%A1lbum_de_%C3%81lvaro_Torres)
https://drive.google.com/file/d/16TggnRdMGO69YXDqLPARM7uwSngCdVwx/view
sczu2k7vxrzz1tptzpmtjdqjek7dbit
Ángel María Candina
0
1127
9208
8365
2026-01-30T13:33:23Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6173313]]
9208
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Ángel maría candina.png|left|thumb|259x259px]]
=== '''Ángel María Candina Velasco Yaja nesik tik Kuskatan se tunal se pual se pal ne metzti makwil tik ne shiwit se shikipil chikume tzunti nawi pual majtakti ume (21/05/1792) wan mikit tik Meshiku se tunal se pual chiknawi pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual majtakti kashtul nawi (29/01/1839) yaja se palej wan se itukeykwikwil tik ne Ne wey amat Kan kiwawasujket tamakishtilis America Central wan Yaja nemik tik Junta Provisional Consultiva katka.''' ===
== '''Itekiw''' ==
[[Taanalis:AGTM D364 The National Institute, Guatemala.png|thumb|245x245px|'''Kan mumachtiat ne pajpale tik ''Quauhtemalan''''']]
=== Nemanha tesu yaja kipia itejtekuwan tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi (1804) wan Tik ini shiwit nusan wey palej kipalewia pal ne yaja mumachtia tik ne Kan mumachtiat ne pajpale tik ''Quauhtemalan'' ''keman palej katka.'' ===
=== Yejemet kinmaka ipal yaja ken Wey Tamachtiani tik Prime Teologia;Tea tekiti ka né se tunal kashtul yey pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul (18/10/1815) keman yaja itukeytiat Palej katka. ===
=== tik ini shiwit nusan yaja tekiti tik ne Guaymango tiupan,Tea tekiti ka né ka tiupan tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti kashtul nawi (1819) wan yawit ka ''Quauhtemalan kan yaja se Palej tik ne Monasterio de Santa Teresa wan yaja tekiti Nuestra Señora de Los Remedios Tiupan tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual (1820) katka.'' ===
[[Taanalis:INDEPENDENCIA-GUATEMALA.jpg|left|thumb|280x280px|'''Ne wey amat Kan kiwawasujket tamakishtilis America Central''']]
=== Yaja itukeykwikwil tik ne Ne wey amat Kan kiwawasujket tamakishtilis America Central tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual se, yaja nemik tik ne Junta Provisional Consecutiva( yejemet kintuktiat Centro America tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual se wan se shikipil chikwey tzunti se pual ume (1821 y 1822) ) wan se Tapalewiani ''Sentzunhapan'' Wey Kalpuli katka. ===
[[Taanalis:Imperio mexicano.jpg|thumb|297x297px|'''AchtuTatuktialis Meshikuchanej tik Agustín de Iturbide''']]
=== pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual ume yaja itukeykwikwil amat tik anexion tik ne AchtuTatuktialis Meshikuchanej tik Agustín de Iturbide katka. ===
=== pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti se pual ume Kikwijket Pal kichiwat se ilwit Ilwit Pal tikamakat payush pal ne ilwit tamakishtilis. nusan tik uni shiwit yaja itukeytiat ken Wey Tamachtiani tik ne Wey Tamachtiluyan tik San Carlos tik ''Quauhtemalan katka.'' ===
== '''Itunal ichtaka''' ==
=== Ne iteku itukey katka Tajpiani Juan Francisco Candina Ortiz wan inan itukey katka Irene Cilieza Velasco y Castro ===
*
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81ngel_Mar%C3%ADa_Candina
safam9d1nfohtt9lfekux20kw1f33op
Ítalo López Vallecillos
0
1128
9209
8369
2026-01-30T13:33:25Z
JhsBot
53
bot: Removing interwiki template; the page is now connected to [[d:Q6174519]]
9209
wikitext
text/x-wiki
Katka yaja se tamawawasuani kuskatanchanej.
[[Taanalis:Ítalo López Vallecillos.jpg|thumb|Ítalo López Vallecillos]]
== '''Ipanpa''' '''Ítalo López Vallecillos''' ==
Ítalo López Vallecillos nesik tik ne techan Kuskatan<ref>San Salvador</ref> se tunal kashtul pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume
Yaja tekitki ken se tamawawasuani tik diario ''El independiente'' ''wan la revista literaria Hoja'' intzajtzalan 1955 wan 1956 tik ne italyu Kuskatan wan Yaja tekitki ken se tamawawasuani tik Editorial Universitaria kuskatan wan ne influyente revista ''La pájara pinta'' intzajtzalan 1960 wan 1980 tik ne italyu Kuskatan.
Yaja mikik tik ne techan México se tunal chiknawi pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen.
Yaja tawawasuj inwan ujukseuk tajtawawasuanimet ken: Irma Lanzas (1933-2020), Roque Dalton (1935-1975), Waldo Chávez Velasco (1933-2005), Orlando Fresedo (1932-1965), Mercedes Durand (1932-1998), Ricardo Bogrand (1930-2012), Mauricio de la Selva [[Claribel Alegría]], [[Álvaro Menen Desleal]](1931-2000) inwan ujukseuk.
== '''¿Tay kichiwki?''' ==
=== Yaja kinchiwki miak ajamachti: ===
* ''Biografía de un hombre triste'' (poesía, Madrid, 1954),
* ''Imágenes sobre el otoño'' (San Salvador, 1962),
* ''El periodismo en El Salvador'' (ensayo histórico, San Salvador, 1964),
* ''Gerardo Barrios y su tiempo'' (ensayo histórico, 1965),
* ''Burudi Sur'' (teatro, San Salvador, 1965),
* ''Puro asombro'' (poesía, San Salvador, 1970),
* ''Inventario de soledad'' (poesía, San Salvador, 1977).
=== Kimakaket miak tajtakulis ken: ===
* Primer Premio en los Juegos Florales de Ouezaltenango con su pieza teatral "Las manos vencidas", en 1964.
* Premio del Certamen Nacional de Cultura, San Salvador,con su investigación histórica "Gerardo Barrios y su tiempo".
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
== '''Ijilpika''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%8Dtalo_L%C3%B3pez_Vallecillos
https://www.ecured.cu/%C3%8Dtalo_L%C3%B3pez_Vallecillos
https://diario1.com/zona-1/2015/11/la-vida-oculta-del-padre-de-la-generacion-comprometida/
gmiqagoid4z2x74r4hb3cf9jdnhf5ws
Ayuda:El náhuat
0
1164
8525
2026-01-29T23:37:52Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:El náhuat]] a [[Shinechpalewikan:El náhuat]]
8525
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:El náhuat]]
2nobp9ystcz8h42sy9vtfn1rskad6x5
Ayuda:Indice
0
1165
8527
2026-01-29T23:37:59Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Indice]] a [[Shinechpalewikan:Indice]]
8527
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Indice]]
j8zvstun3wbyi1nbxjvf7wmdujjkicm
Ayuda:Nikneki nikpalewia
0
1166
8529
2026-01-29T23:38:05Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Nikneki nikpalewia]] a [[Shinechpalewikan:Nikneki nikpalewia]]
8529
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Nikneki nikpalewia]]
ikwqt19d1p00vvjey8qr8wiq4nmr86p
Ayuda:Participación
0
1167
8531
2026-01-29T23:38:11Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Participación]] a [[Shinechpalewikan:Participación]]
8531
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Participación]]
a5bsxtw36ylzyqkts0xvolrxa7nv01r
Ayuda:Planificación
0
1168
8533
2026-01-29T23:38:17Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Planificación]] a [[Shinechpalewikan:Planificación]]
8533
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Planificación]]
b6kuhps55v4zv9yn5dj9fjqb1v5d8t0
Ayuda:Politica de idiomas
0
1169
8535
2026-01-29T23:38:24Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Politica de idiomas]] a [[Shinechpalewikan:Politica de idiomas]]
8535
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Politica de idiomas]]
dbtftzy4mr3bqb7w1qsxrxaxzac5cqr
Ayuda:Política general
0
1170
8537
2026-01-29T23:38:30Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Política general]] a [[Shinechpalewikan:Política general]]
8537
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Política general]]
32302qggh77rkeprm6tapm5f00rvcp1
Ayuda:Preguntas
0
1171
8539
2026-01-29T23:38:37Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Preguntas]] a [[Shinechpalewikan:Preguntas]]
8539
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Preguntas]]
camobdvg184aetmram080a311yflwdn
Ayuda:Qué es WTN
0
1173
8543
2026-01-29T23:38:43Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Qué es WTN]] a [[Shinechpalewikan:Qué es WTN]]
8543
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Qué es WTN]]
89psfoeoz828e7v9sxbmr3s3q69z1lu
Ayuda:Recursos
0
1174
8545
2026-01-29T23:38:48Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Recursos]] a [[Shinechpalewikan:Recursos]]
8545
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Recursos]]
gr0brd56hpdxsy8ztkyyhen4ygly75b
Ayuda:Se necesita
0
1175
8547
2026-01-29T23:38:53Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Se necesita]] a [[Shinechpalewikan:Se necesita]]
8547
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Se necesita]]
r3b4q202e9bhg9ver6kb6zewtbqcrbr
Ayuda:Tay ne WTN
0
1176
8549
2026-01-29T23:39:01Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Tay ne WTN]] a [[Shinechpalewikan:Tay ne WTN]]
8549
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Tay ne WTN]]
83roodkaum5701aikytyehynh96onth
Ayuda:Toponimia náhuat en náhuat
0
1177
8551
2026-01-29T23:39:07Z
Jon Harald Søby
5
Jon Harald Søby trasladó la página [[Ayuda:Toponimia náhuat en náhuat]] a [[Shinechpalewikan:Toponimia náhuat en náhuat]]
8551
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Shinechpalewikan:Toponimia náhuat en náhuat]]
356k5iwlw852mwepb7r4jbb48s0osdq
Takutun:User lt
14
1180
9213
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9213
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma lituano.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|lt]]
200pdt8pb8ut1a9hlsfmsbmt44dg2q9
Takutun:Lt-N
14
1181
9214
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9214
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad N para el idioma lituano.
[[Category:User_lt|N]]
16cjkzgd6uv63a7r53qf2abgnb200qw
Takutun:En-3
14
1182
9215
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9215
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 3 para el idioma inglés.
[[Category:User_en|3]]
jk6z55q9es3qhka2ybzd3j4b5nf9bgs
Takutun:User ru
14
1183
9216
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9216
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma ruso.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|ru]]
3zapuxn5jouobmbz1cygn12054vnpu3
Takutun:Ru-2
14
1184
9217
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9217
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 2 para el idioma ruso.
[[Category:User_ru|2]]
jfqjhrdiqa15j587gbwl41uveq135fb
Takutun:User sa
14
1185
9218
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9218
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma sánscrito.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|sa]]
i5yuzjru4yow160vlyrgd7phznaku6y
Takutun:Sa-2
14
1186
9219
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9219
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 2 para el idioma sánscrito.
[[Category:User_sa|2]]
mx7qn84kqmnhwdmn2xqn13ownfxy3dy
Takutun:User hi
14
1187
9220
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9220
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma hindi.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|hi]]
do0np3q7phc72yq2o0ts92vukrd3ve2
Takutun:Hi-1
14
1188
9221
2026-01-30T16:07:26Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9221
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad 1 para el idioma hindi.
[[Category:User_hi|1]]
1ycm8wccg8uictzi87gxlr26bl3od9z
Cardenal Americanchanej Ne Tutut
0
1193
9572
9300
2026-03-15T18:45:37Z
Labradoritas2025
139
Biografia
9572
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable floatright"
| colspan="3" |Preocupación menor '''(UICN 3.1)'''
|-
! colspan="3" |Taxonomía
|-
!Kojtanchanej:
| colspan="2" |Animalia
|-
!Tamej:
| colspan="2" |Chordata
|-
!Subfilo:
| colspan="2" |Vertebrata
|-
!Clase:
| colspan="2" |Tutut
|-
!Orden:
| colspan="2" |Passeriformes
|-
!Imiekawan:
| colspan="2" |Cardinalidae
|-
!Género:
| colspan="2" |''Cardinalis''
|-
!Especie:
| colspan="2" |'''''C. cardinalis'''''
Linnaeus, 1758
|-
! colspan="3" |Distribución
|-
| colspan="3" |Zona de distribución de ''Cardinalis cardinalis''.
|-
! colspan="3" |
|-
| colspan="3" |
|-
| colspan="3" |
|}
[[Taanalis:Male northern cardinal in Central Park (52612).jpg|miniaturadeimagen|'''''Ukich americanchanej tutut''''']]
Cardenal kan witz ne tutut nusan kishmati chiltik tutut wan americanchanej yaja patani kan nemi ne wey puyek at. Canadachanej wan Belicechanej yaja pajpanu wan yaja tzajtzalan Venezuelachanej, Americanchanej, Mainechanej, Texaschanej,Meshikuchanej.
Yaja kajsi ka tajkutechan ka talapuni,yaja ne iujmiyu<ref>Plumaje</ref> itachiska chiltik<ref>Color rojo</ref>
Ken itachiska ne cardenal americanchanej, yaja tzapachin<ref>Pequeño</ref>, yaja iweyaka ne iweyka<ref>Longitud</ref> tutut se pual se<ref>Veinte y uno</ref> (21)
se pual yey(23) yaja iishkwawyu itachishka tiltik ne ukich tutut, wan ne siwat tutut yaja iishkwawyu itschiska neshnaj.
Ne cardenal ukich tutut iujmiyu itachiska chiltik, wan ne siwat tutut iujmiyu itzajtzalan te tzitzinaka itachiska
chiltik wan kupuknaj yaja ne itakwa ne pishki wan itakil wan kojtan muyut,<ref>Mosca de campo</ref> ne tzikat <ref>La hormiga</ref>ne shipilin.<ref>El grillo</ref>
Ne cardenal americanchanej ukich tutut<ref>Pájaro macho/varon</ref> itekiti inawak wan sujul galanchin yaja kitakwika ne chantutut.
Ne cardenal americanchanej yaja se miekawan ''[[:es:Cardinalis|Cardinalis]]'' ([[:es:Pyrrhuloxia|cardenal pardo]] wan [[:es:Cardinalis_phoeniceus|cardenal bermellón]]) [[:es:Cardinalidae|Cardinalidae]], ka tiawel ijtuk ne cardenal tutut [[:es:Passeriformes|pájaros]] yaja ka tik ne techan Americnachanej [[:es:América_del_Sur|América del Sur]]
https://en.wikipedia.org/wiki/Northern_cardinal#References
https://en.wikipedia.org/wiki/Taxonomy_(biology)
[[Taanalis:Cardinalis cardinalis (northern cardinal) 17.jpg|miniaturadeimagen|289x289px|'''Siwat americanchanej tutut'''<ref>Pájara hembra americana </ref>]]
352cpxfudin6l6o38jpa2m7c7qpna5z
Turkey
0
1195
9237
2026-02-05T18:07:15Z
Lionel Cristiano
138
+
9237
wikitext
text/x-wiki
{{Tailwitilis:HelpNav}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''República de Türkiye'''<br>'''Türkiye Cumhuriyeti'''</big></big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[Taanalis:Flag of Turkey.svg|125px]]
|-
| align="center" width="140px" | Panti
|}
|-
| align=center colspan=2 | [[Taanalis:Turkey (orthographic projection).svg|200px]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Chanejket
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 85,664,944
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Keski tal kipia
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 783,562 [[km²]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Weytechan
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Ankara]]
|-
! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tatuktiani
| style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Recep Tayyip Erdoğan]]
|-
|
|}
'''Turkey''', itukay '''República de Türkiye''', se nemi ipal Anatolia ipal Asia Occidental, wan se achi parte itukay Tracia Oriental nemi ipal Europa Sudeste. Turkey tatzinu ne Mar Negro ipal norte; [[Georgia]], [[Armenia]], [[Azerbaijan]] wan [[Iran]] ipal este; [[Iraq]], [[Siria]] wan ne Mar Mediterráneo ipal sur; wan ne Mar Egeo, [[Grecia]] wan [[Bulgaria]] ipal oeste. Turkey kipia mas que 85 millones chanejket. Miak chanejket se Turkos, wan ne Kurdos se ne más weyi minoría étnica. Turkey se seculaj estado, wan miak chanejket se musulmanes. Ankara itukay ne capital ipal Turkey wan ne ome weyi altepetl. Istanbul se ne más weyi altepetl wan ne centro económico.
5suuiezc00dijqxzll96zz3zyour3qw
Rubén Albarrán
0
1196
9280
9257
2026-02-10T02:07:00Z
Gaby Lovo
172
/* Ne ichtaka itunal: */
9280
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Rubén Albarrán
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Rubén Albarrán 2016.jpg|250px|alt=Ben Barnes]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal se ne metzti ume, tik ne shiwit 1967
|-
! Ichan Techan
| Santa Maria la Ribera, Meshiku
|-
! Italyu
| Meshiku [[File:Flag of Mexico.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Meshikuchanej
|-
! Itekiw
| Takwikani, sonchinawi
|}'''Rubén Isaac Albarrán Ortega''' kaj tiktukeytiat '''Rubén Albarrán'''. Yaja se wey sonchinawi, takwikani ,takwikalismawawasuani, techanpachiwiani<ref>Activista</ref> wan tatuktiani ne sojsonchinawimet<ref>Grupo de musicos, Banda musical</ref> '''Café Tacuba'''. Yaja pewa kichiwa son ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual tik ne techan Ciudad de Meshiku katka.
Rubén nesik se tunal se pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume tik ne techan Santa Maria la Ribera, Ciudad de Meshiku takutun ipal italyu Meshiku.
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Yaja kipia se ipilawan. Ne ipilawan intukey '''Cosma'''. Ne isiwaw itukey '''Andrea Medina'''. Yaja se Meshikuchanej.
Wan mumachtij pal muchiwki se Diseñador Grafico tik ne wey tamachtiluyan Universidad Autonoma Metropolitana (UAM). Yaja kishmati Joselo Rangel tik ne wey tamachtiluyan wan kichiwat ne sojsonchinawimet '''Café Tacuba''' tatajku ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey wan se shikipil nawi tzunti nawi pual chiknawi (1988-1989) katka.
Ken takwikani isel<ref>cantante solista</ref>, Rubén kiana se yawaltakwikalis: ''Bienvenido al sueño'' wan kichiwa ne sojsonchinawimet '''Hoppo!''' Katka'''.''' Tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006) Rubén, kialwitiat iwan ne son tik ne lilish pal ne son<ref>Festival de musica</ref> ''Vive Latino''
Yaja kipalewia ne tal wan ne techan. Tik ne shiwit ume shikipil majtakti Ume (2012), Rubén musenputzua ne tajtakamet Aho pal anpachiwit ne galanchin techan<ref>defender la tierra sagrada</ref> ne wixaricas wan wirikuta.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
==== '''Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis''' ====
'''''Iwan Café Tacuba''''':
* 1992 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume - ''Café Tacvba''
* 1994 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi - ''Re''
* 1996 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se - ''Avalancha de éxitos''
* 1999 Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi - ''Revés/Yo soy''
* 2000 Ume shikipil - ''Aviéntame'' (sencillo que forma parte de la banda sonora de "Amores perros")
* 2001 Ume shikipil se - ''Tiempo transcurrido'' (compilado)
* 2002 Ume shikipil ume - ''Vale Callampa'' (EP)
* 2003 Ume shikipil yey ''- Cuatro caminos''
* 2005 Ume shikipil makwil - ''Un viaje'' (en vivo)
* 2005 Ume shikipil makwil- ''MTV Unplugged'' (en vivo, grabado en 1995 y sacado a la venta en 2005)
* 2007 Ume shikipil chikume - ''Sino''
* 2012 Ume shikipil majtakti ume - ''El objeto antes llamado disco''
* 2016 Ume shikipil kashtul se - ''Un par de lugares'' (sencillo)
* 2017 Ume shikipil kashtul ume - ''Jei Beibi''
* 2019 Ume shikipil kastul nawi- ''Un Segundo MTV Unplugged'' (en vivo)
'''''Iwan Hoppo!:'''''
* 2010 - ''Hoppo!''
* 2013 - ''HopPo!'' (EP)
* 2013 - ''Ollin Rollin''
* 2014 - ''El inmortal''
* 2016 - ''Te vas al sur''
* 2019 - ''La Maga y el Sadhu''
* 2020 - ''El futuro se fue: Tributo a Jorge González'' (sencillo)
* 2022 - ''Réplica del corazón'' (sencillo)
* 2023 - ''Lo por venir'' (sencillo)
'''''Takwika Isel:'''''
* 2006 Ume shikipil chikwasen- ''Bienvenido al sueño''
'''''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:'''''
* 2006 Ume shikipil chikwasen - ''Moiré'' (EP)
* 2006 Ume shikipil chikwasen- ''Vacuidad'' (EP)
== Ijilpika: ==
[https://www.cancioneros.com/at/3118/0/biografia-de-ruben-albarran RUBÉN ALBARRÁN • Página Principal]
[[:es:Rubén_Albarrán#Sizu_Yantra|Rubén Albarrán - Wikipedia, la enciclopedia libre]]
[https://oaxaca.heraldodemexico.com.mx/entretenimiento/2022/9/16/cual-es-el-nivel-de-estudios-de-ruben-albarran-el-polemico-vocalista-de-cafe-tacuba-871.html ¿Cuál es el nivel de estudios de Rubén Albarrán, el polémico vocalista de Café Tacuba? | Heraldo de México Oaxaca]
== Ipanpa Uni ==
<references />
ek88mxbu51z423xezkg8lynck3rloke
Carla Morrison
0
1198
9565
9331
2026-03-15T06:18:44Z
~2026-16404-85
361
9565
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | Carla Morrison
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:PressPhoto 2.jpg|250px|alt=Ben Barnes]]
|-
! Yaja nesik
| Se tunal kashtul nawi ne metzti chikume, tik ne shiwit 1986
|-
! Ichan Techan
| Tecate, Baja California
|-
! Italyu
| Meshiku [[File:Flag of Mexico.svg|15px|alt=United Kingdom|link=United Kingdom]] Meshikuchanej
|-
! Itekiw
| Sonchinawi · Takwikalismawawasuani
|}
'''Carla Patricia Morrison Flores''' kaj tiktukeytiat '''Carla Morrison'''. Carla nesik se tunal kashtul nawi pal ne metzti chikume tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti nawi pual chikwasen (19/07/1986) tik ne techan Tecate, Baja California takutun ipal italyu Meshiku.
Yaja se wey takwikani, takwikalismawawasuani, mawiltiani<ref>actriz</ref> wan techanpachiwiani<ref>activista</ref> . Tik ne shiwit ume shikipil chiknawi (2009) yaja kiana ne achtu yawaltakwikalis yajasan katka, itukey '''''aprendiendo a aprender''''' tik se ikan pal ne son<ref>casa predictors de musica</ref> ka Arizona, Estados Unidos.
Carla kialwitiat iwan ne son<ref>presentacion musical</ref> tik ne yey lilish pal ne son<ref>festival de musica</ref>; ''Lollapalooza'' ka Chile, ''Coachella'' ka California wan ''Vive Latino'' ka Ciudad de Mexico.
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey Porfiria Flores yaja se Meshikuchanej wan ne iteku itukey katka Hilario Morrison, yaja se Meshikuchanej. Ne ishulejyu itukey Alejandro Jiménez, yaja se Meshikuchanej.
Yaja mumachtij son tik ne wey tamachtiluyan Mesa Community College. Yaja mumachtia nusan kikwikwilua, mijtutia wan takwika Katka.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
==== Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis ====
* 2012 Ume shikipil majtakti ume: ''Déjenme llorar''
* 2015 Ume shikipil kastul: ''Amor supremo''
* 2017 Ume shikipil kashtul ume: ''Amor supremo desnudo''
* 2022 Ume shikipil se pual ume: ''El renacimiento''
==== Yaja kichiwa miak tajtakwikalis: ====
* 2009 Ume shikipil chiknawi: ''Aprendiendo a aprender''
* 2010 Ume shikipil majtakti: ''Mientras tú dormías...''
* 2013 Ume shikipil majtakti yey: ''Jugando en serio''
* 2016 Ume shikipil kashtul se: ''La niña del tambor''
==== Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil: ====
{| class="wikitable sortable"
!Shiwit
!Itukey
!Tatuktiani<ref>director</ref>
!Nota
|-
|Ume shikipil majtakti
!Soy tu fan ''México''
!Álvaro Hernández
Mariana Chenillo
Gerardo Naranjo
| rowspan="3" |sojsonchinawimet<ref>Banda sonora</ref>
|-
|Ume shikipil kashtul
!Quantico
!Josh Safran
|-
|Ume shikipil kashtul se
!Trollhunters: Tales of Arcadia
!Guillermo del Toro
|}
{| class="wikitable sortable"
!Shiwit
!Itukey
!Katchka<ref>Personaje</ref>
!Tatuktiani
!
|-
|Ume shikipil majtakti se
!Dolores a colores
|Yaja
!Jesús Vásquez
|Tejkia<ref>Documental</ref>
|-
| rowspan="2" |Ume shikipil kashtul
! rowspan="2" |Ana María in Novela Land
| rowspan="2" |Laura Díaz
! rowspan="2" |Georgina García Riedel
|Sojsonchinawimet
|-
|
|-
|Ume shikipil kashtul ume
!How to Be a Latin Lover
| rowspan="" |
!Ken Marino
|Sojsonchinawimet
|}
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
{| class="wikitable sortable"
!Shiwit
!Tajtakulis
!Yawit kimakat ini takulis katka<ref>Nominaciones</ref>
!Itukey
|-
|Ume shikipil majtakti se
!Tajtakulis IMAS
|Sujsul yek yawaltakwikalis<ref>major album/disco</ref>
!''Mientras tu dormías...''
|-
| rowspan="2" |Ume shikipil majtakti ume
! rowspan="3" |Grammy Latinos
|Sujsul yek yawaltakwikalis
!''Déjenme Llorar''
|-
|Sujsul yek takwikalis<ref>mejor cancion</ref>
!«Déjenme llorar»
|-
|Ume shikipil kashtul se
|Sujsul yek takwikalis
!«Vez primera»
|}
== '''Ijilpika''': ==
[https://oem.com.mx/elsoldedurango/tendencias/sabias-que-la-cantante-carla-morrison-tiene-raices-duranguenses-13305337 ¿Sabías que la cantante Carla Morrison tiene raíces duranguenses? - El Sol de Durango | Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Durango y el Mundo]
[https://okdiario.com/happyfm/quien-carla-morrison-edad-pareja-biografia-asesora-mika-voz-15673158 Quién es Carla Morrison: su edad, su pareja y biografía de la asesora de Mika en 'La Voz']
[[:es:Carla_Morrison|Carla Morrison - Wikipedia, la enciclopedia libre]]
== '''Ipanpa Uni''' ==
<references />
[[Takutun:Meshijkachanejket]]
7euonl8ez5zs8j3jioou7lygm26xzo3
Fred Hampton
0
1199
9570
9550
2026-03-15T18:23:18Z
Labradoritas2025
139
Biografia
9570
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Fred Hampton speaks at a rally in Grant Park, Chicago, 1969 crop.jpg|miniaturadeimagen|Fred Hampton
{| class="wikitable"
!Nesik se tunal pal ne metziti tik ni shiwit
| colspan="2" |Nesik se tunal se pual majtakti 30 pal ne metzti chikwey(8)tik ni shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey1948 Summit, Illinois, Estados Unidos
|-
!Yaja Miki
| colspan="2" |Nawi 4 pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi 1969 (shiwit se pual se 21 )Chicago, Illinois, Estados Unidos
|-
!Yaja miki Causa
| colspan="2" |wetzki ne tepustapani<ref>Muerte por arma de fuego</ref>
|-
!Yaja kitalpachua katka
| colspan="2" |Bethel Cemetery
|-
!Yaja tik ne techan
| colspan="2" |Americanchanej
|-
! colspan="3" |Mumiekawan
|-
!Isiwaw
| colspan="2" |Deborah Johnson (conocida luego como Akua Njeri)
|-
!Ipíltzin
| colspan="2" |Fred Hampton Jr.
|-
! colspan="3" |Yaja mumachtij
|-
!Yaja mumachtij
| colspan="2" |Proviso East High School
|-
! colspan="3" |ltekiti
|-
!Itekiti
| colspan="2" |Activista y revolucionario
|-
!Shiwit activo
| colspan="2" |Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen 1966
|-
!Yaja Kiishmati
| colspan="2" |Presidente en Illinois Tiltik Tekwani Partido
|-
!Partido político
| colspan="2" |Tiltik Tekwani Partido
|-
!Miembro de
| colspan="2" |Tiltik Tekwani Partido
|-
| colspan="3" |[editar datos en Wikidata]
|}
]]
Fred Hampton kaj tiktukeytiat
Nesik se tunal se pual majtakti(30) pal ne metzti chiwkey(8) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey 1948
tik ne techan Summit, Illinois takutun ipal italyu Estados Unidos.
Yaja se wey katka.
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
Activista, Revolucionario Presidente en Illinois Ne Tiltik Tekwani Partido (BPP)
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey katka Iberia Beatrice Hampton yaja se Louisiana African Americanchanej katka. wan ne iteku itukey Francis Allen Hampton katka . Yaja se Louisiania Americanchanej katka.Ne isiwaw itukey katka Deborah Johnson. Yaja se Americanchanej katka.
Yaja kipia ipijpipil Fred Hampton Jr
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Proviso East High School
Wan mumachtij pal muchiwki se Activista, Revolucionario.
Yaja tekitki ken se Activista Revolucionario tik ne Presidente en Illionis Ne Tiltik Tekwani<ref>Partido de las panteras negras</ref>, Partido wan Miak itachiska coalición<ref>Partido de la coalición arcoiris</ref>(Rainbow Coalision) intzajtzalan tik ne shiwit 1968 tik ne italyu Estados Unidos .
Yaja mikik se tunal Nawi(4)pal ne metzti majtakti ume (12) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi(1969), ipanpa Yaja kimutzunteki ne tit arma
tik ne techan Illinois takutun ipal tutakyu tik Chicago ne italyu Estados Unidos
'''Ijilpika:'''
https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_Hampton&oldid=170068748&veaction=edit
gtx0wltjnbkmrx6w3kx48pcyrlcrv35
Nantzin Isabel Ramírez
0
1201
9346
9342
2026-02-16T14:25:32Z
TimumachtikanNawat
33
9346
wikitext
text/x-wiki
== Nantzin Isabel Ramirez de Jimenez ==
[[Taanalis:Nantzin Isabel Ramírez.png|miniaturadeimagen|NANTZIN ISABEL ]]Isabel Ramirez de Jimenez kaj tiktukeytiat Isabel Ramirez Nantzin Isabel Ramirez de Jimenez nesik se tunal se pual ume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti ume pual chikume(22/06/1947), Yaja kipia yey pual kashtul nawi (79) shiwit. tik ne techan Witzapan<ref>SANTO DOMINGO DE GUZMAN</ref>, sentzunhat<ref>SONSONATE</ref> takutun ipal tutakyu tik ne italyu Kuskatan<ref>EL SALVADOR</ref> yaja nawatajtaketzani
Yaja se wey jaral pajti tapajtiani <ref>curadora con plantas medicinales</ref>, yajmulchiwani wan yaja kinamaka yajmul
yaja tamachtiani tik jaral pajti tapajtiani tik Timumachtikan nawat.(https://allnawat.com/)<ref>timumachtikan nawat</ref>
yaja lamatzin,yaja tultikchin,<ref>su piel es morena</ref> tzapachin<ref>pequeña de altura</ref>, pichawak<ref>delgada</ref>, ijinuish itachiska tiltik <ref>sus ojos son de color negro</ref>, itzunkal itachiska tiltik wan akawak<ref>su cabello es negro y liso</ref>
== Ne ichtaka itunal: ==
Ne ishulejyu itukey katka Hipolito Jimenez Yaja se Kuskatanchanej katka.
Yaja kipia 4 ipilawan .Ne ipilawan intukey Gerbacia Ramirez, Calletano Ramirez, Silverio Ramirez wan Cesar Jimenez Ramirez
== Ipanpa ini ==
<references />
== Ijilpika: ==
https://allnawat.com/
https://www.facebook.com/TimumachtikanNawat/posts/te-invitamos-a-participar-en-el-taller-curarte-impartido-por-nantzin-isabel-ram%C3%AD/1522455406546993/
https://www.instagram.com/p/DUTizJckXkz/
https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&v=1240744831596869
https://www.youtube.com/watch?v=rAOHQU4i-1Q
2vh4tn4l45zlwhqrr5d97f881568bmf
Enrique Iglesias
0
1202
9571
9569
2026-03-15T18:29:59Z
Labradoritas2025
139
Biografia
9571
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Enrique Iglesias (6891751264).jpg|miniaturadeimagen|Enrique Iglesias
{| class="wikitable"
| colspan="2" |'''Itukey'''
|-
!Shiwit
|Enrique Miguel Iglesias Preyslerckiwwey 8 majtakti makwil se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul1975 (shiwit ume pual majtakti 50) Madrid, España
|-
!Yaja ne mumachtij
|Gulliver Preparatory SchoolUniversity of Miami
|-
!Yaja titekiti
|
* Takwikani<ref>Cantante</ref>
* tawawasuani ne son<ref>Escritor de canciones</ref>
* tatuktiani<ref>Productor</ref>
* tawawasuani<ref>Compositor</ref>
* Takwikwiluani<ref>Actor</ref>
|-
!shiwits tekitki
|se shikipil chiwnawi tzunti nawi pual kashtul1995
|-
!yaja titekiti
|Discografico
|-
!Isiwaw
|Anna Kournikova ( Ume shikipil se 2001)
|-
!ne mupíltzinwan ne musiwapíltzin
|4
|-
!muteku itukeywan munan itukey
|
* Julio Iglesias
* Isabel Preysler
|-
!Imiekawan
|
* Julio Iglesias Sr.(grandfather)
* Chabeli Iglesias (sister)
* Julio Iglesias Jr. (brother)
* Neile Adams (great-aunt)
* Steven R. McQueen (second cousin)
|-
!
|
|-
| colspan="2" |
|-
!son
|Latin pop
|-
!sonchiwalis
|
* Muijiu
|-
!discograficas
|
* Fonovisa
* Universal
* Interscope
* Republic
* Sony
* RCA
|-
| colspan="2" |
|-
!ijilpika
|enriqueiglesias.com
|}
]]
kaj tiktukeytiat Enrique Miguel Iglesias Preysler.
Enrique Iglesias se tunal chikwey (8) pal ne metzti makwil (5)tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul(1975) tik ne techan Madrid italyu España
Yaja se wey Takwikani.
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis
* Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul 1995: ''Enrique Iglesias''
* Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume 1997: ''Vivir''
* Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kastul yey1998: ''Cosas del amor''
* Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi1999: ''Enrique''
* Ume shikipil se 2001: ''Escape''
* Ume shikipil ume 2002: ''Quizás''
* Ume shikipil yey 2003: ''7''
* Ume shikipil chikume 2007: ''Insomniac''
* Ume shikipil majtakti 2010: ''Euphoria''
* Ume shikipil majtakti nawi 2014: ''Sex and Love''
* Ume shikipil se pual se 2021: ''Final Vol.1''
* Ume shikipil se pual nawi 2024: ''Final Vol.2''
Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
{| class="wikitable"
!Shiwit
!Itukey
!Son
!Notas
|-
|Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul ume1997
|''Fools Rush In''
|«Si tú te vas»
|Banda sonora
|-
|Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi1999
|''Wild Wild West''
|«Bailamos»
|Banda Sonora
Nominado – Blockbuster Entertainment Award por Canción Favorita de Película
|-
|Ume shikipil 2000
|''Teen Choice Awards''
|Él mismo
|Conductor
|-
| rowspan="2" |Ume shikipil se 2001
|''I Love the New Millennium''
| rowspan="3" |«Hero»
| rowspan="3" |Banda sonora
|-
|''Smallville''
|-
| rowspan="2" |Ume shikipil yey 2003
|''Scrubs''
|-
|''Once Upon a Time in Mexico''
|Lorenzo
|Debut en Hollywood
|-
|Ume shikipil nawi 2004
|''Pepsi Music: Britney Exclusive''
|Emperador
|Anuncio de televisión
|-
|Ume shikipil makwil 2005
|''Premios Juventud''
|Él mismo
|Conductor
|-
|Ume shikipil chikwasen 2006
|''Zoom''
|«Hero»
|Banda sonora
|-
| rowspan="5" |Ume shikipil chikume 2007
|''America's Next Top Model''
| rowspan="3" |Él mismo
|Invitado especial
|-
|''Live with Regis and Kelly''
|Coanfitrión
|-
|''Dancing with the Stars''
|Invitado musical
|-
|''How I Met Your Mother''
|Gael
|Serie de televisión; 2 episodios: "Wait for It" y "We're Not from Here"
|-
|''Two and a Half Men''
|Fernando
|Estrella invitada
|-
| rowspan="4" |Ume shikipil chikwey 2008
|''Step Up 2: The Streets''
|«Push»
| rowspan="6" |Banda sonora
|-
|''Rob & Big''
|«Do You Know?»
|-
|''Beverly Hills Chihuahua''
| rowspan="3" |«Hero»
|-
|''Lady Godiva''
|-
| rowspan="2" |Ume shikipil majtakti 2010
|''Hot Tub Time Machine''
|-
|''Jersey Shore''
|«I Like It»
|-
|Ume shikipil majtakti 2010
|''Cuando me enamoro''
|Él mismo
|Estrella invitada
|-
|Ume shikipil majtakti se 2011
|''The X Factor'' (U.S.)
|Él mismo
|Juez invitado, junto con Nicole Scherzinger
|-
|Ume shikipil majtakti ume 2012
|''Glee''
|«Hero»
|
|-
|Ume shikipil majtakti yey 2013
| ''The Voice''
|«Bailando»
|
|}
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey Isabel Preysler yaja se Hispanofilipina. wan ne iteku itukey Julio Iglesias . Yaja se España.
Ne isiwaw itukey Anna Kournikova. Yaja se Rusia.
Yaja kipia yey ipilawan . Ne ipilawan intukey Nicholas,Lucy,Mary
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Gulliver Preparatory School
Wan mumachtij pal muchiwki se takwikani tik ne wey tamachtiluyan Universidad de Miami wan kiski tik ne shiwit
Yaja tekitki ken se takwikani tik Sonic Music latin, Once Upon a Time in Meshiku, Estados Unidos Miami intzajtzalan
Yaja munamiktij iwan Anna Kournikova
'''Ijilpika:'''
https://en.wikipedia.org/wiki/Enrique_Iglesias
http://enriqueiglesias.com/
https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/enrique-iglesias-interview/28089069.html
j3a45zxd1fxnhoxg30dowv2c9o2he1e
NANTZIN ISABEL
0
1203
9343
2026-02-16T14:25:10Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[NANTZIN ISABEL]] a [[Nantzin Isabel Ramírez]]: Título mal escrito
9343
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Nantzin Isabel Ramírez]]
dpctgpz3c2ldbqanezbnd2wtmzndprn
Tajtzin Nicolas Sánchez García
0
1206
9356
9354
2026-02-18T14:46:55Z
TimumachtikanNawat
33
Agregue foto
9356
wikitext
text/x-wiki
= Tajtzín Nicolas Sánchez García =
[[Taanalis:Tajtzin Nicolas Sánchez.png|miniaturadeimagen|360x360px|Tajtzin Nicolas]]
Tajtzín Nicolas Sánchez García Kuskatanchanej. Yaja kipia yey pual nawi (64) shiwit. Yaja tekiti ka kojtan wan takwikani. <ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=A66NkoaXBIk</ref>
== Itunal Ichtaka ==
Tajtzín Nicolas nesik tik ne techan Witzapan tik ne barrio Rosario ne 5 metzti majtakti ume (diciembre). Itejtekuwan Visitación García wan Juan Nicolas Sánchez katka. Iteku mikik keman Tajtzín Nicolas kipij se shiwit wan chikwasen metzti. Yaja kipia ume ieltiwan Alejandra Sánchez (yaja taketzki nawat, wan yaja mikik) wan Ursula Sánchez García, wan iikawan Benedicto wan Alejandro López García. Weyashki inwan inan wan inoya. Tajtzín Nicolas pewki yawi ka tamachtiluyan keman kipij majtakti nawi (14) shiwit nemanha mikik ne inoya, ika katka yaja majmawki. Ne tamachtiluyan ikman kal Don Celestino Osorio tik ne tajkutechan katka. Ne achtu tamachtiani Don Julio Mojica wan sujsul yey tamachtiani katka. Ka peyna, yawki ka tamachtiluyan wan ka tiutak tekitki. Uej shijshiwit katka. <ref>https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/back-matter/apendice-b-lista-de-enlaces-por-leccion/</ref>
Inan mikik ne shiwit 2020. Tajtzín Nicolas kipia isiwaw wan yejemet kipiat ipijpipil. Yaja tekiti iwan isiwaw ka kojtan, kan samawaya tawial wan et wan alborota wan tumat wan chil. Isiwaw kinamaka kunchiwa wan kumal nusan. Yaja kipia 10 tajtakwikalis nawat.
<ref name=":0" />
== Ijilpika: ==
# https://www.youtube.com/watch?v=A66NkoaXBIk
oax8rwqk2gno064mcpjsnbfhkc57e3b
Nantzin Anastasia López
0
1207
9358
9353
2026-02-18T14:52:25Z
TimumachtikanNawat
33
Agregue foto
9358
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Nantzin Anastasia López.png|miniaturadeimagen|Nantzin Anastacia López]]
Nantzin Anastasia López López (1962-2024) se takwikani<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=60Q6cNThqEY]</ref> Kuskatanchanej katka.
== Itunal Ichtaka ==
Nantzin Anastasia López nesik tik ne techan Witzapan ne shiwit 1962. Yaja taketzki ne nawat sujsul yek. Yaja kipij miak tajtakwikalis tik nawat<ref name=":0">https://nantzinanastacialopezlopez.bandcamp.com/album/shuchiguisa-an-ne-nawat</ref>. Yaja kitastujtak ne techan Witzapan wan tuijkniwan Witzapan, wan iijiu kipalewij tuijkniwan Witzapan pal kipia yek dajdatka namej pajti wan taiwan<ref>https://www.culturalsurvival.org/news/resilience-and-resistance-nahuat-pipil-peoples-el-salvador</ref> <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1Pfrx4zp9Hw&t=1s]</ref>.
Yaja kipiak se pelu (Mukwepa), tijtijlan wan se mistun (Estrella).<ref>https://www.youtube.com/watch?v=llywHjU41wk&t=46s</ref>
Yaja mikik ne shiwit 2024. Sujsul kukuya katka.
== Itekiw ==
Tajtakwikalis Nantzin Anastasia López<ref name=":0" /> :
* Ne Elut
* Shuchiguisa an ne nawat
* Tagat Hombron
* Tagat Tamborcito
* Tajkwil Chiltik
* An walejguet ne pijpipil
* Artesanos
* Makwil sentidos
== Ijilpika: ==
# https://nantzinanastacialopezlopez.bandcamp.com/album/shuchiguisa-an-ne-nawat
# https://www.culturalsurvival.org/news/resilience-and-resistance-nahuat-pipil-peoples-el-salvador
# https://www.youtube.com/watch?v=1Pfrx4zp9Hw&t=1s
# https://www.youtube.com/watch?v=60Q6cNThqEY
# https://www.youtube.com/watch?v=llywHjU41wk&t=46s
ejob45km7zwhf6fqm248zkurxar5hw1
Tajtzín Nicolas Sánchez García
0
1208
9355
2026-02-18T14:44:25Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Tajtzín Nicolas Sánchez García]] a [[Tajtzin Nicolas Sánchez García]]
9355
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Tajtzin Nicolas Sánchez García]]
2x18jjnafn3bjap9xn4gh25p3i3jm57
Nantzin Sixta
0
1209
9360
2026-02-18T14:53:17Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Nantzin Sixta]] a [[Nantzin Sixta Pérez García]]: Título mal escrito
9360
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Nantzin Sixta Pérez García]]
7j63b7gijaeojgf7te3tq3z6uly3s8e
Wikiamachti:Banco terminológico
4
1210
9486
9373
2026-02-28T11:48:41Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Banco terminológico]] to [[Kwilintajtaketzalis Nawat]]
9486
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Kwilintajtaketzalis Nawat]]
edtkzy54cxpx5p100k22p0r5lgys81g
Wikiamachti:Comunicación y seguimiento
4
1211
9487
9375
2026-02-28T11:48:51Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Comunicación y seguimiento]] to [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?]]
9487
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?]]
64s8afvg7u0ctrj3gp816zawsieg2cy
Wikiamachti:Editar
4
1212
9488
9377
2026-02-28T11:49:01Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Editar]] to [[Ken tikpatat]]
9488
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Ken tikpatat]]
o0mkpctpee5zybjowr38rqpo7vk8d8a
Wikiamachti:Neologismos
4
1213
9490
9379
2026-02-28T11:49:21Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Neologismos]] to [[Yankwik tajtaketzalis]]
9490
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Yankwik tajtaketzalis]]
dr3b38qsd4rx9045s6ljkskuv30pnei
Wikiamachti:Vocabulario
4
1214
9491
9381
2026-02-28T11:49:31Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Vocabulario]] to [[Kwilintajtaketzalis nawat]]
9491
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Kwilintajtaketzalis nawat]]
dw9k4mqx3se23a3ti9umb39wmpe532g
Achtu Amat
0
1215
9470
9445
2026-02-26T08:31:35Z
Font8388608
295
Test
9470
wikitext
text/x-wiki
'''WIKIAMACHTI - WIKIAMACHTI - WIKIAMACHTI - WIKIAMACHTI'''
{{Calīxatl600k (ppl)}}
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
{| width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000"
! <h2 style="margin:0; background:#ddcef2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">WIKIAMACHTI: SHIKWAWASU TAMAWAWASUALIS</h2>
|-
|style="color:#000;"|<inputbox>
type=create
width=90
bgcolor=#faf5ff
preload=Template:Standard content for new page
editintro=Template:Instructions
prefix=
buttonlabel=Comenzar
</inputbox>
|}
9y40doqbxo9x33fjo6rajmfu0jr0txp
Banco terminológico
0
1217
9482
9392
2026-02-28T11:48:01Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Kwilintajtaketzalis]] to [[Kwilintajtaketzalis Nawat]]
9482
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Kwilintajtaketzalis Nawat]]
edtkzy54cxpx5p100k22p0r5lgys81g
Comunicación y seguimiento
0
1218
9483
9394
2026-02-28T11:48:11Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk]] to [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?]]
9483
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?]]
64s8afvg7u0ctrj3gp816zawsieg2cy
Editar
0
1219
9396
2026-02-21T22:58:27Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Editar]] a [[Ken tikpatat]]
9396
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Ken tikpatat]]
o0mkpctpee5zybjowr38rqpo7vk8d8a
Tajtaketzalis Nawatl
0
1220
9398
9397
2026-02-21T23:00:06Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Wp/nch/Incubator:Nahuatl languages/List of words]] a [[Tajtaketzalis Nawatl]]
9397
wikitext
text/x-wiki
Nahuatl languages/List of words
iiprr8vwhgzmkkabc9mvw8lxeu4d6ad
Wp/nch/Incubator:Nahuatl languages/List of words
0
1221
9399
2026-02-21T23:00:07Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Wp/nch/Incubator:Nahuatl languages/List of words]] a [[Tajtaketzalis Nawatl]]
9399
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Tajtaketzalis Nawatl]]
g3p265ps8ock2pr0ot21iiqu1fmh6wl
Neologismos
0
1222
9401
2026-02-21T23:00:55Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Neologismos]] a [[Yankwik tajtaketzalis]]
9401
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Yankwik tajtaketzalis]]
dr3b38qsd4rx9045s6ljkskuv30pnei
Vocabulario
0
1223
9403
2026-02-21T23:01:25Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Vocabulario]] a [[Kwilintajtaketzalis nawat]]
9403
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Kwilintajtaketzalis nawat]]
dw9k4mqx3se23a3ti9umb39wmpe532g
Wikiamachti:Wikiamachti: Achtu Amat
4
1226
9492
9409
2026-02-28T11:49:41Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Wikiamachti:Achtu Amat]] to [[Achtu Amat: Wikiamachti]]
9492
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Achtu Amat: Wikiamachti]]
gqdlkxdoccm2fej2isxxkv0uk55vha4
Kwilintajtaketzalis
0
1228
9420
2026-02-24T18:34:32Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Kwilintajtaketzalis]] a [[Kwilintajtaketzalis Nawat]]: Título mal escrito
9420
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Kwilintajtaketzalis Nawat]]
edtkzy54cxpx5p100k22p0r5lgys81g
Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk
0
1229
9422
2026-02-24T18:35:46Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk]] a [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?]]: Título mal escrito
9422
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Titajtaketzakan wan tikitakan tay panutuk?]]
64s8afvg7u0ctrj3gp816zawsieg2cy
Wikiamachti:Achtu Amat: Wikiamachti
4
1230
9425
9424
2026-02-24T18:40:46Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[Wikiamachti:Achtu Amat]] a [[Wikiamachti:Achtu Amat: Wikiamachti]]
9424
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Achtu Amat: Wikiamachti]]
gqdlkxdoccm2fej2isxxkv0uk55vha4
Wikiamachti:Achtu Amat
4
1231
9485
9426
2026-02-28T11:48:31Z
EmausBot
169
Fixing double redirect from [[Wikiamachti:Achtu Amat: Wikiamachti]] to [[Achtu Amat: Wikiamachti]]
9485
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Achtu Amat: Wikiamachti]]
gqdlkxdoccm2fej2isxxkv0uk55vha4
Wikiamachti:Itentzajka tupal
4
1232
9518
9481
2026-03-13T18:35:39Z
TimumachtikanNawat
33
9518
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
== Administrator Request / Solicitud de administrador ==
Hello everyone,
I would like to kindly request your support to serve as an Administrator for the Náhuat Wikipedia community. My intention in requesting this role is to help maintain and improve the project as it continues to grow.
As an administrator, I will focus on tasks such as fixing redirects, organizing pages, removing vandalism, correcting mistakes, and helping keep the wiki clean and functional. I will also support new contributors and assist community members who are learning how to edit and create articles.
I see the administrator role not as a position of authority, but as a service role to support the community and help our Wikipedia grow in a healthy and organized way.
If you support my request for adminship, please indicate your support below. Thank you very much.
— [[Tuknew:TimumachtikanNawat|TimumachtikanNawat]] ([[Tuknew titajtaketzakan:TimumachtikanNawat|tajtaketzalis]]) 14:40 24 Metzti2 2026 (CST)
----
Hola a todos,
Me gustaría solicitar amablemente su apoyo para servir como administrador de la comunidad de Wikipedia en náhuat. Mi intención al solicitar este rol es ayudar a mantener y mejorar el proyecto mientras continúa creciendo.
Como administrador, me enfocaré en tareas como arreglar redirecciones, organizar páginas, eliminar vandalismo, corregir errores y ayudar a mantener la wiki ordenada y funcional. También apoyaré a los nuevos editores y ayudaré a los miembros de la comunidad que están aprendiendo a editar y crear artículos.
Veo el rol de administrador no como una posición de autoridad, sino como un servicio para apoyar a la comunidad y ayudar a que nuestra Wikipedia crezca de manera sana y organizada.
Si apoyas mi solicitud para ser administrador, por favor indícalo abajo. Muchas gracias.
— [[Tuknew:TimumachtikanNawat|TimumachtikanNawat]] ([[Tuknew titajtaketzakan:TimumachtikanNawat|tajtaketzalis]]) 14:40 24 Metzti2 2026 (CST)
=== Support votes / Votos a favor ===
Add your vote below / Agrega tu voto abajo
# {{Support}} --[[Tuknew:Cguadron|Cguadron]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Cguadron|tajtaketzalis]]) 14:47 24 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Tatiana Flores de Constante|Tatiana Flores de Constante]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Tatiana Flores de Constante|tajtaketzalis]]) 15:20 24 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}}--[[Wey:Contribuciones/~2026-96969-2|~2026-96969-2]] ([[Tuknew titajtaketzakan:~2026-96969-2|discusión]]) 15:31 24 Metzti2 2026 (CST)--[[Wey:Contribuciones/~2026-96969-2|~2026-96969-2]] ([[Tuknew titajtaketzakan:~2026-96969-2|discusión]]) 15:31 24 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Alicia Elena Pacheco Pérez|Alicia Elena Pacheco Pérez]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Alicia Elena Pacheco Pérez|tajtaketzalis]]) 13:45 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}}----[[Tuknew:Jose Antonio Guillen|Jose Antonio Guillen]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Jose Antonio Guillen|tajtaketzalis]]) 21:39 26 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} [[Tuknew:AliciaMarroquin|AliciaMarroquin]] ([[Tuknew titajtaketzakan:AliciaMarroquin|tajtaketzalis]]) 22:23 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}}--[[Tuknew:Valery Santillana|Valery Santillana]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Valery Santillana|tajtaketzalis]]) 20:02 26 Metzti2 2026 (CST)
=== Oppose votes / Votos en contra ===
# {{Oppose}}
# {{Oppose}}
=== Neutral votes / Votos neutrales ===
# {{Neutral}}
# {{Neutral}}
== Administrator Request ==
Hello nukujkumpawan,
I would like to kindly request your support to serve as an Administrator for the Náhuat Wikipedia community. My intention in requesting this role is to help maintain and improve the project as it continues to grow.
As an administrator, I will focus on tasks such as fixing redirects, organizing pages, removing vandalism, correcting mistakes, and helping keep the wiki clean and functional. I will also support new contributors and assist community members who are learning how to edit and create articles.
I see the administrator role not as a position of authority, but as a service role to support the community and help our Wikipedia grow in a healthy and organized way.
If you support my request for adminship, please indicate your support below. Thank you very much.
--[[Tuknew:Cguadron|Cguadron]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Cguadron|tajtaketzalis]]) 14:56 24 Metzti2 2026 (CST)
=== Support votes / Votos a favor ===
Add your vote below / Agrega tu voto abajo
# {{Support}} --[[Tuknew:TimumachtikanNawat|TimumachtikanNawat]] ([[Tuknew titajtaketzakan:TimumachtikanNawat|tajtaketzalis]]) 15:00 24 Metzti2 2026 (CST) --[[Tuknew:Meryem Benzemroun|Meryem Benzemroun]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Meryem Benzemroun|tajtaketzalis]]) 08:11 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Tatiana Flores de Constante|Tatiana Flores de Constante]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Tatiana Flores de Constante|tajtaketzalis]]) 15:22 24 Metzti2 2026 (CST) --[[Tuknew:Meryem Benzemroun|Meryem Benzemroun]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Meryem Benzemroun|tajtaketzalis]]) 08:11 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Jose Antonio Guillen|Jose Antonio Guillen]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Jose Antonio Guillen|tajtaketzalis]]) 15:58 24 Metzti2 2026 (CST) --[[Tuknew:Meryem Benzemroun|Meryem Benzemroun]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Meryem Benzemroun|tajtaketzalis]]) 08:11 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Alicia Elena Pacheco Pérez|Alicia Elena Pacheco Pérez]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Alicia Elena Pacheco Pérez|tajtaketzalis]]) 09:51 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}}--[[Tuknew:AliciaMarroquin|AliciaMarroquin]] ([[Tuknew titajtaketzakan:AliciaMarroquin|tajtaketzalis]]) 22:24 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}}--[[Tuknew:Valery Santillana|Valery Santillana]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Valery Santillana|tajtaketzalis]]) 20:06 26 Metzti2 2026 (CST)
=== Oppose votes / Votos en contra ===
# {{Oppose}}
# {{Oppose}}
=== Neutral votes / Votos neutrales ===
# {{Neutral}}
# {{Neutral}}
== Administrator Request ==
Hello nukujkumpawan,
I would like to kindly request your support to serve as an Administrator for the Náhuat Wikipedia community. My intention in requesting this role is to help maintain and improve the project as it continues to grow, on a technical side and based on my own skillset.
As an administrator, I will focus on tasks such as fixing redirects, being the main person of contact regarding technical issues/subjects, organizing pages, removing vandalism, correcting mistakes, and helping keep the wiki clean and functional. I will also support new contributors and assist community members who are learning how to edit and create articles.
I see the administrator role not as a position of authority, but as a service role to support the community and help our Wikipedia grow in a healthy, ethical and organized way.
If you support my request for adminship, please indicate your support below. Thank you very much [[Tuknew:Meryem Benzemroun|Meryem Benzemroun]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Meryem Benzemroun|tajtaketzalis]]) 08:15 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}}--[[Tuknew:AliciaMarroquin|AliciaMarroquin]] ([[Tuknew titajtaketzakan:AliciaMarroquin|tajtaketzalis]]) 22:25 25 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Valery Santillana|Valery Santillana]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Valery Santillana|tajtaketzalis]]) 20:08 26 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Jose Antonio Guillen|Jose Antonio Guillen]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Jose Antonio Guillen|tajtaketzalis]]) 21:46 26 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} --[[Tuknew:Alicia Elena Pacheco Pérez|Alicia Elena Pacheco Pérez]] ([[Tuknew titajtaketzakan:Alicia Elena Pacheco Pérez|tajtaketzalis]]) 10:02 27 Metzti2 2026 (CST)
# {{Support}} ----[[Tuknew:TimumachtikanNawat|TimumachtikanNawat]] ([[Tuknew titajtaketzakan:TimumachtikanNawat|tajtaketzalis]]) 12:35 13 metzti3 2026 (CST)
i42s2ulq7t4gx36tx7kpsbfqcykzo1i
Ne Kunetatuktianitzin
0
1234
9452
9451
2026-02-25T07:24:16Z
~2026-12358-88
278
/* Ijilpika: */
9452
wikitext
text/x-wiki
{{Template:HelpNav}}
[[Taanalis:Littleprince.jpg|thumbnail|279x279px|Ne amachti ne kunetatuktianitzin.|center]]
'''''Ne Kunetatuktianitzin''''' se amachti kitawawasujtuk ka tawawasuani Antoine de Saint-Exupéry tik ne shiwit 1943.<ref>[https://www.cultura.gob.sv/presentan-edicion-de-el-principito-traducida-al-nahuat/ Presentan edición de “El Principito” traducida al náhuat]</ref>
== Ijilpika: ==
{{Reflist}}
356cjfq44i96erxvmrlfo5gy196tg62
Arbol
0
1235
9472
9471
2026-02-27T00:26:35Z
~2026-12737-19
297
9472
wikitext
text/x-wiki
Pescado
qlo1tqeo0r3gcuvllyhwll89nnokwkl
Ayutuchtepet
0
1236
9529
9506
2026-03-15T03:10:09Z
~2026-16404-85
361
9529
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Escudo de Ayutuxtepeque.jpg|miniaturadeimagen|AYUTUCHTEPET]]
== Ayutuchtepet (tik Kajtiya Ayutuxtepeque) ==
Ayutuchtepet (<ref>ayutuxtepeque</ref>tik Kastiya Ayutuxtepeque) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu Kuskatan <ref>EL SALVADOR</ref>
Ayutuchtepet kinpia se pual majtakti se shikipil yey tzunti se pual majtakti se (31,631) techanchanejket. <ref>habitantes</ref>
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Ayutuchtepet<ref>cerro del cusuco</ref>
Ne taketzalis ayutuchtepet witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (cerro del cusuco) wan (ayutuch: cusuco tepet: cerro ).
Kitukeytiat techan Ayutuchtepet tik ne tanestuk kashtul pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil Chikwey tzunti yey pual majtakti se (15/10/1971) katka.
Kitukeytiat wey techan ayutuchtepet tik ne tanestuk kashtul yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey pual majtakti se(18/11/1971) katka.
Ne ajapan tik ini techan intukey Santa Maria wan Arenal, ne ajapanchin tik ini techan intukey ne tzaput , Barranca Honda, Ne itejtepet intukey Chantecuan
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
<mapframe latitude="13.735008" longitude="-89.199092" zoom="15" width="387" height="192" />Kan witz ne ejekat nemi Apukpan
Kan nemi ne wey puyek at nemi meshikuchanej<ref>mejicano</ref>
Kan kisa ne tunal nemi kuskatanntzinku<ref>cuscatancingo</ref> wan Cuidad delgado
Kan kalaki ne tunal nemi Apukpan
Tamachiwa 3,761.12 ha(yey shikipil chikume tzunti yey pual se. majtakti ume ) , nemi ka ajku 700 m s. n. m. (chikume tzunti ijpak ne wey puyek at).
[[Taanalis:Calle principal de Ayutuxtepeque.jpg|miniaturadeimagen|CENTRO DE AYUTUCHTEPET]]
Tik ne kojtan nemi yey kojtantechan: Ne Tzaput (alto, medio, bajo) wan Ne llanitos
Ini techan kichijket ne takamet ikman nawa.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 15 (kashtul ) ka 24(se pual nawi) metzti se (enero).
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 15 (kashtul ) ka 24(se pual nawi) metzti se (enero) ipanpa ne Santuj Sebastian martir
== Wey ipiltzin Ayutuchtepet: ==
1- Jose Napoleon Gonzalez yaja se tawawasuani katka.
2- Bernardo Mejia Rez yaja se tawawasuani<ref>escritor</ref> katka.
3- Alejandro Nóchez yaja se tatuktiani<ref>ALCALDE</ref> katka
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Ayutuxtepeque
https://ayutuxtepeque.blogspot.com/p/ayutuxtepeque-en-la-historia.html
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=3183130655202809&set=a.100724710110101&type=3
https://www.familysearch.org/es/wiki/Ayutuxtepeque,_San_Salvador,_El_Salvador_-_Genealog%C3%ADa
https://www.elsalvadormipais.com/ayutuxtepeque-cerro-del-cusuco
https://www.elsalvadormipais.com/ayutuxtepeque-cerro-del-cusuco
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
3prg39act2p7hpfc4z6o65wlm3rugal
Kuskatantzinku
0
1237
9528
9523
2026-03-15T03:04:08Z
~2026-16404-85
361
9528
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Alcaldía de Cuscatancingo.svg|miniaturadeimagen|KUSKATANTZINKU]]
== Kuskatantzinku (tik Kajtiya Cuscatancingo) ==
Kuskatantzinku<ref>cuscatancingo</ref> (tik Kastiya Cuscatancingo) se techan ipal ne takutun kuskatan, italyu Kuskatan
Kuskatantzinku kinpia yey pual chikwey shikipil se tzunti se pual kashtul ume (68,137) techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Kuskatantzinku
Ne taketzalis Kuskatantzinku witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (lugar del pequeño Kuskatan u lugar en la base de Kuskatan) wan (Kuskatan: lugar de joyas tzinku: lugar del pequeño u lugar en la base).
Kitukeytiat techan kuskatantzinku <ref>cuscatancingo fue nombrada villa </ref> tik ne tanestuk se pual majtakti se pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti yey nawi(31/03/1903) katka.
Kitukeytiat wey techan Kuskatantzinku <ref>cuscatancingo fue nombrada cuidad</ref> tik ne tanestuk kashtul yey pal ne metzti majtakti se tik ne shiwit se shikipil Chiknawi tzunti nawi pual kashtul se (18 /11/1996) katka.
Ne apan tik ini techan intukey santuj Antonio, tik ini kuskatantzinku tesu ne itepet
== Ne ujukse techan nemit unisan: ==
<mapframe latitude="13.727222" longitude="-89.180510" zoom="14" width="337" height="193" />Kan witz ne ejekat: iwan Apukpan
Kan nemi ne wey puyek at iwan kuskatan Centro<ref>San Salvador Capital</ref>
Kan kisa ne tunal iwan Cuidad Delgado
Kan kalaki ne tunal iwan ayutuchtepet wan meshikuchanej<ref>Mejicanos</ref>
Tamachiwa 12,618 ha(majtakti ume shikipil chikwasen tzunti kashtul yey), nemi ka ajku 440 m s. n. m. (nawi tzunti ume pual ka ijpak ne wey puyek at).
Kipia makwil Intukey,ne intukey pal apukpan: Antiguo, centro, la cuchilla wan Ne Calvario.
Tik ne kojtan kipin 2 ( chikwey) kajtan techan:Ne Shujshuchit<ref>las Flores</ref> wan Santuj Lius Mariona
Ini techan kichijket ne takamet ikman nawa.
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 28 (se pual chikwey) metzti majtakti se(noviembre) ka 8 (chikwey) metzti majtakti ume (diciembre).
Ne ahctu ilwit kilwitiat ipal 28 (se pual chikwey) metzti majtakti se(noviembre) ka 8 (chikwey) metzti majtakti ume (diciembre).. ipanpa ne inmaculada Concepcion de Maria
== Wey ipiltzin kuskatantzinku ==
1- Jaime Recinos yaja tatuktiani<ref>mandador o jefe</ref> pal ne kalpuli (2006 hasta 2018) katka
2- Heicy Marisela Flores yaja tatuktiani pal ne kalpuli (2018 hasta 2021) katka
3- Fernando Alberto Rivera yaja tatuktiani pal ne kalpuli<ref>alcaldia</ref> (2021 hasta 2024) katka
4- Mario Duran yaj tatuktiani pal ne kalpuli ( 2024 hasta 2021)
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
https://es.wikipedia.org/wiki/Cuscatancingo
https://www.youtube.com/watch?v=ZiZ1utQRKTU
https://www.youtube.com/watch?v=8BlYKJpRalY
[[Takutun:Tejtechan ipal Kuskatan]]
rn3bvgj544w2imepzskrd8d0w3y853j
Takutun:User no
14
1239
9500
2026-03-01T18:42:49Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9500
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican su conocimiento del idioma noruego.
[[Category:Babel_-_Usuarios_por_idioma|no]]
jmq2e09b1y97v5mkq0ilxl681w4y0ao
Takutun:No-N
14
1240
9501
2026-03-01T18:42:49Z
Babel AutoCreate
9
Creando automáticamente la página de categoría [[Project:Babel|Babel]]
9501
wikitext
text/x-wiki
Los usuarios de esta categoría indican que tienen un nivel de habilidad N para el idioma noruego.
[[Category:User_no|N]]
suvwciq5ih4znqfz513sufzlqptub49
AYUTUCHTEPET
0
1241
9507
2026-03-11T03:02:12Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[AYUTUCHTEPET]] a [[Ayutuchtepet]]
9507
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Ayutuchtepet]]
f4oy52od2z6y4jrrls8rxcdi77smj4y
KUSKATANTZINKU
0
1242
9524
2026-03-13T18:49:48Z
TimumachtikanNawat
33
TimumachtikanNawat trasladó la página [[KUSKATANTZINKU]] a [[Kuskatantzinku]]
9524
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Kuskatantzinku]]
0nvkcappbn09lugeu9gwl6pxhasbuxq
Takutun:Tejtechan ipal taltikpak
14
1243
9545
2026-03-15T03:19:25Z
~2026-16404-85
361
Página creada con «[[Takutun:Taltikpak]]»
9545
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Taltikpak]]
s4o28g6w1stx18rtphe0jt2s0qypy2n
Awilisapan
0
1244
9555
9554
2026-03-15T03:57:52Z
~2026-16404-85
361
/* Wey ipiltzin shuchitutuk: */
9555
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Orizaba collage 02.jpg|thumb|Awilisapan]]
== Awilisapan<ref name=":0">Orizaba</ref> (tik Kastiya Orizaba) ==
Awilisapan (tik kastiya Awilisapan) se techan ipal ne estadoj Veracruz, italyu Meshijku.
Awilisapan kinpia '''22,716''' techanchanejket.
Ne Tuijikniwan najnawamet katka tik Awilisapan
Ne taketzalis "Awilisapan" witz ka nawataketzalis wan kineki ina: (lugar sobre agua alegre) wan tik kastiya (awilisti:<ref>ALEGRÍA</ref> flor a<ref>AGUA</ref>: agua y pan(k<ref>LUGAR SOBRE</ref>) sufijo lugar).
== '''Wey ipiltzin awilisapan:''' ==
'''1- Rafael Delgado (1853-1914): Yaja se wey weytemachtiani.'''
== '''Ipanpa ini''' ==
<references />
== '''Ijilpika:''' ==
[[Takutun:Tejtechan ipal Meshijku]]
13kw3o2baki5weq8tvob91skuiq7nyl
Takutun:Tejtechan ipal Meshijku
14
1245
9553
2026-03-15T03:53:31Z
~2026-16404-85
361
Página creada con «[[Takutun:Meshijku]] [[Takutun:Tejtechan ipal taltikpak]]»
9553
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Meshijku]]
[[Takutun:Tejtechan ipal taltikpak]]
o6cp2htaxywrlz19ei31t7uc18j5u5z
Takutun:Meshijkachanejket
14
1246
9567
2026-03-15T06:19:51Z
~2026-16404-85
361
Página creada con «[[Takutun:Meshijku]]»
9567
wikitext
text/x-wiki
[[Takutun:Meshijku]]
kszqddv7s850khvqm8fpx2mztdzrjl2
Tajtzin Renato Alfonso
0
1247
9593
9589
2026-03-17T22:21:29Z
TimumachtikanNawat
33
9593
wikitext
text/x-wiki
== Tajtzin Renato Alfonso ==
Yaja se nawatajtaketzani <ref>Nahuahablante</ref>ka [[Witzapan]]<ref>Santo Domingo de Guzmán</ref>, yaja se tamachtiani tik ne tamachtiluyan [[Timumachtikan Nawat]] wan kalchanej tapajtiani.
[[Taanalis:Tajtzin Renato Alfonso.png|miniaturadeimagen|Tajtzin Renato]]
== Ipanpa uni ==
<references />
j0ithachsbgyde5b34l5i3mtigjf3iu
Plantilla:Infobox nawat
0
1248
9574
2026-03-17T20:40:01Z
TimumachtikanNawat
33
Infobox básica en náhuat (Corta)
9574
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox"
|+{{{itukey|}}}
!ikwikwil
|[[Archivo:{{{ikwikwil|}}}|250px]]
|-
!itukey
|{{{itukey|}}}
|-
!italyu
|{{{italyu|}}}
|-
!itekiw
|{{{itekiw|}}}
|-
!shiwit
|{{{shiwit|}}}
|}
fbpdb2z60c83899b81698keiktfgter
Tailwitilis:Plantilla:Infobox nawat
10
1249
9586
9575
2026-03-17T21:11:25Z
TimumachtikanNawat
33
Infobox básica en náhuat
9586
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width:300px; border:3px solid #1a4d4f; background:#f5ffff; border-radius:10px; overflow:hidden;"
|-
| colspan="2" style="background:#1a4d4f; color:white; text-align:center; font-size:130%; padding:10px;" |
'''{{{itukey|}}}'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:12px; background:#e6f7f7;" |
[[Archivo:{{{ikwikwil|}}}|250px|center]]
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px; width:40%;" | itukey
| style="padding:8px;" | {{{itukey|}}}
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px;" | italyu
| style="padding:8px;" | {{{italyu|}}}
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px;" | itekiw
| style="padding:8px;" | {{{itekiw|}}}
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px;" | shiwit
| style="padding:8px;" | {{{shiwit|}}}
|}
quzgmtjhao2y81rd4elsz7vxwxcpbct
Tailwitilis:Infobox persona
10
1250
9584
9579
2026-03-17T21:05:48Z
TimumachtikanNawat
33
Infobox básica en náhuat
9584
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width:300px; border:3px solid #1a4d4f; background:#f5ffff; border-radius:10px; overflow:hidden;"
|-
| colspan="2" style="background:#1a4d4f; color:white; text-align:center; font-size:130%; padding:10px;" |
'''{{{itukey|}}}'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:12px; background:#e6f7f7;" |
[[Archivo:{{{ikwikwil|}}}|250px|center]]
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px; width:40%;" | itukey
| style="padding:8px;" | {{{itukey|}}}
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px;" | italyu
| style="padding:8px;" | {{{italyu|}}}
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px;" | itekiw
| style="padding:8px;" | {{{itekiw|}}}
|-
! style="background:#b2e0e0; text-align:left; padding:8px;" | shiwit
| style="padding:8px;" | {{{shiwit|}}}
|}
quzgmtjhao2y81rd4elsz7vxwxcpbct
Archivo:Tajtzin Renato Alfonso.png
0
1251
9582
2026-03-17T21:01:04Z
TimumachtikanNawat
33
Página creada con «[[Taanalis:Tajtzin Renato Alfonso.png|miniaturadeimagen|Tajtzin Renato Alfonso]]»
9582
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Tajtzin Renato Alfonso.png|miniaturadeimagen|Tajtzin Renato Alfonso]]
q2zuzim9vfg7tviqwj2as89tcl4bycu
Vicente garcia
0
1252
9618
9594
2026-04-05T18:06:31Z
Alicia Elena Pacheco Pérez
287
agregué información - me falta terminar de traducir la tabla
9618
wikitext
text/x-wiki
== '''Vicente García''' ==
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" |Vicente García
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |[[Taanalis:Vicente García 2.jpg|alt=Ben Barnes|303x303px]]
|-
!Yaja nesik
|se pual majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey 1983
|-
!Ichan Techan
|Santo Domingo
|-
!Italyu
|Repúclica Dominicana [[Taanalis:Flag of the Dominican Republic.svg|alt=United Kingdom|15x15px]] República Dominicachanej
|-
!Itekiw
|Wey takwikani wan takwikalismawawasuani
|}
Vicente García Guillén kaj tiktukeytiat Vicente García.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Vicente_Garc%C3%ADa_(musician)</ref>
Vicente García nesik se tunal '''se pual majtakti''' (30) pal ne '''metzti metzti yey''' (3) tik ne '''shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey''' (1983) tik ne techan Santo Domingo, tik ne italyu República Dominicana.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dominican_Republic</ref>
Yaja se wey takwikani<ref>cantante</ref> wan takwikalismawawasuani <ref>compositor</ref>.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis:
* ''Melodrama'' '''''(ume shikipil majtakti)''''' (2010)
* ''A La Mar'' '''''(ume shikipil kashtul se)''''' (2016)
* ''Candela'' '''''(ume shikipil kashtul nawi)''''' (2019)
* ''Desde Otro Malecón'' '''''(ume shikipil se pual yey)''''' (2023)
* ''Puñito de Yocahú'' '''''(ume shikipil se pual makwil)''''' (2025)
== '''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis: (listado de canciones)''' ==
* "Cómo Has Logrado"
* "Mi Balcón" (featuring Cultura Profética)
* "Te soñé"
* "Amar en el Yuna"
* "Carmesí"
* "Dulcito e Coco"
* "Caramelo"
* "Loma de Cayenas" (featuring Juan Luis Guerra)
== '''Kimakaket miak tajtakulis'''<ref>premios</ref> '''ken:''' ==
{| class="wikitable"
!Shiwit
!'''Kimakaket'''
!'''Tajtakulis'''
!Kitukeytijket
|-
! rowspan="4" |2017
Ume shikipil kashtul ume
|Mejor nuevo artista
|Himself
|Tesu kipuluj
|-
|Álbum del año
| rowspan="2" |''A la mar''
|Kitukeytijket
|-
|Mejor álbum de cantante-compositor
|Tesu kipuluj
|-
|Mejor canción tropical
|"Bachata en Kingston"
|Tesu kipuluj
|-
! rowspan="2" |2019
Ume shikipil kashtul nawi
|Disco del año
|"Ahí Ahí"
|Kitukeytijket
|-
|Mejor álbum tropical contemporáneo
|''Candela''
|Kitukeytijket
|-
!2023
Ume shikipil se pual yey
|Mejor álbum folk
|''Camino Al Sol''
|Tesu kipuluj
|-
!2024
Ume shikipil se pual nawi
|Canción del año
|''"A Fuego Lento" Ft. Daymé Arocena''
|Kitukeytijket
|}
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey '''Ani Guillén Pelegrin'''. Yaja se Dominicachanej. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dominican_Republic</ref>
Yaja mumachtij tik se chikitik tamachtiluyan ka República Dominicana. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dominican_Republic</ref>
Wan ne iteku itukey '''Vicente José García Siragusa''' <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Vicente_Garc%C3%ADa_(musician)</ref>. Yaja se Dominicachanej. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dominican_Republic</ref>
Yaja tekiti ken se '''takwikani''' yaja pejki tawkika tik ne '''ume shikipil ume''' (2002) tik ne italyu República Dominicana.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Vicente_Garc%C3%ADa_(musician)</ref>
An takwika '''ka nujne ne taltikpak.''' <ref>internacional</ref>
== '''Ijilpika:''' ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Category:21st-century_Dominican_Republic_male_singers
* https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Dominican_Republic_male_songwriters
* https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Dominican_Republic_composers
* https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Sony_Music_Latin_artists
3x46ashvu4na6bqi4qaxjo159e0wy5r
Laura Pausini
0
1253
9692
9595
2026-04-09T08:09:36Z
M7
449
min
9692
wikitext
text/x-wiki
== Laura Pausini ==
[[Taanalis:Laura Pausini 2009.04.30 021.jpg|miniaturadeimagen|444x444px|Laura Pausini - Takwikani]]
'''Laura Alice Rossella Pausini''' kaj tiktukeytiat '''Laura Pausini'''.<ref>Wikipedia</ref>
Laura Pausini nesik se tunal kashtul se (16) pal ne metzti makwil (5) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974) tik ne techan Faenza, takutun italyu Emilia-Romaña, tik ne italyu <ref>País</ref> Italia.
Yaja se wey takwikani<ref>Cantante</ref> wan takwikalismawawasuani.<ref>Compositora</ref>
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
=== Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis: ===
{| class="wikitable"
| valign="top" |'''Shiwit'''
| valign="top" |'''Yawaltakwilis'''<ref>Discos</ref>
|-
| valign="top" |Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993)
| valign="top" |'''Laura Pausini'''
|-
| valign="top" |Shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi 1994
| valign="top" |'''Laura'''
|-
| valign="top" |Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se 1996
| valign="top" |'''Le cose che vivi'''
|-
| valign="top" |Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey 1998
| valign="top" |'''La mia risposta'''
|-
| valign="top" |Ume shikipil 2000
| valign="top" |'''Tra te e il mare'''
|-
| valign="top" |Ume shikipil nawi 2004
| valign="top" |'''Resta in ascolto'''
|-
| valign="top" |2008
| valign="top" |'''Primavera anticipada'''
|-
| valign="top" |2011
| valign="top" |'''Inedito'''
|-
| valign="top" |2015
| valign="top" |'''Simili'''
|-
| valign="top" |2018
| valign="top" |'''Hazte sentir'''
|-
| valign="top" |2023
| valign="top" |'''Anime parallele'''
|}
=== Amachti ===
Yaja kimawawasuj se amachti wan itukey:
'''''"Las palabras que no te dije"'''''
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
* Takulis Grammy
* Tajtukulis Grammy Latinos
* Billboard Latin Music Awards
* World Music Awards
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey '''Gianna Ballardini'''. Yaja se '''Italiachanej'''.
wan ne iteku itukey '''Fabrizio Pausini'''. Yaja se '''Italiachanej''' wan yaja '''sonchiwani.'''
Ne ishulejyu itukey '''Paolo Carta'''. Yaja se '''Italiachanej.'''
Yaja kipia '''se isiwakunew'''.
Ne isiwakunew itukey '''Paola Carta.'''
Yaja mumachtij tik se chikitik tamachtiluyan ka '''Italia'''. Tesu yajki ka wey tamachtiluyan ika yaja mumachtij pal muchiwa ken se '''sonchiwani'''.
Yaja tekitki ken se '''takwikani''' Yaja pejki takwika tik ne '''se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey''' (1993) tik ne italyu '''Italia'''. An takwika ka '''nujne ne taltikpak.'''
Yaja munamiktij iwan '''Paolo Carta''' tik ne shiwit '''ume shikipil se pual yey''' (2023).
== '''Ijilpika:''' ==
Laura Pausini: https://es.wikipedia.org/wiki/Laura_Pausini
Yawaltajtaketzalis: https://en.wikipedia.org/wiki/Laura_Pausini_discography
== '''Ipanpa uni''' ==
<references />
lygszk83ndpyjq2alallyu9eb8tjzxi
Ricardo Arjona
0
1254
9710
9709
2026-04-20T23:21:15Z
MagnoliaRabbit415
376
9710
wikitext
text/x-wiki
== Ricardo Arjona ==
'''Édgar Ricardo Arjona Morales''' kaj tiktukeytiat '''Ricardo Arjona'''. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Arjona</ref>
Ricardo Arjona nesik se tunal kashtul nawi (19) pal ne metzti se tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti yey pual naw (1964) tik ne techan Jocotenango, Sacatepéquez, Guatemala.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Jocotenango</ref> Arjona se Guatemalachanej.
[[Taanalis:Concierto Ricardo Arjona Miami 2009 crop.jpg|miniaturadeimagen|Ricardo Arjona, 2009.]]
Yaja se wey takwikani wan takwikalismawawasuani. Yaja kitawika tajtawikalis sujsul tumak. Se tumak takwikalis itukey ''Jesús, verbo no sustantivo.''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Jes%C3%BAs,_verbo_no_sustantivo</ref>
== Ne itekiw: tay kichiwki? ==
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis:<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Arjona</ref>
{| class="wikitable"
|+Yajyawaltakwikalis
!'''Shiwit'''
!Yawaltakwilis
|-
|Shiwit shikipil nawi pual chikwasen (1986)
|Déjame decir que te amo
|-
|Shiwit shikipil nawi pual chikwey (1988)
|'''Jesús, verbo no sustantivo'''
|-
|Shiwit shikipil nawi pual majtakti se (1991)
|'''Del otro lado del sol'''
|-
|Shiwit shikipil nawi pual majtakti yey (1993)
|'''Animal nocturno'''
|-
|Shiwit shikipil nawi pual majtakti nawi (1994)
|'''Historias'''
|-
|Shiwit shikipil nawi pual kashtul se (1996)
|'''Si el norte fuera el sur'''
|-
|Shiwit shikipil nawi pual kashtul yey (1998)
|'''Sin daños a terceros'''
|-
|Ume shikipil (2000)
|'''Galería Caribe'''
|-
|Ume shikipil ume (2002)
|'''Santo pecado'''
|-
|Ume shikipil makwil (2005)
|'''Adentro'''
|-
|Ume shikipil chikwey (2008)
|'''5to piso'''
|-
|Ume shikipil majtakti (2010)
|'''Poquita ropa'''
|-
|Ume shikipil majtaktik se (2011)
|'''Independiente'''
|-
|Ume shikipil majtakti nawi (2014)
|'''Viaje'''
|-
|Ume shikipil majtakti chikume (2017)
|'''Circo Soledad'''
|-
|Ume shikipil se pual (2020)
|'''Blanco'''
|-
|Ume shikipil se pual se (2021)
|'''Negro'''
|-
|Ume shikipil se pual makwil (2025)
|'''SECO'''
|}
== Ne ichtaka itunal: ==
Yaja tekitki ken se takwani yaja pejki takwika tik ne shiwit ashikpil yey pual majtakti nawi tik ne italyu Guatemala.<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Guatemala</ref>
== Ijilpika: ==
Ricardo Arjona: https://es.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Arjona
== Ipanpa uni ==
references
gfbqdfmt275w9j9vxekplwyv3erw68w
SANTIAGO JOSÉ CELIS
0
1255
9597
2026-03-18T02:36:48Z
Fátima Marielos Artero Gámez
382
Nuevo artículo
9597
wikitext
text/x-wiki
Santiago José Celis
taja tapajtiani
Neki ka ahuachapan en 1782
img99ru8gvpkjhgo6sdt60nezgf4bqd
DOMINGO ANTONIO DE LARA
0
1256
9598
2026-03-18T02:41:21Z
Fátima Marielos Artero Gámez
382
Nuevo artículo
9598
wikitext
text/x-wiki
Neki 30 de agosto de 1783
30 de octubre 1845
Conyuge
Manuela Antonia Arce
8vros922plnc1ymvel9w9ut8hbk1spo
Maria de Baratta
0
1257
9707
9602
2026-04-20T01:39:50Z
Cristobal055
374
/* Ne ichtaka itunal: */
9707
wikitext
text/x-wiki
[[Taanalis:Mural de alcira ballet.jpg|miniaturadeimagen|Se ikwikwil Alcira Alonso ka imayulka wan María de Baratta ka imaltapach.]]
== Maria de Baratta ==
'''María Mendoza de Baratta''' siujsiujti kaj tiktukeytiat '''Yara Maya'''.<ref>https://elescarabajo.com.sv/academia/ensayo/presencia-de-maria-de-baratta-en-la-cancion-popular-salvadorena/</ref>
María de Baratta nesik se tunal se pual chikume (27) pal ne metzti ume (2) tik ne shiwit se shikipil chikyey tzunti nawi pual majtakti (1890) tik ne techan Kuskatan, tik ne italyu Kuskatan. <ref>https://web.archive.org/web/20180507154021/http://museo.com.sv/2010/11/biografia-maria-de-baratta/</ref>
Yaja se wey '''takwikalismawawasuani''' wan '''sonchiwani''' katka.
==== '''Ne itekiw:''' ====
Yaja kimawawasuj se amachti wan itukey “Cuzcatlán Típico," iwan ne shiwit se shikpil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951).
Yaja kichiwa miak tajtakwikalis wan tajtakwikalisamachti<ref>Partitura</ref>:
* "Canto al Sol"
* "Ofrenda de la Elegida"
* "Los Tecomatillos"
* "Nahualismo"
* "El Teocalli" (mijtutilis)
* "Procesión Hierática"
* "Danza del Incienso"
* "El Cancionero de la jarra verde"
==== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ====
Ateneo de El Salvador
Academia Salvadoreña de la Historia
Unión de Mujeres Americanas
Mujer de las Américas
==== '''Ne ichtaka itunal:''' ====
Ne inan itukey '''María García de Mendoza''' katka wan ne iteku itukey '''José Ángel Mendoza''' katka. Yejemet Kuskatanchanejket katka.
Ne ishulejyu itukey '''Augusto Baratta''' katka. Yaja se Kuskatanchanej katka. Yaja kipia sejse ipilawan katka.
Yaja mumachtij inwan inan María García de Mendoza wan Agustín Solórzano ka Kuskatan. Wan mumachtij pal muchiwki se sonchiwani tik ne wey tamachtiluyan Conservatorio Nacional inwan Maria Zimmerman y Antonio Gianoli.
Yaja tekitki ken se takwikalismawawasuani wan tawawasuani wan tailwiani tik Kuskatan pal miak shijshiwit tik ne italyu Kuskatan.
Yaja mikik se tunal majtakti (10) pal ne metzti chikwasen (6) tik ne shiwit se shikpil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey (1978), tik ne techan Kuskatan, tik ne italyu Kuskatan.
==== '''Ijilpika:''' ====
María de Baratta: <nowiki>https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_de_Baratta</nowiki>
Amat pal “Nahualismo”: <nowiki>https://escholarship.org/uc/item/1n84w2rn</nowiki>
Tesu uej amat pal María de Baratta: <nowiki>https://elescarabajo.com.sv/academia/ensayo/presencia-de-maria-de-baratta-en-la-cancion-popular-salvadorena/</nowiki>
jdld36023maawoq9po75s9lrad31xms
Luis Ríos
0
1258
9603
2026-03-18T06:00:16Z
TheBellaRios
377
Página creada con «== '''Luis Ríos''' == '''Luis Emilio Ríos Morales''' kaj tiktukeytiat '''Luis Ríos'''. <ref>https://www.discogs.com/artist/1387460-Luis-R%C3%ADos</ref> [[Taanalis:Luis Emilio Rios by Jose Luise Uz.jpg|miniaturadeimagen|"Luis Emilio Ríos" (Jose Luis Uz)]] '''Luis Ríos''' nesik se tunal se pual (20) pal ne metzti shiknawi (9) tik ne shiwit se shikipil chiknawi pual nawi (1963) tik ne techan <u>La Habana</u> (Cayo Hueso), takutun italyu <u>La Habana</u>, tik ne ital…»
9603
wikitext
text/x-wiki
== '''Luis Ríos''' ==
'''Luis Emilio Ríos Morales''' kaj tiktukeytiat '''Luis Ríos'''. <ref>https://www.discogs.com/artist/1387460-Luis-R%C3%ADos</ref>
[[Taanalis:Luis Emilio Rios by Jose Luise Uz.jpg|miniaturadeimagen|"Luis Emilio Ríos" (Jose Luis Uz)]]
'''Luis Ríos''' nesik se tunal se pual (20) pal ne metzti shiknawi (9) tik ne shiwit se shikipil chiknawi pual nawi (1963) tik ne techan <u>La Habana</u> (Cayo Hueso), takutun italyu <u>La Habana</u>, tik ne italyu '''Cuba'''. <ref>https://www.discogs.com/artist/1387460-Luis-R%C3%ADos</ref>
Yaja se wey '''takwikani'''<ref>Cantante</ref>, '''sonchiwani'''<ref>Músico</ref> wan '''takwikalismawawasuani'''<ref>Compositor</ref>.
== '''Ne itekiw: tay kichiwki?''' ==
'''Yaja kichiwa miak tajtakwikalis:'''
{| class="wikitable"
|+
!Shiwit
!Tajtakwikalis
|-
|1990
|Que Manera de Quererte
|-
|1993
|Estoy Buscando Un Hombre
|}
'''Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis:'''
{| class="wikitable"
|+
!Shiwit
!Yawaltakwilis
|-
|1995
|Cuba Es Una Maravilla 1 & 2 ("Que Manera de Quererte")
|-
|1998
|Camino Y Prende El Fogon
|-
|2007
|Dulce Embeleso
|}
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey Ana María Morales Martín katka. Yaja se <u>Cuba</u>chanej katka. Wan ne iteku itukey Efraín Ríos Guerra katka. Yaja se Cubachanej katka. <ref>https://www.discogs.com/artist/1387460-Luis-R%C3%ADos</ref>
Yaja kipia se isiwapíltzin. Ne isiwapíltzin itukey '''Bella Ríos'''. Yaja takwikani, sonchiwani wan nawatmumachtiani <ref>Estudiante de Nawat</ref> nusan. Ne inan se <u>Kuskatan</u>chanej.
Luis Ríos mumachtij tik ne tamachtiluyan ka '''Cuba'''. Yaja mumachtij pal muchiwa ken se '''sonchiwani.'''<ref>https://www.cubanosfamosos.com/es/luis-emilio-rios-morales-unico-cubano-que-le-ha-cantado-los-esquimales?utm_source=chatgpt.com</ref>
Yaja tekitki ken se '''takwikani, sonchiwani,''' wan '''takwikalismawawasuani.''' Yaja pejki takwika tik ne se shikipil chiknawi yey pual kashtul (1975) tik ne italyu Cuba. An takwika ka nujne ne taltikpak.
== '''Ijilpika:''' ==
El Boletín: Luis Ríos [https://www.elboletin.com/una-pregunta-al-unico-cubano-que-le-ha-cantado-a-los-esquimales/?utm_source=chatgpt.com https://www.elboletin.com/una-pregunta-al-unico-cubano-que-le-ha-cantado-a-los-esquimales]
Cubanos Famosos: https://www.cubanosfamosos.com/es/luis-emilio-rios-morales-unico-cubano-que-le-ha-cantado-los-esquimales
Discogs: Luis Ríos https://www.discogs.com/artist/1387460-Luis-R%C3%ADos
Temas: Luis Ríos https://temas.cult.cu/revista/autor/617
Amazon Music: Luis Ríos https://www.amazon.com/music/player/artists/B001E2NXVG/luis-r%C3%ADos
Disco Market (ДискоМаркет): Luis Ríos https://disco.market/discographies/artist/1387460-luis-r-os/
== '''Ipanpa uni:''' ==
<references />
iwe26n97sq7s1pnhphdob8pk09xzclh
Salvador Allende
0
1259
9706
9705
2026-04-20T01:13:29Z
Labradoritas2025
139
Biografia
9706
wikitext
text/x-wiki
'''''Salvador Allende'''''
nesik se tunal chikwasen (26) pal ne metzti chikwasen(6) tik ne
shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikwey (1908) tik ne techan Valparaíso
takutun italyu Chilechanej
Yaja se wey Tatuktiani,<ref name=":0">Político </ref> tapajtiani <ref>Doctor</ref>katka.
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
Yaja itekiw Tatuktiani wan Tapajtiani katka
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey Laura Gossens Uribe katka. Yaja se Chilechanej katka.
wan ne iteku itukey Salvador Allende katka. Yaja se Chilechanej katka.
Ne isiwaw itukey Hortencia Bussi Soto katka. Yaja se
Chilechanej katka.
Yaja kipia Carmen Paz, Beatriz wan María Isabel ipilawan katka.
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Colegio Nacional Coronel Bolognesi, Liceo Bernardo O’Higgins, Instituto Nacional, Liceo Eduardo de la Barra de Valparaíso
Wan mumachtij pal muchiwki se Tapajtiani<ref>Doctor</ref> tik ne wey tamachtiluyan
Universidad de Chile (tapajtiani) wan kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933).
Yaja tekitki ken se tapajtiani tik ka ikal ne Orates
intzajtzalan Beneficiencia Pública wan se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti ume (1932) tik ne italyu Chilechanej
Yaja munamiktij wan Hortensia Bussi Soto tik ne shiwit
se shikipil chiknawi tzunti ume pual (1940).
Yaja mikik se tunal majtakti se(11) pal ne metzti chiknawi (09) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973), ika mumiktia wan tepustapani<ref>arma</ref> tik ne techan Santigo takutun tick ne italayu Chilechanej
'''Ijilpika:'''
https://simple.wikipedia.org/wiki/Salvador_Allende<ref name=":0" />
https://es.wikipedia.org/wiki/Salvador_Allende
https://uchile.cl/presentacion/historia/grandes-figuras/presidentes-de-chile-ex-estudiantes-de-la-u/salvador-allende-gossens<ref name=":0" />
'''Ipanpa uni'''
<references />
[[Taanalis:Salvador Allende Gossens-.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Salvador Allende]]
[[Taanalis:Salvador Allende en discurso.jpg|centro|miniaturadeimagen|462x462px|Salvador Allende]]
[[Taanalis:Salvador Allende-José Maria Navasal.jpg|centro|miniaturadeimagen|305x305px|Salvador Allende ]]
5aesb94xk3b49ujf0udolg3hu6u9oit
Otto René castillo
0
1260
9690
9689
2026-04-06T16:11:13Z
Labradoritas2025
139
Biografia
9690
wikitext
text/x-wiki
'''Otto René Castillo'''
nesik se tunal se pual makwil pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se (1936) tik ne techan Quetzaltenango takutun italyu Guatemala.
Yaja se wey tawawasuani <ref>'''Escritor y Poeta'''</ref>wan tatzumani<ref>'''Guerrillero'''</ref> katka.
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
Yaja kichiwki miak ajamachti:
Informe de una injusticia
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
* '''Se shikipil chiknaw tzuti ume pual kashtul 1955''' - Torneo Estudiantil Centroamericano de poesía en 1955, con su poema "Llama viva", un canto a San Salvador que le acogía en su destierro.
* '''Se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se 1956''' - Al año siguiente volvió a ganar el Torneo Estudiantil Centroamericano con un trabajo conjunto con su camarada y amigo Roque Dalton, por el poema "Dos puños por la tierra".
* '''Se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se 1956''' - Aquel mismo año fue galardonado con el premio Autónomo en 1956, patrocinado por la AEU, por su poema "'''Pequeño canto a la patria'''".
* '''Se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se 1956''' - Premio Autonomía, de la Universidad de San Carlos de Guatemala, con su poema '''Vámonos patria a caminar'''.
* '''Se shikipil chiknawi ume pual kashtul ume 1957''' logró el premio Internacional de Poesía en Budapest otorgado por la Federación Mundial de Juventudes Democráticas por su poema "Distante de tu rostro".
* '''Se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey 1958''' ganó premio "Filadelfio Salazar", de la Universidad de San Carlos de Guatemala, por sus altos méritos estudiantiles, que consistió en una beca para estudiar en la República Democrática Alemana. Viajó a ese país en 1958, a estudiar germanística en la Universidad Karl Marx de Leipzig
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey Juana de Dios Castillo Mérida katka. Yaja se Guatemala katka.
wan ne iteku itukey Reginaldo Cabrera Ordóñez katka. Yaja se Guatemala katka.
Ne isiwaw itukey Nora Paíz Cárcamo katka. Yaja se Guatemala katka.
Yaja kipia ume ipilawan katka.
Ne ipilawan intukey Patrice wan Tecún katka. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey Instituto Nacional Central para Varones
Wan mumachtij pal muchiwki se tawawasuani<ref>'''Escritor y Poeta'''</ref> wan tatzumani <ref>'''Guerrillero'''</ref>tik ne wey tamachtiluyan Universidad de San Carlos de Guatemala wan kiski tik ne shiwit tesu
Yaja tekitki ken se tamawawasuani<ref>'''Escritor y Poeta'''</ref> wan revolucionario tik Guatemala intzajtzalan se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi 1964 wan se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) tik ne italyu Guatemala.
Yaja munamiktij iwan Nora Paíz Cárcamo
Yaja mikik se tunal kastul nawi (19) pal ne metzti yey (03) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967).
tik ne techan, Quetzaltenango, tik ne italyu Guatemala.
{| class="wikitable"
|+
!'''<small>Otto René Castillo</small>'''
!
|-
|'''<small>Información personal</small>'''
|
|-
|'''<small>Tik ne shiwit</small>'''
|<small>se pual makwil 25 pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul se 1936</small>
<small>Quetzaltenango (Guatemala)</small>
|-
|'''<small>Yaja Mikik se tunal</small>'''
|<small>kashtul nawi19 pal ne metzti yey tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume 1967 se pual</small>
<small>majtakti (shiwit)Zacapa (Guatemala)</small>
|-
|'''<small>Yaja mikik ika se tuna</small>'''
'''<small>ika</small>'''
|<small>Totura</small>
|-
|'''<small>Yaja se</small>'''
|<small>Guatemalteco katka</small>
|-
|'''<small>Mumachtij</small>'''
|
|-
|'''<small>Tamachtiluyan</small>'''
|<small>Universidad de San Carlos de Guatemala</small>
|-
|'''<small>Información profesional</small>'''
|
|-
|'''<small>Yaja se wey</small>'''
|<small>tamawawasuani</small>
|-
|'''<small>Shiwit tekiti</small>'''
|<small>Guerra Fría</small>
|-
|'''<small>Seudónimo</small>'''
|<small>Metzti majtakti, Tamawawasuani,Tatzumani tamawawasuani</small>
|-
|'''<small>Género</small>'''
|<small>Tawawasuani</small>
|}
'''Ijilpika:'''
https://es.wikipedia.org/wiki/Otto_Ren%C3%A9_Castillo
https://en.wikipedia.org/wiki/Otto_Ren%C3%A9_Castillo
'''Ipanpa uni'''
[[Taanalis:Helix, v.6, no.0, Dec. 26, 1968 - DPLA - 2b34e4ecae13173608429995ec0ecd66 (page 10).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|493x493px|'''Otto René Castillo''']]
<references />
3oav348nu478f2ie8laiqqhqikbvolf
Rigoberta Menchu
0
1261
9696
9695
2026-04-17T19:41:42Z
Alicia Elena Pacheco Pérez
287
Terminé artículo
9696
wikitext
text/x-wiki
== '''Rigoberta Menchú Tum''' ==
'''Rigoberta Menchú Tum''' kaj tiktukeytiat '''Rigoberta Menchú'''.
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" |Rigoberta Menchú
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |[[Taanalis:RIGOBERTA MENCHÚ.png|alt=Ben Barnes|312x312px]]
|-
!Yaja nesik
|Se tunal chiknawi pal ne metzti metzti se tik ne shiwit se shikipil ume pual majtakti chiknawi '''1959'''
|-
!Ichan Techan
|Uspantán
|-
!Italyu
|Guatemala wan México [[Taanalis:Flag of Guatemala.svg|alt=United Kingdom|15x15px]] - [[Taanalis:Flag of Mexico.svg|alt=United Kingdom|15x15px]]Guatemalachanej wan Mexicochanej
|-
!Itekiw
|Tatajpiani ka tejtechan ne tutajtatanoywan ijikman pal ne Taltikpak wan miak tatuktualis ka tujikniwan.
|}
Rigoberta Menchú nesik se tunal chiknawi '''(9)''' pal ne metzti metzti se '''(Enero)''' tik ne shiwit se shikipil ume pual majtakti chiknawi '''(1959)''' tik ne techan Uspantán, italyu Guatemala
Yaja se wey Maya-Quichechanej wan ka UNESCO kitukeytijket tatajpiani ka tejtechan ne tutajtatanoywan ijikman pal ne taltikpak wan miak tatuktualis ka tujikniwan.
== '''Kimakaket miak tajtakulis ken:''' ==
Ka shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti se '''(1991)''' yaja tekiti ka mawawasua ka tatuktualis pal tejtechan ne tutajtatanoywan ijikman<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Declaraci%C3%B3n_de_las_Naciones_Unidas_sobre_los_derechos_de_los_pueblos_ind%C3%ADgenas</ref>.
Yaja se achtu ijikman siwat kaj tesu kipuluj Nobel tajtakulis.
Ka se shikipil chiknawu tzunti nawi pual majtakti chikyey '''(1998)''' kitukeytijket ka ''Premio Príncipe de Asturias de Cooperación Internacional''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Princesa_de_Asturias_de_Cooperaci%C3%B3n_Internacional</ref> ika tekiti mujmusta ka kitajpia miak tatuktualis wan tamakishtilis ka sijsiwatket.
Tesu kipuluj ne Odebrecht tajtakulis ka ume shikipil makwil nawi '''(2104)''' katka.
== '''Ne ichtaka itunal:''' ==
Ne inan itukey Juana Tum Kotoja katka. Yaja se Guatemalachanej katka.
wan ne iteku itukey Vicente Menchú Pérez katka. Yaja se Guatemalachanej katka.
Ne ishulejyu itukey Ángel Canil Grave. Yaja se Maya-Quichechanej.
Yaja tekitki ka ushtukaluyan keman nikpia makwil shiwit katka. Ne tejtekitinimet tesu nemit yek ika ne Guatemalachanejket tajtajpianimet kichaluat katka. Yajika miak tuijikniwan wan nuchajchakuwan mikit katka.
Yaja mujmusta kintajpia ne pal tejtechan tutajtatanoywan ijikman wan kojtan tejtekitinimet ika kitatemuliat ne tajpianimet wan kikutujtuka wejka ka italyu. Pewa tik se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti chikyey '''(1978)''' yaja se tajpiani pal ne Comité de Unidad Campesina wan Representación Unitaria de la Oposición Guatemalteca wan tamik tik shikipil chiknawi tzunti Nawi pual majtakti ume '''(1992)'''.
'''Ijilpika:'''
* https://web.archive.org/web/20050313233920/http://archive.salon.com/news/1999/02/12newsa.html
* https://es.wikipedia.org/wiki/Rigoberta_Mench%C3%BA
* https://web.archive.org/web/20140604083914/http://www.frmt.org/es/
<references responsive="" />
9lb65denbtk9cch9gbkbkwtfdiol2ef
MERCEDES SOSA
0
1262
9697
9624
2026-04-18T21:53:24Z
Morena Leiva
381
9697
wikitext
text/x-wiki
== '''Mercedes Sosa''' ==
Haydee Mercedes Sosa kaj tiktukeytiat '''MERCEDES SOSA.'''
'''MERCEDES SOSA''' nesik se tunal chiknawi '''(9)''' pal ne mitzti chikcume '''(7)''', tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul '''(1935)''' tik ne techan San Miguel, Tucuman,takutun italyu Argentina.
Yaja se wey takwikani katka.
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" |Mercedes Sosa
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |[[Taanalis:Mercedes Sosa, by Annemarie Heinrich.jpg|alt=Mercedes Sosa|273x273px]]
|-
!Yaja nesik
|chiknawi '''(9)''' pal ne mitzti chikume '''(7)''', tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pal kashtul '''(1935)'''
|-
!Ichan Techan
|San Miguel, Tucuman
|-
!Italyu
|Argentina [[Taanalis:Flag of Argentina.svg|alt=Argentina|15x15px]] Argentinachanej
|-
!Itekiw
|Takwikani son folklore
|}
=== '''NE ITEWIK: TAY KICHIWKI:''' ===
Yaja kichiwki yajyawaltakwikalis.
'''Shiwit''' '''Yawaltakwilis'''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume '''(1962)''' ''La voz de la zafra''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey '''(1965)''' ''Canciones con'' fundamento
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen '''(1966)''' ''Yo no canto por cantar''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume '''(1967)''' ''Para cantarle a mi gente''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti '''(1970)''' ''Grito de la tierra''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti ume '''(1972)''' ''Hasta la victoria''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey '''(1973)''' ''Traigo un pueblo en mi voz''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul (1975) ''Niño de Mañana''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul '''(1975)''' ''A que floresca mi pueblo''
Se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul nawi '''(1979)''' ''Serenata para la tierra de uno''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey '''(1983)''' ''Como un pájaro libre''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi '''(1984)''' ''¿Será posible el Ser?''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil '''(1985)''' ''Vengo a ofrecer mi corazón''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume '''(1987)''' ''Vivir''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwey '''(1988)''' ''La Negra''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti ume '''(1992)''' ''Voz y sentimiento''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se '''(1996)''' ''Escondido en mi país''
Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey '''(1998)''' ''Al despertar''
=== '''KIMAKAKET MIAK TAJTAKULIS KEN''' ===
* Takulis MARTIN FIERRO, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti nawi '''(1994)'''
* Takulis KONEX DE PLATINO, se shikipil chiknawi tzunti nawi kashtul '''(1995)'''
* Takulis CAMU-UNESCO, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se '''(1996)'''
* Takulis UNIFEM-ORGANIZACION DE NACIONES UNIDAS, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se '''(1996)'''
* Takulis DOCTORA HONORIS CAUSA Universidad Nacional de Tucuman, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul se '''(1996)'''
* Takulis DOCTORA HONORIS CAUSA Universidad Nacional de Cuyo de Mendoza, ume shikipil chikwasen '''(2006)'''
* Takulis EMBAJADORA DE BUENA VOLUNTAD-UNICEF, ume shikipil chikwey '''(2008)'''
=== '''NE ICHTAKA ITUNAL''' ===
Ne inan itukey Ema Del Carmen Giron katka. Yaja se argentinachanej katka. Wan ne iteku itukey Ernesto “Tucho” Sosa. Yaja se argentinochanej katka.
Ne ishulejyu itukey Oscar Matus katka. Yaja se argentinochanej katka.
Yaja kipia se ipilawan katka. Ne ipilawan itukey Fabian Matus katka.
Yaja takwikani son folklore argentinochanej katka.
Yaja mikik se tunal nawi '''(4)''', pal ne metzti majtakti '''(10)''', tik ne shiwit ume shikipil chiknawi '''(2009)''', ika kukulis S.D.M.O. (Síndrome de Disfunción Multiorgánica), tik ne techan Buenos Aires, Buenos Aires takutun italyu, tik ne italyu Argentina.
=== '''IJILPIKA''' ===
* [[:es:MercedesSosa|es.wikipedia.org/wiki/MercedesSosa]]
* [https://znaki.fm/es/persons/mercedes-sosa/ www.mercedessosa.com.ar]
* Wikimedia Commons alberga una categoría multimedia sobre Mercedes Sosa
'''IPANPA UNI'''
* Rodolfo Braceli (majtakti yey, pal ne mitzti nawi, tik ne shiwit ume shikipil yey) Historia de La Negra. Los Andes.
n065hw57zt3pkooep9cgjr1vu4bu2g8
Aretha Franklin
0
1263
9699
9698
2026-04-18T22:05:04Z
Morena Leiva
381
9699
wikitext
text/x-wiki
== '''ARETHA FRANKLIN''' ==
ARETHA LOUIS FRANKLIN, kaj tiktukeytiat '''ARETHA FRANKLIN.'''
ARETHA FRANKLIN nesik se tunal se pual makwil '''(25)''', pal ne mitzti yey '''(5)''', tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume, tik ne techan Memphis, Tennessee takutun italyu Estados Unidos de América.
Yaja se way takwikani katka.
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:22em; background:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em;"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" |Aretha Franklin
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |[[Taanalis:Aretha franklin 1960s cropped retouched.jpg|alt=Aretha Franklin|317x317px]]
|-
!Yaja nesik
|se tunal se pual makwil '''(25)''', pal ne mitzti yey '''(5)''', tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume
|-
!Ichan Techan
|Memphis, Tennessee
|-
!Italyu
|Estados Unidos [[Taanalis:Flag of the United States (51 stars).svg|alt=United Kingdom|15x15px]] Estados Unidoschanej
|-
!Itekiw
|Takwikani
|}
== '''NE ITEKIW: TAY KICHIWKI:''' ==
Yaja kichiwki miak yajyawaltakwikalis.
'''SHIWIT''' '''YAWALTAKWIKALIS'''
-Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967) ''I never loved a man''
-Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967) ''Respect''
-Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume (1967) ''Chain of fools''
-Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikway (1968) ''Think''
-Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwey (1968) ''I say a little preyer''
-Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se (1971) ''Bridge over troubled water''
-Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey (1973) ''Until you come back to me''
-Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) ''Who's zoomin who''
-Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual makwil (1985) ''Freeway of love''
-Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume (1987) ''I knew you were waiting (for me)''
== '''KIMAKAKET''' '''MIAK TAJTAKULIS KEN:''' ==
* Aretha Franklin achtu nemi siwat atiltikchin ka Rock and Hall Fame katka, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume '''(1987)'''
* Takulis Medalla Nacional de las Artes, se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul nawi '''(1999)'''
* Takulis Medalla Presidencial de la Libertad, ume shikipil makwil '''(2005)'''
* Takulis Doctora en Música Berklee College of Music, ume shikipil chikwasen '''(2006)'''
* Takulis Golden Nest Award, Dakar, Senegal, ume shikipil chikwasen '''(2006)'''
* Revista Rolling Stone -Mejor Cantante de todos los tiempos, ume shikipil chikwey '''(2008)'''
* Takulis Premio Pulitzer, ume shikipil kashtul nawi '''(2019)'''
* Grammy Mejor Interpretación de R&B solista femenina. Takwikalis: Respect. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume '''(1967)'''
* Grammy Mejor Interpretación vocal de R&B Femenina. Takwikalis: Chain of Fools. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikume '''(1967)'''
* Grammy Mejor Interpretación vocal de R&B Femenina. Takwikalis: Share your love with me. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual chiknawi '''(1969)'''
* Grammy Mejor Interpretación vocal R&B Femenina. Takwikalis: Don't Play That Song. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti '''(1970)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Femenina. Takwikalis: Bridge over Troubled water. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se '''(1971)'''
* Grammy Mejor Interpretación de Soul Gospel. Takwikalis: Amazing Grace. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti se '''(1971)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Femenina. Takwikalis: Master of Eyes. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti yey '''(1973)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Femenina. Takwikalis: Ain't Nothing Like The Real Thing. Se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi '''(1974)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Femenina. Takwikalis: Hold On I'm Comin’. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se '''(1981)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Femenina. Takwikalis: Freeway of Love. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual yey '''(1983)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Femenina. Takwikalis Aretha. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikwasen '''(1986)'''
* Grammy Mejor Interpretación Soul Gospel Femenina. Takwikalis: One Lord, One Faith, One Baptism. Se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chikume '''(1987)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Tradicional. Takwikalis: Wonderful. Ume shikipil yey '''(2003)'''
* Grammy Mejor Interpretación Vocal de R&B Tradicional. Takwikalis: A House is not a Home. Ume shikipil makwil '''(2005)'''
* Grammy Mejor Interpretación Gospel. Takwikalis: Never Gonna Break My Faith. Ume shikipil chikume '''(2007)'''
== '''NE ICHTAKA ITUNAL:''' ==
Ne inan itukey Barbara Siggers Franklin katka. Yaja se estadunidensechanej katka.
Wan ne iteku itukey C.L. Franklin katka. Yaja se estadounidensechanej katka.
Ne ishulejyu itukey Ted White: se shikipil chiknawi tzunti nawi pual se/ se shikipil chiknawi tzunti nawi pual chiknawi (1961/1969) katka.
Ne ishulejyu Glynn Turman: se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul yey/se shikipil chiknawi tzunti nawi pual nawi (1978/1984)
Yaja kipia nawi (4) ipilawan.
Ne ipilawan intukey:
* Clarence Franklin nesik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955)
* Edwards Franklin nesik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957)
* Ted White Jr. nesik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi (1964)
* Kecalf Cunningham nesik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970)
Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Northern High School
Yaja tekitki ken se takwikani, sonchiwani (soul, gospel, fun, pop, pop rock, jazz wan rhythm and blues)
Yaja mikik se tunal kashtul se (16) pal ne metzti chikway (8) tik ne shiwit ume shikipil kashtul yey (2018) ika kukulis cáncer de páncreas. Tik ne techan Detroit, Michigan takutun italyu, tik ne italyu Estados Unidos de América.
== '''IJILPIKA:''' ==
[[:es:Arethafranklin|-es.wikipedia.org/wiki/arethafranklin]]
[https://www.arethafranklin.net/ -www.arethafranklin.net]
-Wikimedia Commons
== '''IPANPA UNI:''' ==
-Muere Aretha Franklin, la Reina del Soul, ume shikipil kashtul yey '''(2018)'''
-Ficha Biográfica, Rolling Stone. Ume shikipil majtakti yey '''(2013)'''
-The remarkable life of Aretha Franklin, one of the all time gratis singers. Ume shikipil kashtul yey '''(2018)'''
jz3ccz01i6ie7f38f2fsve6wcilegth
Juan Diego
0
1266
9711
2026-04-20T23:48:24Z
MagnoliaRabbit415
376
Pagina creada desde cero.
9711
wikitext
text/x-wiki
'''Juan Diego Cuauhtlatoatzin''' (1474–1548) ukse itukey '''Juan Diego''' wan '''San Juan Diego'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Juan_Diego</ref>''',''' nesik tik ne shiwit se shikipil nawi tzunti yey pual majtakti nawi (1464) tik ne techan Cuauhtitlán, Tenochtitlan, ''Imperio'' Mexica. An, titeshmatit ini techan kachka ''México.''<ref>https://es.wikipedia.org/wiki/Imperio_azteca</ref>
[[Taanalis:Juan-Diego.jpg|miniaturadeimagen|San Juan Diego]]
Juan Diego kinawatajtaketzani katka. Yaja kita ''Nuestra Señora de Guadalupe''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Our_Lady_of_Guadalupe</ref> katka, tik ne shiwit se makwil tzunti se pual majtakti wan ne metzti majtakti. (1531) Juan Diego kita katka Nuestra Señora de Guadalupe seujti, senpa, uksenpa, wan uksenpa.
''Nuestra Señora de Guadalupe'' kimaka se kwatchi iwan ishkalyu ka Juan Diego katka. Ini kwatchi--ukse itukey ''tilmaktli''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tilm%C3%A0tli</ref>''--''nemi tik ne techan México, ka ne ''Basilïca de Nuestra Señora de Guadalupe.''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Basilica_of_Our_Lady_of_Guadalupe</ref>
== Ijilpika: ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Juan_Diego
== Ipanpa uni ==
<references />
4zc6dj6j1zr5yfspcjrqjgkpgp7kz6d
Yolocamba Ita
0
1267
9712
2026-04-24T01:18:45Z
Cristobal055
374
Wrote page
9712
wikitext
text/x-wiki
== Yolocamba Ita ==
'''Yolocamba Ita''' sensonchiwanimet wan sentakwikanimet. Itukey Yolocamba Ita kipata kachka “tasumalis iwan tatukal” tik Lenca. Yejemet muilpijtiwit se tunal ume pual se (21) pal ne metzti chikyey (8) tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual kashtul (1975) tik ne techan Kuskatan.<ref>https://elfaro.net/es/201611/el_agora/19506/El-FMLN-reivindica-la-m%C3%BAsica-de-protesta-con-el-Premio-Nacional-de-Cultura.ht</ref>
Achtu yey sojsonchiwanimet iikawan '''Robert wan Franklyn Quezada''' wan inchaku '''Paulino Espinoza''', wan neman muilpijtiwit iwan '''Alvar Castillo''' wan '''Guillermo Cuellar''' nusan.<ref>Kirk, John M. “Revolutionary Music, Salvadorean-Style: ‘Yolocamba Ita.’” ''Literature and Contemporary Revolutionary Culture'' 1, no. 1984/1985: 338-352.</ref> Muchi Kuskatanchanejket. Kitzutzunat miak sojsonchiwalis kachka mekawewet wan sejse takwikat nusan.
Yolocamba Ita muilpijtiwit iwan ne '''Bloque popular revolucionario (BPR)''' wan neman iwan ne '''Frente Revolucionario Farabundo Martí para la Liberación Nacional (FMLN)'''. Yawitiwit ka Mexico tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual (1980). Wiwikantiwit ka Kuskatan neman wey tasumalis.<ref>https://elfaro.net/es/201611/el_agora/19506/El-FMLN-reivindica-la-m%C3%BAsica-de-protesta-con-el-Premio-Nacional-de-Cultura.ht</ref> Muketzatiwit kitzutzunat son neman ne shiwit ume shikipil (2000) wan tea sennemit.
==== '''Ne itekiw:''' ====
Yejemet kichiwki miak yajyawaltakwikalis:
* ''El Salvador: ¡Su Canto, Su Lucha, Su Victoria, Amaneciendo!''
* ''Misa Popular Salvadoreña''
* ''Canto a la Patria Revolucionaria''
* ''La Bandera Está en lo Alto''
* ''Basta Ya''
* ''Cara o Cruz''
* ''Romero''
* Wan ukyajyawaltakwikalis.
Tik ne shiwit ume shikipil kashtul se (2016) sojsonchiwanimet iwan Yolocamba Ita kimanamikit '''Premio nacional de cultura''' iwan italyu Kuskatan.<ref>https://diario.elmundo.sv/Conectados/yolocamba-ita-gano-el-premio-nacional-de-cultura-2016</ref>
==== '''Ijilpika:''' ====
<nowiki>https://elfaro.net/es/201611/el_agora/19506/El-FMLN-reivindica-la-m%C3%BAsica-de-protesta-con-el-Premio-Nacional-de-Cultura.ht</nowiki>
<nowiki>https://archivomesoamericano.org/media_objects/9s1616164</nowiki>
<nowiki>https://diario.elmundo.sv/Conectados/yolocamba-ita-gano-el-premio-nacional-de-cultura-2016</nowiki>
==== '''Ipanpa uni:''' ====
Fairley, Jan. “Yolocamba I’ta: The Rebellion and the Song.” ''Index on Censorship'' 85, no. 2 (1985): 46-48.
Kirk, John M. “Revolutionary Music, Salvadorean-Style: ‘Yolocamba Ita.’” ''Literature and Contemporary Revolutionary Culture'' 1, no. 1984/1985: 338-352.
Tomasino, Erick. “Las ‘Canciones de Aquellos Años’: Registros de la Música Popular Salvadoreña 1970-1992.” ''El Escarabajo''. 7 diciembre 2024. <nowiki>https://elescarabajo.com.sv/academia/ensayo/las-canciones-de-aquellos-anos-registros-de-la-musica-popular-salvadorena-1970-1992/</nowiki>
ga2s3fv7h6j2l5g1e96gf0c3x2ew4ir